به گزارش تسنیم، جعفر قادری، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید و نظارت بر اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی مجلس در یادداشتی با عنوان "اوراق ریالی قابل تبدیل به ارز؛ ابزار تأمین مالی تولید صادراتمحور" که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داد، نوشت:
در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با تورم، محدودیت منابع مالی و دشواری تأمین سرمایه برای طرحهای تولیدی مواجه است، طراحی ابزارهای جدید تأمین مالی میتواند نقش مهمی در هدایت نقدینگی به سمت فعالیتهای مولد ایفا کند. یکی از این ابزارها، اوراق ریالی قابل تبدیل به ارز است؛ ابزاری که در صورت طراحی صحیح، نهتنها الزاماً فشاری بر بازار ارز ایجاد نمیکند، بلکه میتواند به افزایش ظرفیت تولید و صادرات کشور نیز منجر شود.
منطق این ابزار ساده است: سرمایهگذار در زمان خرید، ریال خود را در اختیار ناشر قرار میدهد و در سررسید میتواند اصل و سود سرمایهگذاری خود را بهصورت ریالی دریافت کند یا معادل ارزی آن را بر مبنای نرخ ارز مشخصشده در زمان خرید اوراق دریافت نماید. بنابراین، خرید این اوراق به معنای مراجعه سرمایهگذار به بازار ارز و تبدیل ریال به ارز نیست.
نکته اساسی آن است که انتشار این اوراق باید صرفاً به طرحهای تولیدی صادراتمحور و دارای درآمد ارزی قابل احراز محدود شود. به بیان دیگر، نباید این ابزار به تأمین مالی هر نوع پروژهای اختصاص یابد؛ بلکه ناشر باید از محل فعالیت اقتصادی خود، توان ایجاد درآمد ارزی و ایفای تعهدات ارزی را داشته باشد.
برای نمونه، بنگاهها و مجموعههایی که از محل صادرات نفت، محصولات پتروشیمی، فولاد، معدن، محصولات کشاورزی یا سایر کالاها درآمد ارزی دارند، میتوانند بخشی از نیازهای ریالی سرمایهگذاری خود را از طریق انتشار این اوراق تأمین کنند.
در چنین شرایطی، به جای آنکه صادرکننده ابتدا ارز حاصل از صادرات را به ریال تبدیل کرده و سپس برای تأمین مالی پروژه مجدداً به دنبال منابع ارزی باشد، میتواند منابع ریالی مورد نیاز خود را از طریق انتشار اوراق جذب و ارز حاصل از صادرات را برای ایفای تعهد ارزی اختصاص دهد.
در این سازوکار، منبع ایجاد تعهد ارزی و منبع ایفای آن در یک مجموعه اقتصادی قرار دارد. بنابراین، برخلاف حالتی که سرمایهگذار برای خرید ارز به بازار مراجعه میکند، تقاضای جدیدی به بازار ارز تحمیل نمیشود. در عین حال، منابع ریالی جذبشده مستقیماً به سمت توسعه ظرفیت تولید، تکمیل پروژهها و افزایش سرمایهگذاری هدایت خواهد شد.
مزیت مهم دیگر این ابزار، ایجاد پوشش در برابر کاهش ارزش پول ملی برای سرمایهگذار است. سرمایهگذاری که نگران کاهش ارزش واقعی دارایی خود در شرایط تورمی است، میتواند به جای ورود به بازارهای غیرمولد همچون طلا، ارز، خودرو یا مسکن، منابع خود را در اختیار یک پروژه تولیدی قرار دهد و در عین حال از سازوکار تبدیل ارزی اوراق برخوردار باشد.
به این ترتیب، این ابزار میتواند سه هدف را همزمان دنبال کند: حفظ ارزش دارایی سرمایهگذار، تأمین مالی تولید و افزایش ظرفیت صادراتی کشور.
البته برای جلوگیری از ایجاد تعهدات ارزی نامتناسب، انتشار این اوراق باید مشروط به وجود توجیه اقتصادی، ظرفیت صادراتی، جریان درآمد ارزی قابل احراز و برنامه روشن بازپرداخت باشد. همچنین سقف انتشار اوراق هر بنگاه باید متناسب با ظرفیت واقعی درآمد ارزی آن تعیین شود.
در نهایت، اوراق ریالی قابل تبدیل به ارز را میتوان نه ابزار افزایش تقاضا برای ارز، بلکه ابزاری برای تبدیل نقدینگی سرگردان ریالی به سرمایهگذاری مولد و تبدیل ظرفیت تولید به درآمد ارزی آینده دانست. اجرای آزمایشی این ابزار برای چند طرح بزرگ صادراتمحور میتواند امکان ارزیابی آثار آن بر بازار ارز، تورم، نقدینگی و تأمین مالی تولید را فراهم کند.