به گزارش الف؛ وبگاه "الجزیره" در گزارشی به ارزیابی این نکته پرداخته که چرا علیرغم همه تهدید و فشار و تحریم های آمریکا، چین حاضر نیست که به پیوندهای راهبردی خود با ایران خاتمه دهد؟ موضوعی که عملا ایران را به یک خط قرمز مهم در سیاست خارجی چین تبدیل کرده است.
الجزیره در گزارش خود می نویسد:
« در تاریخ 31 آگوست سال جاری میلادی، رهبران چین، روسیه و هند، در بیشکک پایتخت قرقیزیستان دیدار و گفتگو کردند. دیداری که به بهانه حضور آنها در نشست سالانه سازمان همکاریهای شانگهای انجام گرفت. مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران نیز در این نشست حضور داشت. بیانیه پایانی نشست شانگهای در تاریخ یکم سپتامبر صادر شد و در قالب آن بر ایجاد یک بانک توسعه ای جدید تاکید شد. بانکی که به گفته ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه بایستی مستقل از نظام مالی و بانکی کشورهایی باشد که از معادلات اقتصادی به مثابه سلاح در راستای منافع خود استفاده می کنند.
نشست اخیر تنها یک هفته پس از آن برگزار شد که آمریکا از جدیدترین بسته تحریمی خود علیه ایران رونمایی کرد. جالب اینکه آمریکا به دنبال منزویسازی ایران است اما این کشور در جریان نشست بیشکک، با استقبالی گرم رو به رو شد. نشست اخیر سازمان همکاریهای شانگهای در بیشکک یک مرتبه دیگر نشان داد که تحمیل تحریم های آمریکا به دیگر کشورها نظیر ایران، با دشواری های زیادی همراه است. در این میان، اصلیترین چالش آمریکا با کشور چین است. پکن بار دیگر در کنار ایران ایستاده است. دلیل این ایستادگی نیز مسائل اخلاقی یا ایدئولوژیک نیست بلکه دلیل اصلی آن این است که چین می تواند جلوی آمریکا بایستد و البته که این مساله را در راستای منافع خود ارزیابی می کند.
چین با خرید بیش از 90 درصد از نفت صادراتی ایران، یکی از شرکای مهم تجاری این کشور است. البته که ایران از طریق شبکه ای پیچیده از ناوگان دریایی، تا حد زیادی تحریم های آمریکا علیه خود را دور می زند و پالایشگاههای مستقل چینی نیز دست از خرید نفت ایران برنمی دارند. چین به هیچ وجه دخالت طرفهای ثالث در مناسبات تجاری خارجی خود با دیگران را تحمل نمی کند. البته که چین تحریم های آمریکا علیه خود و ایران را نیز چندان مهم ارزیابی نمی کند.
چین از تحریم های ثانویه آمریکا به دلیل ارتباط تجاری با ایران مصون است. بانکها و شرکت های چینی مبادلات خود با ایران را با ارز چین یعنی یوآن و یا مبادله کالا به کالا انجام می دهند. این مساله تا حد زیادی آن ها را در برابر اقدامات تنبیهی کاخ سفید مصون می کند. در عین حال، شمار محدودی از شرکت های چینی که هنوز با دلار مبادلات خود را انجام می دهند، زیر لایه های مختلفی از شرکت های سوری به فعالیت مشغول هستند و خیلی راحت می توانند این شرکت ها را کنار بگذارند. این مسائل عملا آمریکا را وارد بازی پوچی کرده اند که اقدامات آن علیه ایران را تا حد زیادی بیاثر میسازند.
البته که آمریکا می تواند بسیاری از بانکها و شرکت های چینی را به دلیل مراوده با ایران تحریم کند اما اگر چنین کند، چینی ها نیز مقابله به مثل خواهند کرد که این مساله با توجه به وضعیت نامساعد اقتصادی آمریکا و در پیش بودن انتخابات میاندوره ای کنگره آمریکا، به هیچ عنوان در راستای منافع واشینگتن نیست.
چین یک انگیزه مهم دیگر هم از اینکه در کنار ایران بایستد دارد. شکست ایران برای چین بسیار سنگین خواهد بود و منافع اقتصادی و ژئوپلیتیک این کشور را به شدت به خطر می اندازد. از نگاه چین، اگر ایران شکست بخورد این مساله موجب می شود تا خاومیانه به کل در کنترل آمریکا قرار بگیرد. در عین حال، اگر چنین شود کشورهای منطقه چندان در پی سایر بازیگران نظیر چین برای تقویت پیوندهای امنیتی و اقتصادی خود نخواهند رفت و کنترل آمریکا بر خاورمیانه تثبیت می شود. این موضوع تلاش های گسترده چین برای توسعه دامنه نفوذش در خارومیانه را به شکست خواهد کشاند.
بدتر از همه اینکه منافع انرژی چین هم به خطر می افتد. چین چیزی در حدود 40 درصد از نیازهای نفتی خود را از خاورمیانه تامین می کند که در این میان ایران سهمی 10 درصدی دارد. اگر خاورمیانه به دست آمریکا بیفتد، این بدان معناست که بخش زیادی از واردات انرژی چین در کنترل کاخ سفید خواهد بود. در عین حال، تسلط آمریکا بر خاورمیانه به این معناست که کاخ سفید در تغییر نظام سیاسی سایر کشورهایی که با پکن روابط خوبی دارند هم جسورتر خواهد شد. اگر چنین شود، چین در حراست از منافع خود در بخش های مختلف جهان به شدت ضعیف می شود. مجموع این مسائل موجب شده اند تا چین از رهگذر تقویت پیوندها با ایران، به دنبال نوعی موازنهسازی در برابر آمریکا باشد و تقویت تهران را در راستای منافع راهبردی خود ارزیابی کند.»
لینک:
https://www.aljazeera.com/opinions/2026/9/1/why-china-will-not-comply-with-us-sanctions-on-iran