حمیدرضا حاجیبابایی، نماینده همدان و فامنین و نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، در گفتوگویی با فارس درباره مهمترین مسائل روز کشور، از جمله اقتصاد، معیشت مردم، اصلاح بودجه، طرح تنگه هرمز، قانون جنایات بینالمللی، مقابله با نفوذ، بنزین، واردات خودرو، صنعت خودرو، خروج از NPT، معرفی وزرای جدید، ساماندهی نیروهای حقالتدریس و رژیم حقوقی خزر توضیحاتی ارائه کرد.
مشروح این گفت و گو به شرح زیر است:
در حوزه اقتصاد نیازی به تصویب قانون نداریم
فارس: با توجه به شرایط جنگی و مشکلات اقتصادی، چرا در دستور کار مجلس موضوعاتی مانند معیشت مردم و اصلاح بودجه دیده نمیشود؟
حاجیبابایی: مسائل اقتصادی در بسیاری از موارد به قانون جدید نیاز ندارد و دولت باید لوایح مورد نیاز را به مجلس ارائه کند. دولت باید لایحه اصلاح قانون بودجه سال جاری و همچنین اصلاح برنامه هفتم را ارائه دهد تا مجلس آنها را بررسی و اصلاح کند. مجلس نمیتواند هر روز خودش طرح اقتصادی ارائه کند و در نهایت دولت بگوید به این مصوبه نیاز نداشته است.
در مورد تنگه هرمز نیز طرح آن از نخستین روز جلسه علنی مجلس اعلام وصول شد و کلیات آن در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی به تصویب رسیده و جزئیات آن در حال بررسی است. پس از پایان بررسی کمیسیون، طرح در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت.
همچنین بررسی قانون جنایات بینالمللی از نیازهای شرایط جنگی کشور بود. باید امکان اعلام جرم علیه افرادی که مرتکب اقدامات یا اظهارات مجرمانه بینالمللی میشوند وجود داشته باشد. برای این موارد نیز مجازاتهایی از پنج تا ۱۵ سال حبس پیشبینی شده است. قانون مقابله با نفوذ نیز از دیگر موضوعات مهمی است که با توجه به آسیبهای ناشی از نفوذ، مجلس وظیفه خود را در قبال آن انجام داده است.
فارس: به قانون جنایات بینالمللی اشاره کردید، آیا در قانون جنایات بینالمللی موضوع قصاص نیز پیشبینی شده است؟
حاجیبابایی: بله. در جریان بررسی قانون، ایرادهایی درباره موضوع قصاص مطرح شد و در نهایت تبصرهای اضافه شد که موضوع قصاص و موارد موردنظر نیز مشمول قانون باشد.
نمایندگان از تنگه هرمز کوتاه نخواهند آمد
فارس: با توجه به مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز، آیا این مذاکرات بر روند بررسی طرح مجلس تأثیر خواهد گذاشت؟
حاجیبابایی: نمیتوانم به جای همه نمایندگان صحبت کنم، اما معتقدم هیچ نهادی به اندازه مجلس نمیتواند در موضوع تنگه هرمز اثر مثبت و مطابق خواست مردم داشته باشد. نمایندگان در این زمینه کوتاه نخواهند آمد و پس از بحث و بررسی فراوان، تلاش میکنند قانونی به نفع مردم، نظام و کشور تصویب شود.
اولویت مجلس در اصلاح بودجه ۱۴۰۵
فارس: در صورت ارائه لایحه اصلاح بودجه ۱۴۰۵ یا برنامه هفتم، اولویت مجلس چه خواهد بود؟
حاجیبابایی: در شرایط جنگی، اولویت اول مجلس معیشت مردم است؛ از کارمندان و کارگران تا افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی. باید به مردم کالابرگ به اندازهای اختصاص یابد که بخشی از مشکلات ناشی از جنگ و گرانی جبران شود.
همچنین باید از افزایش بیرویه قیمت کالاها جلوگیری کرد. بخشی از گرانی ممکن است ناشی از شرایط جنگ باشد، اما بخشی دیگر قابل کنترل است. باید با سودجویانی که از شرایط کشور برای افزایش قیمتها استفاده میکنند برخورد شود. همچنین مدیرانی که وظایف خود را درست انجام نمیدهند و موجب افزایش فشار اقتصادی بر مردم میشوند، باید مورد بازخواست قرار گیرند.
بازنشستگان نیز از اولویتهای مهم هستند. بسیاری از بازنشستگان در تأمین هزینههای زندگی با مشکل روبهرو هستند و باید برای بهبود وضعیت معیشتی آنان چاره جدی اندیشید. در عین حال، نیروهای مسلح که در خط مقدم دفاع از کشور قرار دارند، باید در شرایط جنگی در اولویت حمایت و پاداش قرار گیرند؛ پس از آن بازنشستگان و سپس کارمندان و سایر اقشار نیازمند باید مورد توجه باشند.
منابع حمایت از معیشت مردم از کجا تأمین میشود؟
در شرایط ویژه فعلی باید همه پروژهها، برنامهها، درآمدها و نحوه تخصیص بودجه با محوریت معیشت مردم بازتعریف شود. جنگ ممکن است دو ماه، شش ماه یا بیشتر ادامه داشته باشد؛ بنابراین بودجه کشور باید به گونهای تنظیم شود که حفظ و بهبود سطح زندگی مردم اولویت اصلی باشد. مجلس نیز هنگام بررسی و اصلاح بودجه باید منابع کشور را بیش از هر چیز به سمت حمایت از مردم هدایت کند.
طرح مجلس و دولت درباره بنزین
فارس: مجلس با کدام یک از طرحهای دولت درباره بنزین موافق است؟
حاجیبابایی: کسی مخالف واقعی شدن قیمت بنزین در یک مقطع مناسب نیست؛ مسئله اصلی نحوه اجرای آن است. اکنون حدود ۱۳۵ میلیون لیتر بنزین مصرف میشود و برآورد من این است که حدود ۴۵ میلیون لیتر آن یا قاچاق میشود یا بدون استفاده مؤثر در خیابانها مصرف میشود.
یک پیشنهاد این است که سهمیه بنزین به کارت ملی هر ایرانی اختصاص یابد. برای مثال، اگر به هر فرد یک لیتر بنزین اختصاص داده شود، یک خانواده پنجنفره حتی اگر خودرو نداشته باشد، ماهانه ۱۵۰ لیتر سهمیه خواهد داشت. اگر سهمیه خود را مصرف نکند، میتواند آن را به پول تبدیل کند.
در مقابل، فردی که چند خودرو دارد و مصرف بنزین بالاتری دارد، میتواند سهمیه افراد فاقد خودرو را خریداری کند. دولت نیز میتواند سهمیههایی را که مردم به پول تبدیل کردهاند جمعآوری و به متقاضیان مصرف بیشتر عرضه کند. قیمت باید بر اساس شرایط بازار و رضایت طرفین تعیین شود.
این روش میتواند هم از فشار اقتصادی بر اقشار کمدرآمد بکاهد، هم جلوی بخشی از قاچاق بنزین و مصرف بیرویه را بگیرد. با واقعی و منطقی شدن قیمت، رفتار مصرفکنندگان نیز تغییر خواهد کرد. البته همه طرحهای مطرحشده درباره بنزین دارای جزئیات و نقصهایی هستند و باید دقیق بررسی شوند.
ارتباط واردات خودرو و خصوصیسازی صنعت خودرو با بنزین
فارس: آیا آزاد شدن واردات خودرو میتواند مصرف بنزین را کاهش دهد؟
حاجیبابایی: در ایران بنزین ارزان و خودرو گران است، در حالی که در بسیاری از کشورهای دیگر خودرو نسبتاً ارزان و بنزین گرانتر است. بنابراین صرفاً آزادسازی واردات خودرو مشکل را حل نمیکند. باید ساختار صنعت خودرو به صورت ریشهای اصلاح شود.
صنعت خودرو باید به بخش خصوصی واقعی واگذار شود. خودروسازی در ایران بدهی بسیار سنگینی دارد و در نهایت هزینه این بدهیها از منابع عمومی و جیب مردم پرداخت میشود. بخشی از ایرانخودرو نیز متعلق به صندوق بازنشستگی است و اگر خودرو با قیمت غیرواقعی عرضه شود، زیان آن میتواند به منابع بازنشستگان آسیب بزند.
اینکه مدیر یک مجموعه حقوق چندصد میلیون تومانی دریافت کند، در حالی که بازنشستهای که سالها کار کرده تنها حدود ۱۸ میلیون تومان مستمری میگیرد، قابل قبول نیست. اگر یک مجموعه خصوصی واقعی باشد و از منابع خودش درآمد کسب کند، بحث متفاوت است؛ اما استفاده از منابع متعلق به مردم برای پرداخت حقوقهای سنگین باید اصلاح شود.
از سالها قبل درباره انحصار صنعت خودرو در مجلس بحث شده، اما تا زمانی که ساختار معیوب و انحصاری اصلاح نشود، مشکل خودرو حل نخواهد شد. راهکار اساسی، خصوصیسازی واقعی، ایجاد رقابت و امکان حضور مردم در اقتصاد است.
البته خصوصیسازی به این معنا نیست که همه حوزهها باید واگذار شوند. حوزههایی مانند آموزش و پرورش، آموزش، بهداشت و درمان و سایر وظایف حاکمیتی باید تحت حمایت دولت باقی بمانند و دولت باید منابع لازم برای ارائه خدمات عمومی را تأمین کند.
ایران از NPT خارج میشود؟
فارس: پس از 2 جنگ، موضوع خروج ایران از NPT مطرح شده است. نظر شما در این خصوص چیست؟
حاجیبابایی: مسئله اصلی، رسیدن به یک راهبرد متناسب با شرایط بینالمللی و حفظ کشور و نظام است. هرجا برای حفظ کشور نیاز به هزینه باشد، باید تصمیم لازم اتخاذ شود و تواناییهای دفاعی متناسب با تهدیدها تقویت شود.
اگر آمریکا با سلاح یا امکانات خاصی تهدید کند، ایران نیز باید متناسب با همان تهدید توانایی لازم را داشته باشد. خروج از NPT موضوعی است که در مرحله بعد مطرح میشود و مسئله اصلی، تعیین راهبرد و نحوه اجرای آن است.
ایران نباید با یک اقدام نسنجیده موجب شکلگیری اجماع جهانی علیه خود شود. باید شرایط را به دقت بررسی کرد و اگر روزی اجماع جهانی شکل گرفت، کشور باید قدرت و ابزار لازم برای مواجهه با آن شرایط را داشته باشد.
وضعیت معرفی وزرای دفاع و اطلاعات
فارس: با گذشت مهلت قانونی سرپرستی، دولت برای معرفی وزرای جدید وزارت دفاع و وزارت اطلاعات چه اقدامی کرده است؟
حاجیبابایی: طبق قانون اساسی، پس از کنار رفتن یک وزیر، دولت باید سرپرست تعیین کند و این وضعیت حداکثر سه ماه ادامه دارد؛ البته در موارد خاص با اذن رهبری امکان تمدید وجود دارد.
مجلس برای دریافت و بررسی معرفی 2 وزیر پیشنهادی وزارت دفاع و وزارت اطلاعات آمادگی دارد. هر زمان رئیسجمهور افراد پیشنهادی را معرفی کند و مراحل قانونی و حکم رهبری انجام شود، مجلس بررسی صلاحیت آنها را آغاز خواهد کرد و راهکار دیگری وجود ندارد.
برنامه مجلس برای ساماندهی نیروهای حقالتدریس
فارس: وضعیت نیروهای حقالتدریس و افرادی که سالها در آموزش و پرورش تدریس کردهاند، چگونه تعیین تکلیف میشود؟
حاجیبابایی: حدود ۲۰ هزار نفر از این نیروها موضوع تبدیل وضعیت جداگانهای دارند. علاوه بر آنها، افرادی که در نهضت سوادآموزی، پیشدبستانی و سایر بخشهای آموزش و پرورش واقعاً مشغول تدریس هستند نیز باید تعیین تکلیف شوند.
با رئیس سازمان اداری استخدامی و وزیر آموزش و پرورش در این زمینه گفتوگو شده و قرار است این نیروها مشابه نیروهای شرکتی ساماندهی شوند تا بتوانند به کار خود ادامه دهند و حقوق دریافت کنند. سپس هر زمان دولت امکان داشت، تبدیل وضعیت آنها انجام شود. هدف، پایان دادن به قراردادها و وضعیتهای مبهم و خارج کردن این افراد از بلاتکلیفی است.
موضع مجلس درباره کنوانسیون رژیم حقوقی خزر
فارس: آیا مجلس درباره کنوانسیون رژیم حقوقی خزر نیز مانند تنگه هرمز حساسیت دارد؟
حاجیبابایی: موضوع رژیم حقوقی خزر در جامعه با افراط و تفریط همراه شده است. باید تاریخچه حدود صد سال گذشته، از روابط ایران و روسیه تا دوران شوروی و شرایط امروز، به صورت دقیق بررسی شود.
مسئولان دولت باید برای مردم توضیح دهند که دقیقاً چه اتفاقی افتاده و چه تصمیمی در حال اجراست. نبود توضیح شفاف باعث ایجاد خلأ پاسخگویی و شکلگیری شبهات ملی میشود. خزر برای ایران کمتر از تنگه هرمز اهمیت ندارد و تمامیت ارضی، مرزها و حیثیت کشور اهمیت یکسانی دارند.
خاطره حاجیبابایی از شهید لاریجانی
حاجیبابایی: در مجلس هشتم و مجلس دهم که در خدمت شهید لاریجانی بودیم، مجلس عملاً سه جریان داشت؛ یک جریان آقای عارف و دوستانشان بودند، یک جریان مستقلین بودند و یک جریان هم ما، یعنی جریان ولایی بودیم که مسئولیت آن را بر عهده داشتم.
در مقطعی که شرایط حساس بود، ما حدود ۶۰ نفر بودیم. طرف مقابل هم تعداد بیشتری داشتند و شاید به حدود ۱۰۰ نفر یا حتی بیشتر میرسیدند. آقای دکتر لاریجانی هم در جریان مستقلین بود. گاهی بر سر همین موضوع با ایشان شوخی میکردیم. میگفتیم: «شما با ما ائتلاف میکنید و یک ساعت بعد با طرف مقابل ائتلاف میکنید!»
یک شب، در سال چهارم هیئترئیسه، قرار بود رئیس مجلس انتخاب شود. با آقای محمد دهقان به اتاق ایشان رفتیم و با هم شوخی کردیم. به شهید لاریجانی گفتم: «این دفعه میخواهم شما را از ریاست بیندازم.» گفت: «چرا؟» گفتم: «چون دیگر شدی شاه!» البته همه اینها در فضای شوخی بود. ایشان انسان بزرگی بود و ریشهدار. او حرف ما را خیلی جدی نگرفت.
ما برگشتیم و به اتاق کمیسیون برنامه رفتیم. آقای جلالی و چند نفر دیگر آمدند تا با ما مذاکره کنند، اما برخوردشان کمی از موضع بالا بود. گفتم: «باشد، فردا معلوم میشود.»
فردای آن روز، شهید لاریجانی همه را برای صبحانه دعوت کرده بود. بعد در صحن مجلس دیدیم که آنها مثل یک لشکر وارد شدند و ما هم در جای خودمان نشسته بودیم.
آقای بروجردی آمد و به من گفت: «آقای دکتر، کوتاه بیا؛ نمیشود.» گفتم: «نیم ساعت دیگر معلوم میشود.» گفت: «چطور؟» گفتم: «صبر کنید.»
رأیگیری انجام شد و سه نفر کاندیدا شدیم. آقای عارف ۱۲۴ رأی، آقای لاریجانی ۱۰۸ رأی و من ۵۷ رأی آوردم. با این نتیجه، انتخابات به مرحله دوم رفت و آقای عارف و آقای لاریجانی به مرحله دوم راه پیدا کردند.
در همان مقطع، دوستان آقای لاریجانی به سراغ من آمدند و خواستند کاری انجام دهم. من با آقای محمد دهقان صحبت کردم و گفتیم باید تصمیم بگیریم.
بعد سریع برگشتیم داخل. من رفتم پشت تریبون؛ البته خلاف آییننامه بود. پشت تریبون گفتم:
«بسمالله الرحمن الرحیم. من به دکتر علی لاریجانی رأی میدهم.»
ایشان رأی آورد.
بعدازظهر بود و داشتم به خانه میرفتم که آقای لاریجانی تماس گرفت و گفت: «صمیمانه تشکر میکنم. از این به بعد مینشینیم و با هم صحبت میکنیم.»
گفتم: «آقای دکتر، فکر میکنم یک نکته هست که باید از ساعت هشت صبح فردا اثرش را نشان بدهد.»
گفت: «چه نکتهای؟»
گفتم: «ساعت هشت صبح دوباره میشوی شاه!»
حاجی بابایی: تمام طرحهای ارائه شده برای بنزین ناقص است
4050609087نایبرئیس مجلس با بیان اینکه هیچکس با واقعی شدن قیمت بنزین در زمان مناسب مخالف نیست، گفت: مسئله اصلی نحوه اجرای این طرح است و تمام طرحهای درباره بنزین دارای نواقصی هستند.