«آژانس توسعه بینالمللی رژیم صهیونیستی» یا ماشاو(MASHAV) از طریق NGO ها و شرکتهای پوششی مالیهای خود به بهانه کمکهای بشردوستانه به دنبال گردآوری اطلاعات از کشورهای هدف و ارائه آن به نهادهای امنیتی این رژیم است.
رژیم صهیونیستی طی دهههای گذشته نه تنها از مسیر نظامی و سیاسی به دنبال گسترش نفوذ خود بوده، بلکه همزمان شبکهای از ابزارهای بهظاهر غیرسیاسی را نیز برای حضور در کشورهای مختلف ایجاد کرده است. یکی از مهمترین این ابزارها، «آژانس توسعه بینالمللی رژیم صهیونیستی» یا ماشاو است. این نهاد ذیل وزارت خارجه رژیم صهیونیستی تعربف شده و دیپلماسی عمومی و خارجی این رژیم را از طریق برنامههای توسعهای انجام میدهد. ماشاو نهادی است که از سال ۱۹۵۸ فعالیت خود را آغاز کرد و مأموریت رسمی آن انتقال دانش و تجربه رژیم صهیونیستی در حوزههایی مانند کشاورزی، آب، بهداشت، آموزش و توسعه روستایی به کشورهای در حال توسعه عنوان شده است. در واقع، رژیم صهیونیستی تلاش کرده است از طریق ارائه آموزش، فناوری و همکاریهای فنی، روابط خود را با کشورهایی گسترش دهد که در بسیاری از موارد روابط سیاسی یا اقتصادی مستقیمی با خود نداشتهاند. از ابزارهایی که ماشاو به کمک آن اقدام به جمعآوری اطلاعات و دادهها از کشورهای هدف میکند سازمانهای مردم نهاد (NGO) و شرکتهای پوششی است:
۱. سازمانهای مردم نهاد (NGO)
NGOها در افکار عمومی جهان، نهادهایی مستقل، غیرانتفاعی و بشردوستانه شناخته میشوند که در حوزههایی مانند امدادرسانی، آموزش، بهداشت و توسعه فعالیت میکنند. همین تصویر مثبت و ماهیت ظاهراً مستقل، امکان حضور آنها را در کشورهای مختلف با حساسیت کمتر فراهم میکند. بر این اساس، ماشاو از این ظرفیت برای ایجاد شبکهای از حضور و نفوذ در کشورهای مختلف استفاده میکند؛ چرا که NGO ها ورود به محیطهایی را فراهم میکنند که حضور مستقیم نهادهای رسمی و امنیتی رژیم صهیونیستی در آنها امکان نداشته و با حساسیت سیاسی و اجتماعی مواجه شود.
یکی از نمونههای مورد اشاره در این زمینه،«انجمن رژیم صهیونیستی برای کمکهای بشردوستانه بینالمللی» (IsraAlD) است که به عنوان بازوی میدانی ماشاو در سال ۲۰۰۱ تأسیس شده و خود را یک سازمان امدادرسان بینالمللی معرفی میکند. IsraAlD در بحرانهایی مانند زلزله هائیتی (۲۰۱۰)، سونامی ژاپن (۲۰۱۱) جنگ سوریه و زلزله نپال (۲۰۱۵) حضور داشته است. IsraAD در ظاهر مأموریت خود را کمک فوری به جوامع آسیب دیده تعریف میکند. این در حالی است که کارشناسان اعزامی این NGO در پوشش پزشک، پرستار، کارشناس آب و مشاور اجتماعی حضور پیدا کرده اما همزمان اطلاعاتی دقیق از ظرفیت نظامی و اجتماعی کشورها جمع آوری میکنند. در مواردی مانند نپال و هائیتی، گزارشها نشان میدهد که IsraAlD علاوه بر امدادرسانی، دادههای دقیقی از وضعیت زیرساختی و ارتباطی این کشورها به دست آورده که بعدها به موساد منتقل کرد.
کمیته مشترک یهودیان آمریکا (JDC) منابع مالی قابل توجهی را از شبکه های یهودی در آمریکا و اروپا جذب و از طریق حسابهای واسطهای به پروژههای ماشاو منتقل میکند تا رد مستقیمی از رژیم صهیونیستی باقی نماند. در نتیجه، شبکهای چندلایه شکل میگیرد که در آن NGO ها مسئول حضور میدانی و ایجاد ارتباط با جوامع محلی هستند و نهادهای مالی و اداری، پشتیبانی پروژهها را بر عهده دارند.
۲. شرکتهای پوششی
ضلع دیگر این شبکه، شرکتهای پوششی صهیونیستی فعال در حوزههایی مانند کشاورزی، فناوری آب، تجهیزات پزشکی و ارتباطات هستند. این شرکتها ظاهراً پیمانکار پروژههای توسعهای ماشاو هستند؛ اما کارکردی دوگانه دارند و با جمعآوری دادهها و اطلاعات برای ماشاو، آنها را در اختیار نهادهای امنیتی رژیم صهیونیستی قرار میدهند. به عنوان نمونه شرکت Netafim، پیشگام فناوری آبیاری قطرهای، در بسیاری از پروژههای ماشاو در هند و آفریقا مشارکت داشته است. این پروژهها با هدف ارتقای کشاورزی معرفی میشوند، اما در جریان آنها دادههای دقیقی درباره زمینهای کشاورزی، منابع آب و الگوهای مصرف جمعآوری میشود. همچنین شرکت Mekorot، شرکت آب رژیم صهیونیستی، در پروژههای مدیریت منابع آب در آفریقا و آمریکای لاتین حضور داشته و به اطلاعات راهبردی منابع آبی کشورها دست یافته است. در حوزه پزشکی نیز شرکتهایی مانند Pluristem و Teva از طریق پروژههای مشترک سلامت و بهداشت در کشورهای در حال توسعه، ضمن بازاریابی محصولات خود، دادههای حساس بهداشتی و جمعیتی را گردآوری کردهاند.
جمعبندی
به طور کلی سازوکار همکاری ماشاو با NGO ها و شرکتهای پوششی، به این صورت است که؛ IsraAID بهعنوان بازوی میدانی، در بحرانها به جوامع و دادهها دسترسی پیدا میکند؛ و شرکتهای پوششی صهیونیستی نیز بهعنوان بازوی فناورانه، با اجرای پروژههای ظاهراً کشاورزی و بهداشتی، دادههای اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی جمعآوری میکنند. شبکه مذکور در کنار ماشاو، این امکان را میدهد ضمن ارائه چهرهای بشردوستانه در رسانهها، همزمان اهداف لابیگری، اطلاعاتی، امنیتی و اقتصادی خود را بدون هزینه سیاسی آشکار دنبال کند.