به گزارش ایرنا از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، علی دارابی روز یکشنبه ۱۸ مرداد در آیین گرامیداشت نخستین سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان در ایوان عطار مجموعه فرهنگیتاریخی سعدآباد، اظهار کرد: هنر و معماری در پهنه تمدن ایران همواره فراتر از یک عرصه زیباییشناختی، حامل معنا، حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ایرانیان بوده است و آثار هنری، معماری، کتاب، نگارگری، مینیاتور، شعر و زبان فارسی از مهمترین مؤلفههایی هستند که استمرار و ماندگاری هویت ایرانی را در طول تاریخ رقم زدهاند.
وی افزود: اگر به میراث برجایمانده از تمدن ایران نگاه کنیم، از نقشبرجستههای طاقبستان و نقشرستم گرفته تا تاجها، ظروف زرین و سیمین، منسوجات ابریشمی، سکهها و گچبریها، هر یک بخشی از تاریخ، فرهنگ و شیوه زیست ایرانیان را روایت میکنند و نشان میدهند که هنر در ایران همواره یکی از مهمترین ابزارهای بازنمایی و انتقال هویت بوده است.
استمرار هنر ایرانی؛ یکی از رازهای ماندگاری هویت ملی
معاون میراثفرهنگی کشور با اشاره به تداوم هنر ایرانی پس از ورود اسلام به ایران تصریح کرد: ورود اسلام نهتنها به حیات هنر ایرانی پایان نداد، بلکه هنر این سرزمین در دورههای مختلف تاریخی و در بستر حکومتهای گوناگون، با حفظ جوهره هویتی خود، در قالبها و بیانهای تازه به حیات و پویایی ادامه داد.
دارابی ادامه داد: همین استمرار تاریخی و توانایی هنر ایرانی برای بازآفرینی خود در مواجهه با تحولات فرهنگی و اجتماعی، یکی از رموز بقای هویت ایرانی است؛ هویتی که در طول قرنها توانسته عناصر بنیادین خود را حفظ کند و در عین حال با شرایط و نیازهای هر دوره تاریخی وارد گفتوگو شود.
وی هنر را یکی از موثرترین ابزارهای ارتباط فرهنگی میان ملتها دانست و گفت: جامعهای که زبان هنر برای گفتوگو با جهان نداشته باشد، دچار لکنت زبان میشود و نمیتواند در عرصه دیپلماسی فرهنگی حضوری موثر و ماندگار داشته باشد.
فرشچیان؛ جهانیکننده هنر ایرانی
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور در ادامه با تبیین جایگاه استاد محمود فرشچیان در هنر معاصر ایران اظهار کرد: اگر کمالالملک هنر اروپا را به ایران آورد و ایرانیان را با ابعاد تازهای از نقاشی آشنا کرد، استاد فرشچیان در سوی دیگر این مسیر، هنر نگارگری، نقاشی، تصویرگری و مینیاتور ایرانی را از مرزهای جغرافیایی ایران عبور داد و به جهانیان معرفی کرد.
دارابی افزود: حضور آثار استاد فرشچیان در گالریها و نمایشگاههای معتبر جهان، بیانگر ظرفیت جهانی هنر اوست؛ بهگونهای که آثار این هنرمند در ۸۶ نمایشگاه گروهی و ۵۷ نمایشگاه انفرادی به نمایش درآمده است.
وی تاکید کرد: اهمیت فرشچیان تنها در تعداد نمایشگاهها یا شهرت جهانی آثار او خلاصه نمیشود، بلکه جایگاه واقعی او در این است که توانست میان ریشههای عمیق هنر ایرانی و زبان معاصر هنر پیوندی خلاقانه برقرار کند و از این رهگذر، تصویری معاصر، پویا و قابل فهم از هنر ایرانی را در عرصه بینالمللی ارائه دهد.
چهار مولفه شکلدهنده مکتب فرشچیان
معاون میراثفرهنگی کشور با تشریح مولفههای شکلدهنده مکتب هنری استاد محمود فرشچیان گفت: اگر بخواهیم منظومه فکری و هنری فرشچیان را در چهار محور اصلی تبیین کنیم، نخستین مولفه، پیوند عمیق میان شعر، ادبیات، مینیاتور و نگارگری است؛ پیوندی که از ویژگیهای بنیادین هنر ایرانی به شمار میرود.
دارابی افزود: دومین مولفه، نگاه فراگیر به ادیان الهی است؛ سومین مولفه، پایبندی به ساختار و فرم کلاسیک هنر در کنار بهرهگیری از تکنیکها و ظرفیتهای نوین هنری و چهارمین مولفه نیز اهتمام ویژه به گفتمان و هویت شیعی است.
وی تصریح کرد: آثاری همچون «ضامن آهو» و «عصر عاشورا» بهروشنی نشاندهنده پیوند میان هنر، معنویت، باورهای دینی و هویت شیعی در آثار استاد فرشچیان است و مجموعه این مولفهها، مکتب او را به یکی از نقاط عطف تاریخ نگارگری و مینیاتور ایران تبدیل کرده است.
دارابی اضافه: در این نگاه، فرشچیان صاحب یک دستگاه فکری و هنری است که توانسته میان سنت و نوآوری، هویت ملی و بیان جهانی، و هنر و معنویت پیوند برقرار کند.
نام فرشچیان در فهرست گنجینه زنده بشری ایران
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور با اشاره به قرار گرفتن نام استاد فرشچیان در فهرست گنجینه زنده بشری ایران گفت: این جایگاه، نشاندهنده اهمیت و ارزش میراث هنری برجایمانده از این استاد بزرگ و ضرورت صیانت از دانش، مهارت، شیوه و اندیشه هنری اوست.
دارابی خاطرنشان کرد: صیانت از میراث هنری استاد فرشچیان نباید صرفا به حفظ آثار موجود محدود شود، بلکه باید انتقال دانش، تربیت نسل جدید، مستندسازی، پژوهش، معرفی بینالمللی و فراهمکردن زمینه تداوم این مکتب را نیز دربرگیرد.
تداوم مکتب فرشچیان؛ از بزرگداشت تا تربیت نسل آینده
وی با اشاره به نقش دانشگاه هنرهای اسلامی و ایرانی استاد فرشچیان در تداوم این میراث اظهار کرد: این دانشگاه مسئولیتی خطیر در تربیت شاگردان و فراهمکردن زمینه استمرار راه و مکتب استاد فرشچیان بر عهده دارد و باید با بهرهگیری از ظرفیتهای آموزشی، پژوهشی و هنری، زمینه انتقال این میراث به نسلهای آینده را فراهم کند.
معاون میراثفرهنگی کشور افزود: میراث زمانی زنده میماند که از نسلی به نسل دیگر منتقل شود؛ از این رو، پاسداشت مکتب فرشچیان نیازمند نگاه آیندهنگر و برنامهای منسجم برای آموزش، پژوهش، مستندسازی، معرفی و تداوم این جریان هنری است.
ایجاد موزه استاد فرشچیان
دارابی همچنین از ایجاد موزه استاد فرشچیان خبر داد و گفت: معاونت میراثفرهنگی با ایجاد موزه استاد فرشچیان و نگهداری ۵۹ اثر منحصر بهفرد از این هنرمند، وظیفه خود میداند زمینه معرفی شایسته این آثار و شناخت عمیقتر جامعه از اندیشه و میراث هنری او را فراهم کند.
وی تاکید کرد: موزه فرشچیان میتواند فراتر از یک محل نگهداری آثار، به مرکزی برای شناخت، مطالعه، معرفی و انتقال میراث هنری این استاد برجسته تبدیل شود و در چارچوب سیاستهای صیانت از میراث فرهنگی و هنرهای سنتی، نقشی موثر در معرفی این میراث به جامعه و مخاطبان بینالمللی ایفا کند.
قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور در بخش پایانی سخنان خود با تاکید بر جایگاه فرشچیان در حافظه فرهنگی ایران اظهار کرد: بزرگداشت استاد فرشچیان نشانه احترام و اهتمام میراثفرهنگی کشور به جایگاه هنر، هنرمندان و بزرگان فرهنگی و هنری ایران است.
دارابی خاطرنشان کرد: تکریم فرشچیان در حقیقت تکریم بخشی از میراثفرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران است؛ میراثی که در قالب هنر، اندیشه و خلاقیت یک هنرمند تبلور یافته و اکنون مسئولیت ماست که آن را از سطح خاطره و بزرگداشت فراتر برده و به سرمایهای زنده برای نسلهای آینده تبدیل کنیم.