مهراد عباد - عضو هیات نمایندگان اتاق تهران - در گفتوگو با ایسنا، درباره عملکرد بخش تولید و تجارت در چهار ماه ابتدایی سال اظهار کرد: زمانی که این موضوع را بررسی میکردیم، عملا کشور در میانه جنگ قرار داشت و از همان ابتدا دو مسئله بحرانی گریبانگیر بنگاهها و تولیدکنندگان شد؛ نخست موضوع منابع انسانی که در یکی دو ماه ابتدایی سال بسیاری از واحدها ناچار به تعدیل نیرو شدند، هرچند برخی بنگاهها نیز با وجود دشواریهای فراوان تلاش کردند نیروهای خود را حفظ کنند. مسئله دوم نیز قطعی اینترنت بود که برای مدتی مشکلات گستردهای برای فعالیت کسبوکارها ایجاد کرد.
وی افزود: در ادامه، مشکلات واردات و صادرات نیز به این چالشها اضافه شد. بخشی از تولیدکنندگان صادرکننده هستند و صادرات آنها با مشکل مواجه شد. از سوی دیگر، تولیدکنندگانی که مواد اولیه خود را از خارج تأمین میکنند نیز با اختلال جدی روبهرو شدند و در چند ماه نخست سال بسیاری از محمولهها در کشورهای مبدا متوقف ماند. حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد صادرات کشور از طریق خلیج فارس انجام میشود که در این مدت با محدودیتهای زیادی مواجه شد. البته کریدورهای جایگزین تا حدودی بخشی از این مشکلات را جبران کردند، اما در مجموع تجارت خارجی، واردات و صادرات تولیدکنندگان با مشکلات جدی همراه بود.
دو مسئله بحرانی گریبانگیر بنگاهها شد؛ تعدیل نیرو و قطعی اینترنت. در ادامه نیز مشکلات واردات، صادرات و کمبود نقدینگی به این چالشها اضافه شد. اگر شرایط به سمت عادیسازی روابط و تجارت بینالمللی پیش برود، میتوان انتظار بهبود شرایط را داشت.عضو هیات نمایندگان اتاق تهران ادامه داد: یکی دیگر از چالشهای مهم، کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش بود. با تداوم تورم، سرمایه در گردش شرکتها بهصورت مستمر کاهش پیدا میکند و در مقابل، نیاز آنها به منابع مالی بیشتر میشود. متأسفانه بانکها نیز همراهی لازم را نداشتند. طرحهای مختلفی برای حمایت از بنگاهها ارائه شد؛ از جمله طرحی برای بنگاههای بزرگ که پیش از عید مطرح شده بود، اما اجرای آن چندان موفق نبود. همچنین برای شرکتهای کوچک زیر ۵۰ نفر نیز طرح پرداخت تسهیلات در نظر گرفته شد، اما در عمل این تسهیلات به بسیاری از واحدهایی که به آن نیاز داشتند، نرسید.
عباد با اشاره به عملکرد دستگاههای اجرایی گفت: سازمان تأمین اجتماعی در این مدت از جمله نهادهایی بود که همراهی چندانی با فعالان اقتصادی نداشت، در حالی که گمرک یکی از بهترین عملکردها را در حمایت از تولید و تجارت از خود نشان داد. وزارتخانههای مختلف نیز عملکرد متفاوتی داشتند، اما به اعتقاد من، این دو سازمان به ترتیب ضعیفترین و بهترین عملکرد را در این دوره داشتند.
وی درباره آمارهای موجود از وضعیت تولید و تجارت اظهار کرد: برای ارزیابی دقیق این حوزه به آمارهای معتبر نیاز داریم. شاخص مدیران خرید (شامخ) اتاق ایران وجود دارد، اما به نظر من جامعه آماری آن کوچک است و تنها از اعضا و نمایندگان اتاق بازرگانی نظرسنجی میشود. بهتر است دامنه این نظرسنجی گستردهتر شود، زیرا در حال حاضر کمتر از حدود ۵۰۰ نفر در آن مشارکت میکنند و حتی تعداد پاسخدهندگان نیز کاهش یافته است؛ بنابراین نمیتوان تنها به این شاخص اتکا کرد.
وی افزود: از سوی دیگر، مرکز آمار ایران نیز آمارهای دقیق و بهروزی از میزان تولید و تجارت منتشر نمیکند یا انتشار این آمارها با تأخیر زیادی همراه است؛ بهگونهای که چند ماه پیش، آمار صادرات مربوط به چند سال قبل منتشر شد. بنابراین، دادههای دقیق و بهروز در اختیار نداریم، اما بر اساس مشاهدات میدانی و شرایط فعالان اقتصادی، میتوان گفت وضعیت چندان مطلوب نیست.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران درباره چشمانداز ماههای آینده نیز گفت: به نظر من، وضعیت دو ماه پایانی تابستان تا حد زیادی به روند دیپلماسی بستگی دارد. اگر شرایط به سمت عادیسازی روابط پیش برود و تجارت بینالمللی کشور به وضعیت عادی بازگردد، میتوان انتظار بهبود شرایط را داشت.
وی افزود: بخش قابل توجهی از تورم موجود را میتوان تورم حبابی دانست و اگر شرایط عادی شود، احتمال دارد بخشی از این حبابها تخلیه شده و بازار برای مدتی کوتاه فرصت تنفس پیدا کند، اما در مجموع اقتصاد کشور نیازمند اصلاحات ساختاری است و صرف دستیابی به یک توافق یا قرارداد، تنها میتواند بهصورت مقطعی و احساسی شرایط را بهبود ببخشد.
عباد در پایان تأکید کرد: همانگونه که در سالهای گذشته سناریوهای مختلف برای اقتصاد کشور مطرح بوده است، اکنون نیز باید برای همه سناریوها، چه تداوم تنشها و چه برقراری صلح، برنامهریزی داشته باشیم، زیرا آینده اقتصاد تا حد زیادی به شرایط پیش رو و نحوه مدیریت آن بستگی خواهد داشت.