به گزارش الف، دکتر علی دارابی قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی نوشت:
عاقبت، خیر شد.
این عبارت که بر سَر در یکی از کتیبههای قلاعِ الموت نقش بسته است، امروز پس از قرنها ، معنایی تازه یافته است گویی تاریخ، این جمله را برای چنین روزی بر آن آستانه، به یادگار گذاشته بود.
" ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن " در چهل و هشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی به عنوان سی امین اثر ایران در فهرست جهانی یونسکو خواهد بود.
با ثبت این اثر ایران یگانه کشور روی کره زمین است که تا 58 سال آینده پرونده در نوبت ثبت جهانی دارد.
تاکنون کمیته میراث جهانی 1248 اثر را در سراسر جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده است از 196 کشور عضو کنوانسیون، 170 کشور دارای اثر ثبت شده هستند.
این آثار شامل 972 اثر فرهنگی، 235 اثر طبیعی و 41 اثر ترکیبی و فرهنگی در 170 کشور عضو را تا اکتبر 1404 در بر میگیرد.
در اجلاس چهل و هشتم، 33 پرونده از کشورهای عضو در قاره های مختلف در دستور کار است که برخی مردود، برخی مشروط، برخی تعویق، برخی عدم توصیه به ثبت و برخی توصیه به ثبت شده است. " پرونده قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن " به عنوان هفدهمین دستور اجلاس توصیه به ثبت شده است که نقش هیأت اعزامی از جمهوری اسلامی به اجلاس برای تصویب نهایی بسیار مهم، حیاتی و تاریخی است.
"پرونده قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن " یک پرونده زنجیرهای متشکل از هفت اثر است : قلعه الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نبیذر شاه ،قسطین لار و شمس کلایه را در بر میگیرد.
این مجموعه در گستره ای قریب به 2000 کیلومتری از دره تاریخی الموت شکل گرفته و افزون بر قلعهها، روستاها، باغها، مزارع، منابع آب و سامانه های کشاورزی وابسته را نیز در بر میگیرد. عناصری که در کنار یکدیگر، منظری فرهنگی و مسنجم را پدید آوردند.
قلعه الموت با نام " حسن صباح" پیوند خورده است او بنیانگذار دولت اسماعیلیان الموت در فلات ایران بوده است ( 518-445 هـ - ق) او در خانواده شیعه دوازده امامی در قم زاده شد و پدرش اهل کوفه بود در ری و مصر تحصیلات خود را کامل کرد در سال 483 هــ .ق الموت را به عنوان مرکز اسماعیلیه در ایران برگزید و از آنجا اسماعیلیان را رهبری می کرد. قلعه الموت نقش دژ نفوذ ناپذیر در مقابل امپراتوری سلجوقی بود. او از الموت رهبری اسماعیلیان را در آسیای مرکزی، ایران، عراق و شام را بر عهده داشت.
حسن صباح از علوم مختلف مثل فلسفه، هندسه، نجوم و سیاست آگاهی داشت.
الموت سرزمینی برای عرصه تولید دانش بود کتابخانه مشهور الموت حضور اندیشمندان ایرانی و دیگر صاحب نظران جهان اسلام را فراهم کرد. رونق فنون و دانشهایی چون نجوم، پزشکی، فلسفه بیانگر این مکان به عنوان مرکز علم بوده است.
پرونده ثبت جهانی الموت فراتر از یک اثر تک بنایی، نمایشگر یک " منظر فرهنگی، مهندسی و نظامی زنجیرهای" است که سنتهای تمدنی، دانش بومی، هوش مهندسی و سازمان سیاسی- اجتماعی اسماعیلیان نزادی در ایران را بازتاب میدهد.
اهمیت بنیادین این پرونده در اثبات پیوستگی فضایی، کارکردی و پدافندی میان هسته مرکزی (دژ الموت) و شبکه استحکامات پیرامونی آن نهفته است که در مجموع " یک سازمان سرزمین منسجم" را در دل توپوگرافی پیچیده و خشن کوهستانهای البرز غربی شکل داده اند.
نظام خاص مهندسی آب و کشاورزی پایدار رکن تمدنی پرونده است مهندسی پیچیده انتقال ذخیره آب ، کشاورزی پلکانی و تراس بندی، ذخیره سازی راهبردی و سیلوسازی از دیگر ویژیگی های ممتاز پرونده الموت است.
پرونده الموت حاصل 25 سال پژوهش ، حفاظت مستمر، کاوش های علمی، مستندسازی دقیق و مدیریت پایدار یکی از ارزشمندترین آثار فرهنگی تاریخی این سرزمین است. تلاشی که امروزه به ثمر نشست و یکی دیگر از آثار تاریخی ایران را در حافظه مشترک بشریت ماندگار می سازد.
ثبت این مجموعه در فهرست میراث جهانی، نشانی ارج نهان جامعه جهانی به سهم ایران در شکل گیری و تداوم میراث مشترک بشری در ساخت فرهنگی جامعه جهانی است.
فرهنگ همچنان استوارترین زبان گفت و گو میان ملت ها است و میراث فرهنگی، پلی است که اقوام و ملل را به یکدیگر پیویند میدهد و گسستگی را به همبستگی و جدایی را به وفاق و همگرایی تبدیل می کند.
جهانی شدن، پایان یک مسیر نیست بلکه آغاز مسئوولیتی تازه است. فلسفه کنوانسیون 1972 میراث جهانی بر این اندیشه استوار است که این آثار، ودیعه مشترک برای همه انسان هاست و حفاظت از آن تعهدی مشترک برای جامعه جهانی به شمار میآید.
ثبت جهانی یک اثر در فهرست جهانی یونسکو افزون بر آنکه تصریح و تاکید بر ارزش جهانی اثر دارد رابطه معناداری با گسترش گردشگری و توریسم دارد در سایه آن است که کسب و کارها رونق مییابد و امر گردشگری جهانی شکل میگیرد.
جایگاه فرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران در عرصه بین المللی ارتقاء مییابد و از حمایت های بینالمللی برای حفاظت به خصوص در حوادث و رخدادهایی مثل جنگ بهرهمند میگردد.
تبادل دانش و تجربه در حوزه مرمت و حفاظت را نمایندگی میکند و بالاخره روایت تمدن ایران را برای همیشه در حافظه جهان ماندگار میکند.
این موفقیت را به مردم عزیز استان قزوین، ملت بزرگ ایران و آحاد جامعه بشری تبریک عرض مینمایم. از زحمات، تلاشهای همه همکارانم در استان قزوین، ستاد معاونت میراث فرهنگی، وزارت امور خارجه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، نمایندگی دائم ایران در یونسکو و همه محققان، پژوهشگران و مدیرانی که طی این سالها این موفقیت را فراهم ساختند کمال تشکر را دارم.