کاهش تردد در تنگه هرمز 

فوتیوس کاتسولاس، تحلیلگر ارشد کشتیرانی در اس‌اندپی گلوبال  در این رابطه گفت: تنگه هرمز از یک شریان پرتردد به یک کریدور مبتنی بر ریسک تبدیل شده است که حتی بدون انسداد کامل، تهدیدات و عدم‌اطمینان، ظرفیت مؤثر تردد را به شدت کاهش داده است. به گفته وی، حق بیمه ریسک جنگی در برخی موارد چندین برابر دوران پیش از جنگ افزایش یافته و به عاملی بازدارنده برای مشارکت مالکان تبدیل شده است. این امر همراه با تأخیرها و تغییر مسیر، درآمد نفت‌کش‌های فوق‌بزرگ را در مسیرهای کلیدی خلیج‌فارس به آسیا به چندین برابر سطوح پیش از درگیری رسانده است.

کنترل ایران بر تنگه هرمز 

کلر گرییرسون، رئیس تحقیقات نفتکش در کارگزاری اس‌اس‌وای، نیز با اشاره به محدودیت مسیرهای امن در امتداد سواحل عمان و ایران، گفت که نهاد مدیریت ابراه خلیج فارس  کنترل کامل ترددها را در دست گرفته و کشتی‌ها برای عبور نیاز به مجوز دارند که این امر تشریفات اداری را افزایش داده است.

آخرین داده‌های پلاتس نشان می‌دهد که نرخ حمل نفت خام از خلیج‌فارس به چین در 25 ژوئن به 82٫76 دلار در هر تن رسیده که نسبت به 46٫04 دلار در 27 فوریه (روز پیش از آغاز جنگ) رشد چشمگیری داشته است. همچنین نرخ حمل فرآورده‌های نفتی به اروپا از 58٫46 دلار به 93٫08 دلار افزایش یافته است.

نوسانات هزینه حمل تداوم دارد

در حوزه بالاست(کشتی خالی) نیز تغییرات ساختاری محسوس است؛ مالکان به دلیل عدم‌اطمینان، از اعزام کشتی‌های خالی به خلیج‌فارس خودداری کرده‌اند. هرچند کارگزاری گیبسون اعلام کرد که در هفته‌های اخیر شناورها به‌تدریج در نزدیکی این منطقه موضع‌گیری کرده‌اند، اما بازگشت کامل عرضه به حالت عادی دو تا سه ماه زمان خواهد برد. گیبسون پیش‌بینی کرد که تردد از هرمز به‌تدریج افزایش یابد، مشروط بر تداوم بهبود امنیت، اما هزینه حمل همچنان نوسانی باقی خواهد ماند.

گرییرسون با اشاره به نیاز به بازسازی ذخایر استراتژیک نفت، این عامل را حمایت‌کننده بازار دانست، اما تأکید کرد که میزان تأثیر آن به سرعت و زمان‌بندی پر کردن مخازن بستگی دارد. کاتسولاس نیز اجماع فزاینده‌ای بر تداوم «حق‌الزحمه ژئوپلیتیکی» در نرخ حمل حتی با بهبود جریان فیزیکی حمل‌ونقل، اشاره کرد.

احیا ظرفیت تا 2027 زمان می‌برد 

در بخش دیگری از تحلیل گیبسون، بهبود تجارت فرآورده‌های نفتی با تأخیر بیشتری نسبت به نفت خام پیش‌بینی شده است. آسیب به پالایشگاه‌های خاورمیانه، بازگشت تولید آنها را حداقل تا 2027 به تعویق انداخته و احیای پالایشگاه‌های آسیایی نیز منوط به بهبود عرضه خوراک در سه‌ماهه چهارم 2026 خواهد بود. به گفته گیبسون، «حجم حمل فرآورده‌های پاک نفتی تا اواخر 2027 به‌طور کامل احیا نخواهد شد و این بهبود با تأخیر قابل‌توجهی نسبت به نفت خام همراه است.

با وجود گشایش‌های سیاسی، ریسک‌های ساختاری، هزینه‌های بالای بیمه و محدودیت‌های عملیاتی، مسیر بازگشت بازار نفت‌کش به شرایط عادی، طولانی و پرنوسان خواهد بود و فعالان این صنعت باید خود را برای دوره‌ای از تداوم نرخ‌های بالا و ریسک‌های ژئوپلیتیکی آماده کنند.