به گزارش تسنیم به نقل از پولیتیکو، کاخ سفید فهرستی شبیه به «خوب و بد» از کشورهای ناتو تهیه کرده است؛ این اقدام بخشی از تلاش دولت ترامپ برای تنبیه متحدانی است که از حمایت از جنگ ایران سر باز زدند. بر اساس گفته سه دیپلمات اروپایی و یک مقام دفاعی آمریکایی آشنا با این طرح، این سند — که پیش از سفر مارک روته، دبیرکل ناتو، به واشنگتن در این ماه تهیه شده — مروری بر سهم اعضا در پیمان ناتو دارد و آنها را در سطوح مختلف دستهبندی میکند.
این اقدام تازهترین نشانه از عزم دونالد ترامپ برای عملی کردن تهدیداتش علیه متحدانی است که از خواستههای او پیروی نمیکنند و فشار تازهای است بر پیمانی که پیوسته شکنندهتر میشود؛ پیمانی که از فشارهای ترامپ — از تلاش برای الحاق گرینلند تا هشدار درباره خروج کامل از ناتو — ضربه خورده است.
پیت هگست، وزیر دفاع، این ایده کلی را در دسامبر مطرح کرد. او گفت: «متحدان نمونه که همچون اسرائیل، کره جنوبی، لهستان، آلمان در حال پیشرفت، کشورهای بالتیک و دیگران وارد عمل میشوند، از لطف ویژه ما بهرهمند خواهند شد. متحدانی که همچنان سهم خود را در دفاع جمعی ادا نمیکنند، با عواقبی روبرو خواهند شد.»
یکی از دیپلماتها گفت این فهرست به نظر میرسد همان مفهوم را بازتاب میدهد: «کاخ سفید یک سند خوب و بد دارد، پس فکر میکنم منطق آن مشابه است.»
دولت در حالی که گزینههایش را بررسی میکند، جزئیات را محرمانه نگه داشته و مقامات توضیح چندانی درباره ماهیت امتیازات یا تنبیهها ندادهاند. یک مقام اروپایی دیگر که مانند سایرین با شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، گفت: «به نظر نمیرسد ایدههای خیلی مشخصی برای تنبیه متحدان بد داشته باشند. جابهجایی نیروها یک گزینه است، اما بیشتر به ضرر آمریکا نیست؟»
کاخ سفید نارضایتی خود از متحدان را آشکارا بیان کرد. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «در حالی که ایالات متحده همیشه پشتیبان متحدان بهاصطلاح خود بوده، کشورهایی که با هزاران سرباز آمریکایی از آنها محافظت میشود در طول عملیات اپیک فیوری در کنار ما نبودند.» او افزود: «ترامپ دیدگاهش را درباره این پویایی ناعادلانه روشن کرده و ایالات متحده فراموش نخواهد کرد.»
از آنجا که گزینههای دیگری برای خروج نیروهای آمریکایی از اروپا وجود ندارد، هر طرح احتمالی احتمالاً شامل جابهجایی نیروها از یک کشور به کشور دیگر خواهد بود. حتی این کار هم میتواند پرهزینه و زمانبر باشد.
هنوز مشخص نیست کدام کشورها در کدام دسته قرار میگیرند یا اینکه آیا روته از این اقدام باخبر است. اما رومانی و لهستان احتمالاً از بزرگترین ذینفعان باشند، چرا که هر دو در لیست خوب رئیسجمهور قرار دارند و از استقرار بیشتر نیروهای آمریکایی استقبال میکنند. لهستان بهعنوان یکی از بزرگترین هزینهکنندگان دفاعی ناتو، تقریباً تمام هزینههای استقرار 10 هزار سرباز آمریکایی مستقر در خاک خود را میپردازد. پایگاه هوایی میهائیل کوگالنیچانو رومانی نیز که اخیراً گسترش یافته و این کشور استفاده از آن را برای عملیات هوایی در ایران در اختیار آمریکا گذاشت، ظرفیت پذیرش نیروهای بیشتر را دارد.
هگست در ابتدا از مفهوم «متحد نمونه» برای اشاره به شرکای ناتویی استفاده میکرد که هزینههای دفاعی خود را مطابق با هدف پنج درصدی مورد حمایت ترامپ افزایش دادهاند. این مفهوم در راهبرد دفاع ملی منتشرشده در ژانویه نیز آمده است.
وزارت دفاع در بیانیهای اعلام کرد: «همکاری و تعامل با متحدان نمونهای را که سهم خود را در دفاع مشترک ادا میکنند در اولویت قرار میدهیم. در این راستا، آن متحدان را در دفاع از منافع مشترک توانمند خواهیم ساخت و انگیزه سایر متحدان برای ایفای نقش خود را تقویت خواهیم کرد.»
این رویکرد میتواند به آمریکا امکان دهد استقرار نیروها، رزمایشهای مشترک یا فروش تسلیحاتی را از متحدان «بد» کاهش دهد و به متحدان «خوب» منتقل کند. هگست نیز در دیدارهایش با اعضای ناتو از اصطلاح «متحد نمونه» استفاده کرده است.
این رویکرد ابزارهای بیشتری به ترامپ میدهد تا میان اعضایی که از تلاشهای آمریکا در ایران — مانند پایان دادن به محاصره تنگه هرمز و اجازه استفاده از پایگاهها — حمایت کردند و آنهایی که نکردند، تمایز قائل شود.
در حالی که اسپانیا و متحدانی مانند بریتانیا و فرانسه یا درخواستهای کمک آمریکا را رد کردند یا آن را به تأخیر انداختند، رومانی و چند کشور کوچکتر استفاده از پایگاههای هوایی خود را در اختیار آمریکا گذاشتند. بلغارستان نیز بیسروصدا از لجستیک آمریکا در خاورمیانه حمایت کرد.
اسپانیا پیش از این نیز به دلیل مخالفت با هدف پنج درصدی هزینه دفاعی ناتو در اجلاس لاهه در سال گذشته با دولت ترامپ درگیری داشت. با این حال، مقامات آمریکایی از کشورهای بالتیک مانند لیتوانی، لتونی، استونی و لهستان به خاطر قرار گرفتن پیوسته در صدر فهرست هزینهکنندگان نظامی پیمان تعریف کردهاند.
البریج کولبی، مسئول سیاست وزارت دفاع، این ماه در یک نشست مجازی وزرای دفاع ناتو — که هگست از شرکت در آن سر باز زد — به متحدان گفت: «ترامپ به درستی روشن کرده که انتظار دارد متحدان و شرکا در تأمین امنیت این آبراه حیاتی خاورمیانه وارد عمل شوند.»
اما سابقه چندانی برای چنین اقداماتی در تنبیه متحدان وجود ندارد و این ایدهها پیشتر با مقاومت در کنگره روبرو شدهاند. سناتور راجر ویکر، جمهوریخواه میسیسیپی، روز سهشنبه پیش از جلسه استماع درباره نیروهای آمریکایی در منطقه هند-اقیانوسیه گفت: «وقتی رهبران آمریکایی با تحقیر از پیمانهای ما صحبت میکنند، سودمند نیست. باید درباره مزایای سیاسی، راهبردی و اخلاقی فراوانی که این کشور از پیمانهایش به دست میآورد، صریح باشیم.»
برخی مقامات سابق نیز تردید دارند که دولت ترامپ توان مدیریت یک بحران وجودی دیگر برای پیمان ناتو را داشته باشد. جوئل لینائینمکی، مقام سابق فنلاندی که روی پیوستن این کشور به ناتو در سال 2023 کار کرده بود، گفت: «ترامپ و تیمش مشغول تلاش برای خروج از باتلاقی هستند که خودشان ساختهاند. تا زمانی که جنگ ادامه دارد، احتمالاً دولت ظرفیت باز کردن جبهه خصمانه دیگری با اروپا را ندارد.»