به گزارش الف به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، پس از دعوت دکتر محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، از مخاطبان جهانی برای مطالعه گزارشهای رسمی سازمان ملل در خصوص جنایتهای جنگی رژیم اسراییل، مرکز پژوهش های مجلس اقدام به ترجمه خلاصه ای از این گزارش ها برای افکار و اذهان عمومی نموده است.
شایان ذکر است دکتر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی طی پیامی در شبکه ایکس نوشته بود؛ «اگر میخواهید بفهمید که چرا ایران برای انسانیت میجنگد و چرا اسرائیل تهدیدی جدی برای تمدن بشری به شمار میرود، این سه گزارش سازمان ملل را بخوانید. آگاهیرسانی بخش مهمی از مقاومت است. این جنایتهای جنگی را فقط به یک شکل میتوان توصیف کرد: بیش از آنچه یک انسان میتواند تحمل کند.»
گفتنی است عناوین این سه گزارش سازمان ملل، شامل گزارش «آناتومی نسلکشی»، گزارش «از اقتصاد اشغال تا اقتصاد نسلکشی»، گزارش «فراتر از آنچه یک انسان میتواند تحمل کند: استفادهٔ سیستماتیک اسراییل از خشونت جنسی علیه فلسطینیان»، است.
گزارش «خشونتهای جنسی و جنسیتی در جنگ غزه در گزارش کمیسیون تحقیق سازمان ملل»
بر اساس ترجمه خلاصه گزارش «خشونتهای جنسی و جنسیتی در جنگ غزه در گزارش کمیسیون تحقیق سازمان ملل» عنوان شده است که کمیسیون مستقل بینالمللی تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین فلسطینی اشغالی در گزارشی با عنوان «فراتر از آنچه یک انسان میتواند تحمل کند» (A/HRC/۵۸/CRP.۶) که در ۱۳ مارس ۲۰۲۵ به شورای حقوق بشر ارائه شده، به بررسی الگوهای خشونت جنسی، باروری و سایر اشکال خشونت مبتنی بر جنسیت در جریان عملیات نظامی اسرائیل در غزه و کرانه باختری پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ پرداخته است. این گزارش بر اساس مصاحبهها، اسناد میدانی، تصاویر و منابع متعدد تهیه شده و به پیامدهای انسانی این عملیاتها برای غیرنظامیان فلسطینی، بهویژه زنان و کودکان، میپردازد.
یافتههای اصلی این گزارش نشان می دهد بر اساس یافتههای کمیسیون، عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه با تخریب گسترده مناطق مسکونی، تلفات قابل توجه غیرنظامیان و آسیب شدید به زیرساختهای حیاتی از جمله بیمارستانها و مراکز درمانی همراه بوده است. گزارش تأکید میکند که زنان و کودکان بخش قابل توجهی از قربانیان را تشکیل میدهند و تخریب یا از کار افتادن خدمات درمانی، بهویژه خدمات مرتبط با سلامت جنسی و باروری، شرایط سلامت و زندگی زنان فلسطینی را به طور جدی تحت تأثیر قرار داده است.
این گزارش همچنین موارد متعددی از خشونتهای جنسی و مبتنی بر جنسیت علیه فلسطینیان را در جریان عملیاتهای نظامی، بازداشتها و شرایط آوارگی مستند میکند. کمیسیون به شواهدی از رفتارهای تحقیرآمیز جنسی، تهدیدهای جنسی، و مواردی از خشونت جنسی در محیطهای بازداشت و عملیاتهای میدانی اشاره کرده و این موارد را بخشی از الگوی گستردهتر خشونت علیه غیرنظامیان فلسطینی توصیف میکند.
تحلیل حقوقی
در تحلیل حقوقی گزارش، برخی از این اقدامات به عنوان نقضهای جدی حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر ارزیابی شده و در مواردی میتواند در چارچوب جرائم جنگی یا سایر جرائم بینالمللی قرار گیرد. کمیسیون بر ضرورت تحقیق مستقل، پاسخگویی عاملان و حمایت از قربانیان تأکید کرده است.
دلالتهای سیاستی
یافتههای این گزارش نشان میدهد که پیامدهای انسانی عملیات نظامی در غزه فراتر از تلفات مستقیم بوده و به شکل گستردهای بر امنیت انسانی، سلامت و کرامت غیرنظامیان فلسطینی اثر گذاشته است. از این رو، تقویت سازوکارهای نظارت بینالمللی، حمایت از قربانیان خشونتهای مبتنی بر جنسیت و پیگیری پاسخگویی حقوقی در قبال نقضهای جدی حقوق بینالملل از جمله موضوعات مورد تأکید در توصیههای این گزارش است.
گزارش «پیکرهوارۀ یک نسلکشی: ارزیابی گزارشگر ویژه سازمان ملل از حمله اسرائیل به غزه»
در گزارش «پیکرهوارۀ یک نسلکشی» (Anatomy of a Genocide)، با نماد A/HRC/۵۵/۷۳ و تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۲۴، توسط گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در سرزمینهای فلسطینی اشغالی به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه شده است. گزارش با اتکا به دادههای میدانی، اسناد و آمارهای رسمی و مستقل، الگوی خشونت و سیاستهای اسرائیل در حمله به غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را بررسی میکند و به این جمعبندی میرسد که «دلایل معقولی برای باور به برآورده شدن آستانه ارتکاب جنایت نسلکشی توسط اسرائیل» وجود دارد.
یافتههای اصلی درباره اقدامات اسرائیل
گزارش بر اساس دادههای مستند نشان میدهد که در پنج ماه نخست حمله:
بیش از ۳۰ هزار فلسطینی کشته شدهاند که در میان آنها بیش از ۱۳ هزار کودک قرار دارد؛
دهها هزار نفر مجروح شده و بخش قابل توجهی با قطع عضو و آسیبهای دائمی مواجهند؛
حدود ۷۰ درصد مناطق مسکونی غزه تخریب شده و نزدیک به ۸۰ درصد جمعیت بهطور قهری آواره شدهاند؛
هزاران خانواده بخش عمده یا همه اعضای خود را از دست دادهاند و در موارد متعدد، قربانیان امکان دفن محترمانه عزیزان خود را نداشته و اجساد در خیابانها یا زیر آوار رها شده است؛
هزاران فلسطینی بازداشت و بنا بر شواهد، بهطور سیستماتیک در معرض رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز قرار گرفتهاند.
گزارشگر ویژه این الگو را صرفاً پیامد ناخواسته عملیات نظامی نمیداند، بلکه آن را با تخریب عمدی زیرساختهای حیاتی (مسکن، بهداشت، آب، برق) و ایجاد شرایطی که زندگی عادی جمعیت را ناممکن میکند، پیوند میزند. بهعلاوه، الگوی آوارگی گسترده و تکرارشونده، بهعنوان نوعی جابهجایی اجباری جمعیت غیرنظامی تحلیل شده است.
ارزیابی حقوقی: از نقض جدی تا شواهد نسلکشی
در بخش حقوقی، گزارش به این نتیجه میرسد که رفتار اسرائیل شامل نقض گسترده حق حیات، حملات نامتناسب و بیتمایز علیه غیرنظامیان، تخریب عمدی زیرساختهای غیرنظامی، آوارگی قهری و رفتار غیرانسانی با بازداشتشدگان است؛ رفتارهایی که در چارچوب جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت قابل بررسیاند.
نکته محوری گزارش آن است که با تحلیل الگوی خشونت، شیوههای عملیات، تخریبها و همچنین گفتمان و مواضع رسمی برخی مقامات و فرماندهان اسرائیلی، عناصر قصد ویژه (dolus specialis) لازم برای نسلکشی – یعنی قصد نابودی مردم فلسطین بهعنوان یک گروه، دستکم بهطور جزئی – در حد «دلایل معقول» قابل استنباط است. به همین دلیل، گزارش نتیجه میگیرد که آستانه حقوقی دلالت بر ارتکاب جنایت نسلکشی توسط اسرائیل برآورده شده است.
همچنین یکی از یافتههای کلیدی این است که رهبری اجرایی و نظامی اسرائیل و نیروهای تحت امر، اصول حقوق مخاصمات مسلحانه (jus in bello) – مانند تفکیک، تناسب و احتیاط – را بهطور عمدی تحریف و کارکرد حفاظتی آنها را وارونه کردهاند تا به خشونت گسترده علیه غیرنظامیان فلسطینی شکل ظاهراً «قانونی» بدهند.
دلالتهای سیاستی
گزارش، در پایان، بر مجموعهای از تعهدات و اقدامات تأکید دارد که برای سیاستگذاری در سطح ملی و بینالمللی اهمیت دارد:
برای خود اسرائیل: توقف فوری الگوی جاری حملات، رعایت کامل حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر، تضمین حمایت و جبران خسارت برای قربانیان، و همکاری با سازوکارهای تحقیق و دادخواهی بینالمللی.
برای سایر دولتها: یادآوری تعهدات آنها در قبال پیشگیری و مجازات جنایت نسلکشی، از جمله خودداری از هرگونه کمک که بتواند در تداوم نقضها مؤثر باشد، حمایت از سازوکارهای قضایی بینالمللی و بهرهگیری از صلاحیت قضایی ملی برای پیگرد افراد مظنون.
برای سازمانهای بینالمللی: تقویت نظارت، مستندسازی و پیگیری حقوقی نسبت به وضعیت غزه و ادغام یافتههای مرتبط با نسلکشی و سایر جنایات در تصمیمهای شورای حقوق بشر، مجمع عمومی و دیگر نهادها.
گزارش «نقش شرکتها در تداوم اشغال و جنگ در غزه»
گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در سرزمینهای فلسطینی اشغالی، در گزارش دورهای خود به شورای حقوق بشر سازمان ملل (سند A/HRC/۵۹/۲۳)، به بررسی نقش شرکتها و نهادهای اقتصادی در تداوم اشغال و تشدید بحران انسانی در سرزمینهای فلسطینی پرداخته است. این گزارش نشان میدهد که بخشی از سیاستها و اقدامات اسرائیل در سرزمینهای اشغالی، از جمله عملیاتهای نظامی، گسترش شهرکها و محدودیتهای اقتصادی علیه فلسطینیان، بهوسیله طیفی از شرکتها و فعالان اقتصادی پشتیبانی شده است. گزارش تأکید میکند که این مشارکتها، آگاهانه یا ناآگاهانه، در تداوم نقضهای جدی حقوق بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه نقش داشتهاند.
چارچوب کلی گزارش
گزارشگر ویژه در این سند، ارتباط ساختاری میان «اقتصاد اشغال» و «اقتصاد جنگ» را توضیح میدهد و بیان میکند که چطور منافع اقتصادی شرکتها در بخشهایی نظیر تسلیحات، فناوری، ساختوساز، بانکداری و خدمات، باعث تقویت زیرساختهای اشغال و نیز افزایش ظرفیت عملیاتهای نظامی اسرائیل، بهویژه در غزه شده است. بنا بر گزارش، این ساختار اقتصادی، بخشی از منطق کلانتری است که پیامدهای آن را میتوان در تخریب گسترده، جابجایی اجباری و محدودیتهای شدید علیه مردم فلسطین مشاهده کرد.
تخریب زیرساختها و مناطق غیرنظامی در غزه
یکی از محورهای اصلی گزارش، بررسی پیامدهای عملیات نظامی اسرائیل در غزه است. بنا بر گزارش، عملیات نظامی منجر به تخریب گسترده مناطق مسکونی، مراکز خدماتی و زیرساختهای حیاتی شده است. در سند اشاره میشود که کارزار نظامی اخیر، بخش قابل توجهی از غزه را تخریب کرده و بسیاری از خانهها، محلهها، بیمارستانها و شبکههای آب و برق از بین رفته یا بهشدت آسیب دیدهاند. این سطح از تخریب، از دید گزارشگر ویژه، بر زندگی غیرنظامیان اثر مستقیم داشته و در روند آوارگی گسترده نقش داشته است.
آوارگی گسترده و جابهجایی اجباری فلسطینیان
در گزارش تأکید میشود که عملیات نظامی در غزه و سیاستهای امنیتی در کرانه باختری، به موج گستردهای از آوارگی فلسطینیان انجامیده است. بهویژه، گزارش میگوید که کرانه باختری شاهد «بزرگترین موج آوارگی فلسطینیان از سال ۱۹۶۷» بوده است. عوامل این جابهجایی شامل تخریب منازل، اجرای طرحهای تخلیه اجباری، و فشارهای ناشی از درگیریهای نظامی است. گزارش این روند را بخشی از ساختاری میداند که سبب محدود شدن حضور و دسترسی فلسطینیان به زمینها، منابع و زیرساختهای حیاتی میشود.
گسترش شهرکها و محدودیتهای تبعیضآمیز
گزارش بخش قابل توجهی را به تحلیل سیاستهای شهرکسازی اسرائیل اختصاص داده است. بر اساس یافتههای گزارشگر ویژه، گسترش شهرکها و زیرساختهای مربوط به آنها از طریق اقدامات مختلفی نظیر ساختوساز در مناطق اشغالی، توسعه جادههای ویژه شهرکنشینان و محدود کردن دسترسی فلسطینیان به زمینها، منابع آبی و مسیرهای جابهجایی انجام میشود. گزارش این سیاستها را موجب شکلگیری شرایط تبعیضآمیز دانسته و تأکید میکند که این ساختار، حقوق اساسی جمعیت فلسطینی را بهشکل جدی تحت تأثیر قرار داده است.
محدودیتهای شدید اقتصادی و انسانی در غزه
یکی دیگر از محورهای اصلی گزارش، بررسی محدودیتهای اقتصادی و انسانی در غزه است. این محدودیتها شامل محدودیت ورود غذا، دارو، سوخت و سایر کالاهای ضروری است. گزارش میگوید که این وضعیت موجب کاهش شدید سطح دسترسی مردم غزه به نیازهای ضروری شده و بحران انسانی گستردهای را شکل داده است. محدودیتهای اعمالشده در گذرگاهها و کنترل شدید بر ورود کالاها، از جمله مواردی است که بهطور مستقیم در گزارش مورد اشاره قرار گرفتهاند.
فهرست نقضها و پیامدهای انسانی
گزارشگر ویژه مجموعهای از نقضهای جدی حقوق بشر و حقوق بینالملل را مرتبط با سیاستهای جاری اسرائیل دانسته است. این موارد شامل:
تبعیض ساختاری در دسترسی به زمین، منابع و خدمات؛
تخریب گسترده اموال خصوصی و زیرساختهای عمومی؛
جابهجایی اجباری و آوارگی جمعیت؛
غارت اموال و بهرهبرداری از منابع طبیعی در سرزمینهای اشغالی؛
کشتار فراقضایی؛
ایجاد شرایطی که به گرسنگی و بحران انسانی منجر میشود.
گزارش این اقدامات را در قالب یک الگوی کلی تحلیل میکند که در آن مجموعهای از سیاستها و عملیاتها، پیامدهای قابل توجهی بر جمعیت غیرنظامی فلسطینی داشتهاند.
نقش شرکتها در تداوم وضعیت موجود
گزارشگر ویژه تاکید میکند که بنگاههای اقتصادی در بخشهای مختلف بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در تداوم این وضعیت مشارکت دارند. بر اساس متن گزارش، این شرکتها در حوزههای مختلفی نقشآفرین بودهاند:
صنایع تسلیحاتی: تأمین مهمات، تجهیزات و فناوریهای نظامی مورد استفاده در عملیاتها؛
شرکتهای فناوری: ارائه سامانههای نظارتی، تجهیزات
کنترل و زیرساختهای دیجیتال؛
بخش ساختوساز: مشارکت در پروژههای ساختمانی در مناطق اشغالی شامل شهرکها، جادهها و دیوار حائل؛
بانکها، صندوقهای بازنشستگی و بیمهها: تأمین مالی و پوشش ریسک برای پروژهها و شرکتهای فعال در شهرکسازی و حوزههای مرتبط؛
صنایع استخراجی و خدماتی: بهرهبرداری از منابع طبیعی در سرزمینهای اشغالی، مانند آب و استخراج مواد خام.
گزارشگر ویژه در تحلیل خود تأکید میکند که بخشی از این فعالیتها به تداوم نقضهای حقوق بشر کمک کرده و باید مورد بازنگری قرار گیرد.
توصیههای گزارش
در بخش پایانی گزارش، سه محور اصلی توصیه شده است:
پاسخگویی هیئت حاکمه اسرائیل: توقف اقداماتی که منجر به تخریب گسترده، تبعیض و نقض حقوق بینالملل میشود.
پاسخگویی شرکتها: اجرای دقتلازم حقوق بشری در زنجیره تأمین و توقف مشارکت در فعالیتهایی که به نقضها مرتبط هستند.
اقدامات دولتها و نهادهای بینالمللی: استفاده از ابزارهای حقوقی، نظارتی و اقتصادی برای جلوگیری از مشارکت شرکتها در فعالیتهایی که با اشغال و شهرکسازی پیوند دارند.
جهت دریافت فایل زبان اصلی گزارش ها، می توانید فایل های پیوست شده را دانلود نمایید.
گزارش «خشونتهای جنسی و جنسیتی در جنگ غزه در گزارش کمیسیون تحقیق سازمان ملل»
گزارش «پیکرهوارۀ یک نسلکشی: ارزیابی گزارشگر ویژه سازمان ملل از حمله اسرائیل به غزه»