روایت گر اضطراب اخلاقی در جامعه!  

مهدی نورمحمدزاده،   4010330091 ۵ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
روایت گر اضطراب اخلاقی در جامعه!  

در یک آزمایش معروف روان سنجی، وقتی مقابل چشم اسبها تصویر دایره قرار می گرفت بلافاصله یک شوک الکتریکی خفیف به حیوان وارد می کردند، وقتی هم تصویر یک بیضی نمایان می شد اسبها مورد نوازش قرار می گرفتند. اسبها بعد مدتی آموزش شرطی شدند و بعد تماشای تصویر، با آرامش منتظر نتیجه تلخ یا شیرین تشخیص خود می ماندند. اتفاق دردناک وقتی افتاد که کشیدگی بیضی را کم کردند و تصویر شبیه دایره شد، حیوان بیچاره از تشخیص عاجز ماند! اسبها رم کردند و گرفتار اضطرابی ویرانگر شدند، چون قادر به تشخیص تفاوت بین دو شکل نبودند. اضطراب یعنی همین، تردید یا عدم توانایی برای تشخیص و انتخاب!

فیلم علفزار فارغ از مباحث تکنیکی سینما، تجربه ای موفق از منظر روایت است. روایت اضطراب افراد و جامعه ای که گرفتار چندگانه های فرهنگی و اجتماعی متفاوت از هم شده و قادر به تشخیص و انتخاب نیست. داستان فیلم نه قهرمان محور است و نه اکشن و ملودرام، داستان «موقعیت محور» است و به خوبی توانسته است موقعیت دردناک اضطراب را در یک جامعه معلق میان سنت و مدرنیته روایت کند.

فرزند نامشروع، خیانت، تجاوز، مشروب، اختلاط، قانون، بزه، حجاب و ناموس از جمله مفاهیمی هستند که شخصیت های اصلی فیلم در فهم و معنادهی آنها دچار اضطراب هستند. این اضطراب مولود عدم توانایی شخصیت ها در تشخیص و انتخاب نظام اخلاقی معنادار و باورمندی به آن است. سئوالات مهمی چون «تو اگه محرم و نامحرم حالیته، چطور با خواهرزنت تو استخر رفتی؟!»، «حالا ما یک خطایی کردیم، این بچه چه گناهی داره که پشت اسمش باید بنویسن ولدالزنا؟!»، «غیرتت کو؟ اصلا یه چک بهشون زدی؟!» مدام بین شخصیت ها می چرخد و تردیدها و دوگانگی نظام اخلاقی آنها را نمایان می کند. بازپرس، شهردار و همه قربانیان در معرض تصمیم های سخت قرار دارند، تلخی و اضطراب موقعیت آنها در عین اینکه فردی و شخصی است، دلالت های اجتماعی و فرهنگی در جامعه ایران امروز هم دارد. اینکه حوادث تلخ فیلم در سالهای اخیر واقعا اتفاق افتاده و مخاطب هم احساس سیاه نمایی سیاسی در روایت فیلم نمی کند، نشانه ای از واقع گرایی فیلم علفزار است.

قصه فیلم همانند داستانهای «ریموند کارور» که اتفاقا بهترین نمونه داستانهای کوتاه موقعیت محور را هم نوشته است، در گونه «رئالیسم تلخ» قرار دارد و شاید برای همین فیلمساز حتی در پایان فیلم هم نسخه ای برای تطهیر کلیت داستانش نمی پیچد. داستان فیلم پایان شفاف ندارد، اما بازپرس مضطرب فیلم، بالاخره تصویر یک پرونده را «دایره» تشخیص می دهد و تصویر پرونده دیگر را «بیضی» و بعد علی رغم همه تبعات احتمالی تصمیم درست را می گیرد و تاحدی آرام می شود. «سارا» با ایستادگی اش بر شکایت علی رغم رسوایی خواهرش و از هم پاشیدن زندگی خودش و زن شهردار هم با حمایتش از سارا و لو به قیمت بی آبرویی شهردار، با بازپرس پرونده هم مسیر می شوند. دیگر قربانیان هم با تردید جدی در ادامه سکوت خود به شکل تلویحی برای نجات خود از دایره اضطراب تقلا می کنند.

فیلم علفزار علی رغم اینکه به آسیب های فرهنگی و اخلاقی سالیان اخیر اشارات مستقیم داشته، از نقد فرهنگ ریا و تزویر و معامله گری در بخشهایی از حاکمیت سیاسی نیز غفلت نکرده است. شهردار و خانواده پرحاشیه اش، نماد دوگانگی اندرونی و بیرونی برخی مسئولان در سالهای اخیر است که به دوگانگی نظام فرهنگی و اخلاقی جامعه ما دامن زده است.

روایت تلخ فیلم «علفزار» هرچند کمکی به  تشخیص و ترجیح دایره و بیضی در نگاه مضطربان جامعه امروز ما نمی کند، اما تاکید درستی است بر این نکته که درمان اضطراب، انتخاب است و لو انتخاب بین بد و بدتر! جامعه امروز ما هم اگر سودای اخلاقی شدن دارد، گریزی جز انتخاب ندارد! و گرنه نوسان طولانی مدت میان ارزشهای اخلاقی متفاوت از هم، اضطراب می آورد و خاصیت اضطراب رم دادن اسبها است!

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۵۵۷۱۰۴۱۷:۲۶:۵۱ ۱۴۰۱/۴/۱
اخلاقیات آنجایی فرو نشست که قبح دزدی، اختلاس، رشوه، داشتن مدارک دکترای قلابی، داشتن زندگی اشرافی مدعیان ریخته شد.
اهل سینما۲۵۵۷۱۵۸۱۸:۱۱:۵۲ ۱۴۰۱/۴/۱
بسیار عالی.بنظرم نقد و تحلیل فیلم رو جزء برنامه های ثابتتون کنید جناب الف. اطلاع کسب کردن در مورد یک موضوع باعث علاقه مندی میشه....
ناشناس۲۵۵۷۱۸۳۱۸:۳۶:۰۱ ۱۴۰۱/۴/۱
آفرین قشنگ بود
ناشناس۲۵۵۷۴۶۹۰۰:۱۳:۳۳ ۱۴۰۱/۴/۲
یک فیلم حال به هم زن دیگه...
ناشناس۲۵۵۷۵۳۱۰۱:۱۰:۳۰ ۱۴۰۱/۴/۲
فیلم ها بیشتر عادی سازی می کنند در مورد چیزی که می سازند!
یکتانتتریبونخرید ارز دیجیتال از والکس

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. کشوری که در آن هیچ خبر خوبی وجود ندارد !

    2. آقای دایی؛ گران حساب نکردید؟!

    3. تلاش برای رفع سریع تحریم ها یک وظیفه است !

    4. حکایت کارتخوان و پزشک

    5. مالیات ستانی در ایران نیازمند انقلاب است

    6. روایت خبرگزاری اصولگرا از نفوذ در دولت احمدی‌نژاد/ جزئیات اختلاف ایران و آمریکا در مذاکرات دوحه/ تناقض دولت رئیسی درباره وزارت بازرگانی

    7. تهدید نماینده اصفهان : وزیر نیرو بداند ، ما نمی گذاریم طرح اجرا شود

    8. بیانیه اعتراضی رتبه های برتر کنکور درباره مصوبه کنکوری شورای عالی انقلاب فرهنگی

    9. سگ‌های ولگرد در قم جان پسر بچه ۶ ساله را گرفتند

    10. ماهی گیری اردوغان در آب گل‌آلود اوکراین

    11. بازگشت صف‌های دلار به میدان فردوسی |‌ ازدحام مردم در مقابل صرافی‌ها را ببینید

    12. فقط ۴۰ درصد سیستم مالیاتی ما هوشمند و کارآمد است

    13. بزرگنمایی اجتماع‌های سلام فرمانده اشتباه است

    14. فرق قطار ایرانی با آمریکایی!

    15. سهامداران منتظرند !

    16. مقایسه سایپا شاهین و دنا پلاس

    17. انتقاد قالیباف از خصوصی‌سازی آموزش و پرورش/ توضیح باقری درباره سفرش به روسیه

    18. چرا دست راست پوتین هنگام راه رفتن ثابت است؟

    19. سریال تکراری رسوایی‌های جنسی در ارتش اسرائیل

    20. رییسی: قیمت نان افزایش نخواهد یافت

    21. اشتباه خطرناک سرباز تازه کار

    22. چرا در ازدواج ایده آل گرا شدیم؟!

    23. تعارض منافع عامل مخالفت با راه اندازی سامانه مودیان/ چرا برای مالیات سراغ کسبه جزء و کارمندان می روند؟

    24. ایران چگونه یک اقتصادِ ضدتحریم را ایجاد کرد؟

    25. پژوی تاشو؛ محصول جدید ایران‌خودرو

    ابر آروان

    پربحث‌های اخیر

      پربحث‌های هفته

      1. کشوری که در آن هیچ خبر خوبی وجود ندارد !

      2. تلاش برای رفع سریع تحریم ها یک وظیفه است !

      3. روایت خبرگزاری اصولگرا از نفوذ در دولت احمدی‌نژاد/ جزئیات اختلاف ایران و آمریکا در مذاکرات دوحه/ تناقض دولت رئیسی درباره وزارت بازرگانی

      4. تهدید نماینده اصفهان : وزیر نیرو بداند ، ما نمی گذاریم طرح اجرا شود

      5. فرق قطار ایرانی با آمریکایی!

      6. انتقاد قالیباف از خصوصی‌سازی آموزش و پرورش/ توضیح باقری درباره سفرش به روسیه

      7. رییسی: قیمت نان افزایش نخواهد یافت

      8. مذاکرات دوحه به کجا رسید؟/ روایت نیکزاد از رابطه دولت روحانی و مجلس

      9. دوربرگردان در یک راه ۱۷ ساله !

      10. باقری: صهیونیست‌ها حتی نمی‌توانند خواب حمله به ایران را ببینند

      11. نیکزاد: مشکل مسکن با زمین و تسهیلات حل خواهد شد

      12. تفاوت شهادت در انقلاب اسلامی و شهادت تکفیری

      13. باقری: زمان و مکان مذاکرات در حال نهایی‌سازی است

      14. نظرات برگزیده مخاطبان الف: آمریکا و اروپا اراده‌ای برای لغو تحریم‌ها ندارند/ نباید از بیت‌المال دستمزد نجومی به فوتبالیست‌ها پرداخت شود/ جان مسافرین برای ایران‌خودرو و سایپا مهم نیست

      15. قالیباف: راه نجات کشور آموزش‌وپرورش است/ اولین اولویت فوری در کشور اقتصاد است

      16. کیفرخواست فائزه هاشمی صادر شد

      آخرین عناوین

      بلیط هواپیما