چگونه تهدیدات را کاهش دهیم؟

حسین مهدی‌تبار، گروه تعاملی الف،   4010303008 ۲۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
چگونه تهدیدات را کاهش دهیم؟

 

تروری که روز گذشته در تهران اتفاق افتاد با ترور‌های دانشمندان هسته‌ای در سال‌های گذشته تفاوت ماهیتی داشت. ترور امروز، تحولات و اتفاقات اخیر منطقه و افزایش شدت حملات اسرائیل به پایگاه های ایران در سوریه، مجموعه‌ای از اتفاقات تاریخ‌ساز در جنوب غرب آسیا هستند که نمیشود و نباید به سادگی از کنار آن‌ها عبور کرد. 

آمریکا تا قبل از بحران‌های اقتصادی سال‌های بعد از ۲۰۰۸، همزمان در سه منطقه‌ی مهم درگیری مستقیم داشت. سه جبهه‌ای که در طول تاریخ، بستر تولید قدرت‌های بزرگ بوده‌آند. شرق آسیا،‌ اروپا و غرب آسیا. امریکا بخصوص از بعد فروپاشی شوروری در این مناطق، به عنوان ابرقدرت، اعمال نفوذ میکرد، و با نظمی که مبتنی بر ابر قدرتی طراحی کرده بود، در حال بهره‌ بردن از منافع ابرقدرتی خود بود. اما حالا امریکا نمی‌تواند وضعیت قبلی را ادامه دهد. هزینه‌های درگیری در هر سه جبهه به حدی برای امریکا غیر قابل تحمل شده، که ترجیح داده یکی از این سه منطقه، یعنی جنوب غرب آسیا را به طرز مفتضحانه‌آی ترک کند تا بتواند روی دو حوزه دیگر - بخصوص در شرق آسیا و در مواجهه با چین - تمرکز کافی داشته باشد. در نتیجه حالا خاورمیانه بدون حضور اثر گذار قدرت تعیین کننده‌ی خارجی باقی مانده و صحنه کشمکش قدرت‌های تاریخی منطقه‌ای شده است. 

غرب آسیا در طول قرن‌های گذشته صحنه درگیری سه محور قدرت بوده که از زمان گسترش اسلام تا به امروز در این منطقه اثر گذار بوده‌آند. این سه محور قدرت، یعنی ایران شیعی، امپراطوری ترکان  و اعراب هر کدام هم برهه‌ای در منطقه به تفوق دست یافتند. برتری اعراب در منطقه در همان سده‌های ابتدایی بعد از اسلام پایان یافت. اما ایران و عثمانی، تا زمان تضعیف ایران در اواسط قاجار و بعد هم تا فروپاشی امپراطوری عثمانی همواره در حال تقابل بودند. هدف هم دستیابی به برتری قابل توجه در منطقه بود. از زمان تضعیف ایران و عثمانی در منطقه، خاورمیانه بیشتر،‌عرصه‌ی اعمال قدرت دولت‌های فرامنطقه‌ای بوده است. این قدرت‌های خارج از منطقه هم به دو دلیل جلوی گسترش قدرت ایران و عثمانی را میگرفتند. دلیل اول این بود که بتوانند منافع خود در خاورمیانه را به حداکثر برسانند. و دلیل دوم هم این بود که اجازه ندهند هیچ کدام از قدرت‌های منطقه‌آی بتواند به قدرت برتر در منطقه تبدیل شود. علت این مسئله آن بود که اگر یکی از این قدرت‌ها بتواند به هژمون منطقه تبدیل شود،‌تنها به همین سطح از قدرت بسنده نمیکند و به عنوان چالشی تعیین کننده در نظم جهانی تبدیل میشود. نمونه تاریخی هم امپراطوری عثمانی بود که زمانی که به برتری نسبی در غرب آسیا رسید راه اروپا را در پیش گرفت و حتی تا آستانه فتح وین هم پیش رفت. بنابراین قدرت‌های فرامنطقه‌ای که میراث‌‌دار آن‌ها امریکا بود،  تا همین سال‌های اخیر تلاش میکردند تا هیچ‌کدام از قدرت های منطقه به برتری در منطقه دست نیابند. بنابراین، سیستمی که در خاورمیانه حکم فرما بود، بیشتر به «یک-چند قطبی» شبیه بود که در آن امریکا در راس هرم قدرت و قدرت های دیگری همچون ترکیه، عربستان و ایران در بالانس قدرت قرار داشتند. اما اکنون وضعیت تغییر کرده، امریکا منطقه را مانند گذشته تحت قدرت خود ندارد و تقابل قدرت‌های منطقه‌آی برای تسلط بر خاورمیانه به حداکثر میل میکند. 

اما در این میان، نقش اسرائيل چگونه قابل تحلیل است؟ اسرائیل به هیچ وجه مختصات تبدیل شدن به قدرت برتر منطقه را ندارد و بنا هم نیست که بتواند به هژمون منطقه تبدیل شود. اما یک هدف اساسی را دنبال میکند و آن هم جلوگیری از برتری ایران در خاورمیانه است. در نتیجه، در مقابل ایران سه بازیگر قابل توجه وجود دارد. ترکیه‌ای که تحرکات خود را برای برتری شروع کرده،‌ اسرائیلی که تلاش میکند مولفه‌های قدرت در ایران را تضعیف کند و نظمی با همکاری اعراب و ترکیه در مقابل ایران بسازد ،‌و اعرابی که ترجیح داده‌اند تا با نزدیکی به اسرائیل وزنه را به طرف محور خود سنگین کنند. 

همچنین احتمال اعمال نفوذ روسیه و چین هم به میل اعراب قابل توجه است که میتواند وضعیت را برای ایران دشوارتر کند. لازم به توضیح نیست که تلاش برای شکست ایران در این تقابل، با افزایش بحران‌های اقتصادی و میل به ایزوله شدن تجارت جهانی ایران ارتباط مستقیم دارد. 

بنابراین ایران راهی جز تلاش برای برتری در خاورمیانه ندارد چون که نه تنها توسعه، بلکه بقای آن در گرو اتفاقات پیش رو است. متاسفانه ایران نه در عهد وستفالی، نه در میانه‌ی دو جنگ جهانی توجهی به اتفاقات اساسی پیش‌آمد و تغییرات حساس در نظم منطقه‌ای و  جهانی را نداشت و بهره‌ای هم نبرد. وضعیت امروز ایران تماما ما حصل «کاری نکردن» در قبال تغییرات نظام بین الملل در برهه‌های مختلف است. بنابراین ترور دیروز یا هراتفاقی که اخیرا در حال رخ‌داد است را باید این‌گونه تحلیل کرد: «چه کسی رهبری آينده خاورمیانه را بر عهده دارد؟»

اما چه باید کرد؟ در علوم سیاسی یکی از ابتدایی‌ترین مباحث در نظریه‌های توسعه، بحث تقدم توسعه سیاسی یا اقتصادی نسبت به هم است. اما مقدم بر هر دوی این‌ها مقوله قدرت سیاسی است. چیزی که چین بعد از دهه هفتاد قرن بیستم را متفاوت از چین ۱۹۵۰ میکرد، فقط شروع اصلاحات اقتصادی نبود. تغییر بنیادین در مولفه‌های قدرت سیاسی چین بود. چین اگر این مولفه‌های قدرت سیاسی را تغییر نمیداد،‌ نه تنها به وضعیت امروز اقتصادی نزدیک هم نمیشد بلکه یک دولت در حاشیه شرق آسیا باقی میماند.

 ایران امروز هم اساسا در جایگاهی نیست که بتواند به توسعه سیاسی یا اقتصادی فکر کند. ایران با معضل قدرت سیاسی مواجه است و باید برای حل این مسئله کاری بکند. بنابراین در تحلیل چرایی لزوم واکنش به ترور دیروز، توجه به کلیدوژه انتقام کافی نیست. حتی فراتر از آن، مسئله‌ی امروز، افزایش توان بازدارندگی برای حفظ امنیت نیست. مسئله دقیقا جنگ قدرت و تلاش برای تضعیف قطب‌های مقابل است.

 ایران در لبه‌ی پرتگاهی قرار گرفته که هر آن امکان افتادن آن به انتهای دره وجود دارد. طرف‌های مقابل تمام تلاش خود را میکنند تا ایران را به انتهای دره هل دهند. ترور دیروز و خرابکاری های اخیر تازه شروع ماجرا است و تا زمان تضعیف کامل ایران یعنی زمانی که ایران دیگر  نتواند به تبدیل شدن به هژمونی فکر کند ادامه دار خواهد بود. توهم جلوگیری از افزایش تنش با واکنش‌های سطحی و لفظی به اتفاقات رخ داده، اصلی‌ترین علت و عامل افزایش تهدید‌ها علیه ایران در ماه‌ها و سال‌های اخیر است. اگر امروز واکنش تند و متناسب با ترور دیروز انجام نشود،‌ ایران فردا متحمل ضربات سنگین‌تری خواهد بود که کشور را به یک عنصر بی‌تاثیر نه در جهان که حتی در خاورمیانه تبدیل خواهد کرد.

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۵۱۴۲۲۶۰۸:۴۸:۵۰ ۱۴۰۱/۳/۴
افرادی که این ترور را انجام داده اند ملیت چه کشوری را داشته اند چرا ما از ظرفیت خود ملت اسراییل برای انتقام از آنها استفاده نمی کنیم
ناشناس۲۵۱۴۶۱۹۱۳:۴۳:۲۱ ۱۴۰۱/۳/۴
اسرائیل غده سرطانی و سگ هار منطقه است و باید از روی نقشه کره زمین محو بشود.
ناشناس۲۵۱۴۲۲۸۰۸:۴۹:۴۶ ۱۴۰۱/۳/۴
سوال این است: چرا به این راحتی ترور می کنند، خرابکاری می کنند، سرقت اسناد می کنند؟
ناشناس۲۵۱۴۴۱۳۱۱:۱۸:۰۸ ۱۴۰۱/۳/۴
چون چیز عادی هست پول بده آدم بخر همیشه بوده و خواهد بود
ناشناس۲۵۱۴۲۳۱۰۸:۵۰:۵۵ ۱۴۰۱/۳/۴
حرف بدون عمل به هیچ دردی نمی خورد.
ناشناس۲۵۱۴۶۱۵۱۳:۴۲:۲۱ ۱۴۰۱/۳/۴
دوران بزن درو تمام شده است صهیونیست ها یکی بزنند 10 تا می خورند.
ناشناس۲۵۱۴۲۳۳۰۸:۵۲:۱۲ ۱۴۰۱/۳/۴
اگر قاتلان فخری زاده، دانشمندان هسته ای،..... پیدا شدند، قاتلان ترور اخیر هم پیدا خواهند شد.
ناشناس۲۵۱۴۳۹۴۱۱:۰۷:۵۰ ۱۴۰۱/۳/۴
مهم نیست پیدا شدن یا نه، مهم اینه که با موشک نقطه زن، با اسلحه، با چاقو، با تبر، با پهپاد، با ... ادب شدن. اینبار هم ادب خواهند شد. البته تا زمان ادب کامل، یعنی محو کامل‌شون شاهد این اتفاقات خواهیم بود
ناشناس۲۵۱۴۲۳۶۰۸:۵۳:۵۲ ۱۴۰۱/۳/۴
چرا با وجود چندین دستگاه امنیتی و اطلاعاتی باید چنین حوادثی روی دهد؟
ناشناس۲۵۱۴۲۵۷۰۹:۱۸:۵۳ ۱۴۰۱/۳/۴
تروریست ها چه ملیتی داشته اند
ناشناس۲۵۱۴۴۸۶۱۲:۱۶:۰۱ ۱۴۰۱/۳/۴
قبلا ایرانی بودن، زمان صدام عراقی شدن، الان هم یه جورایی آلبانی هستن، البته واقعیت اینه که بی وطن هستن!!
ناشناس۲۵۱۴۲۶۹۰۹:۳۱:۵۰ ۱۴۰۱/۳/۴
تبیین وضع موجود آقای مهدی تبار بد نبود اما ریشه یابی و راه حل ایشان قابل نقد است. جهت اطلاع برای تجزیه ایران اجماع جهانی شکل گرفته. وقتی صحبت از اجماع جهانی میکنم منظور من شامل چین و روسیه هم میشود.
ناشناس۲۵۱۴۳۱۷۱۰:۰۷:۲۷ ۱۴۰۱/۳/۴
ترور توسط هر کس و با هر انگیزه محکوم است باید تروریست ها دستگیر و شدیدا مجازات شوند
ناشناس۲۵۱۴۴۱۴۱۱:۱۸:۲۲ ۱۴۰۱/۳/۴
این افراد خارجی نبودند .
ناشناس۲۵۱۴۴۱۷۱۱:۱۹:۵۰ ۱۴۰۱/۳/۴
وقتی مماشات می کنید و محو این غده را به عقب می اندازید همین هست
ناشناس۲۵۱۴۴۲۱۱۱:۲۱:۴۵ ۱۴۰۱/۳/۴
چین هیچ وقت برای واگذاری ابزارهای قدرتش مذاکره نکرد ولی شما کردید و الان در باتلاق هستید
ناشناس۲۵۱۴۶۱۶۱۳:۴۲:۲۲ ۱۴۰۱/۳/۴
با قدرت نظامی!
ناشناس۲۵۱۴۴۸۵۱۲:۱۳:۱۷ ۱۴۰۱/۳/۴
متوجه نشدم - چین چگونه قبل از توسعه اقتصادی قدرت سیاسی شد؟
ناشناس۲۵۱۴۶۱۸۱۳:۴۳:۰۴ ۱۴۰۱/۳/۴
همونطور که الان روسیه قدرت سیاسیه!
ناشناس۲۵۱۴۵۴۳۱۲:۵۸:۳۵ ۱۴۰۱/۳/۴
کشتن چند تا اسراییلی جواب شهادت سرداران ایرانی نیست
ناشناس۲۵۱۴۶۵۴۱۴:۱۵:۵۹ ۱۴۰۱/۳/۴
باید در همان سطح مقابله به مثل کنند وگرنه کشتن توریست های اسراییلی هنر نیست
یکتانتتریبونخرید ارز دیجیتال از والکس

پربحث‌های هفته

  1. کشوری که در آن هیچ خبر خوبی وجود ندارد !

  2. آقای دایی؛ گران حساب نکردید؟!

  3. تلاش برای رفع سریع تحریم ها یک وظیفه است !

  4. حکایت کارتخوان و پزشک

  5. مرفهین سه درصدی؛ پرمصرف های گاز در کشور

  6. روایت خبرگزاری اصولگرا از نفوذ در دولت احمدی‌نژاد/ جزئیات اختلاف ایران و آمریکا در مذاکرات دوحه/ تناقض دولت رئیسی درباره وزارت بازرگانی

  7. مالیات ستانی در ایران نیازمند انقلاب است

  8. تهدید نماینده اصفهان : وزیر نیرو بداند ، ما نمی گذاریم طرح اجرا شود

  9. بیانیه اعتراضی رتبه های برتر کنکور درباره مصوبه کنکوری شورای عالی انقلاب فرهنگی

  10. بازگشت صف‌های دلار به میدان فردوسی |‌ ازدحام مردم در مقابل صرافی‌ها را ببینید

  11. ماهی گیری اردوغان در آب گل‌آلود اوکراین

  12. فقط ۴۰ درصد سیستم مالیاتی ما هوشمند و کارآمد است

  13. روشن شدن بنز جا مانده از جنگ جهانی دوم

  14. بزرگنمایی اجتماع‌های سلام فرمانده اشتباه است

  15. فرق قطار ایرانی با آمریکایی!

  16. سگ‌های ولگرد در قم جان پسر بچه ۶ ساله را گرفتند

  17. مقایسه سایپا شاهین و دنا پلاس

  18. انتقاد قالیباف از خصوصی‌سازی آموزش و پرورش/ توضیح باقری درباره سفرش به روسیه

  19. سریال تکراری رسوایی‌های جنسی در ارتش اسرائیل

  20. رییسی: قیمت نان افزایش نخواهد یافت

  21. اشتباه خطرناک سرباز تازه کار

  22. چرا در ازدواج ایده آل گرا شدیم؟!

  23. چرا دست راست پوتین هنگام راه رفتن ثابت است؟

  24. تعارض منافع عامل مخالفت با راه اندازی سامانه مودیان/ چرا برای مالیات سراغ کسبه جزء و کارمندان می روند؟

  25. ایران چگونه یک اقتصادِ ضدتحریم را ایجاد کرد؟

ابر آروان

آخرین عناوین

بلیط هواپیما