تغییر و ثبات فکری افراد در جمهوری اسلامی؛ چرا و چگونه؟!

دکتر محسن سلگی،   4010207012 ۲۴ نظر، ۱ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار

تغییرات سیاسی یا فکری چهره های سرشناس در جمهوری اسلامی از موضوعات جالب توجهی است که هر چند ظرفیت زیادی برای بهره برداری های سیاسی دارد اما نباید ماهیت آن را فقط با رانش های سیاسی توضیح داد بلکه باید آن را از لحاظ فکری تبیین کرد. نوشتار پیش رو با هدف دامن زدن به بحث در این باره و فتح باب منتشر می شود. تحریریه الف مشتاقانه آماده انتشار نقدهای عالمانه یا تبیین های مستقل از این نوشته درباره موضوع یاد شده است.

تغییر و ثبات فکری افراد در جمهوری اسلامی؛ چرا و چگونه؟!

تغییر، یک شبه و حتی یکباره نیست. تغییر فکری حتی از این دیرتر و کندتر رخ می دهد. امور عاطفی و تجارب فردی و حتی منافع نیز بر شکل گیری فکر افراد اثر می گذارد. همچنین با نگاه دقیق تر به ریشه ها و گذشته افراد می توان تغییرات امروز آنها، حتی تغییرات ظاهراً یکباره و انقلابی آنها را منطقی تر و واقع بینانه تر فهمید. حتی با نظر به آثار گذشته افراد می توان تغییرات امروز آن ها را تا حد زیادی درک کرد و دچار حیرت در برابر حیرت آنها نشد. همچنین با دقت در آثار و یا گفتار و رفتار امروز برخی می توان با روان شناسی سیاسی و معرفت شناسی سیاسی، آینده آنها را پیش بینی کرد. هر چند این پیش بینی همواره با قدری خطا مواجه است. مصداق بارز مدعای ما، مرحوم مهندس مهدی بازرگان است. او حتی در آثار قبل از انقلاب خود، به کرات سمت ماده گرایی ایستاده است. هرچند در زندگی شخصی فردی متشرع و دیندار بوده و تا آخر هم بر همین شیوه زیست ماند.

ذیلا مصادیق مدعای مزبور را نشان می دهیم، مصادیقی که جدایی بازرگان از قافله انقلاب را نه تنها عجیب نمی نمایاند، که حتی طبیعی و قطعی جلوه می کند. می توان گفت همراهی مقطعی او با انقلاب جای شگفتی دارد و چندان با مبانی ایشان سازگار نیست. حتی بازرگان متقدم نیز همسو با انقلاب نبوده است و می توان همراهی او را یک همراهی عمدتاً تاکتیکی و مبتنی بر دشمن مشترک (شاه) دانست.

رگه های مادی گرایی در اندیشه بازرگان

 پوزیتیویسم وارونه در اندیشه بازرگان چنان بنیانی است که او حتی نفخه صور در لحظه قیامت و معاد را  به فوران انرژی مادی تشبیه می کند که مانند کاتالیزور یا انفجار اتم، اجسام خفته و انرژی‌ها‌ی پنهان را به جنب و جوش و حرکت در می آورد. علاوه بر این جهان شناسی مادی، او در انسان‌شناسی نیز خاستگاه شخصیتی انسان را سلول‌ها‌ی ریزی به نام کروموزوم می انگارد که شبیه نظریه جسم انگاری ذهن(ذهن جسمانی و فروکاهش تفکر به فعالیت الکتروشیمیایی ...) و تقلیل عواطفی مانند عشق به فعالیت هورمونی است . بازرگان می‌گوید که برای شخصیت فرد، جنبه روحانی خارق‌العاده قائل نیست، بلکه آن را به سلول‌ها‌ و در ترکیب مادی بدن موجود ارجاع می‌دهد.

مرحوم مهندس مهدی بازرگان قیامت را به عامل بیرون از جهان مادی نسبت نمی‌دهد و آنها را به تحولات جهان مادی منسوب می‌کند. قرآن‌شناسی بازرگان نیز مبتنی بر همین قرائت علم‌گرایانه است. در مباحث قرآن‌شناسی وی به دنبال آن است تا نشان دهد که چگونه آیات در یک نظم منطقی تنظیم شده‌اند. همچنین دریک تحلیل کمی از قرآن، توزیع آیات را بر اساس نزول و موضوعات موجود در آن را در یک منحنی به نمایش می‌گذارد. ازمنظر او، دعا و تصرف آن در طبیعت با واسطه نقش کاتالیزورها در فرآیند طبیعی است و نقش پیامبران برانگیختن منابع انرژی انسانی است. به همین اعتبار، سیر آفرینش آدم، با تکامل طبیعی داروینی فهم می‌شود و بالاخره غیب در این قرائت همانا جز مجهولات علمی چیزی نیست.

به بیان مختصر او در پی علمی کردن دین، به جای دینی کردن علم بود. واضح است برای او علم اصالت داشت نه دین. هرچند دغدغه دینی داشت و در حیات فردی اش به انجام واجبات و مستحبات اهتمام داشت. این در نگاه اول شاید متناقض به نظر برسد اما تکمیل کننده فهم ما از کسانی است که بعضاً روحانی و عالم دینی هستند اما در برابر فهم انقلاب اسلامی و ولایت قرار می گیرند. 

بازرگان افزون بر این تجربه‌گرایی افراطی پیس از انقلاب خود، از عقلانیت سودانگار و اخلاق فایده باورانه نیز دفاع می کند  و می‌نویسد: «آن جاده خاکی و پای پیاده بشریت که او را به هدف انبیاء باید برسانند همین نفع پرستی است». این سودانگاری را بازرگان پیش و پس از انقلاب حفظ می کند اگرچه در رفتار شخصی او خود اهل سود نبود و به تعبیری درست بازرگان به نام بود اما به نان نه.

به سخن دیگر، میان مبانی فلسفی و نگاه سیاسی او پیوند وثیقی وجود دارد اما میان وی و رفتار شخصی و زندگی اخلاقی اش نمی توان پیوند مذکور را یافت.  عبور تمام قد او از نظام اسلامی را می توان با ارجاع به پیوند وثیق میان مبانی فلسفی او تا حد زیادی توضیح داد اما محتمل است عنصر عاطفی و تجارب او در زمان نخست وزیری و حتی کنارگذاشته شدن او از قدرت نیز مواضع متأخر و انتقادی تر او اثر گذاشته است؛ چنانکه در سایر افراد پیاده شده از قطار نظام بعضاً به طرزی پررنگ تر می توان این عامل عاطفی و شخصی را مشاهده کرد و حتی از کوتاهی دست برخی از منافع به عنوان یک عامل مهم تقابل با نظام یاد کرد. ضمن اینکه بازرگان از عمیق ترین افراد جداشده از نظام است و کسانی مانند احمدی نژاد و همراهان او که افرادی سطحی هستند، بیشتر مورد ظن منافع و برخورد عاطفی و شخصی با نظام هستند.

نکته تکمیلی این فقره آن که مبانی و ساختار فکری بازرگان هم در کنار رفتن او از قدرت و کنار گذاشته شدن او از قدرت نیز مؤثر بوده است.

منطق تغییر بازرگان و پیوند میان بازرگان درون و بیرون از جمهوری اسلامی ایران

بازرگان متقدم که در عصر و سپهر آرمان گرایی و دوران حاکمیت تفکرات استعلایی، نظام فکری خویش را صورت بندی می‌نمود و از دخالت دین در سیاست و حکومتداری پشتیبانی به عمل می‌آورد. اما همین بازرگان متقدم نیز در دام ماده گرایی و یا آمیخته به نگاه مادی، کارکردی و ابزاری به دین رو می کرد. بازرگان متقدم و متأخر در مبانی هستی شناسانه و فلسفی تفاوت چندانی ندارند بلکه در دلالت های سیاسی است که می توان تغییر چشم گیری در او ملاحظه کرد. هرچند این تغییر سیاسی هم تغییری انقلابی و تحولی نبوده و او از ابتدا هم قرائتی لیبرال از اسلام داشت که البته هنوز سکولاریسم را به نحو تمام قد نپذیرفته بود.

 بازرگان متأخر راه دیگری در پیش گرفت و علیه بازرگان متقدم و گذشته نظری خود شورید. بازرگان متأخر همچنان در مبانی و شاکله‌ها‌ی بنیادین فکری خود، پشتگرم به ایمان است اما برای سیاست و دولت و نحوه اداره جامعه، به منطق عام و صورتبندی عرفی فرا مذهبی قائل است. او در سخنرانی مشهور خویش تحت عنوان «آخرت، خدا، هدف بعثت انبیا»، هدف و غایت رسالت پیامبران و دین را، آزاد زیستن و بندگی‌نکردن دیگران و تهذیب نفس بر می‌شمارد؛ از نظر او، دین در خصوص مسائلی چون آشپزی، خانه‌داری واداره اموری چون اقتصاد، مدیریت و سیاسی راهکار ودستورالعملي را در اختیار ما نمی‌گذارد و اساساً رتق وفتق این امور به عهده خود انسان‌ها‌ است که به شکرانه عقل و تجربه قادرخواهند بود از پس امور دنیوی خویش برآیند.

سؤال کلیدی که در اینجا مجدداً قابل طرح است که چه عواملی سبب شدند که بازرگان از دیدگاههای قبلی خویش مبنی بر تلقی حداکثری از دین دست برداشته و به تلقی حداقلی میل کند؟ قابل تأکید و تکرار است که بازرگان از ابتدای فعالیت فکری- سیاسی خویش دلبسته و شیفته تمدن غرب و روش شناسی پوزیتیویستی بود و درعموم آثار خویش از جمله « مطهرات در اسلام»، «راه طی شده»، «سرّ عقب ماندگی مسلمانان» و ... اسلام را با روش کارکردگرایانه تفسیر و تبیین می‌کرد. بنابراین عبور او از جمهوری اسلامی امر منتظره و قابل پیش بینی بوده است. 

به هر روی، زمینه فکری ماده گرایانه بازرگان عاملی موثر و انکارناپذیر بود تا در سالروز بعثت پیامبر اسلام در بهمن ماه ۱۳۷۱، در سخنرانی مشهور خویش هدف از برانگیخته‌شدن پیامبران را نه اداره امور اجتماع و حکومت بلکه محدود به سعادت اخروی انسانها معرفی کند.

 امروز هم قابل پیش بینی و توقع است کسانی که مبانی لیبرال دارند رفته رفته تقابل جدی تری با انقلاب اسلامی پیدا کنند و یا کسانی که مبنای آنها مکتب تفکیک است، از نظام منفک شوند و حتی در برابر آن بایستند. به هر روی چه ضدیت با عقل، چه ضدیت با دین و چه ضدیت با فلسفه زمینه هایی برای مخالفت با بنیان نظام یا مواجهه رادیکال تر با  آن و یا بریدن از آن هستند.

تغییر و ثبات افراد در جمهوری اسلامی

 تغییر و ثبات مفاهیمی نیستند که به خودی خود مطلوب یا درست باشند. ثبات لزوماً درست نیست و تغییر هم می تواند در جهت فساد باشد هرچند آن را جبری بدانیم یا دست کم در طرح کلی تکامل هستی(جهان یا واقعیت) و تاریخ قرار دهیم. به هر روی بدون اختیار، مسئولیت معنا ندارد و نمی توان کسی را به سبب عمل و تغییری در خود و دیگری سرزنش کرد. سرزنش آنجاست که فرد چیزی را به افول و فساد برده باشد.

نمی توان گفت تغییر منفی افراد صرفاً به زیان خود اوست. نمی توان زیان افراد را به مزاحمت و تعرض به آنها تقلیل داد. در نگاه الهی و اسلامی فرد چنان اجتماعی است و اجتماع چنان فردی-جامعه به منزله موجودیت مستقل- که نمی توان اعمال فردی را صرفاً فردی دانست. ما همزمان با حیات فردی، حیات اجتماعی داریم. از آن سو، در انسان شناسی اسلام، فرد چنان دارای اختیار تصور می شود که حتی در شرایط نبود آزادی ظاهری و زندان، از مسئولیت مبرا نمی شود. این مؤید فردگرایی اسلام در عین جمع گرایی اوست.  بر همین اساس قرآن افراد را دعوت به قیام به صورت فردی و گروهی می کند («قُل إنَّما أَعِظُکُم بِواحِدَة أَن تَقُومُوا لِلّهِ مَثنی وَ فُردی…؛ [ای پیامبر!] بگو: شما را تنها به یک چیز اندرز می دهم و آن اینکه: دو نفر دو نفر و یا یک نفر یک نفر برای خدا قیام کنید…». سوره سباء، آیه 46).

نکته دیگر اینکه تغییر در جهت کمال صحیح است. تغییر خثنی هم وجود ندارد. حتی غذایی که انسان می خورد از حیث منشأ حلال و ماهیت حلال و طریق استفاده (پرهیز از پرخوری و...) در انسان تغییر ایجاد کرده و او را افول یا صعود می دهد. به بیان دیگر، هر تغییری یا در جهت الهی است یا در جهت آن نیست. در صورت دوم نمی توان رأی به جهت فراغت داد. اگر چیزی الهی نباشد، شیطانی است و البته این شیطانی بودن می تواند با اعتراض کسی مواجه نشود. حتی مشروب خواری هم ممکن است سبب آزار کسی نشود. به بیان ساده تر خوردن غذای مضر برای بدن، ممکن است توسط انسانی الهی هم صورت گیرد و حتی او با شکرگزاری و همزمان شریک شدن غذای خود با یک فقیر آن غذا را بخورد اما نفس استفاده از چنین غذایی در جهت اطاعت از خدا و امانت داری نیست. حتی اگر انسان را مالک بدن خود بدانیم نه خدا را، آسیب زدن به بدن، درست و اخلاقی نیست و تغییری در جهت فساد است. باید توجه داشت نگاه ما در اینجا خاکستری و ذومراتب است. بنابراین شیطانی بودن به معنای متعارف، خشن، توپر و سخت مورد نظرمان نیست. بلکه مقصود، آمیختگی عناصر شیطانی به حیات است و این که به هر روی هر چیزی یا الهی است و یا شیطانی و یا نهایتاً ترکیبی از این دو. بنابراین تغییر بی جهت و خنثی و خارج از داوری اخلاقی و عقلی وجود ندارد.

نکته دیگر این که تغییر به معنی آونگی و مرتبا رفت و آمدی و با تغییر سینوسی به نحوی که فرد را غیرقابل پیشی بینی کند، حتی خلاف اصول سلامت روانی است. در اینجا هم نگاه ما خاکستری است و به شخصیت، صفر و یکی نگاه نمی کنیم، چنانکه به هستی نیز نگاه فازی و متدرج داریم. بر این اساس، شخصیت افراد-غیرمعصوم- امری خالص و بدون تناقض نیست. می توان از ریا دور بود اما نمی توان انتظار به صفر رسانیدن تناقض و تضاد و خطا را داشت. هرچند می توان به گونه ای بود که در قضاوت دیگران بدون تناقض به نظر رسید و نیز می توان با تسامح فلسفی و کنارگذاشتن وسواس تحلیلی، فردی را خالص دانست.

نکته پایانی و به عنوان هشداری به طرفداران نظام این که ثبات قدم و وفاداری را نباید به تغییرناپذیری و محافظه کاری بسته فرو کاست. وفاداری به انقلاب و مسیر امام خمینی، مستلزم خلاقیت و بها دادن به تفاوت، فردیت و آزادی در عین نگاه جمعی و جامعه گرا/ عدالت گرا داشتن است. چنانکه امام راحل و ملاصدرا نیز چنین بوده اند. می توان گفت بسیاری از محافظه کاران هم ضد انقلاب هستند. نیت آنها لزوماً ضدیت با نظام نیست اما فکر و فعل آنها اغلب آمیخته به عناصری پررنگ از ضدیت با انقلاب است.

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۴۹۷۹۱۶۱۱:۳۷:۴۰ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بازرگان سیاستمدار شریفی بود.
ناشناس۲۴۹۷۹۸۴۱۲:۳۵:۴۵ ۱۴۰۱/۲/۲۱
در دولت موقت آدمهای وطن دوستی بودن که فقط به دنبال پیشرفت کشور بودن
ناشناس۲۴۹۸۴۹۰۱۷:۱۸:۰۷ ۱۴۰۱/۲/۲۱
روح بلند خمینی قطعا از وضعیت اسفبار ... در ناراحتی و غصه به حال ملت است که به پندهای ایشان توجه نکردنددو گذاشتند انقلاب بدست نا اهلان و مرفهین بی درد بیفتد
ناشناس۲۴۹۷۹۹۲۱۲:۳۹:۵۹ ۱۴۰۱/۲/۲۱
حب و بغض را کنار بگذاریم...می گویید شریف ؟؟از منظر دوران پهلوی یا دروان معاصر...(مردم خاطره مثبتی از امثال بازرگان ندارند به غیر از ...) نکته دیگر این است که وقتی همه چیز به نفع آدمی است انسان تابع قانون و...ولی خدانکند مخالف ما شود...کم ندیده ایم کسانی را که وقتی به نفعشان است دم از انقلابی گری خط امام و و مردمداری و اصلاح طلبی می زنند ولی وای به وقتی که ....
محمد۲۴۹۸۰۰۵۱۲:۴۶:۴۲ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بازرگان به اسم بازرگان بود نه به صفت.
ناشناس۲۴۹۷۹۲۱۱۱:۴۰:۵۴ ۱۴۰۱/۲/۲۱
سیاستمدار دین دار بازرگان درود بر شرف
ناشناس۲۴۹۸۴۶۲۱۷:۰۶:۰۳ ۱۴۰۱/۲/۲۱
تنها راه نجات کشور و انقلاب و اقتصاد ملی کردن تمامی ثروت های حرام و نامشروع افسانه ای و گنج قارونی می باشد و بس و لا غیر زت زیات
مش سلیمون لر پیشکوه همدونی۲۴۹۸۴۷۱۱۷:۰۸:۵۰ ۱۴۰۱/۲/۲۱
امام خمینی حقیقت همیشه زنده با سربازانی برای همه اعصار برای برای تغییرات و اصلاحات و بر کندن ظلم و فساد جور و زیاده خواهی
ناشناس۲۴۹۷۹۷۵۱۲:۳۱:۱۴ ۱۴۰۱/۲/۲۱
ابدی بودن و پاسخگو نبودن افت اصلی انقلاب شد. بازرگان نه ابدی بود نه غیر پاسخگو.
ناشناس۲۴۹۸۳۰۹۱۵:۴۷:۱۹ ۱۴۰۱/۲/۲۱
متاسفانه اکثر آرمان های الهی امام خمینی و جانفشانی شهدا و زحمات جانبازان را ‌دنیا پرستان زیاده خواه بر باد فنا دادند
ناشناس۲۴۹۸۰۰۰۱۲:۴۴:۲۰ ۱۴۰۱/۲/۲۱
اولین بار هست می بینم یه اصولگرا اینطور با احترام از بازرگان یاد می کنه. آقای الف چشم دیدن شما رو ندارم اما از اینکه تصریح کردید به اخلاقی و سالم بودن بازرگان ممنونم
ناشناس۲۴۹۸۱۳۱۱۴:۱۵:۲۰ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بهر حال بازرگان منفعت شخصی را در انقلاب میجست که نیافت.
فرناز۲۴۹۸۲۴۷۱۵:۱۲:۱۶ ۱۴۰۱/۲/۲۱
آفرین. انصاف بسیار در این مقاله بود. چقدر خوب بیان کرده بود که مهندس بازرگان متشرع به واجبات و مسحبات بود.
ناشناس۲۴۹۸۰۰۶۱۲:۴۷:۰۳ ۱۴۰۱/۲/۲۱
حالا باید دید بازرگان در فلسفه مادی گرا دینی تر بود و معنوی تر زندگی کرد یا مدعیان معنویت و اسلام سیاسی در نظر، که در عمل اهل زندگی اشرافی و سیسمونی ترکیه هستند. البته انصاف حکم می کنه بگم کسانی مثل رییسی حرف و عملسون برخلاف امثال زاکانی یکی هست
ناشناس۲۴۹۸۱۹۶۱۴:۴۵:۲۳ ۱۴۰۱/۲/۲۱
رییسی قلبش زلال هست اما سیستم مشکل اساسی پیدا کرده و دور دور ...داماد سالار ها هست
ناشناس۲۴۹۸۰۱۸۱۲:۵۹:۴۳ ۱۴۰۱/۲/۲۱
درستی دیدگاه بازرگان به مرور زمان ثابت شده و خواهد شد.
ناشناس۲۴۹۸۰۲۳۱۳:۰۳:۳۶ ۱۴۰۱/۲/۲۱
تغيير و ثبات در افراد در جمهوري اسلامي !! ----------------- --- آميرزا محمد سلام ! ... عرض مي كنم كه اون نماينده اي كه در دور اول مجلس با دوچرخه به خانه ملت رفت و آمد مي كرد ، كي بود ؟ ... خيلي جالب بوده ، مگه نه آميرزا ؟ -- درسته ، يادمه . خيلي هم خوب يادمه ... الان ميگم ... يادم بياد ... الان يادم ميآد !...اللهم صل علي محمد و آل محمد ... و عجل فرجهم ... اسمش نوك زبونمه ها ... اللهم صل علي .... نه ، انگاري فعلاً حضور ذهن ندارم ... يادم كه افتاد ميدم برات پيامك كنن ... درسته ، با دوچرخه مي رفت مجلس و بر مي گشت ، به هر حال اگر در قيد حياته خدا حافظ و نگهدارش باشه ، واگر به رحمت خدا رفته ، خداوند با شهدا و صالحين و ائمه اطهار محشورش كنه ، انشا الله !!... چشم ...يادم بياد ، ميدم اين وروجك -- نوه كوچيكم را ميگم -- برات پيامك كنه !!!خودم ديگه با اين سن و سال از پيامك و ميامك سر در نمي آورم ، سلام ابوي خيلي برسان !!
ناشناس۲۴۹۸۲۸۵۱۵:۳۶:۱۰ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بازرگان ميتوانست جايگاه بالاتري در دل مردم داشته باشد، ولي متاسفانه تر و خشك با هم ميسوزند.
تهرانی۲۴۹۸۳۰۳۱۵:۴۴:۴۴ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بررسی جالبی بود. اما بازرگان میان مجموعه انقلابیون آن زمان از بهترینها بود. همینکه فهمید برخلاف جریان حاکم در آن زمان، نباید دیپلماتهای آمریکایی به گروگان گرفته شوند نشان از درک درستش از شرایط میداد.
ناشناس۲۴۹۸۳۰۴۱۵:۴۴:۴۶ ۱۴۰۱/۲/۲۱
سوال من از اقاي سلگي اين هست كه بعد از٤٣ سال و با وضعيت فعلي ايا وقت ان نيست كه در بعضي فرضيات بنياديشون شك بكنند؟ انيشتن گفت هر وقت ديديد تئوريها در توصيف واقعيت ناتوان هستند در فرضيات خيلي پايه اي شك كنيد و انها را عوض كنيد!
ناشناس۲۴۹۸۳۰۶۱۵:۴۵:۰۹ ۱۴۰۱/۲/۲۱
حرفها و شعارها و سخنها را بايد در نتايج ديد اقاى بازرگان مسائلى را ميفهميد و پيش بينى ميكرد كه برخی وفراد سياسى هنوز هم نفهميده اند كه ١٨٠ درجه راه را اشتباه رفته و ميروند
ناشناس۲۴۹۸۴۰۸۱۶:۳۹:۴۹ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بحث بین علم( تجربی) و دین خیلی بلند است. نمی دانم علم چه هیزم تری فروخته است که بعضی ها از آن بدشان می آید. گالیله نه بر اساس دین خود بلکه بر اساس علم خود می گفت زمین به گرد خورشید می گردد نه بالعکس. اما دینداران مسیحیت می گفتند تو غلط می گویی و نزدیک بود او را بکشند. به نظر من حرف های عالمانِ علوم تجربی قابل استناد و اعتماد بیشتری است. وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا هرگز آنچه را که بدان علم و اطمینان نداری دنبال مکن که چشم و گوش و دل (عقل) همه مسئولند.
محمد۲۴۹۸۵۶۵۱۸:۰۳:۲۳ ۱۴۰۱/۲/۲۱
بازرگان فردی صالح و نیک اندیش و حرکت بسوی مساوات و برابری بود و میخواست علم را درعمل با دین تقسیم و شکلی نوین به جهان نشان بدهد میانه رو اما روشن بین ...
سیاوش۲۴۹۸۶۷۹۱۹:۰۷:۲۹ ۱۴۰۱/۲/۲۱
مهندس بازرگان و جمعیت نهضت آزادی دنبال تلفیق دین و علم و پرهیز از تندروی و دنبال سیاست گام به گام بودند ولی یک سری فشارهای بین المللی و داخلی منجمله گروگانگیری و عدم تبعیت بی چون و چرای ایشان از ولایت فقیه موجب یک سری تعارضات شد و چاره ای جز استعفا نداشتند.
یکتانتتریبون

پربحث‌های دیروز

  1. مدینه فاضله موهوم؟!

  2. کنایه سردار سپاه به مسئولینی که خانواده هایشان خارج از کشور زندگی می کنند

  3. مالک متروپل:‌ اجرای دهانه‌های ۱۶ متری بدون ستون در ‎متروپل!

  4. این ابهام را هر چه زودتر برطرف کنید !

  5. بایدن تا کی می خواهد به سیاست های ترامپ بچسبد؟!

  6. قد خودروسازان داخلی  چقدر است؟!

  7. توییت مدیرعامل خبرگزاری قوه قضاییه درباره مالک متروپل

  8. ۱۰ نفر از متخلفان پروژه و مسببان حادثه ریزش ساختمان متروپل دستگیر شدند/ ادامه عملیات آوار برداری

  9. روایت زیدآبادی از شکست دوم خرداد / انتقاد نادران از قالیباف درباره مدیریت مجلس / توصیه خطیب زاده به کانادا

  10. رئیس دفتر صدام مُرد

  11. یک فروند جنگنده شکاری در اصفهان سقوط کرد

  12. مدیرعامل تراکتور: افرادی که در تبریز سنگ زدند، هواداران تیم‌های رقیب بودند!

  13. هنر هندوانه فروش !

  14. اولین فیلم از دوربین مداربسته هنگام ریزش متروپل

  15. جزئیات کشف نوزاد ۲ روزه از سطل زباله‌ای در نازی آباد

  16. توضیحات یارانه ای عبدالملکی درباره درآمد فرزندان مجرد

  17. برخورد اتوبوس با پنج خودرو در كرج‌‌ ‌‌

  18. ۳۲ میلیون حق ثبت برای ۱۱۰ سکه مهریه؟!/ هشدار نسبت به عدم ثبت «رسمی» ازدواج در پی تعیین «حق ثبت»

پربحث‌های هفته

  1. سلبریتی های مجنون غرب و مسابقه فوتبال ایران و کانادا !

  2. مدینه فاضله موهوم؟!

  3. آبله‌میمونی بلای جدید جهانی!

  4. عجیب‌ترین عکس از روز جنجالی فوتبال در تبریز

  5. فرماندهِ «سلام فرمانده» کیست؟!          

  6. کنایه سردار سپاه به مسئولینی که خانواده هایشان خارج از کشور زندگی می کنند

  7. از پلاسکو تا متروپل ؛ برج هایی که همچنان فرو می ریزند!

  8. تهدید ایران با تپانچه توخالی !

  9. نظرات برگزیده مخاطبان الف: خدا را شکر میرسلیم رئیس‌جمهور نشد/ سیدحسن خمینی درباره آرامگاه تجملی امام پاسخگو باشد/ نظام باید حق اعتراض را به رسمیت بشناسد

  10. مالک متروپل:‌ اجرای دهانه‌های ۱۶ متری بدون ستون در ‎متروپل!

  11. سرودی که دهه نودی ها را به شوق آورد

  12. این ابهام را هر چه زودتر برطرف کنید !

  13. آبروریزی در نمایشگاه خودرو؛ خراب شدن دناپلاس مقابل چشم بازدیدکنندگان!

  14. ژئوپلیتیک مقدم بر زنجیره تامین

  15. رد خون ؛ از قنیطره تا تهران 

  16. کسری بودجه دولت چطور تامین می شود؟

  17. رئیسی: باید بسترهای فسادزا را اصلاح کنیم / قالیباف رئیس مجلس باقی می‌ماند؟/ روایت تاجیک از خیانت جریان اصلاح‌طلبی

  18. سگ وحشی برای شکار ایمپالا به آب زد اما اسب آبی سر رسید !

  19. ویدئویی دیده نشده از وضعیت مردم تهران پیش از انقلاب!

  20. بایدن تا کی می خواهد به سیاست های ترامپ بچسبد؟!

  21. شهادت پاسدار مدافع حرم در اقدامی تروریستی

  22. سقف افزایش اجاره بهای مسکن در تهران مشخص شد

  23. گرانی در ۴ سال آخر دولت روحانی

  24. قد خودروسازان داخلی  چقدر است؟!

  25. اتهامات عجیب یک وکیل

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. سلبریتی های مجنون غرب و مسابقه فوتبال ایران و کانادا !

  2. نظرات برگزیده مخاطبان الف: خدا را شکر میرسلیم رئیس‌جمهور نشد/ سیدحسن خمینی درباره آرامگاه تجملی امام پاسخگو باشد/ نظام باید حق اعتراض را به رسمیت بشناسد

  3. این ابهام را هر چه زودتر برطرف کنید !

  4. رد خون ؛ از قنیطره تا تهران 

  5. رئیسی: باید بسترهای فسادزا را اصلاح کنیم / قالیباف رئیس مجلس باقی می‌ماند؟/ روایت تاجیک از خیانت جریان اصلاح‌طلبی

  6. شهادت پاسدار مدافع حرم در اقدامی تروریستی

  7. اهداف پشت پرده ترور سرهنگ خدایی و سناریوهای پاسخ ایران

  8. واکنش سخنگوی دولت به شایعه افزایش قیمت بنزین/ دفاع صفارهرندی از تبدیل نظام ریاستی به پارلمانی/ توضیحات عبدالملکی درباره علت حذف یارانه برخی از مردم

  9. توییت مدیرعامل خبرگزاری قوه قضاییه درباره مالک متروپل

  10. روحانی: نیاز امروز کشور گشایش اقتصادی، رفع عزتمندانه تحریم‌ها و سرمایه‌گذاری‌ داخلی و خارجی است

  11. ۱۰ نفر از متخلفان پروژه و مسببان حادثه ریزش ساختمان متروپل دستگیر شدند/ ادامه عملیات آوار برداری

  12. خطیب نمازجمعه تهران: قوه قضاییه با مفسدانی که باعث افزایش اجاره بها می شوند برخورد کند

  13. انتقاد شدید کیهان از رشیدپور

  14. سرلشکر سلامی: سپاه انتقام خون شهید صیاد خدایی را خواهد گرفت

  15. امانت بودن قدرت و ودیعه الهی بودن اعتراض

  16. مراسم وداع با پیکر شهید صیاد خدایی

  17. روایت زیدآبادی از شکست دوم خرداد / انتقاد نادران از قالیباف درباره مدیریت مجلس / توصیه خطیب زاده به کانادا

  18. دادستان کل کشور: مردم را باید مرتب در جریان روند اصلاحات اقتصادی قرار داد

  19. توییت فعال رسانه ای خارج از کشور درباره ترور شهید صیادخدایاری

  20. سلام فرمانده 

  21. توضیحات سردار شکارچی درباره ترور شهید صیادخدایی/ دستور اژه‌ای درباره بازار خودرو/ نظر علی مطهری درباره طرح اصلاح یارانه‌ها

  22. چرا بیت رهبری در خیابان جمهوری بنا شد؟

آخرین عناوین

بلیط هواپیما