«خانواده محوری» پادزهر بی معنایی در جهان مدرن

محسن سلگی،   4001007112 ۰ نظر، ۱ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
«خانواده محوری» پادزهر بی معنایی در جهان مدرن

خانواده اجاره ای پدیده جدیدی است که این روزها در ژاپن جای خانواده واقعی را برای بخشی از مردم این کشور می گیرد.

جهان جدید، مدام در حال تولید مفاهیم جدید است. هیچگاه سرعت تغییرات چنین نبوده است. مدرنیته متأخر اوج تغییر است اما همزمان اوج خالی کردن مفاهیم از محتوا بوده است. خانواده یکی از این مفاهیم است که مدام در حال توخالی شدن و بی محتواشدن است. خانواده‌ که عمومی ترین سایبان انسان بوده، دمادم به سستی می رود.

قداست زدایی از ازدواج، به ازدواج زدایی و خانواده زدایی منتهی شد و آن را از وجه طبیعی هم تهی می کند و به قراردادی بی قرار تقلیل می دهد. در این مورد نیز تکنیکی شدن یعنی این که ظاهر ازدواج را حفظ کنیم اما از محتوا چشم پوشی کنیم. بودن دو یا چند نفر کنار هم، مثل بودن قطعات ماشین کنار هم می ماند. می شود آن ها را متصل کرد و می توان آن ها را از هم جدا و منفصل ساخت. در این معنا، خانواده و روابط انسانی دیگر حتی همچون یک درخت نیست که ریشه ای داشته باشد و بدون آن ریشه زندگی درخت ممکن نباشد (ارگانیسم) بلکه در استعاره و انگاره ماشین، هیچ اتفاق وحشتناکی نمی افتد اگر قطعه ای را برداریم و جای آن قطعه مشابهی بگذاریم(ماشینیسم). تنها فرم اهمیت دارد. این مصداقی برای ظاهرگرایی جدید دنیای امروز است؛ نوعی ظاهر گرایی که هرچند مواجهه زیباشناختی با پدیده ها دارد اما آنها را از «راز» به عنوان جوهر زیبایی اصیل تهی می سازد. تنوع طلبی انسان مدرن درست مقارن با سرعت سرسام آور آن، روند تکنیکی شدن پدیده های چون خانواده را تسریع کرده است.

 تغییر و ترقی هم الزاماً به نفع زندگی و انسان منتهی نشده است.

ترقی بی تقوا در برابر متوقف موفق 

در گذشته ما از منظر توسعه و ترقی، متوقف بودیم، ولی بودیم، وجود داشتیم، اصیل بودیم. به راحتی و با تفاهم حداکثری ازدواج می کردیم. تنوع کمتر اما لذت و وفاداری عمیق تر و ماناتر بود. زندگی می کردیم و خودمان بودیم. از زندگی لذت می بردیم. احساس موفقیت و توفیق داشتیم. خود را با دیگران چندان مقایسه نمی کردیم و بر همین مبنا، احساس فقر نسبی گریبانگیر عموم ما نبود. نگران آینده نبودیم. امروز اما مترقی نیستیم و یا اگر مترقی هستیم، موفق نیستیم. تمایزی نداریم. همه داریم شبیه هم می شویم و شبیه هم شده ایم (این گزاره ها مطلق نیست اما حقیقتی مطلق در پس آن نهفته است.)

موفقیت از ریشه «وفق» بوده و حامل معنای سازگاری است. سازگاری با طبیعت و جامعه و درون خود ... اگر پیروز شدیم اما مغرور، موفق نشده ایم اما اگر شکست خوردیم و آن را پذیرفتیم و سازگاری کردیم، موفق شده ایم. در موفقیت وفاقی میان فرد و جهان و در میان او وجود دارد. این معنا از موفقیت، سازگار است با معنای تسلیم در اسلام. با معنای رضایت الهی که همانا رضایت انسانی هم هست. و طبیعت و جهان تنها در این صورت است که گزند نمی بیند. 

زندگی امروز ما نشان داد که هر امر نوتر، لزوما امر برتر نیست و منطق تکاملی پیشرفت و فلسفه تاریخ مدرنیته، درست نیست. چه بسا چیزی در گذشته که از امروز بهتر است و باید آن را احیا کرد.

قرار نیست از تکنولوژی ابزاری روی برگردانیم. ممکن هم نیست اما می توان این واقعیت را که روح ما هم در حال ماشینی شدن است شناخت و در برابر آن چاره اندیشی کرد. همچنان می توان تقوا داشت و در برابر هرروزگی قوی بود. همچنان می توان و باید به تکنیک رو کرد، به آن به نحو انتقادی اندیشید و از اندوه روابط انسانی کم کرد. همچنان می توان طلوع و تجلی خدا را میان دستگاه ها و تکنیک دید. می توان تکینه گی را دید. همچنان می توان همه چیز خود را به تکنیک، تکیه نداد. می توان تکین و تکان دهنده بود و بهره های فراوان از حکمت داشت. می توان حتی عارف بود هرچند زمین مدرنیته، چون زمین سنت، برای عرفان بارور نیست. اما همین زارع (عارف) را پخته تر و کار او را ارجمندتر می کند.

قرار نیست به تکنیک، کینه ببندیم. این نه اخلاقی است و نه عقلانی. تکنیک هم تجلی خداست و می باید آن را دوست بداریم. چنانکه انسان باید طبیعت را دوست داشته باشد اما نباید در آن ماند. طبیعت مثل آغوش مادر است، همیشه باید به آن وفادار بود اما نباید در آن ماند. باید به بلوغ و کمال رفت . 

تکنیک، اقتضائات فرهنگی دارد و صرفا ابزار نیست اما می توان از ابزارشدن خود و ادغام درون معده ماشین بزرگ مدرن پرهیز کرد. این پرهیز جز از طریق سنت ممکن نیست و جز با دریافتن سنت الهی که یکی از بزرگترین و مهم ترین این سنت های تکوینی، خانواده است، ممکن نیست.

دیدگاه کاربران


نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

یکتانتتریبون

پربحث‌های هفته

  1. بازسازی صحنه جرم اوباش قمه بدست

  2. گزارشی از آمار مهاجرت ایرانیان و سایر کشورهای جهان که باید بدانید

  3. ارز ۴۲۰۰ تومانی؛‌ بودنش یک دردسر، نبودنش هزار و یک دردسر !

  4. توضیح شهردار مشهد درباره حقوق ۵۰ میلیونی

  5. بخت خانه دار شدن را از مجردها نگیرید

  6. دستور کار جدید سعودی ها: جذابیت در جهان اسلام با نزدیک شدن به ایران

  7. علی عسکری: کار در هلدینگ، جهاد فی سبیل الله است

  8. عبور خودروی شاسی بلند از روی یک عابر پیاده

  9. کارشناس هسته‌ای: هدف دیپلمات کره‌ای از حضور در وین فریب ایران بود

  10. علی‌عسگری: خبر استعفایم جعلی است

  11. به رگبار بستن خانه‌ای در ایذه با کلاشینکف

  12. ارتفاع پست !

  13. ضرغامی بر مزار شجریان

  14. از نئولیبرالیسم مبتذل تا توصیه به لبو فروشی؛ چرا الگوی توسعه نداریم!

  15. بساط بی پروایی در پرداخت های نجومی و ناعادلانه کی برچیده می شود؟

  16. مضحکه نوبل؟!

  17. کمین هوشمندانه ببر برای شکار گراز

  18. سقوط آزاد در آموزش مجازی

  19. آیا اصلاح‌طلبان رادیکال در اندیشه آشوبند؟!

  20. نمک پاشی به زخم داغ ‌دیدگان هواپیمای اوکراینی

  21. نشانه های بروز جنگ داخلی در سرزمین‌های اشغالی

  22. عطریانفر: اصلاحات ساختاری، تصویری از براندازی است/ حواشی مسئولیت جدید علی‌عسگری/ جهانگیری؛ انزوا یا بازگشت به سیاست؟

  23. از «منهای برجام» تا «برجام پلاس» ؛ سناریوهای محتملِ سرنوشت مذاکرات وین

  24. منشاء صدای انفجار شب گذشته چه بوده است؟

  25. ارائه درخواست فعالیت حضوری مدارس به ستاد ملی مقابله با کرونا

ابر آروان

آخرین عناوین

بلیط هواپیما