تقویت ۵۰ درصدی قدرت خرید با ساخت یک میلیون مسکن

گروه اقتصادی الف،   4000704039

شرایط فعلی بازار مسکن باعث شده است تا خرید مسکن برای دهک‌های بالای جامعه هم چندان سهل و آسان نباشد و بدون دخالت دولت بخش عمده‌‌ای از جامعه عملا هرگز صاحب خانه نخواهند شد.

تقویت ۵۰ درصدی قدرت خرید با ساخت یک میلیون مسکن

فرهیختگان نوشت: ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکن، یکی از کلیدی‌ترین وعده‌های اقتصادی دولت سیزدهم است که هم در ایام انتخابات ریاست‌جمهوری و هم بعد از آن، شخص رئیس‌جمهور و وزیر مسکن بارها بر مصمم بودن خود برای تحقق این وعده تاکید داشتند. وعده‌ای که بسیاری از مردم به‌ویژه دهک‌های پایین جامعه را برای خانه‌دار شدن و محقق شدن آرزوی دور و دراز خود امیدوار کرده است. از همان ابتدا و با مطرح شدن ایده‌ ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکن، برخی ساخت این تعداد واحد مسکونی را از سمت دولت غیرممکن می‌دانستند و عده‌ای دیگر نیز با طرح سوال درخصوص تامین منابع مالی این طرح، اجرای آن را موجب ایجاد شوک نقدینگی در کشور می‌دانند. گمانه‌زنی‌های مختلف درخصوص پیامدهای این طرح این سوال را به ذهن متبادر می‌سازد که چرا دولت باید مسکن بسازد؟ برای یافتن پاسخ، ابتدا باید وضعیت فعلی صنعت مسکن بررسی شود. در هشت سال گذشته صنعت مسکن یکی از بی‌رمق‌ترین صنایع کشور بوده است. علی‌رغم وابستگی صدها صنعت به حوزه مسکن و نقش آن به‌عنوان یک صنعت پیشرو و لوکوموتیو بسیاری از صنایع، دولت یازدهم و دوازدهم در طول زمامداری خود هیچ‌گاه اقدامی جدی برای تامین مسکن برای مردم به‌ویژه اقشار کم‌درآمد جامعه انجام نداده است، درواقع دولت روحانی نه‌تنها گامی روبه‌جلو برای توسعه‌ ساخت مسکن انجام نداد بلکه با مزخرف خواندن طرح مسکن مهر، علاوه‌بر توقف اجرای آن تکمیل بسیاری از واحدهای مسکن مهر را نیز آنچنان به درازا کشاند که بعد از هشت سال، حال دولت سیزدهم باید بخشی از تعهدات مسکن مهر را اجرایی کند. رشد 6برابری قیمت مسکن و رسیدن سال‌های انتظار خرید مسکن به 50 تا 100 سال در برخی دهک‌ها ازجمله نتایج بی‌توجهی دولت روحانی به ساخت مسکن بوده است.

6 برابر شدن قیمت

 بی‌توجهی به ساخت‌وساز مسکن در دولت تدبیر و امید دیری نپایید که تاثیرات خود را در قیمت و عرضه‌ مسکن نشان داد. اطلاعات مرکز آمار ایران نشان می‌دهد متوسط قیمت مسکن شهری در کشور از متری یک میلیون و 420 تومان در سال 1392به متری حدود 9 میلیون تومان در پایان سال 1399 رسیده است. تکانه‌های قیمت مسکن در شهر تهران وضعیتی به‌مراتب شدیدتری داشته و متوسط قیمت مسکن تهران در ماه‌های اخیر وارد کانال 31میلیون تومانی شده است. درحالی‌که در سال 1392 متوسط قیمت مسکن در شهر تهران حدود پنج میلیون و 200 هزارتومان بوده است.

افزایش 6برابری قیمت در طول هشت سال یکی از تکانه‌های صنعت مسکن بوده است. گزارش مرکز آمار از تعداد پروانه‌های ساخت‌وساز که توسط شهرداری‌های کل کشور صادر شده است، نشان می‌دهد در طول هشت سال رکود عمیقی در ساخت‌وساز در صنعت مسکن حاکم بوده است. تجمیع آمار هشت سال و مقایسه دولت‌های مختلف نیز نشان‌دهند‌ه‌ رکود و کم‌کاری دولت یازدهم و دوازدهم در صنعت مسکن است. به‌عنوان مثال حدفاصل سال‌های 1369تا 1376 یک میلیون و 170هزار واحد مسکونی در کشور ساخت شده، این عدد برای حدفاصل سال‌های 1377تا 1384 دو میلیون و 120هزار واحد و برای بازه زمانی 1385تا 1392 چهار میلیون و 800هزار واحد بوده است، درحالی‌که در هشت سال گذشته علی‌رغم افزایش جمعیت و ورود پیک جمعیتی دهه شصت به متقاضیان مسکن تنها دو میلیون و 500هزار واحد مسکونی در کشور ساخته شده است.

50 تا 100 سال انتظار برای خرید مسکن

یکی از شاخص‌های کلیدی برای تبیین اهمیت ورود دولت به ساخت مسکن در کشور دوره انتظار برای خرید خانه است. به‌صورت معمول در جهان دوره انتظار بیش 10 سال برای خرید مسکن را وضعیت بحرانی مسکن می‌نامند. این درحالی است که بررسی متوسط درآمد و هزینه خانوارهای کشور که هر سال توسط مرکز آمار منتشر می‌شود، نشان می‌دهد درصورتی‌که یک خانواده سالانه یک‌سوم درآمد خود را پس‌انداز کند، با شرط عدم افت ارزش پول و حفظ تناسب قیمت مسکن و درآمد، متوسط دوره انتظار برای خرید یک خانه 75متری (براساس متوسط قیمت یک متر زیربنای مسکونی) در کشور 27سال زمان خواهد بود که خانوار مالک مسکن شوند. یعنی یک خانواده با درآمد متوسط باید 27سال برای خرید یک واحد مسکونی 75متری در تهران منتظر بماند. بحرانی‌ترین وضعیت دوره انتظار را دهک اول جامعه دارند که متوسط کشوری دوره انتظار آنها 113سال خواهد بود. البته همان‌گونه که اشاره شد، این دوره انتظار با چند شرط اساسی همراه است. اول آنکه ارزش ریال طی این مدت کاهش نیابد. دوم آنکه تناسب رشد قیمت مسکن و درآمد و هزینه خانوار حفظ شود. سوم آنکه در طول این مدت هزینه‌ پیش‌بینی‌نشده‌ای مثل بیماری صعب‌العلاج و... برای خانوارها ایجاد نشود و چهارم، عمر خانوارها برای درک رویای خانه‌دار شدن به دنیا باشد.

سال‌های انتظار در دنیا 10 سال است

وضعیت دوره انتظار جهانی مسکن هم خالی از لطف نیست. در سال ۲۰۱۹ بزرگ‌ترین نهاد بانکی سوئیس با عنوان بانک UBS در یک بررسی مربوط به شاخص جهانی حباب مسکن و میزان رشد نامتعارف قیمت مسکن در کشورهای جهان وضعیت بازار مسکن در ۲۴ کلانشهر اصلی جهان را مورد بررسی و مطالعه قرار داد. نتیجه این مطالعه نشان می‌دهد شهرهایی که طول دوره دسترسی خانوارها به مسکن در آنها بیشتر از ۱۰ سال باشد در وضعیت بحرانی قرار دارند. در این مطالعه هنگ‌کنگ به‌دلیل آنکه دوره انتظار خانوارها برای خانه‌دار شدن در آن به‌طور متوسط ۲۱سال به طول می‌انجامد به‌عنوان بحرانی‌ترین شهر از میان ۲۴شهر مورد بررسی معرفی شد. لندن و پاریس نیز در این مطالعه به‌دلیل آنکه دوره انتظار خانوارها برای خانه‌دار شدن در آنها به‌طور متوسط ۱۴ و ۱۵سال به طول می‌انجامد، شهرهایی با شرایط نامتعارف به لحاظ دسترسی خانوارها به مسکن معرفی شدند. در توکیو نیز طول دوره دسترسی خانوارها به مسکن ۱۱سال اعلام شد.

کاهش ۵۰درصدی انتظار خرید مسکن با طرح مسکنی دولت

شرایط فعلی بازار مسکن باعث شده است تا خرید مسکن برای دهک‌های بالای جامعه هم چندان سهل و آسان نباشد و بدون دخالت دولت بخش عمده‌‌ای از جامعه عملا هرگز صاحب خانه نخواهند شد. با اجرایی شدن قانون جهش تولید مسکن و حذف زمین از قیمت تمام‌شده‌ مسکن حتی با عدم تخصیص تسهیلات، دوره انتظار برای خرید خانه به‌صورت چشمگیری کاهش می‌یابد. براساس ابلاغیه سازمان نظام مهندسی درخصوص قیمت ساخت‌وساز هر متر زیربنای مسکونی در سال 1400 با فرض ساخت مجتمع‌های 16طبقه متوسط دوره انتظار برای خرید خانه در کشور با کاهش 50درصدی به 22سال و با فرض ساخت ساختمان‌های 7طبقه به کمتر از 15سال خواهد رسید.

برخی منتقدان طرح ساخت مسکن توسط دولت نیز اعطای تسهیلات به ساخت مسکن را موجب افزایش نقدینگی در کشور می‌دانند که درنهایت موجب افزایش نرخ تورم خواهد شد. بی‌شک نمی‌توان منکر تاثیر اعطای تسهیلات مسکن در نقدینگی شد، اما با توجه به شرایط رکود در کشور و اهمیت صنعت ساختمان به‌عنوان پیشران صدها صنعت باید عنوان کرد که ممانعت از اعطای تسهیلات ساخت مسکن راهکار کنترل نقدینگی نیست. درحال‌حاضر روزانه حدود سه هزار میلیاردتومان به نقدینگی کشور افزوده می‌شود که بخش قابل‌توجه آن توسط ماشین خلق پول بانک‌های خصوصی ایجاد می‌شود و اکثریت آن نه در فرآیند تولید بلکه با ورود به اقتصاد غیررسمی صرف واسطه‌گری‌ها و دلال‌بازی می‌شود.

 با فرض تامین مالی کامل پروژه ساخت یک میلیون مسکن از طریق تسهیلات بانکی و درنظر گرفتن متوسط قیمت تمام‌شده 4میلیون تومان برای هر متر زیربنا و مفروض کردن زیربنای 70متری برای هر واحد، کل نقدینگی موردنیاز برای ساخت یک میلیون مسکن 280هزار میلیاردتومان، معادل خلق نقدینگی 3ماهه است.

بنابراین با کنترل ماشین خلق پول بانک‌های خصوصی می‌توان آثار افزایش نقدینگی تسهیلات ساخت مسکن را بهتر کنترل کرد. از سوی دیگر بخشی از منابع این طرح از طریق آورده مردم تامین خواهد شد. حتی با ورود ساخت مسکن به بورس می‌توان منابع مالی بخش قابل‌توجهی از این طرح را از طریق نقدینگی موجود تامین کرد. می‌توان نتیجه گرفت که بهبود وضعیت بازار مسکن بدون ورود دولت غیرممکن است. حذف قیمت زمین از قیمت تمام‌شده موجب کاهش دوره انتظار برای خرید خانه خواهد شد و با کنترل خلق پول بانک‌های خصوصی، تامین مالی بخشی از پروژه ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی از طریق آورده نقدی و بازار سرمایه می‌توان علاوه‌بر به حرکت درآوردن چرخ ده‌ها صنعت وابسته آثار رشد نقدینگی این طرح را نیز مدیریت کرد.  

یکتانتتریبون

پربحث‌های هفته

  1. ایران کره جنوبی را شوکه کرد

  2. واکنش رسانه‌های غربی به رونمایی از نسخه بومی گنبد آهنین توسط جمهوری اسلامی

  3. با دانشجویان پزشکی ضعیف در کنکور چه کنیم؟ 

  4. ورود رياست‌جمهوری به ماجرای برخورد پليس با دختر جوان

  5. اردوغان در کوچه بن بست

  6. دفاع قاطع کارشناس ترک از ایران در مقابل علی‌اف

  7. پاسخ مجری به یاوه‌گویی الهام علی‌اف

  8. سیف، رییس اسبق بانک مرکزی، به ۱۰ سال حبس محکوم شد

  9. چرا باید جلسات کمیسیون «طرح صیانت» در مجلس، علنی باشد

  10. احیای مذاکرات برجام از بروکسل می‌گذرد؟

  11. ضرغامی: کوروش شاید اولین کسی است که تلاش کرد اقوام را به وحدت برساند / پاسارگاد نمادی از مدنیت است

  12. رونمایی غرورانگیز از دستیابی ایران به فناوری پرتاب سرد موشک‌های پدافندی

  13. درس‌های محکومیت سیف و عراقچی برای سیاسیون

  14. انتصابات دولت طی ۷۵ روز؛ کدام صندلی‌ها هنوز خالیست؟ 

  15. لاریجانی می‌تواند دلایل ردصلاحیتش را منتشر کند؟/ توضیحات رستم قاسمی درباره فرایند ساخت ۴میلیون مسکن/ انتقاد بادامچیان از مجلس

  16. نظر نادران درباره پاشنه آشیل دولت رئیسی/ چرا نیکزاد پیشنهاد وزارت در دولت رئیسی را نپذیرفت؟/ توضیحات اشتری درباره فیلم بازداشت دختر جوان/ جنجال «رتبه‌بندی معلمان» در مجلس

  17. هجمه ناشیانه به مجلس یازدهم

  18. معاون اول قوه قضاییه: قضات از توهینی که به آنها شده ناراحت هستند

  19. رتبه‌بندی معلمان و سرانجام نظام پرداخت ناعادلانه

  20. رویا فروشی به مشتریان ساده ایرانی در ترکیه

  21. توکلی: دفاع از مردم به معنای افکار سوسیالیستی نیست/ توضیحات طحان‌نظیف درباره محرمانه‌بودن دلایل ردصلاحیت‌ها/ روایت روزنامه اصلاح‌طلب از تفاوت‌های هاشمی و روحانی

  22. تنش زدایی ایران و عربستان پیش چشم آمریکا؟!

  23. گزارش شنیدنی شبکه دویچه‌وله درباره حکومت فاسد الهام علی‌اف

  24. قابلیت‌های ایران با جمهوری آذربایجان به هیچ‌وجه قابل مقایسه نیست

  25. نجات حیرت انگیز گوساله توسط اسب آبی

ابر آروان

پربحث‌های دیروز

    پربحث‌های هفته

    1. رویا فروشی به مشتریان ساده ایرانی در ترکیه

    2. یارانه دلار ۴۲۰۰ تومانی در کارت مردم

    3. نادران: رئیس جمهور صراحتا بگوید مسئولیت اقتصادی دولت با کیست؟/ از پراکندگی‌ها نگرانیم

    4. پیش‌بینی رئیس کل بانک مرکزی از استمرار ثبات در بازار ارز/ رمز‌ارز ملی به صورت آزمایشی راه‌اندازی می‌شود

    5. وزیر صمت: به دنبال خارج کردن دلار از اقتصاد هستیم/ در سال آینده بحث قرعه کشی خودرو را نخواهیم داشت!

    6. تورم ژاپن منفی تر شد

    7. خودرو به صورت محدود وارد خواهد شد

    8. وزیر اقتصاد: دولت با اصلاح رویه های فعلی ارز ۴۲۰۰ تومانی موافق است

    9. تامین اجتماعی و بازنشستگی کشوری در پرداخت حقوق بازنشستگان با مشکل مواجه اند

    10. حضور نماینده برخی کشورها در ایران برای ورود فناوری جدید ساخت مسکن/ خبر خوش رستم قاسمی برای مردم

    11. چرا ساختار بودجه کشور اصلاح نمی شود؟/ ماهی گیری از برکه گل‌آلود بودجه

    12. سهم مردم خوزستان، بوشهر و هرمزگان از برق رایگان

    13. از چهارشنبه سامانه ثبت نام مسکن باز می‌شود/ افراد متاهل و خانم‌های بالای ۳۵ سال واجد شرایط هستند

    14. همسان سازی حقوق بازنشستگان باید تعیین تکلیف و نهایی شود

    آخرین عناوین