بذرهای تحول در ضمیر امام

دکتر مصباح‌الهدی باقری*،   3991113072 ۳۵ نظر، ۰ در صف انتشار و ۲۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
بذرهای تحول در ضمیر امام

معمولاً شناخت مسیر حرکت تا اثر بزرگان تاریخ، کار آسانی نیست. اینکه از آغاز تا انجام، از چه نقاطی و چگونه مسیر تکامل و تعالی، پیموده شده یک دغدغه­‌ی اساسی است و تشنگان و جستجوگران زیادی به دنبال فهم و کشف آن هستند. جالب­ توجه اینکه، این­قدر مسیر پر از گره و راز و رمز و پیچیدگی است که کشف آن با همه­‌ی جزئیات تقریباً ناممکن است و به‌تبع آن، تقلید و کپی‌­برداری، معلوم نیست ما را به نتیجه‌­ی درست و حتی خوبی رهنمون کند. می‌توان گفت: جمع اقتضائات یک نفر در یک زمان، ما را به یک راه درست و بهینه رهنمون می‌شود و حالا با تغییر این فرد و متغیرهای زمان و زمانه، شاید راه دیگری، راه درست‌تر باشد.

حال اگر متغیرهای دیگری هم در این میانه باشد کار بسی سخت‌تر و تجزیه و تحلیل آن نادقیق‌تر و شاید ناقص‌تر باشد. مثلاً بزرگان دینی که مسیری برای سلوک شخصی دارند، تحفظات ظریف و دقیقی را برای خود معمول و متعین می‌دارند که هرکسی را بدان راه نیست؛ همین سبب بیش از اندازه سخت شدن مسیر کشف می‌شود.

اما می‌توان یک سوی دیگر این ماجرا را دید. کسی که در این مسیر تتبع و تحقیق می‌کند، هر چه پیش می‌رود و هر چه کشف می‌کند، لذت کار برایش افزون می‌گردد. دوست دارد بیشتر و بیشتر غور کند و به قیافه‌ای منسجم و منظم از شخصیت مورد تحقیق دست یابد. لذا مسیر کشف، مسیر جذاب و پرهیجانی است و شاید همین است که محقق را با همه­ ی دشواری‌ها، باز به خود جلب می‌کند تا از درون آن، دستمایه‌ای برای زیست بهتر به جهان و جهانیان تقدیم ‌کند.

امام خمینی یکی از این شخصیت‌ها است. هم اخلاق فردی و هم سلوک اجتماعی ایشان، زمینه‌ساز حرکتی عظیم در دنیای معاصر شده است و خود به­‌عنوان نقطه عطفی بزرگ، سرمنشأ بسیاری از تغییر نگاه‌ها، و تطور رویکردها در افراد و جوامع گردیده است. هم زمانه‌­ی امام پر از رویداد و واقعه بوده است و هم شخص شخیص امام پر از ظریف­کاری­‌ها، تربیت و ساخته شده است. هم با متربی شایسته­ای سروکار داریم و هم با مربی کاردان و کاربلدی. هم با مرجعی نمونه و الگو مواجهیم، هم با راهبری سیاست‌دان و زمان‌شناس. هم با حکیمی متأله، رو در رو هستیم هم با زعیمی دنیادیده و وسط میدان.

آنچه در امام به­ صورت ممتاز و مؤثر دیده می­ شود این است که امام با اشراف به مسیر عرفان و سیر الی الله، دائم در حال حرکت، تغییر، تطور و تحول بوده ­اند و این تحول درون در شخصیت مزکائی چون امام، تحول بیرونی را رقم زده است. حال یک سؤال کلیدی وجود دارد و آن اینکه امام چگونه این تحول­خواهی را در شخصیت شان نضج داده و بعد از آن مشغول تربیتش شده‌اند تا جایی که علاوه بر جهان درون، جهان بیرون را متأثر نموده‌اند و به مرتبه ­ی «امام تحول» رسیده‌اند. در این نوشتار به برخی از این نقطه‌های آغاز و نقطه‌های عطف پرداخته می‌شود.

1-    فهم جهادی

زندگی امام از بدو تولد، با درگیری پدر و خاندان پدری با متجاوزان به حقوق مردم، زمین­خواران و غاصبان گره خورده است. در همین مسیر، ایشان خیلی زود از نعمت پدر محروم شده و همین زمینه‌ای می‌شود تا گِل اولیه­ ی شخصیتشان، به‌شدت ظلم­ستیز شکل بگیرد. اینکه از کودکی بفهمی تعدی و تجاوز چیست و برای از میان برداشتنش عرق و عصبیت و غیرت داشته باشی و نسبت به آن نه­ تنها بی‌تفاوت نباشی بلکه حساس و تیزبین باشی. اینکه بفهمی راه محو ظلم، تنها از کشتن قاتل و مباشرین آن نمی‌گذرد و لازم است چشمه­ ی آلوده­ ی اندیشه‌­ی­ ظلم­ و تعدی به دیگران خشک شود. اینکه برای از بین بردن ظلم، راه طولانی در پیش است که آغاز آن فهم معنای ظلم و ظالم و مظلوم و پیدا کردن مصادیق آن است. آزادگی خانواده ­ی امام، حدی از ملکه­ ی شجاعت را در وجود ایشان پرورش داد تا در مسیر زندگی اجازه ندهند طیف اربابان، رعیت را مورد تحقیر و استثمار خود قرار داده و به‌راحتی و با زورگویی و ستمگری، مشق تعدی به حقوق دیگران کنند.

فردی که ظلم می‌بیند یا منکوب است یا آزاده. اگر منکوب باشد، به ظلم تن می‌دهد و طبعاً زمینه­ ی ظلم بیشتر و ظلم­ پذیری بیشتر را برای خود و اهل‌وعیال خود فراهم می‌آورد. اما کسی که آزاده است، آرام و قرار ندارد تا ظلم را محو و ظالم را ادب کند؛ حتی در مواقعی حد تعدی متجاوز او را به نقطه‌ای می‌رساند که با ظالم و طاغی به مبارزه‌ای حیثیتی و مقدس اقدام نماید. همین قرار نداشتن، بذر جهاد و مقاومت را برای برچیدن ظلم در دل­ها می‌نشاند. لذا امام از کودکی این­گونه تربیت شده بود و اجازه نمی­داد داغ پدر شهیدش و یتیمی خاموش شود و فراموش.

این جنس شخصیت امام در دوره­ ی جوانی و با ظهور رضاخان قلدر در مسند نخست‌وزیری و پادشاهی، بهتر نشو و نما یافت. حالا حکومت، نه در رده­ ی یک نظمیه­‌‌چی، بلکه از صدر تا ذیل آن، دچار بیماری ستمگری و تجاوز شده است. ورود امام به مدرسه و حوزه ی علمیه و استعداد شگرف و هوش سرشار ایشان، همراه با شاگردی­ کردن نزد علمای تراز اول فقه و عرفان و اخلاق، و البته مواجه­ شدن با شخصیت ­های مجاهدی چون شهید والامقام مدرس، درک امام از شرایط مقابله با این حد از ظلم و ظلمت را، به درکی مبنایی و ریشه‌ای و هویت­دار تبدیل نمود. این خواست و طلب، روحیه­ ی مبارزه و جهادگری را در امام تقویت کرد و به سایر دغدغه‌های امام نیز جهت داد.

2-    فهم فقاهتی

در طول تاریخ شیعه، بوده‌اند علمایی که فهم دقیق و درستی از عرصه­ ی بلندبالای «فقه و فقاهت» پیدا کرده‌اند و خود را در چارچوب‌های سنتی، تقلیدی و کم­رمق فقه ی که به‌نوعی زمینه‌ساز تحجر و نگاه مرده به جریان اقتضائات و نیازهای دین برای انسان معاصر است، اسیر و تاریک ­نشین نگردانده‌اند.

برای این بلندنظران، جولان­گری در عرصه­ ی فقه منحصر در یک نگاه کاملاً مصرف­ گرایانه برای تعیین تکلیف فرد و افراد نبوده است بلکه فقه را نوعی جهان­بینیِ دین‌بنیاد برای اداره­ ی فرد و جامعه در مسیر رسیدن به قرب و فلاح فردی و اجتماعی می‌دانستند. با این عینک، هیچ­گاه مشرب فقه ی و روش‌شناسی معتبر آن در قالب علم اصول، بی­‌جواب و پاسخ نبوده است. به این واقعه در خصوص حلیت بازی شطرنج توسط حضرت امام در دو سال مانده به رحلت ایشان نگاه کنید: از امام استفتا شد اگر شطرنج، آلت قمار بودن خود را به ­طور کلی از دست داده باشد و تنها به ­عنوان یک ورزش فکری از آن استفاده گردد، بازی با آن چه صورتی دارد؟ امام فتوا دادند: بر فرض مذکور اگر برد و باختی در بین نباشد، اشکال ندارد. یکی از شاگردان امام در مقام اشکال به این فتوا طی نامه‌ای این­گونه می‌نویسد:

«سائل محترم از کجا ادعا می‌کند که امروز شطرنج آلت قمار بودن خود را به­ کلی از دست داده است و تنها ورزش فکری شده است؟ در روایت معتبره از سکونی از حضرت صادق علیه­ السلام آمده است: قال علیه ­السلام: قال رسول الله صلی ­الله: انهاکم عنی الزفن و المزمار و عنی الکربات و الکبرات و قال علیه ­السلام: نهی رسول الله صلی ­الله عن اللعب بالشطرنج و الزور... هر دو دلیل اطلاق دارد. بنابراین استفاده می‌کنیم بازی با شطرنج حرام است چه آلت قمار را از دست بدهد یا نه و دعوای انصراف، منشأ صحیحی می‌خواهد که به نظر نمی‌رسد و آنچه ممکن است گفته شود، مثل غلبه یا آلیت در آن زمان منشأ صحیحی ندارد و در خود فحص کرده و حجتی برخلاف اطلاق مزبور نیافتم».(نشریه پاسدار اسلام، سال هفتم، شماره83، صفحه10)

حضرت امام ره در پاسخ این نامه، به عدم توجه به زمان و مکان و جمود بر نصوص و لوازم آن به ­طور کلی اشاره کرده و توجه می‌دهند که جمود بر نصوص بدون توجه به زمان و مکان، چه­ بسا مناسبات تمدن جدید را در هم­ بشکند و مردم را به دوران­های قدیم بازگرداند. ایشان پاسخ دادند: «بنا بر نوشته­ ی جنابعالی [و جمود بر نصوص] زکات، تنها برای مصارف فقرا و سایر اموری که ذکرش رفته است و اکنون که مصارف به صدها مقابل آن رسیده است، راهی نیست و رهان در سبق و رمایه مختص به تیر و کمان و اسب­دوانی و امثال آن که در جنگ‌های سابق به کار گرفته می‌شده است و امروز هم تنها در همان موارد درست است، و انفال که بر شیعیان تحلیل شده است، امروز هم شیعیان می‌توانند بدون هیچ مانعی با ماشین‌های کذایی جنگل­ها را از بین ببرند و آنچه را که باعث حفظ و سلامت محیط‌زیست است، نابود کنند و جان میلیون­ها انسان را به خطر بیندازند و هیچ‌کس هم حق نداشته باشد مانع آن­ها باشد، منازل و مساجدی که در خیابان­ کشی‌ها برای معضل ترافیک و حفظ جان هزاران نفر مورد احتیاج است، نباید تخریب گردد و امثال آن و بالجمله آن­گونه که جنابعالی از اخبار و روایات برداشت دارید، تمدن جدید به­ کلی باید از بین برود و مردم کوخ‌‌­نشین بوده و یا برای همیشه در صحراها زندگی کنند... ».

نگاه امام یک نگاه کاملاً منضبط و به دور از افراط و تفریط‌های مرسوم است. نه آن­قدر در لایه­ ی تحجر می‌ماند که هرگونه امروز­نگری دچار ابهام و ایهام شود و بدون جواب بماند و نه آن­قدر بی‌مبنا حرکت می‌کند که استنباطات شرعیه که موجبات حجیت فقه ی را فراهم می‌آورد، مطرود و غایب باشد. این نگاه با اصل و ریشه، مسقط­الرأسش همان فقاهت سنتی است که برای پاسخگویی مستحدثات، نه­ تنها عاجز نیست بلکه موجبات صواب­‌‌اندیشی دینی بر پایه­ ی محکمات را فراهم آورده و منطق احکام اولیه و ثانویه را در بزنگاه بن­بست‌ها، عرضه می‌نماید. 

3-    فهم جهان‌وطنی (مدنی)

نگاه امام به مسائل و موضوعات، نگاه معاصر بود. شاید مهم‌ترین تمایز امام با فضای غالب مدارس و حوزه‌های علمیه این بود که کاملاً جهان‌وطنی زندگی می‌کردند. خود را در چارچوب‌های بسته ندیدند و تلاش کردند عرصه­ ی نیازشناسی و پاسخگویی را منحصر در یک فرد شیعه ­مذهب نکنند، بلکه با احاطه بر امروز دنیا، نقشه ­ی رسیدن به کمال انسانی، اجتماعی و جهانی را از مختصات انسان امروزی شروع کرده و با اشراف بر ضرورت‌ها و الزامات، راه درست و نجات­بخش را در قالب مفاهیم، گزاره‌های راهنما، اصول و سیاست‌هایی (به نسبت موقعیتی که در عرصه­ ی جامعه یا حکمرانی داشتند) برای جامعه­ ی انسانی تجویز نمایند. 

این منظر ژرف و بلند سبب شد امام همیشه چندین گام از همه ­ی معاصران خود جلوتر باشد و هیچ­گاه در چنبره­ ی نگاه‌های فرمال یا نظریات نخ­نما شده اسیر نگردند. شاید هرقدر شما انسان مجاهدی باشید اما نتوانید جهان­بینی صحیح و شناخت درست را در اختیار پیروان قرار دهید، خیلی زود دچار ورشکستگی شده و نظریات شما به رکود خواهد خورد. وقتی امام مفهوم کوخ­ نشینی و کاخ ­نشینی یا بسیج جهانی مستضعفین یا اسلام ناب و اسلام آمریکایی را طرح می‌کرد، هیچ­گاه مرزهای جغرافیایی، این اندیشه­ ی زلال را محدود نمی‌کرد. به این جملات خیره شوید:

«امروز جهان تشنه­ ی فرهنگ اسلام ناب محمدی است و مسلمانان، در یک تشکیلات بزرگ اسلامی، رونق و زرق و برق کاخ­های سفید و سرخ را از بین خواهند برد. امروز خمینی آغوش و سینه­ ی خویش را برای تیرهای بلا و حوادث سخت و برابر همه­ ی توپ‌ها و موشک‌های دشمنان باز کرده است و همچون همه­ ی عاشقان شهادت برای درک شهادت، روزشماری می‌کند. جنگ، جنگ عقیده است و جغرافیا و مرز نمی‌شناسد و ما باید در جنگ اعتقادی‌مان، بسیج بزرگ سربازان اسلام را در جهان به راه اندازیم». 

این جملات در عین اینکه کاملاً آرمان­گرایانه است ولی پر از مفاهیم ژرف است. هم توحیدی است، هم سلوکی را نشانه‌گذاری می‎کند، هم تشکیلاتی است و هم بدون مرز جغرافیایی و در واحد انسانی است. این نگاه امام را نه ­تنها عارفی سالک، بلکه مجاهدی خستگی ­ناپذیر و مهم­تر از آن ایدئولوگی جهان‌شناس و بالاتر از آن، راهبر و فرمانده ی مشرف به نیازها و کمال انسانی معرفی می‌کند.

بازهم با شهد شیرین کلامش همراه شوید: 

«این وظیفه­ ی اولیه­ ی ما و انقلاب اسلامی ماست که در سراسر جهان صدا زنیم که ای خواب­رفتگان! ای غفلت­زدگان! بیدار شوید و به اطراف خود نگاه کنید که در کنار لانه‌های گرگ منزل گرفته‌اید. برخیزید که اینجا جای خواب نیست! ... راستی اگر بسیج جهانی مسلمین تشکیل شده بود، کسی جرئت این­همه جسارت و شرارت را با فرزندان رسول اللهصلی­الله داشت؟» 

امام، خمینی بود و خمینی ماند، اما افق جهانی‌اش به خمینی بودنش اعتباری بخشید که تا دنیا دنیاست اسم و رسم خمینی در هر قیام و انقلابی که علیه ظلم برپا می‌شود، دیده می‌شود. او روح­الله بود و روح زنده‌ای بخشید به حرکت‌ها و نهضت‌ها و قیام‌ها و انقلاب‌ها.

4-    فهم چندلایه (راهبردی)

امام، ذهنی چندلایه داشتند. هم در مسیر سلوک و عرفان نظری و عملی، درس­آموخته و مربی شده بودند، هم در فلسفه به غایت­­‌المنتهایی دست یافته بودند، هم فقیه ی متبحر بودند و پیشرو، هم ادیبی بودند کارآزموده، هم آشنای به موضوع تشکیلات و تعاملات و ترابطات. همه ­ی این‌ها، امام را در تلاقی بی‌نظیری در چند راهه­ ی حکمت و عرفان و فقه قرار می‌داد که با ذوق سرشار ادبی و شناخت حکمرانی جهانی معاصر همراه بود. آن مبنا و این معرفت، او را به انسانی ذوابعاد و البته ذوفنون تبدیل کرده بود که در هر حادثه‌ و واقعه‌ای، از گنجینه­ ی خرد و درایت خود، که برگرفته از سررشته‌های معرفت ناب توحیدی و فهم معادلات قدرت در دنیای معاصر بود، به تصمیم می‌رسید. این همانی بود که امام نام درست «تکلیف» بر آن نهاد و تکلیف­گرایی را به معنای توجه به عمل و حرکت به­ سوی آن، با انگیزه­ ی انجام اوامر خدای متعال و کسب رضایت او پیگیری کرد. ازاین‌جهت تکلیف‌گرایی خود عمل خاصی نیست بلکه روش خاصی در انجام عمل است. 

لذا امام در اتخاذ هر تصمیمی علاوه بر لحاظ شرایط بیرونی، به اقتضائات درونی هم ملتفت بوده و همه­ ی این سیر و شناخت را معطوف به رضایت حق­‌تعالی و انجام تکلیف می‌دانسته است. لذا زندگی امام، پر از تلاقی‌ها، تزاحم‌ها و تعارض‌ها بوده و برای رسیدن به فرمول درست، چاره‌ای نبوده مگر اینکه با یک نگاه جامع، مسئله‌ها شناسایی شده، اولویت ­بندی شده، تجزیه ‌‌و تحلیل گردیده، سناریوهای مختلف حل و کشف ­شده و بدین طریق به دنبال بهترین گزینه­ ی ممکن بوده‌اند. 

این ذهن چندلایه که قدرت حلاجی بالایی نسبت به موضوعات پیدا کرده است، ظرفیت و زمینه ­ی خوبی برای حرکت در مسیر بهبود، پیشرفت و تعالی ایجاد می‌کند. ضمن اینکه این مزیت ممتاز قابلیت دارد خود را در جایگاه راهبری یک حرکت پیش­رونده نشان دهد.

شاید مهم­ترین هنر امام این بود که در مبنا استوار می‌شد اما نمی‌ماند و تا رسیدن به مسیر و سیر حرکت و نقشه­ ی راه، ادامه­ ی طریق می‌داد. از وحی و سیره با لحاظ حجیت‌های فقه و شرع، به حکم و تصمیم و فتوا می‌رسید.

در قضیه­ ی شکست اعتصاب در عصر 21 بهمن 1357، در برخورد با منافقین، در ادامه­ ی جنگ بعد از فتح خرمشهر، در قبول قطعنامه 598، در ایده­ ی راهپیمایی برائت از مشرکین، در برکناری آیت‌الله منتظری از قائم‌مقامی رهبری، در تأسیس نهادهای انقلابی و... همه و همه رشحاتی از پویائی، فکر چندلایه، اندیشه­ ی راهبردی با مبنای تکلیف­گرای شرعی و راهبری معاصر مدنی و جهانی به ­صورت برجسته دیده می‌شود. به حکم ارتداد سلمان رشدی توجه کنید:

بسمه تعالی

انا لله و انا الیه راجعون

به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان می‎‌رسانم مؤلف کتاب «آیات شیطانی» که علیه اسلام و پیامبر و قرآن، تنظیم و چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام می‌باشند. از مسلمانان غیور می‌خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آن­ها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرئت نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هر کس در این راه کشته شود، شهید است ان­شاءالله. ضمناً اگر کسی دسترسی به مؤلف کتاب دارد ولی خود قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد.

والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته

امام در جایگاه ولی‌فقیه، امر و حکمشان برگرفته از کوثر جوشان فقه اهل­بیت علیهم ­السلام بوده و ذره‌ای در افتای شرعی­شان کوتاه نمی‌آمدند و اقتضائات مصنوعی و تزاحمات دنیای فعلی، حکم قطعی را مخدوش نمی‌ساخت. اما در جایی که ظرفیت و منطقه­الفراغی می‌دیدند که امکان مصلحت ­سنجی را مهیا می‌ساخت، با اشراف فوق‌‌­العاده بر تعاملات و تزاحمات، به تجویز حکم و رأی می‌پرداختند. 

لذا هیچ­وقت نگاه چندلایه به موضوعات تعطیل نمی‌شد، بلکه به اقتضای شرایط و وجود زمینه و ظرفیت، تلاش می‌گردید با لحاظ جنبه‌های مختلف، موضوع­ شناسی درستی انجام و حکم صوابی، انتاج شود.

نتیجه: 

شخصیت امام خمینی، هم از حیث ساخت و تربیت و هم از حیث نگاه و پرداخت به معرفت‌های قدیم و جدید و هم از حیث تلاقی با الگوهای شاخص انسانی-الهی دارای وجه تطوری و تحولی ممتازی است. با اینکه امام از استوانه‌های استوار اخلاقی، فقه ی و فلسفی استفاده نمودند، اما هیچ­گاه از هیچ­کدام به نفع هیچ­کدام منصرف نشده بلکه آن­ها را از زاویه‌ای بالاتر، درگیر و در تعامل باهم می‌دیدند. شاید ریشه­ ی نگاه توحیدی و ولایی امام که در اندیشه‌پردازی نظریه­ ی ولایت فقیه خود را نشان داد، مهم­ترین رکن امامت تحول در اندیشه و سیره ­ی امام خمینی بوده است. اندیشه‌ای که پرواز آن منوط به عمل صحیح دو بال به­ صورت توأمان و هم‌زمان است. یکی بال ولایت و دیگری بال فقه سرشار و پویای اهل­بیت علیهم ­السلام است. 

 

*پژوهشگر هسته نوآوری مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۸۰۵۹۱۱۱۲:۵۷:۰۴ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
کدام یک از شعارهای انقلاب محقق شده و کدامیک محقق نشده اند؟
کمال۱۸۰۵۹۴۵۱۳:۱۲:۴۳ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
استقلال ازادای جمهوری محقق شد ولی با اسلامی هنوز فاصله داریم
ناشناس۱۸۰۶۱۹۱۱۵:۲۰:۱۲ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام خمینی حقیقت همیشه زنده که به همه آزادی خواهان یاد تحت هر شرایطی میشود با فساد مبارزه کرد ریاست قوه قضاییه با یاد و خاطره امام خمینی یک یا علی تا ریشه کنی فساد داخلی چه اقتصادی چه فرهنگی و چه سیاسی
ناشناس۱۸۰۶۳۱۸۱۶:۴۴:۱۴ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
آرمان های مقدس امام خمینی و زحمات شهیدان و خون شهدا را مشتی اشرافی از خدا بی خبر بر باد داده و با کمال تاسف خانواده شهدا که باید سردمدار اهداف امام خمینی باشند فقط نظاره گر هستند فرزندان شهید از خانواده خود گله مند خواهند بود که در پاسداشت خون ما شما چه کردید
ناشناس۱۸۰۶۴۰۶۱۸:۴۹:۳۶ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام خمینی و رهبر انقلاب کیلو کیلو جیگر داشته و دارند که مقابل قدرت جهانی قد علم کردند به عوضش دولتمردان بز دل و اشرافی بدنبال تشک پر قو کشور را بباد دادند
ناشناس۱۸۰۶۲۰۹۱۵:۲۸:۳۷ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
عزلت نشینی هم نوعی استقلال است. دیوار دور خود کشیدن هم نوع دیگر استقلال است. سر به کوه و بیابان گذاشتن و در غار زندگی کردن هم نوع دیگر استقلال است. استقلال جنبه مطلق ندارد.
ناشناس۱۸۰۶۵۰۰۱۹:۵۹:۲۲ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
آره دیوار کشی کردیم که کدخدا جان ترس دارد از ما که مبادا صدور انقلاب نکنیم!
ناشناس۱۸۰۵۹۶۶۱۳:۲۲:۱۹ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
هیچکدام محقق نشده اند.
ناشناس۱۸۰۶۰۵۸۱۴:۱۲:۴۸ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
اگر دیدگاه امام اجرا شده بود نه مفسدین جرات زر اندوزی داشتند اگر مفسدین اقتصادی هم بروز میکردند فقط یک فرمان برای حذف آنها کافی بود
ناشناس۱۸۰۵۹۷۵۱۳:۲۶:۱۳ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
مردم به (استثنا عده ای) نسبت به قبل از انقلاب فقیر تر شده اند.
ناشناس۱۸۰۶۱۵۷۱۵:۰۴:۰۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
وقتی مردم به نجومی بگیران کم تحرک و خسته رای می دهند نباید انتظار بهبود اوضاع را داشته باشیم.
ناشناس۱۸۰۶۱۷۶۱۵:۱۳:۴۸ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
یک کارگر با نرخ رسمی دستمزد ماهانه در آن سال ها 90 دلار می توانست بخرد و الان هم با این همه بالا رفتن دلار تقریبا همان عدد است
ناشناس۱۸۰۶۲۶۳۱۵:۵۹:۰۶ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
روح منی خمینی بت شکنی خمینی از رهبری معظم انقلاب می خواهیم فرمان شکستن بت فساد در کشور را صادر بفرمایند
ناشناس۱۸۰۵۹۱۶۱۲:۵۸:۴۰ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
آیا جامعه امروز ایران از جامعه قبل از انقلاب متدین تر هستند؟
ناشناس۱۸۰۵۹۸۶۱۳:۳۳:۰۷ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
عبادت در قدیم برای تظاهر و خودنمایی نبود.
ناشناس۱۸۰۶۲۱۵۱۵:۳۰:۳۹ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
قدیم مسجدها پرتر بودند. جای مهر هم بر پیشانی افراد نبود.
ناشناس۱۸۰۶۴۸۶۱۹:۴۶:۵۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
در آنروزها مردم از فقر و فساد افسار گسیخته از نبود آزادیهای فردی و اجتماعی از تورم و بیکاری و ناامنی به ستوه آمده بودند! بازم بگم؟
ناشناس۱۸۰۵۹۱۹۱۲:۵۹:۳۷ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام هم الان بود برخی خصوصا مسئولان اشرافی باهاش مخالفت میکردن
ناشناس۱۸۰۵۹۸۰۱۳:۲۹:۰۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امروز توانایی های ایران اسلامی در عرصه های مختلف در جهان سراسر مادی می درخشد و مثل خورشید نورافشانی می کند
ناشناس۱۸۰۵۹۹۴۱۳:۳۸:۰۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
اگر در ایران، مدیریت جهادی جایگزین مدیریت ناقص قرار گیرد و سوءمدیریت‌ها جمع شود قطعاً دیگر مشکلی باقی نمی‌ماند.
ناشناس۱۸۰۵۹۲۵۱۳:۰۲:۳۷ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام خمینی(ره): روزی که مسئولان اشرافی شوند و خوی اشرافی پیدا کنند به درد مردم نمی رسند و در مقابل سفارت خانه های اجنبی سر خم می کنند.
ناشناس۱۸۰۵۹۷۸۱۳:۲۸:۱۸ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امروز ایران با اقتدار در تمام زمینه‌ها از چنان صلابتی برخوردار است که دوست و دشمن به آن اذعان دارند.
ناشناس۱۸۰۵۹۳۰۱۳:۰۵:۴۲ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
اگر کشور بدست افراد متخصص و متعهد اداره می شد اینهمه نابسامانی و مشکلات اقتصادی نداشتیم.
ناشناس۱۸۰۵۹۸۲۱۳:۲۹:۳۵ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
برای این نظام خون‌های زیادی ریخته شده است و جوانان برومند و رشیدی فدا شده‌اند، پس باید برای حفظ این خون‌ها مدیریت‌ها درست شود و معضلات در بخش‌های مختلف به خصوص در امر اقتصاد حل شود.
ناشناس۱۸۰۵۹۸۴۱۳:۳۱:۵۴ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
تعهد یعنی چه؟ اگر منظور تعهد به کشور و میهن است با شما موافقم. اما اگر منظور تعهد به شخص یا گروه باشد، مخالفم.
ناشناس۱۸۰۵۹۳۷۱۳:۰۸:۳۸ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
انقلاب ایران انفجار نور بود اما متاسفانه بعد از پایان جنگ انقلاب بدست نااهلان و نامحرمان افتاد.
ناشناس۱۸۰۵۹۴۰۱۳:۱۰:۲۸ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
حقوق های نجومی و فساد برخی مسئولان آفت اصلی انقلاب اسلامی شده است.
ناشناس۱۸۰۵۹۷۶۱۳:۲۶:۴۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
انقلاب اسلامی، انقلاب نور بود.
ناشناس۱۸۰۵۹۹۲۱۳:۳۶:۴۵ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
ممنون اگر چه که با وجود دانشگاههایی مثل امام صادق مخالف هستم و آنها را اتلاف منابع می دانم که خروجی ای برای مملکت ندارند اما انصافا این مقاله بسیار خوب بود.
ناشناس۱۸۰۵۹۹۶۱۳:۳۹:۰۰ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
ما ایستاده ایم و هر روز قدرتمندتر می‌شویم. آثار و زوایای نفوذ انقلاب تا شرق مدیترانه و شمال آفریقا قدرت ساخته است و این قدرت ها امروز عمل می‌کنند.
ناشناس۱۸۰۵۹۹۹۱۳:۴۰:۴۶ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
سال 1400، سال فتح مبین جبهه اسلام علیه جبهه کفر است.
ناشناس۱۸۰۶۰۱۶۱۳:۵۲:۳۳ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام کجایی که ببینی می روند با برجام کشور فروشی می کنند
ناشناس۱۸۰۶۲۱۷۱۵:۳۱:۰۰ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
امام چی می خواست و چی شد
ناشناس۱۸۰۶۷۴۹۰۰:۳۳:۴۱ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
اینها همه اش حرف است ! و بی ثمر ! لقلقه زبان است ! اسلام اگر این است ، فقط سخن وعده و وعید ، بدرد من نمی خورد !
ناشناس۱۸۰۷۰۲۴۰۹:۴۰:۱۷ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴
چند خانواده انقلاب را به نفع خود ضبط کرده اند! جای انقلابیون واقعی صدر انقلاب خالی
یکتانتتریبون

پربحث‌های دیروز

  1. لایحه رتبه‌بندی معلمان مهرماه در مجلس شورای اسلامی تصویب خواهد شد

  2. نسخه راغفر برای مهار تورم/ توضیح امیرعبداللهیان درباره زمان آغاز مذاکرات هسته‌ای/ پاسخ عراقچی به کیهان درباره گریه وندی شرمن در مذاکرات برجام

  3. مقام سابق آمریکایی: اسرائیل تا ۲۰ سال دیگر وجود نخواهد داشت

  4. عددهای هشداردهنده در بودجه نویسی

  5. علامه حسن‌زاده آملی دار فانی را وداع گفت

  6. توییت محسن رضایی درباره تایید شهادت علی لندی

  7. ارائه بسته‌های رایگان ۳۰ تا ۶۰ گیگابایتی به استادان، معلمان و دانشجویان

  8. واکنش نمایندگان مجلس به اظهارات گستاخانه نماینده مجلس آذربایجان

  9. مدرسه‌ها وا شده؛ «دغدغه» برپا شده؟!

  10. امیرعبداللهیان: بر اساس رفتار عملی بایدن تصمیم می‌گیریم/ بزودی مذاکرات وین از سر گرفته می‌شود

  11. تولید ٣ و نیم میلیون دز واکسن کرونای رازی / نتایج مقایسه واکسن‌های «سینوفارم» و «کووپارس» اعلام شد

  12. قدردانی چین از سخنرانی رئیسی در مجمع عمومی سازمان ملل

  13. «جنگ» را چطور بخوانیم؟!   

  14. تسلیت رهبر انقلاب اسلامی به خانواده علی لندی قهرمان نوجوان ایذه‌ای

  15. وزیر علوم: این ترم دانشگاه‌ها به صورت حضوری و مجازی آموزش‌ها را آغاز می‌کنند

پربحث‌های هفته

  1. «علی لندی» نوجوان قهرمان ایذه‌ای آسمانی شد

  2. چراغ سبز رئیسی به جهان؛ انتقاد از آمریکا

  3. دستور رییسی درباره بیژن عبدالکریمی

  4. شیوه عجیب و خطرناک جابجایی زائران اربعین با هواپیما باربری

  5. چرا رئیس جمهور به مجمع عمومی سازمان ملل نمی‌رود؟

  6. مجری فاکس نیوز رئیس جمهور کشورش را با خاک یکسان کرد

  7. چرا برکت نتوانست به وعده تولید ۵۰ میلیون دوز واکسن عمل کند؟ / حرکت در مسیر سخت «برکت»

  8. چرا توان هسته ای ایران را نمی توان تضعیف کرد؟

  9. شکار ناگهانی سگ توسط کروکدیل گرسنه

  10. سردرگمی سیستماتیک مردم

  11. عجیب اما واقعی! هذیان گویی بایدن در آنتن زنده

  12. واردات خودرو ، مفید یا مضر ؟ 

  13. عملیات نجات توسط یک روحانی در کوه

  14. کلیپی که اشک رییس جمهور را درآورد

  15. دعوای کاذب درباره عضویت ایران درباره سازمان همکاری شانگهای

  16. به نام فقرا به کام اغنیا

  17. تقدیم لایحه دولت به مجلس، برای ساماندهی نیروهای شرکتی و قراردادی

  18. دفاعیات میرسلیم از طرح صیانت/ علت سکوت روحانی در این روزها چیست؟/ واکنش مثبت علی مطهری به نطق رئیسی در سازمان ملل

  19. لایحه رتبه‌بندی معلمان مهرماه در مجلس شورای اسلامی تصویب خواهد شد

  20. دستگیری دعانویس میلیاردر در نیاوران

  21. فیلم| وداع با قهرمان دهه هشتادی/ «علی لندی» فهمیده دوران شد پیکر

  22. نیکزاد: لشکر آذری‌ها گوش به فرمان رهبر انقلاب هستند

  23. این نیز گذشت و روسیاهی به ذغال ماند!

  24. اتحاد آنگلوساکسونها علیه دنیا !

  25. ستون فقرات توسعه اقتصادی کشور کجاست؟

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. چراغ سبز رئیسی به جهان؛ انتقاد از آمریکا

  2. دستور رییسی درباره بیژن عبدالکریمی

  3. چرا توان هسته ای ایران را نمی توان تضعیف کرد؟

  4. سردرگمی سیستماتیک مردم

  5. دعوای کاذب درباره عضویت ایران درباره سازمان همکاری شانگهای

  6. دفاعیات میرسلیم از طرح صیانت/ علت سکوت روحانی در این روزها چیست؟/ واکنش مثبت علی مطهری به نطق رئیسی در سازمان ملل

  7. لایحه رتبه‌بندی معلمان مهرماه در مجلس شورای اسلامی تصویب خواهد شد

  8. نیکزاد: لشکر آذری‌ها گوش به فرمان رهبر انقلاب هستند

  9. این نیز گذشت و روسیاهی به ذغال ماند!

  10. اتحاد آنگلوساکسونها علیه دنیا !

  11. نسخه راغفر برای مهار تورم/ توضیح امیرعبداللهیان درباره زمان آغاز مذاکرات هسته‌ای/ پاسخ عراقچی به کیهان درباره گریه وندی شرمن در مذاکرات برجام

  12. آب پاکی امیرعبداللهیان رو دست همتای آلمانی/سیاست قطعی ما گره نزدن اقتصاد داخلی به برجام است

  13. سرانجام رایزنی‌های برجامی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل

  14. سعید محمد دبیر شورای عالی مناطق آزاد شد

  15. وزیر کشور: اصراری به تغییر همه استانداران نداریم

  16. دخالت نمایندگان در انتصاب استانداران به رغم تذکر رهبری

  17. توییت محسن رضایی درباره تایید شهادت علی لندی

  18. نظرات برگزیده مخاطبین الف: تا زمانی که اقتصاد پایدار نداشته باشیم نگاهمان به خارج خواهد بود/ سفر رئیس‌جمهور به سازمان ملل برای مردم نفعی دارد؟/ باید برای حقوق‌های نجومی فکری اساسی کرد

  19. توضیح رئیسی درباره علت افزایش واردات واکسن/ پیمان جبلی رئیس صداوسیما می‌شود؟/ انتقاد اژه‌ای از کیفیت گزارش دستگاه‌های امنیتی

  20. قدردانی امیرعبداللهیان از زحمات ظریف در هشت سال گذشته

  21. واکنش نمایندگان مجلس به اظهارات گستاخانه نماینده مجلس آذربایجان

  22. آیت الله عاملی: رزمایش سپاه در مرز ارس پاسخی به حضور اسرائیل در آذربایجان است

  23. بررسی صدور «گواهینامه موتورسیکلت» برای زنان و ورود آنها به «ورزشگاه‌ها»

  24. ترکیب احتمالی ایران در مذاکرات برجام/ مذاکره کننده ارشد هسته ای کیست؟

  25. پاسخی به تناقضات رفتاری اصلاح طلبان درباره افغانستان

آخرین عناوین