«تمساحی زیر پوستم»؛ پانیذ هدایتی؛ نشر چشمه زنان روایت می‌کنند

فاطمه صناعتیان،   3991007084

«تمساحی زیر پوستم» نام اولین مجموعه داستان چاپ شده از پانیذ هدایتی است؛ کتابی شامل شش داستان نه چندان کوتاه که تا حدودی به مسائل اجتماعی روز جامعه‌ی ایران می‌پردازند همگی از زبان راویان زن روایت شده‌اند؛ راویانی که غیر از جنسیتِ یکسان، ویژگی‌های اخلاقی و حالات عاطفی مشترک بسیاری نیز با هم دارند

«تمساحی زیر پوستم»

نویسنده: پانیذ هدایتی

ناشر: چشمه، چاپ اول: 1399 

80 صفحه، 20000 تومان

 

****

 

«تمساحی زیر پوستم» نام اولین مجموعه داستان چاپ شده از پانیذ هدایتی است؛ کتابی شامل شش داستان نه چندان کوتاه با نام‌های «آقا سوسکه رو نکش»، «تمساحی زیر پوستم»، «پنگوئن»، «احتمالاً کوکاکولا مستأجر نبوده»، «خانه تمام شد» و «عروس اخترخانم». 

داستان‌های این مجموعه که تا حدودی به مسائل اجتماعی روز جامعه‌ی ایران می‌پردازند همگی از زبان راویان زن روایت شده‌اند؛ راویانی که غیر از جنسیتِ یکسان، ویژگی‌های اخلاقی و حالات عاطفی مشترک بسیاری نیز با هم دارند؛ تمام این داستان‌ها را زنی جوان، معمولاً شاغل، دارای دغدغه‌های مالی و عاطفی، کمی درون‌گرا و اندکی سرخورده و فراموش‌شده روایت می‌کند. زنی که شاید می‌توانست راوی یک داستان بلند یا رمانی کوتاه با درون‌مایه‌هایی مشابه باشد. گویی راوی با همان چارچوب شخصیتی و همان ویژگی‌های اخلاقی، زندگی‌هایی موازی را زیسته و حال برای مخاطب روایت می‌کند. این شخصیت محوری ثابت را معمولاً مردانی به عنوان شخصیت مکمل، همراهی می‌کنند. مردانی مودب و معقول اما دارای نقشی کمرنگ و حتی بی‌رنگ‌شده در روابط خانوادگی. در اطراف آن‌ها نیز شخصیت‌هایی بسیار حاشیه‌ای حضور دارند که معمولاً زن هستند. این شخصیت‌های حاشیه‌ای که در نقش دوست، مشورت‌دهنده، گوشِ شنوا، مادر و خواهر و ... ظاهر می‌شوند، نقش تأثیرگذاری در پیشبرد خط داستانی ندارند. 

«آقا سوسکه رو نکش» اولین داستان این مجموعه است که چهارچوب داستانی نسبتاً مستحکمی دارد و هر یک از عناصر به درستی بر این اسکلت معین، جای گرفته‌اند. راویِ اول شخصِ داستان، زنی است که در حین روایت زندگی معمولی خود با همسر و فرزند و خانواده و دوستانش، دغدغه‌های زنانه‌ای را در سر می‌پروراند و برای حل مشکلاتش در نهایت دست به انتخاب می‌زند. آغاز خوب داستان و پایان‌بندی مشخص آن نیز، به انسجام هرچه بهتر روایت، کمک بسیاری می‌کنند.

«تمساحی زیر پوستم» اما بیشتر روایت دلتنگی‌های زنانه‌ی دختری تنهاست تا داستان کوتاهی منسجم به معنای متعارف آن. راوی تجربه‌های معمولی و شخصی‌اش را تعریف می‌کند و نوع نگاهش به مقوله‌ی روایت از نوع دلنوشته یا یادداشت‌هایی در دفترچه‌ی خاطرات است. در چنین داستانی واضح است که پرداختن به احوالات و احساسات و افکار درون ذهن بیش از شرح آن چه که در دنیای بیرون در حال رخ دادن است، ارزش توصیف می‌یابند. شخصیت به معنای ایفاکننده‌ی نقش هم در داستان دیده نمی‌شود و راوی طبیعتاً محور تمام احساسات، رویاها، تخیلات و تصورات خود است. در جای جای داستان نیز ترانه‌هایی از خوانندگان مشهور جهانی به زبان‌های فرانسه و اسپانیایی به زبان اصلی آورده می‌شود که اگر به غلط‌های املائی متن‌ها با دیده‌ی اغماض بنگریم، به توصیف حال و هوای درونی راوی کمک بسیاری کرده‌اند.

در داستان «پنگوئن» نیز آن چه که در قالب کلمات ریخته می‌شود، جریان سیال ذهن است؛ با پرش‌هایی از احساسات به عقلانیت، از دنیای درون به بیرون و از فکر و خیال به واقعیت عینی جاری. رفاقت عمیق، تنهایی زنانه و مرور خاطرات عشقی قدیمی یا از دست رفته، درون‌مایه‌های ضمنی این داستان را می‌سازند: «... بعد چراغ سبز می‌شود، دنده را می‌گذارد یک و تیک آف می‌کشد و هر چه می‌پرسم چرا این طوری نگاهم کرد جواب نمی‌دهد. دوست دارم تا ابد توی ماشین زمان بمانم اما انگار حباب می‌خواهد بیرونم کند. همه چیز هی تاریک و روشن می‌شود، مثل رعد و برق. صداها توی هم می‌پیچند و من با سرعت از حباب آبی پرت می‌شوم توی خانه. آخرین چیزی که قبل از خروج می‌بینم، قطره‌ی شفافی است که درست لبه‌ی پایین چشم راستش، روی مرز گونه و چشم ایستاده و مژه‌های خاکستری کم‌پشتش را به هم چسبانده است. ...»

«احتمالاً کوکاکولا مستأجر نبوده» داستان سرراستی است از روایت خشم و دلزدگی از زندگی و تلاش برای تغییر جهانی که به فرمان دیگران می‌گردد. عناصری که محصول و معلول عاملی اصلی به نام فقراند. این داستان با بازتعریف صحنه‌های آشنایی از زندگی روزمره در تهران، زندگی طبقه‌ی متوسطی را نشان می‌دهد که با چنگ و دندان در تلاشند تا سکان زندگی را طوری هدایت کنند که دست کم در همان طبقه‌ بمانند و به طبقه‌ی پایین جامعه سقوط نکنند. نقطه‌ی قوت داستان نگاه رئالیستی به مقوله‌ی فقر، حاشیه‌ها و تبعات آن است 

«خانه تمام شد» داستان بلندی است که حال و هوای نوستالژی دهه‌های مختلف را به هم پیوند می‌زند. در این داستان که می‌توانست پلات کلی رمانی از همین دست باشد، از ساختار و شیوه‌ی روایت داستان گرفته تا درون‌مایه‌ی اصلی دست به دست هم می‌دهند تا فرمولی که پیش از این امتحانش را بارها و بارها پس داده، ایفای نقش کند: برخورد نسلی و روایت زندگی اعضای مختلف یک خانواده در طی سال‌ها، شیوه‌ی روایت سرراست و قصه‌گو، شروع تأثیرگذار و کنجکاوی برانگیز و یک شخصیت محوری طغیانگر که بر خلاف‌آمدِ عادت، گام برداشته است. «عمه پرتو آن شب گفت کثافت بودن در عین معصومیت، غیرمعمولی است. خندیدن با چشم‌های پُف‌کرده از اشک غیرمعمولی است. سیاهی ریمل‌های ریخته دور چشم، در مهمانی‌ای که همه در آن با آهنگ لب کارون آغاسی می‌رقصند، غیرمعمولی است. بوسیدن هر عکسی که مجبور باشی زیر بالش پنهانش کنی، غیرمعمولی است.»

آخرین داستان این مجموعه، «عروس اخترخانم»، با نگاهی بسیار زنانه روابط درون خانواده را واکاوی می‌کند. حسرت‌های زنی که مادر شدن را بر موفقیت‌های علمی و شغلی ترجیح داده تا حسادت‌ها و مقایسه کردن زندگی دیگران با خود و روابط سنتی عروس و مادرشوهر، موضوعاتی هستند که در هم تنیده می‌شوند تا درون‌مایه‌های این داستان را بسازند.

یکتانتتریبون

پربحث‌های دیروز

  1. تحلیل جالب آمریکا از نشست خبری حجت الاسلام رئیسی

  2. گم شدن اخلاق در بازار سیاست...

  3. یک نفر به دولت خسته نباشید نگفت /همه باید منتخب مردم درانتخابات ریاست جمهوری را یاری کنیم/ انتقال دولت باید با آرامش کامل انجام شود

  4. چرا از کوچ نمایندگان مجلس به دولت آینده نگرانیم؟

  5. روحانی صندوق توسعه ملی را خالی کرد

  6. ایمنی‌زایی ۹۳.۵ درصدی واکسن برکت در فاز دوم/ ۱۲ کشور برای خرید درخواست دادند

  7. دفاع تمام قد مهمان BBC از ایران

  8. تصاویر قدیمی دیده نشده از حرم امام رضا(ع)

  9. سقوط آزاد سرمایه اجتماعی اصلاح طلبان

  10. رقم‌های دیوانه‌کننده از کشف‌ بزرگترین ‌مزرعه‌ بیت‌کوین

  11. وزیر علوم: به هیچ عنوان به"تعویق کنکور" فکر نمی‌کنیم / ۳۰درصد آموزش دانشگاه‌ها مجازی می‌ماند

  12. محمد معتمدی: قید واکسن خارجی را زدم/ در فاز سوم تست انسانی «برکت» شرکت می کنم

  13. واژگونی اتوبوس خبرنگاران در آذربایجان غربی/ فوت ۲ خبرنگار+اسامی و فیلم

  14. جزئیات حمله به یک خانواده ایرانی در بیرمنگام انگلیس+فیلم

  15. اعلام جزئیات تکمیلی از نتایج شمارش آرای انتخابات ریاست جمهوری/ تکمیل نتایج قبلی با وصول آخرین صورتجلسات باقی مانده و تطبیق نتایج در هیات های اجرایی و نظارت سراسر کشور

پربحث‌های هفته

  1. لحظات دلهره آور کشتن بی‌رحمانه یک جگوار با چوب

  2. اصلاحات؛ فشار به پایین و چانه زنی در بالا!

  3. سنت‌شکنی رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری/ شکست سنگین احمدی‌نژاد/ برای وزارت کشور پرونده تشکیل شد

  4. «نه» رییسی به ملاقات با بایدن / وعده ها را فراموش نمی‌کنم / تغییرات به نفع مردم خواهد بود

  5. رؤیای احیای برجام در دولت روحانی، تعبیر می شود؟

  6. آقای رئیسی معجزه نمی خواهیم فقط امید را زنده نگهدار !

  7. مقایسه مشارکت انتخاباتی مردم ایران با دموکراسی های مطرح غربی چه می گوید؟

  8. رأی الیوم: ایرانی جدید در برابر آمریکا در راه است

  9. از بنده خدا به بنده خدا/ نامه ای به سید ابراهیم

  10. تحلیل جالب آمریکا از نشست خبری حجت الاسلام رئیسی

  11. استقبال عجیب روزنامه اصلاح طلب از پیروزی رئیسی!

  12. تیم اقتصادی احتمالی رئیسی چه کسانی هستند؟

  13. معنای رأی همتی برای اصلاح طلبان

  14. روحانی: بزودی تحریمها برداشته می شود و سرمایه خارجی به سمت ایران سرازیر خواهد شد

  15. صحبت‌های جنجالی شیرزن ایرانی با خبرنگار خارجی/این کار شما انعکاس دموکراسی نیست

  16. ماموریت آیت‌الله جنتی به عضو شورای‌نگهبان در پی سقوط بالگرد حامل صندوق رای در دزفول

  17. وعده روحانی برای رفع قریب‌الوقوع تحریم‌ها/ تذکر احمد خاتمی به صاحبان آرای سفید و باطله/ دلایل شکست اصلاح‌طلبان از نگاه عطریانفر/ کابینه رئیسی، اصولی یا فراجناحی؟

  18. انتقاد سعید محمد از شورای نگهبان/ زمزمه خداحافظی احمدی‌نژاد از مجمع تشخیص/ تحلیل شریعتمداری از مشارکت پایین مردم/ نظر افروغ درباره چالش‌های یکدست‌شدن حاکمیت

  19. صف طولانی و عجیب اماراتی‌ها برای خرید محصول جدید تویوتا لندکروز!

  20. اعلام نتایج انتخابات ۱۴۰۰ / تبریک رییس جمهور و رقبا به رییسی/ در حال بروز رسانی

  21. آسمان، ریسمان بافتن صهیونیست ها درباره پیروز انتخابات ایران

  22. گم شدن اخلاق در بازار سیاست...

  23. بازندگان انتخابات از نظر زیباکلام/ نخستین گمانه‌زنی‌ها درباره کابینه رئیسی/ پیشنهاد حسین مرعشی به اصلاح‌طلبان برای ادامه فعالیت سیاسی/ تفاوت رئیسی با روسای جمهور پیشین

  24. اعترافات مهم روزنامه‌نگار مشهور آمریکایی درباره ایران

  25. یک نفر به دولت خسته نباشید نگفت /همه باید منتخب مردم درانتخابات ریاست جمهوری را یاری کنیم/ انتقال دولت باید با آرامش کامل انجام شود

ابر آروان

آخرین عناوین