«بچه‌های سبز»؛ اُلگا توکارچوک؛ ترجمه کاوه میرعباسی؛ نشر چشمه از بطن طبیعت

رضا فکری،   3991002142

لگا توکارچوک، نویسنده، روشنفکر و فعال اجتماعیِ لهستانی همواره در بخشی از بن‌مایه‌های آثار خود، به پیوند تنگاتنگ میان انسان و طبیعت پرداخته و طبیعت را خاستگاه اندیشه و محل تعالی انسان دانسته است. رمانکِ «بچه‌های سبز» تصویری تمام‌عیار از چنین دیدگاهی است که با رویکردی اسطوره‌ای نیز در هم‌ آمیخته است

از بطن طبیعت

«بچه‌های سبز»

نویسنده: اُلگا توکارچوک

ترجمه: کاوه میرعباسی

ناشر: چشمه؛ چاپ اول، تابستان 1399

51 صفحه، 12500 تومان

 

***

 

انسان هرگز نتوانسته مستقل از طبیعت زندگی کند. حتی وقتی خواسته به آن آسیبی برساند و یا نابودش کند، باز هم طبیعت هم‌چون مادری خشمگین و در عین‌حال دلسوز، او را در آغوش گرفته است. اولگا توکارچوک، نویسنده، روشنفکر و فعال اجتماعیِ لهستانی نیز همواره در بخشی از بن‌مایه‌های آثار خود، به پیوند تنگاتنگ میان انسان و طبیعت پرداخته و طبیعت را خاستگاه اندیشه و محل تعالی انسان دانسته است. رمانکِ «بچه‌های سبز» تصویری تمام‌عیار از چنین دیدگاهی است که با رویکردی اسطوره‌ای نیز در هم‌ آمیخته است. توکارچوک، نویسنده‌ای که در سال 2018 جایزه من‌بوکر و نوبل را همزمان از آن خود کرد، در این کتاب در قالب روایتی موجز، به واکاوی فلسفی و روانشناختی ارتباط انسان با طبیعت پرداخته است. 

داستان «بچه‌های سبز» در بهار 1656 می‌گذرد. ویلیام دیویسون که گیاه‌شناسی اسکاتلندی است و در فرانسه اقامت دارد، به دعوت همسر پادشاه لهستان، در مقام طبیب به آن سرزمین سرد و مرطوب نقل مکان می‌کند. شاید همین سفر به قلب بحران‌هایی که لهستان قرن هفدهم تجربه می‌کند و تمرکز وسواس‌گونه بر چنین زمانه‌ای است که موجب شده ترجمه‌ی کتاب، رنگی از زبان باستانی به خود بگیرد: «در پی نخجیر به سمت قسمت‌های انبوه جنگل دویدند و از دیدمان پنهان شدند. منتظر بودیم آهویی فربه و نرم‌گوشت یا قرقاول برای‌مان بیاورند، اما شکارچیان با صیدی چنان دور از تصور برگشتند که زبان همه از حیرت بند آمد، من‌جمله شخص اعلی‌حضرت که صدالبته بر خود مسلط شد.»

دیویسون در اصل گیاه‌شناس دربار است، اما چون همه‌ی رُستنی‌ها را برف پوشانده، به جای نباتات به انسان می‌پردازد. لهستانی‌ها همواره مهمانان فرانسوی خود را تحسین کرده‌اند و او نیز به همین دلیل از ستایش همه‌جانبه‌ی آن‌ها بهره‌مند می‌شود. پادشاه در همان اول کار و برای در امان ماندن از سرما، پوست گرگی به او می‌دهد که تا ساق پایش می‌رسد. اما دیویسون چندان از این سفر راضی نیت. او خود را با رنه دکارت مقایسه می‌کند؛ دانشمندی که به دعوت ملکه‌ی سوئد در قصرهای یخ‌زده‌ی استکهلم اقامت گزید، اما در نهایت به زکامی سخت مبتلا شد و اگرچه سنی از او نگذشته بود، از دنیا رفت. با چنین مقایسه‌ای چگونه می‌توان برای این سفر فرجام خوشی در نظر گرفت؟

سفر این طبیب با زمانه‌ی سختی مقارن شده است؛ دوره‌ای که غربِ لهستان مورد تهاجم و غارت سوئدی‌ها قرار گرفته و همزمان قشون روس هم از طرف شمال حمله کرده‌اند و روستائیان نیز سر به طغیان گذاشته‌اند. در همین احوالات پادشاه هم حال جسمانیِ خوشی ندارد و با باده‌گساری و همنشینی با زیبارویان، خودش را سر پا نگه می‌دارد. او برای حفظ تمامیت لهستان و برای مقابله با سیل تهاجم‌های بیگانه، موکب سلطنتی‌اش را راهی لیتوانی می‌کند. راوی طی همراهی با پادشاه، فجایع بسیاری می‌بیند که جملگی از عوارض جنگ‌اند؛ خشونت، مرگ و میر، روستاهای سوخته و چوبه‌های داری که همه جا بر پاست و جنازه‌های دفن‌نشده که گرگ‌ها پاره‌پاره‌شان کرده‌اند. اخبار شکست سپاهیان مدام به گوش می‌رسد و حال پادشاه نیز به این واسطه روز به روز بدتر می‌شود و مداواها کارساز نیست. شاید تنها دعا و نذر و نیاز به درگاه مریم عذراست که می‌تواند راهگشا باشد.

اُپالینسکی شخصیت محوری دیگر این داستان، جوانی است که در این سفر دستیار و مترجم همراه این پزشک گیاه‌شناس است. دیویسون در طول این سفر داروهایی را با کمک او برای سلامت پادشاه مهیا می‌کند و می‌کوشد با حجامت و راهکارهای سنتی دیگر حال او را بهتر کند. برای درمان مرض ناپل و همچنین نقرس که عامل آن پرخوری و افراط در نوشیدن است، به تجویز جیوه متوسل می‌شود. او دستی هم بر نقاشی دارد و طرح‌ها و نقش‌ونگارهای بدیعی به تصویر کشیده است. همین‌طور به‌عنوان یک دل‌مشغولی فرعی، در حال نوشتن رساله‌ای در باب «گیس لهستانی» است که در افسانه‌‌های بسیاری به آن پرداخته شده و ظاهراً به ساحره‌‌ها و یا از ما بهتران تعلق دارد. مقوله‌ای که در هر فرهنگی توصیفات و تأملات خاص خودش را دارد. مثلا در آلمانی «گیسوی پری» نامیده می‌شود و در انگلیس «گیس حوری جنگلی». در جای‌جای قصه، این گیس لهستانی است که طبیعت را نمایندگی می‌کند و شفا و آرامش را برای مردمان لهستان به ارمغان می‌آورد. 

در همین راستا یکی از نقاط عطف داستان اتفاق می‌افتد و دیویسون با دو کودک مواجه می‌شود که پوستی سبز و ظاهری کاملاً بدوی و گیس‌هایی بافته دارند. بچه‌های سبز از قربانیان جنگ‌اند و بیشتر زندگی‌شان را در جنگل گذرانده‌اند. آن‌ها بالای درختان خانه دارند و گویی از نور ماه تغذیه می‌کنند و به شکلی‌ تمام‌عیار با طبیعت درآمیخته‌اند. پادشاه البته طبیعت را یک «پوچی سترگ» می‌داند. بنابراین دستور می‌دهد آن دو کودک را طناب پیچ کنند. اما در موقعیتی مساعد، دختر بچه خودش را می‌رهاند و با موهایش پاهای دردآلود پادشاه را مالش می‌دهد. درد پادشاه فروکش می‌کند و رضایتش جلب می‌شود. با اشاره‌ی او دختر و پسر را غسل تعمید می‌دهند و لباس می‌پوشانند. پسر اما به شکل مرموزی می‌میرد و مرگ او دیویسون را به دریافتی عمیق از طبیعت می‌رساند. دختر و پسری که از بطن طبیعت آمده‌اند با ماجراهایی که رقم می‌زنند، انسان را به آشتی و بازگشت دوباره به آغوش این مادر مهربان و حامی فرا می‌خوانند. بچه‌های سبز با روش زندگی و حتی مرگشان بر این نکته پا می‌فشارند که طبیعت یگانه مأمن حقیقی و گرم برای همه‌ی بشریت است.

یکتانتتریبون

پربحث‌های دیروز

  1. تحلیل جالب آمریکا از نشست خبری حجت الاسلام رئیسی

  2. گم شدن اخلاق در بازار سیاست...

  3. یک نفر به دولت خسته نباشید نگفت /همه باید منتخب مردم درانتخابات ریاست جمهوری را یاری کنیم/ انتقال دولت باید با آرامش کامل انجام شود

  4. چرا از کوچ نمایندگان مجلس به دولت آینده نگرانیم؟

  5. روحانی صندوق توسعه ملی را خالی کرد

  6. ایمنی‌زایی ۹۳.۵ درصدی واکسن برکت در فاز دوم/ ۱۲ کشور برای خرید درخواست دادند

  7. دفاع تمام قد مهمان BBC از ایران

  8. تصاویر قدیمی دیده نشده از حرم امام رضا(ع)

  9. سقوط آزاد سرمایه اجتماعی اصلاح طلبان

  10. رقم‌های دیوانه‌کننده از کشف‌ بزرگترین ‌مزرعه‌ بیت‌کوین

  11. وزیر علوم: به هیچ عنوان به"تعویق کنکور" فکر نمی‌کنیم / ۳۰درصد آموزش دانشگاه‌ها مجازی می‌ماند

  12. محمد معتمدی: قید واکسن خارجی را زدم/ در فاز سوم تست انسانی «برکت» شرکت می کنم

  13. واژگونی اتوبوس خبرنگاران در آذربایجان غربی/ فوت ۲ خبرنگار+اسامی و فیلم

  14. جزئیات حمله به یک خانواده ایرانی در بیرمنگام انگلیس+فیلم

  15. اعلام جزئیات تکمیلی از نتایج شمارش آرای انتخابات ریاست جمهوری/ تکمیل نتایج قبلی با وصول آخرین صورتجلسات باقی مانده و تطبیق نتایج در هیات های اجرایی و نظارت سراسر کشور

پربحث‌های هفته

  1. لحظات دلهره آور کشتن بی‌رحمانه یک جگوار با چوب

  2. اصلاحات؛ فشار به پایین و چانه زنی در بالا!

  3. سنت‌شکنی رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری/ شکست سنگین احمدی‌نژاد/ برای وزارت کشور پرونده تشکیل شد

  4. «نه» رییسی به ملاقات با بایدن / وعده ها را فراموش نمی‌کنم / تغییرات به نفع مردم خواهد بود

  5. رؤیای احیای برجام در دولت روحانی، تعبیر می شود؟

  6. آقای رئیسی معجزه نمی خواهیم فقط امید را زنده نگهدار !

  7. مقایسه مشارکت انتخاباتی مردم ایران با دموکراسی های مطرح غربی چه می گوید؟

  8. رأی الیوم: ایرانی جدید در برابر آمریکا در راه است

  9. از بنده خدا به بنده خدا/ نامه ای به سید ابراهیم

  10. تحلیل جالب آمریکا از نشست خبری حجت الاسلام رئیسی

  11. استقبال عجیب روزنامه اصلاح طلب از پیروزی رئیسی!

  12. تیم اقتصادی احتمالی رئیسی چه کسانی هستند؟

  13. معنای رأی همتی برای اصلاح طلبان

  14. روحانی: بزودی تحریمها برداشته می شود و سرمایه خارجی به سمت ایران سرازیر خواهد شد

  15. صحبت‌های جنجالی شیرزن ایرانی با خبرنگار خارجی/این کار شما انعکاس دموکراسی نیست

  16. ماموریت آیت‌الله جنتی به عضو شورای‌نگهبان در پی سقوط بالگرد حامل صندوق رای در دزفول

  17. وعده روحانی برای رفع قریب‌الوقوع تحریم‌ها/ تذکر احمد خاتمی به صاحبان آرای سفید و باطله/ دلایل شکست اصلاح‌طلبان از نگاه عطریانفر/ کابینه رئیسی، اصولی یا فراجناحی؟

  18. انتقاد سعید محمد از شورای نگهبان/ زمزمه خداحافظی احمدی‌نژاد از مجمع تشخیص/ تحلیل شریعتمداری از مشارکت پایین مردم/ نظر افروغ درباره چالش‌های یکدست‌شدن حاکمیت

  19. صف طولانی و عجیب اماراتی‌ها برای خرید محصول جدید تویوتا لندکروز!

  20. اعلام نتایج انتخابات ۱۴۰۰ / تبریک رییس جمهور و رقبا به رییسی/ در حال بروز رسانی

  21. آسمان، ریسمان بافتن صهیونیست ها درباره پیروز انتخابات ایران

  22. گم شدن اخلاق در بازار سیاست...

  23. بازندگان انتخابات از نظر زیباکلام/ نخستین گمانه‌زنی‌ها درباره کابینه رئیسی/ پیشنهاد حسین مرعشی به اصلاح‌طلبان برای ادامه فعالیت سیاسی/ تفاوت رئیسی با روسای جمهور پیشین

  24. اعترافات مهم روزنامه‌نگار مشهور آمریکایی درباره ایران

  25. یک نفر به دولت خسته نباشید نگفت /همه باید منتخب مردم درانتخابات ریاست جمهوری را یاری کنیم/ انتقال دولت باید با آرامش کامل انجام شود

ابر آروان

آخرین عناوین