تغییرات اقلیمی چگونه به موضوعی راهبردی در حوزه امنیت ملی آمریکا تبدیل شد؟

گروه جهان الف،   3990913003

انتصاب نماینده ویژه آمریکا در حوزه تغییرات اقلیمی نشان‌دهنده این موضوع است که این ماجرا از یک موضوع صرفا زیست‌محیطی خارج شده و تبدیل به موضوعی در حوزه امنیت ملی آمریکا شده است.

تغییرات اقلیمی چگونه به موضوعی راهبردی در حوزه امنیت ملی آمریکا تبدیل شد؟

به گزارش فارس، «جو بایدن» رئیس‌جمهور برگزیده از منظر رسانه‌های آمریکا، برای اولین‌بار در تاریخ سیاست خارجی آمریکا طی حکمی «جان کری»، وزیر خارجه اسبق این کشور را به عنوان نماینده ویژه دولت آمریکا در امور تغییرات اقلیمی معرفی کرد.

زمانی که این انتصاب بایدن در کنار سخنان تبلیغاتی وی و میثاق سبز قرار می‌گیرد به خوبی روشن می‌شود که تغییرات اقلیمی تبدیل به موضوعی راهبردی برای واشنگتن شده که علاوه بر ابعاد محیط زیستی جنبه امنیتی نیز یافته است.

البته در کنار تمام این‌ها باید به اولین اقدام دولت بایدن در حوزه سیاست خارجی نیز از همین دیدگاه نگریست. به این ترتیب بازگشت به پیمان مقابله با تغییرات آب و هوایی به احتمال زیاد اولین قدم اصلاحی بایدن در حوزه سیاست خارجی خواهد بود.

اما به واقع این تحولات طلیعه چه دورانی از نقش‌آفرینی تغییرات آب و هوایی در روابط بین‌الملل خواهد بود؟

* موجی که تغییرات اقلیمی به همراه خود می‌آورد

پیش‌بینی دقیق این که تحولات آب و هوایی چه تغییری در توازن قوا در دنیا ایفا خواهد کرد، بسیار مشکل است. بخش مهمی از این عدم قطعیت به ناتوانی بشر در پیش‌بینی آب و هوا و مدل‌سازی تحولات آینده باز می‌گردد.

با این حال نگاهی به مدل‌سازی‌های موجود کنونی نشان می‌دهد که در صورت گرم شدن آب و هوا شاهد تغییراتی خواهیم بود که به صورت مستقیم بر وضعیت ژئوپلتیک جهانی تاثیر خواهد گذاشت.

به عنوان مثال ذوب یخ‌های قطبی پتانسیل فوق‌العاده‌ای که در مناطق یخ‌زده قطب شمال وجود دارد را آزاد خواهد کرد. با باز شدن راه‌های دریایی به صورت دائمی امکان کشتیرانی دائمی در تمام طول نوار ساحلی شمالگان فراهم خواهد شد و در کنار آن موجب اکتشافات گسترده برای بهره‌برداری از ذخایر عظیم نفت و گاز این منطقه اقتصادی می‌شود.

چشم‌اندازی که حتی «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا را وادار به مطرح کردن پیشنهاد خرید گرینلند از دانمارک کرد. گرم شدن هوا هم چنین تأثیر قابل توجهی بر جغرافیای کشاورزی در دنیا خواهد گذاشت. در طول 50 سال آینده سیبری به عنوان یک منطقه یخ‌زده دارای آب و هوایی معتدل خواهد شد که کشاورزی در آن را ممکن می‌کند.

همین اتفاق برای بیابان‌های شمال چین و مناطق قطبی شمال کانادا نیز روی می‌دهد و عملاً وضعیت اسکان جمعیت را به‌طور کامل متحول خواهد کرد.

در این میان مهم‌ترین خطری که کشورهای توسعه‌یافته را تهدید می‌کند بالا آمدن سطح آب دریاهاست. شاید این تهدید در ابتدای امر چندان مهم به نظر نرسد اما زمانی که بدانیم 70 درصد تولید ناخالص ملی کشورهای مزبور در مناطق ایجاد می‌شود که تنها 30 کیلومتر از ساحل فاصله دارند ابعاد فاجعه روشن خواهد شد. به این ترتیب خسارت‌های کلانی به علت سیلاب‌ها و طوفان‌های ناشی از این تغییرات به بار خواهد آمد که مقابله با آن‌ها به این سادگی نخواهد بود.

به این ترتیب تغییرات آب و هوایی حتی می‌تواند در طولانی‌مدت امنیت ملی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد و همین نکته باعث شده تا این مساله از یک معضل زیست محیطی خارج و به یک اولویت حاکمیتی تبدیل شود.

البته در این میان کشورهای در حال توسعه نیز آسیب‌های فراوانی خواهند دید با این حال نکته اساسی اینجاست که حرکت کشورهای در حال توسعه به سمت رشد اقتصادی نیازمند منابع ارزان فسیلی است و اتکای صرف به انرژی‌های تجدیدپذیر مسیر رشد را برای آنان سخت‌تر می‌کند؛ مزیتی که بسیاری از کشورهای در حال توسعه در سال‌های قبل از آن استفاده کرده‌اند و حالا برخی به دنبال محدود کردن آن در سطح جهانی هستند.

* موضوع انرژی چگونه سیاست ترامپ را در قبال ایران تعیین کرد

به نظر می‌رسد آنچه که موتور محرکه محدود کردن گازهای فسیلی باشد طرح بایدن در قالب یک پیمان سبز برای حرکت به سمت یک اقتصاد بدون کربن است.

بر این اساس قرار است که 2 هزار میلیارد دلار در خصوص توسعه انرژی‌های سبز و گسترش مصرف آن‌ها سرمایه‌گذاری شود. این حرکت کاملاً بر خلاف رویکرد دونالد ترامپ رئیس‌جمهور فعلی آمریکاست که قرار است سمت ریاست جمهوری خود را در ژانویه سال 2021 به بایدن تحویل دهد.

ترامپ که بیشتر به دنبال توسعه صنایع سنتی انرژی در آمریکا بود نه تنها از پیمان آب و هوایی پاریس خارج شد بلکه توسعه استخراج «شیل نفت» و گاز و همچنین بازسازی صنعت ذغال‌سنگ آمریکا را در دستور کار قرار داد.

نتیجه مستقیم این سیاست افزایش تولید آمریکا تا سقف 12 میلیون بشکه بود. ترامپ نه تنها خواستار خودکفایی آمریکا در تولید انرژی بود بلکه تصرف بازار سایر کشورهای نفتی را هم در دستور کار خود قرار داد. 4 میلیون بشکه در روز ظرفیت اضافه تولید شیل نفت با خارج کردن ایران، ونزوئلا و لیبی از بازار نفت دنیا با ابزار تحریم در بازار جا کرد.

سیاستی که بازتاب مستقیم آن خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران بود که به واشنگتن این امکان را بدهد تا تحریم‌های نفتی علیه ایران بازگردانده شود. در سال 98 نیز تمام تخفیف‌های تحریمی برای صادرات نفت ایران لغو شد تا جای آن را نفت سبک آمریکا بگیرد. هند، کره جنوبی و ژاپن سه کشوری بودند که با صفر کردن واردات نفت خود از ایران مشتری نفت آمریکا شدند.

از سوی دیگر با افزایش تولید گاز از میادینی همچون «ایگل فورد» آمریکا صادرات گاز مایع شده را در دستور کار خود قرار داد. به همین دلیل نیز تحریم‌های گسترده‌ای در حوزه انرژی علیه زیرساخت‌های گاز روسیه وضع شد تا اروپایی‌ها به خرید گاز از شرکت‌های آمریکایی روی بیاورند.

حتی زمانی که ترامپ مذاکرات خود را با چین برای افزایش صادرات خود به این کشور آغاز کرد خرید گاز مایع یا «LNG» اولین پیشنهاد واشنگتن به پکن برای رفع کسری تجاری بود.

به این ترتیب توسعه تولید نفت و تسلط بر جریان سوخت‌های فسیلی در دنیا پایه و اساس سیاست ترامپ را تشکیل می‌داد اما حالا در شرایط فعلی می‌توان گفت که دولت بعدی آمریکا نه تنها با چنین رویکردی مخالف است بلکه به دنبال جایگزین کردن آن با انرژی‌های سبز است.

* پیمان سبز نوین در دوره بایدن

مخالفت با توسعه استخراج شیل نفت و گاز یکی از مهم‌ترین سیاست‌های بایدن در راستای مقابله با تغییرات اقلیمی است. محدود کردن حفاری در زمین‌های فدرال، لغو برخی معافیت‌های مالی و بستن چاه‌های نفت ضررده اولین گام در این حوزه است.

البته این سیاست‌ها به معنی این نیست که استقلال انرژی آمریکا به خطر بیفتد بلکه ظرفیت صادراتی آمریکا کاهش می‌یابد. برخی از تحلیل‌گران چنین رویدادی را به موافقت ضمنی آمریکا با بازگشت نفت ایران و ونزوئلا به صورت محدود به بازار تفسیر می‌کنند.

از سوی دیگر طرح‌هایی برای حذف کامل گازهای گلخانه‌ای از سیکل تولید انرژی همزمان با پیروزی بایدن به جریان افتاده است. به عنوان مثال دولت «بوریس جانسون» نخست‌وزیر بریتانیا رسماً اعلام کرده است که تا سال 2030 فروش خوردروهای بنزینی به طور کامل ممنوع خواهد شد. فرانسه نیز طرح مشابهی در دست اقدام دارد. از هم‌اکنون سهام «شرکت تسلا» که پر آوازه‌ترین تولیدکننده خودروهای برقی در دنیاست به بیش از 200 میلیارد دلار رسیده است.

چین هم از این قافله عقب نمانده و در برنامه‌ای بلندپروازانه از حذف گاز کربن تا سال 2060 در این کشور خبر داده است.

* آپارتاید بهره‌مندی از انرژی‌های سبز

با نگاهی به اهداف فوق این نکته به ذهن متبادر می‌شود که اجرای چنین برنامه‌هایی می‌تواند به محیط زیست کمک فراوانی کند اما واقعیت این است که در این مسیر دنیا به سمت یک آپارتاید جدید حرکت خواهد کرد.

شاید استفاده از انرژی‌های سبز برای مصرف‌کنندگان در کشورهای توسعه‌یافته قابل تحمل باشد اما شهروندان کشورهای در حال توسعه اغلب هزینه استفاده از انرژی‌های جایگزین به خصوص در صنعت حمل و نقل را ندارند. به این ترتیب اگر یک نظام جهانی در خصوص سهمیه‌بندی تولید کربن در دنیا به اجرا در بیاید، باید امتیازاتی به کشورهای در حال توسعه داده شود تا به تدریج با چنین ساختاری هماهنگ شوند اما داده‌های فعلی خلاف این مساله را نشان می‌دهند.

از سوی دیگر اغلب کشورهای توسعه‌یافته فناوری و سرمایه لازم برای گذار از انرژی‌های فسیلی به نو را در اختیار دارند ولی چنین امکانی برای سایر کشورها صدق نمی‌کند. بنابراین همان شکافی که در دوران انقلاب صنعتی قرن 17 بین کشورهای اروپایی و سایر نقاط دنیا به وجود آمد، این بار به شکلی دیگر تکرار خواهد شد.

نکته دیگر اینجاست که اگر کشوری بر خلاف سیاست‌های مزبور حرکت کند احتمالا به نوعی، تهدیدکننده تلقی خواهد شد. به این ترتیب بعید نیست که برخی اعمال محدودیت‌زا علیه کشورهای خارج از این پیمان اعمال گردد.

در کنار این نباید فراموش کرد که ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انرژی جزو کشورهایی است که به صورت مستقیم تحت تأثیر اجرای پیمان پاریس و تحولات مرتبط با گذار انرژی قرار خواهد گرفت. صرفنظر از بحث بازارهای انرژی ایران که اهمیتی فراوان برای توسعه ایران خواهد داشت، هرگونه نقش‌آفرینی ما در این فرآیند باید بر اساس این فرض صورت بگیرد که امکان استفاده حداکثری از منابع زیرزمینی کشورمان برای توسعه فراهم باشد.

به طور حتم همان‌گونه که سیاست دوره ترامپ در حوزه انرژی بر نوع تقابل تهران و واشنگتن در موضوعاتی مانند برجام مؤثر بود، سیاست‌های دوره بایدن در حوزه تغییرات اقلیمی نیز می‌تواند چنین اثری داشته باشد. به طور متقابل نیز ایران باید این موضوع را در قالب یک پکیج امنیتی، اقتصادی و زیست محیطی در نظر بگیرد و تمام جوانب هرگونه پیوستن به رویه‌های بینالمللی را در نظر بگیرد.

یکتانت

پربحث‌های اخیر

  1. ادعای کریمی‌قدوسی: ظریف قبل از شهادت سردار سلیمانی با یک افسر رژیم صهیونیستی دیدار کرد/ بوی گند برجام مردم را آزرده کرده است

  2. حوزویان خواستار عزل و محاکمه « علیرضا رئیسی» شدند

  3. از تروریست های خارج آمریکا تا تروریست های داخل آمریکا !

  4. نامزد اصلاح‌طلبان در انتخابات ۱۴۰۰ چه کسی است؟/ از عارف و حسن خمینی تا هاشمی و جهانگیری

  5. آقای رئیس جمهور چرا درباره سقوط بورس سکوت کرده‌اید؟!

  6. پاسخ ظریف به ادعای دیدار با یک صهیونیست قبل از شهادت سردار سلیمانی/ برجام نه بوی گندی می‌دهد و نه دفن شده/ خاطره اقامه نماز در برابر جان کری

  7. انتقاد تند رئیس مجلس از دولت درباره بورس

  8. قالیباف: وضعیت بورس قابل قبول نیست/ نرخ ارز به مدیریت دولت بستگی دارد/ سیاست‌های تبعیض آمیز عده‌ای از مردم را از حق خودشان محروم کرده

  9. ماجرای چمدان ۲۰ کیلویی ترامپ

  10. واکنش تهیه کننده «گاندو» به صحبت‌های ظریف

  11. یک مسلمان، پنبه را از گوش روحانی درآورد

  12. پیشنهاد قالیباف برای تغییر نام وزارت خارجه

  13. فرمانده سپاه: برای قوی بودن باید با دشمنان بزرگ کشتی گرفت/ رزق و روزی ما دست آمریکا نیست

  14. واشنگتن در آستانه مراسم تحلیف بایدن

  15. فرزند آیت‌الله مصباح‌یزدی: درگذشت پدرم پس از تزریق واکسن فایزر، دروغ است

پربحث‌های دیروز

  1. سید حسن خمینی و مشت خالی اصلاح طلبان در ۱۴۰۰

  2. «نفوذ» چیست؟، «نفوذی» کیست؟!

  3. آیت الله مکارم شیرازی: امروز تولید بخاطر عملکرد بانک‌ها از بین رفته است

  4. میثم مطیعی به کرونا مبتلا شد

  5. ابراز تأسف رئیسی از زیان‌های مردم در بورس

  6. شناسایی ویروسی خطرناکتر از کرونا

  7. نیویورک تایمز: پمپئو تمام پُل‌های پشت سرش را خراب کرده است

  8. ظریف: از عملکرد خودم ناراضی نیستم/ پس از پایان مسئولیتم می‌توانم واقعیات را بگویم/ خارج از کشور از همه نظام دفاع می‌کنم، حتی از اطلاعات سپاه

  9. پرسش‌های عباس عبدی از نامزدهای ریاست جمهوری/ روایت مولاوردی از میزان توجه دولت روحانی به مسائل زنان/ ادعای ظریف درباره سریال گاندو/ جبهه پایداری می‌خواهد جلیلی رئیس مجلس شود؟

  10. عقب‌نشینی نظامیان کره جنوبی از تنگه هرمز

  11. ۱۰۲۸ کلمه در خصوص یک پرونده پلیسی - معمایی

  12. پشت پرده یک توئیت جنجالی که حذف شد

  13. مجری آمریکایی: مضحکه ایران و دیگر کشورها شدیم

  14. فارغ از جهان؛ ساحل شلوغ بندرعباس

  15. تله «عادی انگاری» با بازگشایی حضوری مدارس

  16. رئیسی: دستگاه قضایی، خود را موظف به دفاع از حقوق زنان می‌داند

  17. چرا آلودگی هوای کلان‌شهرها برگشت‌پذیر نیست؟

  18. امارات، بحرین و رژیم صهیونیستی: ایران نباید حق غنی‌سازی داشته باشد

  19. درخواست تهران از سئول به روایت رسانه کره جنوبی

  20. شیب کاهشی قیمت دلار و سکه در بازار

  21. موحدی‌کرمانی: منع واردات واکسن آمریکایی مبنای علمی دارد

پربحث‌های هفته

  1. حاشیه‌های بی‌پایان خانواده هاشمی رفسنجانی

  2. چند نکته درباره دولت جوان حزب‌اللهی

  3. سید حسن خمینی و مشت خالی اصلاح طلبان در ۱۴۰۰

  4. الاخبار: مانورهای نظامی ایران خط قرمزها را برای آمریکا مشخص کرد

  5. ادعای کریمی‌قدوسی: ظریف قبل از شهادت سردار سلیمانی با یک افسر رژیم صهیونیستی دیدار کرد/ بوی گند برجام مردم را آزرده کرده است

  6. خواب جدید دولت برای برق ؟!

  7. تصویری از خودروی رئیس سابق محیط زیست دماوند

  8. پاسخ کنایه‌آمیز فائزه هاشمی به برادرش: به تو حق می‌دهم چون برای خودت آینده‌ای ترسیم کرده‌ای

  9. وضع تماشایی آمریکا

  10. حاجی میرزایی: تصمیم ستاد کرونا حضوری شدن آموزش‌هاست/ مدارس تمام مناطق بجز مناطق قرمز باید باز باشد

  11. ... حتی اگر مهريه زنان شده باشد

  12. «فریاد عده‌ای بلند می‌شود، اما به این جیغ‌ها توجه نکنید»

  13. توصیه رهبری به قالیباف/ پاسخ عجیب فائزه هاشمی به برادرش/ روایت علی مطهری از جلسات مشترک سیاستمداران دو جناح/ شرایط برای حضور لاریجانی در انتخابات مهیا نیست

  14. حوزویان خواستار عزل و محاکمه « علیرضا رئیسی» شدند

  15. وزیر آموزش و پرورش: تأثیر تعیین کننده‌ای بین بازگشایی مدارس و شیوع کرونا وجود ندارد

  16. نگرانی آیت‌الله ‌جنتی درباره آلودگی هوا/ وعده روحانی درباره قیمت دلار/ کدام نمایندگان در فکر پاستور هستند؟/ انتقاد تند سردار جعفری از روحانی/ روایت جلیلی از ۱۵۰۰ تحریم آمریکا علیه ایران

  17. سخنگوی صنعت برق: اگر مردم ۱۰ درصد صرفه جویی کنند مشکل خاموشی حل می‌شود

  18. ترس ها و نقطه ضعف های گنده لات جهان

  19. نظرات برگزیده مخاطبین الف: سخنان فائزه هاشمی از خشم او ناشی می‌شود/ برخورد با معترضان در ایران استبداد است اما در آمریکا دفاع از دموکراسی؟/ ای کاش واکسن کرونا سیاسی نمی‌شد

  20. نحوه بازگشایی مدارس؛ حضور دانش‌ آموزان از اول بهمن اجباری است؟

  21. چرا ریزش بورس متوقف نمی‌شود؟!

  22. سرانجام خلبانی که شاه و رجوی و بنی‌صدر را فراری داد

  23. راز هولناک ۲ برادر فاش شد

  24. لحظه شلیک ۴۰۰ راکت در ۲۰ ثانیه در رزمایش ارتش+ فیلم

  25.  محسن رضایی: ملت ما از دست لیبرال‌ها و غربگرایان خسته شده است/ به «وحدت کبیر» در دهه سرنوشت انقلاب نیازمندیم

پربحث‌های هفته

  1. الاخبار: مانورهای نظامی ایران خط قرمزها را برای آمریکا مشخص کرد

  2. سرانجام خلبانی که شاه و رجوی و بنی‌صدر را فراری داد

  3. موشک‌های دقیق مقاومت؛ کابوس اسرائیل در ۲۰۲۱

  4. جلیلی: آمریکا با بازگشت بدون هزینه به برجام ۱۵۰۰ تحریم را روی میز ایران می‌گذارد

  5. از تروریست های خارج آمریکا تا تروریست های داخل آمریکا !

  6. آمریکا تولیدکننده واکسن کرونا در ایران و آستان قدس رضوی را تحریم کرد

  7. قالیباف: ۸۰ درصد اقتصاد در اختیار دولت است/ درآمد نفتی نباید صرف هزینه های جاری که تورم زا است، شود

  8. تحلیل گر آمریکایی: ایران دشمن القاعده است نه متحد آن

  9. مقامات آمریکایی: موشک بالستیک ایرانی در ۱۰۰ مایلی ناو نیمیتز فرود آمده است

  10. دلیل اصلی افزایش قیمت بیت کوین چیست؟

  11. تلاش سعودی- صهیونیستی برای عدم بازگشت آمریکا به برجام

  12. نیویورک تایمز: پمپئو تمام پُل‌های پشت سرش را خراب کرده است

  13. لودریان: کارزار فشار حداکثری ترامپ علیه ایران موفق نبود / بازگشت به توافق هسته ای کافی نیست

  14. پامپئو سرانجام غزل خداحافظی سر داد

  15. ظریف خطاب به پامپئو: تروریست های ۱۱ سپتامبر از کشور مورد علاقه ات درخاورمیانه آمده بودند نه ایران

  16. هشدار ایران به آمریکا/ به دیوان بین المللی دادگستری شکایت می کنیم

  17. اسباب کشی تیم ترامپ از کاخ سفید

  18. عربستان سفر شهروندانش به ایران را ممنوع کرد

  19. گزارش لس آنجلس تایمز از انبار متحرک اجساد کرونایی در این شهر

  20. عقب‌نشینی نظامیان کره جنوبی از تنگه هرمز

  21. سخنگوی قوه قضائیه:‌ ترامپ حتماً مجازات می‌شود

  22. لحظه آغاز موشک‌باران پایگاه آمریکایی عین الاسد از اتاق عملیات

  23. سئول مدعی روشن نبودن پاسخ ایران درباره نفتکش کره‌ای شد

  24. پیشنهاد معاون اوباما به بایدن برای «توافق موقت» با ایران

  25. خطیب‌زاده خطاب به پامپئو: عصبانی باش و از این عصبانیت بمیر

آخرین عناوین