ماجرای مخالفت روحانی با تصویب پروتکل الحاقی

 3990912040
ماجرای مخالفت روحانی با تصویب پروتکل الحاقی

فرهیختگان نوشت: کلیات طرح اقدام راهبردی ایران برای لغو تحریم‌ها که شامل بازگشت بخش عمده‌ای از تعهدات کشور ذیل برجام به شرایط پیش از توافق هسته‌ای است، روز گذشته با رای بسیار بالایی در مجلس به تصویب رسید. کسب بیشتر از 150رای موافق و مخالفت تنها دونفر با آن از این مساله حکایت دارد که جزئیات این طرح دوفوریتی که در دستور‌کار این روزهای نمایندگان است احتمالا بدون کم‌وکاست به تصویب رسیده و عملیاتی خواهد شد.

طرحی که از روز تصویب -که احتمالا حوالی 15 آذر خواهد بود- دولت را مکلف می‌کند ظرف بازه‌های یک، دو و سه‌ماهه اقداماتی ازجمله افزایش غلظت اورانیوم غنی‌شده در فرآیند غنی‌سازی، ذخیره اورانیوم غنی‌شده زیر پنج درصد به میزان 500 کیلوگرم در ماه و همچنین تعداد سانتریفیوژهای فعال را افزایش داده و درمقابل از سطوح نظارتی آژانس بر صنعت هسته‌ای ایران نیز بکاهد.

پس از تصویب این قانون و با وجود اینکه بسیاری از کارشناسان از مدت‌ها پیش درباره لزوم کاهش تعهدات ایران ذیل برجام پیشنهادهایی ارائه داده، ولی دولت زیربار اجرای آنها نرفته بود، باز هم نزدیکان دولت و حتی برخی اعضای آن ازجمله علی ربیعی، سخنگوی دولت به اعتراض برخاسته و به طرح مجلس انتقاد کردند؛ انتقاداتی که نشان می‌دهد آنها می‌خواهند بی‌عملی خود را تداوم بخشند و همچنان اجازه تشدید فشارها علیه ایران را بدهند.

درمقابل این انتقادات برخی نمایندگان مجلس و کارشناسان سیاسی و بین‌المللی نیز استدلال‌هایی را در دفاع از طرح یادشده بیان کردند، ازجمله سید نظام‌الدین موسوی که در توئیتر خود نوشت: «مخالفت دولت و وزارت امور خارجه با مصوبه مجلس درباره توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی عجیب است. آقایان! حتی اگر به‌زعم خودتان دنبال تعامل هستید، کارت بازی شما در تعاملات چیست؟ اجازه دهید حداقل پروتکل الحاقی را برای چانه‌زنی داشته باشید که مجبور به حراج منطقه و موشکی نشوید.» یا مهدی محمدی که یک روز پیش‌تر در توضیح طرح مجلس با تاریخی خواندن آن نوشته بود: «پیش‌فرض بنیادین این طرح این است که تنها راه موثر برای کاستن از فشار تحریم و تهدید دشمن، هزینه‌مند کردن اقدامات آن درحوزه‌هایی است که دشمن از آن نگرانی جدی دارد. درصد و ظرفیت غنی سازی، رآکتور اراک، تولید اورانیوم فلزی و لغو پروتکل، دقیقا ناظر به نقاط محاسبه‌نشده توسط دشمن است. تجربه تاریخی ما می‌گوید دشمن هرگز به‌اختیار خود تحریم‌ها را تعدیل نکرده و از فشارهای تروریستی نمی‌کاهد.»

این استدلال‌ها و رفت‌وبرگشت‌هایی که میان دولت با نمایندگان مجلس و برخی کارشناسان در جریان است، فارغ از اینکه دقیقا بر سر کدام یک از بندهای طرح مجلس است و اساسا کدام یک درخصوص نتایج این طرح، استدلال‌هایی مقرون به واقعیت ارائه می‌دهند، یادآور موضوعات مهم همراه با سوابق و تجربیات پیشین مربوط به آنهاست.

الگوی مذاکراتی و حرف‌های پیشین روحانی

آنچنان که در ایده‌های نمایندگان مجلس و کارشناسانی که با این طرح موافقند طی یکی، دو روز گذشته دیده‌اید، گفته می‌شود که این طرح برای پر کردن دست دولت برای چانه‌زنی با طرف غربی است و می‌خواهند با تعدیل امتیازات و تعهدات ایران در برجام مسیر لغو تحریم‌ها را فراهم کنند، این ایده اگرچه منتقدانی هم دارد اما اولا به‌جهت اینکه دولت در انفعال کامل به‌سر می‌برد (یک‌سال صبر استراتژیک پس از اردیبهشت 97، پنج گام نصفه‌ونیمه و دوباره صبر استراتژیک! به امید پیروزی بایدن و بازگشت به برجام) خود یک تفاوت جدی با شرایط قبلی ایجاد می‌کند و ثانیا تداعی‌کننده استدلال‌هایی است که حسن روحانی پیش از این درباره الگوی مذاکرات بیان کرده و مدافع آن بود. حتما می‌پرسید کدام استدلال‌ها؟

نگاهی به کتاب امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای حسن روحانی که مربوط به وقایع دوران حضور وی به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی است، حل‌کننده مساله است. این کتاب روایت‌هایی درباره چگونگی مذاکرات و فرازوفرودهای آن دوران در مقاطع مختلف دارد. در صفحات 173 و 174 توضیح داده شده که چطور برخی دست تیم مذاکره‌کننده را خالی می‌کردند و نمی‌گذاشتند ابزارهایی برای چانه‌زنی در مذاکرات وجود داشته باشد.

1 - فرق تعلیق و لغو

حسن روحانی در صفحه 173 کتاب خود درباره اتفاقاتی که در آستانه مذاکرات در تهران یا از جانب مسئولان یا نمایندگانی از ایران رخ داد، اظهارنظر می‌کند و توضیح می‌دهد که اظهارنظرهای اشتباه در آن موقع چگونه دست تیم مذاکره‌کننده را بسته و آنها را محدود کرده است. برای مثال درخصوص اولین نکته می‌گوید که سفیر ایران در یکی از کشورهای اروپایی (که احتمالا به سفیر وقت ایران در فرانسه اشاره دارد) به مسئولان آن کشور‌ گرایی داده بود که برخلاف نظر ما در مذاکرات بود و به‌اصطلاح نمی‌گذاشت ایران دست بالا را داشته باشد و بتواند به چانه‌زنی بر سر سطح و میزان محدودیت‌های هسته‌ای بپردازد. این بخش را بخوانید و ببینید چطور حسن روحانی در آن روزگار منتقد از دست رفتن ابزار چانه‌زنی در مذاکرات بوده است: «در آستانه مذاکرات تهران با چند اتفاق ناگوار مواجه شدیم. نخستین آنها، اشتباه یکی از سفرای ما در اروپا بود. او به مقامات آن کشور گفته بود ایران برای توقف غنی‌سازی آمادگی دارد، پس از اینکه تلکس این مذاکره به‌دست من رسید، با رئیس‌جمهور تماس گرفتم و گفتم من از ابتدا نمی‌خواستم این مسئولیت را بپذیرم و می‌دانستم وزارت امور خارجه به اندازه کافی همکاری نمی‌کند و حالا می‌بینید که شاهد نخستین اقدام نسنجیده هستم. گفتم سفیر شما گفته آماده «توقف» هستیم، بنابراین من چطور بحث تعلیق محدود را با سه وزیر مطرح کنم؟ ظاهرا برخی سفرای ما تفاوت «توقف» و «تعلیق» را چندان تشخیص نمی‌دادند.»

2 _ استعفای روحانی به‌خاطر تصویب پروتکل الحاقی

180 درجه برعکس اقدامی که امروز نمایندگان دوره یازدهم مجلس انجام داده‌اند و می‌خواهد ابزارهای مواجهه و چانه‌زنی دولت با غرب را بیشتر کنند، نمایندگان مجلس ششم بنا داشتند در آستانه مذاکرات ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و سه کشور اروپایی با طرحی سه‌فوریتی کشور را ملزم به اجرای مفاد پروتکل الحاقی کنند، اقدامی عجیب که هیچ‌گاه به‌لحاظ منطقی و عقلی استدلالی برای آن یافت نشد و حتی برخی آن را همکاری با غرب برای فشار به ایران عنوان کردند. در آن روزگار اصلاح‌طلبان با این اقدام رادیکال خود در مجلس ششم که رسما ایران را به‌موضع ضعف می‌برد و امکان هرگونه مواجهه مقتدرانه با غرب را منتفی می‌کرد، به اصطلاح آش را آنقدر شور کرده بودند که روحانی هم به انتقاد از آنها برخاسته و حتی گفته بود اگر چنین طرحی در مجلس تصویب شود از کار کناره‌ گرفته و استعفا خواهد داد.

حسن روحانی در صفحه 175 کتاب خود درباره این اتفاق این‌گونه می‌نویسد: «دومین مساله این بود که تعدادی از نمایندگان مجلس، طرح سه‌فوریت برای الزام دولت به پذیرش پروتکل الحاقی را امضا کرده و در پی آن بودند که آن را تقدیم مجلس کنند. به رئیس‌جمهور گفتم که اگر طرح سه‌فوریت در مجلس مطرح شود، من استعفا می‌دهم. گفتم ظاهرا مجلس از آغاز کار، کارشکنی را شروع کرده است. در این زمینه من و آقای خاتمی با آقای کروبی (رئیس مجلس) صحبت کردیم تا این طرح متوقف شود و در مجلس مطرح نشود. خوشبختانه ایشان مانع شد و طرح در صحن علنی مطرح نشد، ولی متاسفانه سفرای اروپایی از تهیه این طرح در مجلس باخبر شده بودند.» در این خصوص باید به این مساله هم دقت کرد که حسن روحانی حتی از تبعات با‌خبر شدن اروپایی‌ها از قصد برخی نمایندگان هم ابراز تاسف می‌کند، چراکه همین مساله حتی با وجود مطرح نشدن در صحن علنی مجلس زمینه را برای زیاده‌خواهی اروپایی‌ها فراهم می‌کرد و نشان می‌داد که در داخل چنددستگی بر سر مسائل حیاتی برای امنیت ملی کشور وجود دارد.

3  _ وقتی خاتمی کار دست تیم مذاکره‌کننده می‌دهد

موضوع مهمی که حسن روحانی در کتاب خاطرات خود می‌نویسد اشتباه فاجعه‌باری است که رئیس‌جمهور وقت در اوج مذاکرات مرتکب می‌شود و جلوتر از اروپایی‌ها می‌گوید ایران تعلیق را پذیرفته است. او با این اظهارنظر خود راه هرگونه مذاکره را می‌بندد و اساسا پشت تیم مذاکره‌کننده را خالی می‌کند. روحانی پس از شنیدن این خبر و با مدنظر قرار دادن تصمیم مجلس از همکاران خود می‌پرسد که چرا اصلا ما باید برویم و مذاکره کنیم؟

عباراتی را که روحانی در صفحه 175 کتاب امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای در این خصوص آورده، ملاحظه کنید تا ماجرا روشن شود: «سومین مساله این بود که پیش از آنکه وزرا (وزرای خارجه سه کشور اروپایی) به تهران برسند، رئیس‌جمهور در مصاحبه‌ای مطبوعاتی اعلام کرده بود که ما تعلیق را می‌پذیریم. با شنیدن این مطلب به تیم مذاکراتی گفتم، درمورد پروتکل که در مجلس طرح سه فوریت تهیه کرده‌اند، تعلیق را هم که رئیس‌جمهور اعلام کرده، من دیگر قرار است بر سر چه موضوعی مذاکره کنم؟»

نکته مهم در این زمینه این است که روحانی منتقدانه می‌گوید دولت و مجلس وقت ابزارهای مذاکره و چانه‌زنی را یکی‌یکی از دست تیم مذاکره‌کننده خارج کرده‌اند. او گلایه خود را این‌گونه مطرح می‌کند: «از سوی دیگر، در جلسه سران نظام از من خواسته شده بود که در مذاکره با سه وزیر اروپایی، حتی‌الامکان از آنها به‌صورتی قول بگیرم که مانع ارجاع پرونده هسته‌ای به شورای امنیت شوند. گفتم من تلاش می‌کنم، ولی نتیجه آن را تضمین نمی‌کنم. متاسفانه هرچه جلوتر می‌رفتیم، اهرم‌های لازم در مذاکره بیش از پیش از دست من خارج می‌شد و دلیل اصلی هم این بود که شاید به‌لحاظ ساختاری، این نخستین‌بار بود که فرصت حل‌وفصل یک موضوع بین‌المللی برای کشور تا این حد ضیق و محدود بود، یعنی از ۱۴ مهر، روز آغاز مسئولیتم تا نوامبر (آذرماه) که زمان اجلاس شورای حکام آتی و قطعنامه بعدی بود، کلا ۴۵ روز فرصت وجود داشت و ما باید ظرف این مدت کوتاه، نقشه‌ها و توطئه‌های آمریکا و متحدانش را خنثی می‌کردیم، به‌دلیل وجود نگرانی در کشور، همه صادقانه می‌خواستند کاری کنند که مشکل حل شود، ولی گاهی نتیجه این اقدامات، تضعیف موقعیت مذاکره‌کنندگان بود.»

اما امروز و حدودا 16 سال پس از آن ایام به‌واقع باید این سوال اصلی را از دولت و حسن روحانی پرسید چه شده با تصمیمی که خود روزی موافق آن بودید، مخالفت می‌کنید و اساسا خودتان نمی‌خواهید دست‌تان در مذاکرات پر باشد و ابزارهای مختلفی برای چانه‌زنی داشته باشد؟

یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. الاخبار: مانورهای نظامی ایران خط قرمزها را برای آمریکا مشخص کرد

  2. ترس ها و نقطه ضعف های گنده لات جهان

  3. راز هولناک ۲ برادر فاش شد

  4. زنان آوازخوان کرمانشاهی دستگیر شدند

  5. حسینی: روح لایحه بودجه ۱۴۰۰ قانون شکنی رندانه است/ مجلس، منافع مردم را به آبروی خود ترجیح داد

  6. لودریان: کارزار فشار حداکثری ترامپ علیه ایران موفق نبود / بازگشت به توافق هسته ای کافی نیست

  7. پیشتازی رئیسی بر قالیباف در نظرسنجی انتخاباتی

  8. محسن هاشمی: قصد نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری را ندارم

  9. ضرورت جلب نظر کارگران در تعیین مزد ۱۴۰۰/ رشد اقتصادی با دستمزد حداقلی ممکن نیست

  10. سخنگوی قوه قضائیه:‌ ترامپ حتماً مجازات می‌شود

  11. سخنگوی کمیسیون بهداشت: راه‌‌انداختن دوگانه "سلامت ــ مذاکره" خیانت است

  12. قاب‌های خاطره‌انگیز از نخستین نماز جمعه به امامت آیت‌الله خامنه‌ای

  13. مشاور آیت الله هاشمی: باید ناز اصلاح طلبان را هم بکشند که ۱۴۰۰ کاندیدا شوند / فائزه هاشمی متفاوت از خانواده است

  14. تشریح جزئیات دسترسی به واکسن کرونا/ خرید ۲.۶ میلیون دوز واکسن

  15. سیلی «هادی ساعی» به خودش!

  16. بدهی ۱۶ میلیون دلاری ایران و احتمال تعلیق حق رای در سازمان ملل

  17. مرگ ۵۵ نفر در آمریکا بعد از دریافت واکسن‌های فایزر و مدرنا

  18. خاخام اسرائیلی: واکسن کرونا افراد را «همجنس‌باز» می‌کند!

  19. بیزینس اینسایدر: ترامپ «کیف هسته ای» را در مراسم تحلیف تحویل بایدن نخواهد داد

  20. واکنش ظریف به گشت‌زنی بمب‌افکن‌های آمریکا: درباره درهم شکستن متجاوزان تردیدی نداریم؛ از دوستان صمیمی‌تان که از صدام حمایت کردند بپرسید

  21. لحظه ورود رهبر انقلاب به مراسم عزاداری شام شهادت حضرت زهرا (س)

  22. توضیحات خطیب زاده درباره شایعه آزادی کشتی کره ای

  23. رضاخان و محمدرضا چقدر پول از کشور خارج کردند؟

  24. دلار همچنان در کانال ۲۲ هزار تومان /طلا از یک میلیون تومان پایین‌تر آمد

  25. سناریوهای ترامپ برای جلوگیری از انتقال قدرت به بایدن 

پربحث‌های هفته

  1. حاشیه‌های بی‌پایان خانواده هاشمی رفسنجانی

  2. برگ برنده انتخابات ۱۴۰۰ چیست؟/ نتایج نظرسنجی درباره قالیباف، ظریف و لاریجانی/ ویژگی‌های رئیس‌جمهور بعدی

  3. چند نکته درباره دولت جوان حزب‌اللهی

  4. اگرهای تمام نشدنی !

  5. الاخبار: مانورهای نظامی ایران خط قرمزها را برای آمریکا مشخص کرد

  6. آپارتاید پزشکی

  7. سید حسن خمینی و مشت خالی اصلاح طلبان در ۱۴۰۰

  8. خواب جدید دولت برای برق ؟!

  9. تصویری از خودروی رئیس سابق محیط زیست دماوند

  10. دعوت از رئیسی برای نامزدی در انتخابات/ پاسخ جهانگیری به منتقدان ارز ۴۲۰۰/ حسن خمینی گزینه اجماعی اصلاح‌طلبان می‌شود؟/ نتایج جالب یک نظرسنجی درباره انتخابات ۱۴۰۰

  11. پاسخ کنایه‌آمیز فائزه هاشمی به برادرش: به تو حق می‌دهم چون برای خودت آینده‌ای ترسیم کرده‌ای

  12. حاجی میرزایی: تصمیم ستاد کرونا حضوری شدن آموزش‌هاست/ مدارس تمام مناطق بجز مناطق قرمز باید باز باشد

  13. ... حتی اگر مهريه زنان شده باشد

  14. «فریاد عده‌ای بلند می‌شود، اما به این جیغ‌ها توجه نکنید»

  15. توصیه رهبری به قالیباف/ پاسخ عجیب فائزه هاشمی به برادرش/ روایت علی مطهری از جلسات مشترک سیاستمداران دو جناح/ شرایط برای حضور لاریجانی در انتخابات مهیا نیست

  16. وزیر آموزش و پرورش: تأثیر تعیین کننده‌ای بین بازگشایی مدارس و شیوع کرونا وجود ندارد

  17. نگرانی آیت‌الله ‌جنتی درباره آلودگی هوا/ وعده روحانی درباره قیمت دلار/ کدام نمایندگان در فکر پاستور هستند؟/ انتقاد تند سردار جعفری از روحانی/ روایت جلیلی از ۱۵۰۰ تحریم آمریکا علیه ایران

  18. سخنگوی صنعت برق: اگر مردم ۱۰ درصد صرفه جویی کنند مشکل خاموشی حل می‌شود

  19. ترس ها و نقطه ضعف های گنده لات جهان

  20. نظرات برگزیده مخاطبین الف: سخنان فائزه هاشمی از خشم او ناشی می‌شود/ برخورد با معترضان در ایران استبداد است اما در آمریکا دفاع از دموکراسی؟/ ای کاش واکسن کرونا سیاسی نمی‌شد

  21. نحوه بازگشایی مدارس؛ حضور دانش‌ آموزان از اول بهمن اجباری است؟

  22. چرا ریزش بورس متوقف نمی‌شود؟!

  23. سرانجام خلبانی که شاه و رجوی و بنی‌صدر را فراری داد

  24. راز هولناک ۲ برادر فاش شد

  25. لحظه شلیک ۴۰۰ راکت در ۲۰ ثانیه در رزمایش ارتش+ فیلم

پربحث‌های هفته

  1. حاشیه‌های بی‌پایان خانواده هاشمی رفسنجانی

  2. برگ برنده انتخابات ۱۴۰۰ چیست؟/ نتایج نظرسنجی درباره قالیباف، ظریف و لاریجانی/ ویژگی‌های رئیس‌جمهور بعدی

  3. چند نکته درباره دولت جوان حزب‌اللهی

  4. اگرهای تمام نشدنی !

  5. آپارتاید پزشکی

  6. سید حسن خمینی و مشت خالی اصلاح طلبان در ۱۴۰۰

  7. دعوت از رئیسی برای نامزدی در انتخابات/ پاسخ جهانگیری به منتقدان ارز ۴۲۰۰/ حسن خمینی گزینه اجماعی اصلاح‌طلبان می‌شود؟/ نتایج جالب یک نظرسنجی درباره انتخابات ۱۴۰۰

  8. پاسخ کنایه‌آمیز فائزه هاشمی به برادرش: به تو حق می‌دهم چون برای خودت آینده‌ای ترسیم کرده‌ای

  9. «فریاد عده‌ای بلند می‌شود، اما به این جیغ‌ها توجه نکنید»

  10. توصیه رهبری به قالیباف/ پاسخ عجیب فائزه هاشمی به برادرش/ روایت علی مطهری از جلسات مشترک سیاستمداران دو جناح/ شرایط برای حضور لاریجانی در انتخابات مهیا نیست

  11. نگرانی آیت‌الله ‌جنتی درباره آلودگی هوا/ وعده روحانی درباره قیمت دلار/ کدام نمایندگان در فکر پاستور هستند؟/ انتقاد تند سردار جعفری از روحانی/ روایت جلیلی از ۱۵۰۰ تحریم آمریکا علیه ایران

  12. ترس ها و نقطه ضعف های گنده لات جهان

  13. نظرات برگزیده مخاطبین الف: سخنان فائزه هاشمی از خشم او ناشی می‌شود/ برخورد با معترضان در ایران استبداد است اما در آمریکا دفاع از دموکراسی؟/ ای کاش واکسن کرونا سیاسی نمی‌شد

  14.  محسن رضایی: ملت ما از دست لیبرال‌ها و غربگرایان خسته شده است/ به «وحدت کبیر» در دهه سرنوشت انقلاب نیازمندیم

  15. ولایتی: شرط رهبر انقلاب تعهد کتبی اوباما بود نه قول شفاهی/ مکانیسم ماشه در مذاکره مجدد باید حذف شود

  16. حدادعادل: امیدواریم دولتی پدید بیاید که راه درست و مردمی دو قوه قضاییه و مقننه را ادامه دهد/ کم‌کاری، بی‌تدبیری و ناهماهنگی درونی دولت را همه می‌بینند

  17. «نفوذ» چیست؟، «نفوذی» کیست؟!

  18. واکنش حسین شریعتمداری به روایت حجت الاسلام صدیقی از آیت الله مصباح

  19. خرازی: ذبح مدیریت در همین دوره روحانی صورت گرفت/ باید به خاطر رئیس‌جمهور اجاره‌ای توبه کنیم

  20. لاریجانی: آمریکا اگر تحریم‌ها را برندارد نمی‌تواند عضو ۱+۵ شود/ اینکه بگویند برمی‌گردیم، بعد مذاکره می‌کنیم مقبول نیست

  21. این روز را چه بنامیم؟

  22. روحانی: شاهد ثبات در اقتصاد کشور هستیم/ در لایحه بودجه، قانونگذاری صورت نگیرد

  23. ویژگی‌های پهپادهای انتحاری و موشک‌های جدید سپاه + تصاویر

  24. پایان بررسی یک طرح پر‌حرف‌و‌حدیث در مجلس/ شورای نگهبان چه تصمیمی می‌گیرد؟

  25. سود بانکی مانع حرکت سرمایه به سمت تولید است

آخرین عناوین