تفاهم ۲۵ ساله؛ فرصت‌ها و چالش‌ها در تجارت خارجی ایران

علی معصومی، گروه تعاملی الف،   3990828042 ۲ نظر، ۵ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
تفاهم ۲۵ ساله؛ فرصت‌ها و چالش‌ها در تجارت خارجی ایران

تفاهم‌نامه ۲۵ ساله مشترک ایران و چین، یکی از بحث‌های چالش‌برانگیز این روزها است. این توافق‌نامه به این دلیل که تا حدودی مبهم است و از طرفی در مواردی ایران تجربه‌های تلخی در مراوده با سایر کشورها داشته‌است، مخالفان و موافقانی دارد؛ اما جدای از موضع‌گیری‌های جناحی، بهتر است این مقوله را از دید علمی و مطابق با واقعیت‌ بررسی کنیم.

توافق با کشوری که قدرت دوم اقتصادی دنیا است و طبق بررسی‌های صندوق بین‌المللی پول، اقتصاد اول جهان را در آینده خواهد داشت، هیچ‌گاه خالی از لطف نیست اما باید ملاحاضاتی رعایت شود:

همکاری در کنار استقلال

همان‌طور که مطرح است، این تفاهم‌نامه تنها یک نقشه راه کلی میان دو کشور است و اصل پیمان‌ها در قراردادهای موردی است که بعداً انجام خواهد گرفت، در واقع در این مرحله است باید دستگاه‌های ایرانی تمام ظرفیت‌شان را در جهت محقق شدن استراتژی برد-برد (Win-win strategy)  به کار ببندند. درعین‌حال باید از این‌جهت دوراندیشی داشته باشند که در آینده، این قراردادها منجر به وابستگی ایران به کشور چین نشود، زیرا با توجه به پیش‌بینی‌ها این کشور با سرعت فوق‌العاده به سمت قدرت نخست جهان پیش می‌رود، واضح است وابستگی و نفوذ چنین کشوری، در کشوری اسلامی جایز نیست.

انتقال فناوری

شرکت‌های خودروسازی چینی از اوایل ۱۹۸۰ به امضاء قراردادهای تولید مشترک با شرکت‌هایی نظیر آمریکن موتور کورپریشن (American motor corporation) یا فلوکس واگن (Volkswagen) آلمان برای خودرو در چین اقدام کردند. آن‌ها با زیرکی خاصی توانستند پس از یک دوره ده‌ساله، از حوالی ۱۹۹۴، انتقال فناوری و شروع به طراحی پلتفرم‌های جدید بپردازند. متأسفانه شرکت‌های ایرانی در این زمینه موفقیت‌های چندانی نداشته اند. تنها یک مورد پروژه مشترک طراحی موتور در آخن آلمان توافق شده بود که آن‌هم ناقص و تکامل نیافته باقی ماند) البته از تاثیر تحریم‌ها نیز نباید غافل بود). اگر ایران بخواهد در زمینه انتقال فناوری پیشرفت کند، نباید منتظر واگذاری فناوری از طرف مقابل باشد، بلکه باید قبل از اینکه آن‌ها وارد شوند، برنامه‌های بلندمدت، و بستر آن را آماده داشته باشد.

دو ظرفیت راهبردی که از این توافق می‌توان به آن رسید:

مناطق آزاد تجاری-صنعتی

همانطور که در تفاهم‌نامه قید شده است: سرمایه‌گذاران چینی تشویق می‌شوند تا در مناطق آزاد ایران مخصوصاً قشم، ماکو و اروند سرمایه‌گذاری کنند. حقیقت این است که این مناطق برای جذب سرمایه‌گذار خارجی به وجود آمده‌اند، اما زیرساختی که در مناطق آزاد ما وجود دارد، متأسفانه نتوانسته است حتی سرمایه‌گذاران داخلی که ویترین جذب سرمایه‌گذاران خارجی است را به‌صورت فعال جذب کند. حال چه انتظاری از شرکت‌های چینی است.

آمار رسمی که توسط اجلاس توسعه و تجارت سازمان ملل در سال ۲۰۱۶ منتشرشده حاکی از آن است که مناطق آزاد ایران، در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ به‌طور میانگین سالانه ۳ میلیارد و ۲۵۰ میلیون دلار جذب سرمایه خارجی داشته است. یعنی تنها دو و نیم درصد کل سرمایه‌گذاری‌های خارجی در کشور. 

از سوی دیگر ایران می‌تواند منافع خود را به بهانه این تفاهم‌نامه در چین، مخصوصا در مناطق آزاد آن دنبال کند. از قوانین و امتیازات مناطق آزاد تجاری طبق اعلام سازمان تجارت جهانی(WTO)، این است‌که نهاد‌های بانکی ‌می‌توانند شعبات خود را در مناطق آزاد کشورهای مختلف تأسیس کنند. بدین‌ترتیب نهاد‌های داخلی می‌توانند برای از بین بردن تعدادی از موانع صادرات که شامل بانک‌ها و تبادلات ارزی، همچنین تعیین میزان ریسک سیاسی و شفاف سازی محیط بازرگانی آن برای بازرگانان داخلی می‌شود، شعبه‌هایی از بانک‌های داخلی را در مناطق آزاد چین تأسیس کنند. هرچند برای تبادلات ارزی بهتر، نیاز به تأسیس مستقیم شعبه بانک نیست و انتقال ارزی می‌تواند دور به دور صورت بگیرد، اما نکته قابل‌توجه این است که یکی از استراتژی‌های توسعه، گسترش ارتباط با بازار هدف است، تأسیس بانک‌های فعال در این زمینه می‌تواند قدم خوبی در این مسیر باشد.

از اهمیت بانک‌ها در تجارت بین‌الملل همین بس که یکی از آژانس‌های تخصصی تعیین ریسک سیاسی در کشور‌های مقصد، بانک‌ها هستند.

جاده ابریشم جدید (کریدور ترانزیتی بزرگ شرق-غرب)

یکی از مشکلات جدی کشور‌ها در تجارت و بالأخص مناطق آزاد، حمل‌ونقل و اتصال به کریدورهای حمل‌و‌نقلی  است.

در حال حاضر یکی از مشکلات اساسی کشور در این مورد می‌باشد، توافق با کشوری به به شدت دنبال گسترش چنین زیرساختی در جهان است (به احتمال قوی تفاهم‌نامه 25 ساله ایران و چین نیز در راستا می‌باشد)، عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای و حضور کشورهایی که در مسیر ایران و چین هستند، تخصیص وام‌هایی توسط بانک توسعه زیرساخت‌های آسیا، می‌تواند ایران را در ایجاد زیرساختی مستحکم و پایدار یاری دهد.

کریدورهای انتقالی تنها مسیر رفت ‌و برگشت ساده میان چند کشور نیست. زمانی که شبکه کریدورهای مشخصی میان کشور‌ها وجود داشته باشند، درواقع بازارهایی آشنا، با دسترسی آسان و شناخته‌شده‌ای برای بازرگانان به وجود می‌آید. از نمونه‌های موفق کریدورها، کریدور اقتصادی چین-مغولستان-روسیه  یا به‌اصطلاح  CMRECاست. از آنجاکه مغولستان کشوری محصور در خشکی است و نزدیک‌ترین کشور به او روسیه است، اکثر مراودات او با روسیه انجام می‌گرفت. چین با ابتکار کمربند و جاده، مغولستان را  به خود متصل کرده و راه را برای تجار چینی و مغولی هموار نمود. در حال حاضر مراودات مغولستان با چین، بیشتر از روسیه است.

جمع‌بندی

کشورهای که رشد سریع اقتصادی را در دهه اخیر داشته‌اند، اطلاع دارند که تجارت بین‌الملل از اصلی‌ترین عوامل پیشرفت بوده است. از طرفی حضور در بازارهای نوظهوری مثل ایران تنها به‌سادگی امضاء چند قرارداد نیست. همان‌طور که چین با زیرکی توانست راه  فناوری را به‌سوی کشورش بگشاید.

کشوری که زیرساخت‌های علمی و بسترهای فناوری برای اخذ دانش را نداشته باشد، نمی‌تواند آن‌طور که باید تعاملات مؤثری با طرف قرارداد داشته باشد. در این میان او تنها منابع طبیعی و انسانی خود را در اختیار او قرار خواهد داد.

پس تنها راهبرد مؤثری که می‌تواند طرف ایرانی قرارداد را به سمت شرایط برد- برد در این تفاهم‌نامه سوق دهد، داشتن استراتژی از قبل مشخص‌شده در تمامی سطوح و مشارکت دادن شرکت‌ها و نیروهای بومی باانگیزه، در طرح‌های مشترک موردتوافق است.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۶۹۲۶۴۲۱۱:۳۳:۵۳ ۱۳۹۹/۸/۲۸
قرارداد همکاری تجاری و اقتصادی 25 ساله بین ایران و چین بهترین راهکار مقابله با تحریمهاست.
ناشناس۱۶۹۲۶۷۹۱۱:۴۹:۵۱ ۱۳۹۹/۸/۲۸
همکاری باید دو جانبه باشد و نه صرفا واردات از آن کشور البته فروش نفت خالی هنر نیست
یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. واکنش ترامپ به ترور محسن فخری‌زاده

  2. مالیات بر خانه‌های خالی در ایستگاه آخر/ ایرادات شورای نگهبان رفع شد

  3. تصاویری از محل شهادت و ترور شهید فخری زاده

  4. پرویز پورحسینی چشم از جهان فروبست/ وداع با بازیگر «کشتی آنجلیکا»

  5. اینفوگرافیک /شهید فخری‌زاده در یک نگاه

  6. رونمایی از نقشه‌راه اروپا و آمریکا برای احیای برجام

  7. جو بایدن و چالش آمریکای پساترامپ

  8. رئیس سازمان اداری و استخدامی: هفته آینده اصل بر تعطیلی ادارات است

  9. حمله لفظی ترامپ به خبرنگار در کنفرانس خبری

  10. دستاوردهای ارزشمند متخصصان ‌ایرانی در اوج تحریم‌ / ایران جزو ‌بزرگ‌ترین تولیدکنندگان اوره جهان ‌شد‌

  11. کشوری که خشونت علیه زنان به وفور در آن یافت می‌شود!

  12. سکانس بی نظیر از فیلم روز فرشته با بازی پرویز پورحسینی

  13. تغییر روند حضور کارکنان/ آیا تعطیلی برای همه است؟

  14. وزیر کار به رهبر انقلاب نامه نوشت: برنامه ایجاد نظام متمرکز تامین اجتماعی فوراً تقدیم رئیس جمهوری می‌شود

  15. صدای عادل فردوسی‌پور به تلویزیون برگشت

  16. رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس: بیشترین امضاهای طلایی در وزارت جهاد صورت گرفته است/ ۲میلیون و ۳۰۰هزار تن نهاده دامی در کشور کمبود داریم

  17. بدترین و غیراخلاقی‌ترین سلفی دنیا؛ وقتی به پیکر مارادونا بی‌احترامی شد!

پربحث‌های هفته

  1. نقشه جو بایدن برای اقتصاد شش ماه آینده ایران

  2. این یک یادداشت سیاسی نیست...

  3. تکرار جنایتی دیگر در حق دانشمندان ایرانی

  4. کمپین مردمی، مرغ وحشی را به دام می اندازد؟!

  5. قرار است مرغ هم از سفره مردم پر بکشد؟!

  6. چین چگونه کرونا را مهار کرد؟

  7. دریای دوغ و خبرهای کلیشه‌‌ای!...

  8. آیا باید با ضبط کننده فیلم تخریب آلونک در بندرعباس برخورد شود؟!

  9. ماجرای استعفای معاون وزیر بهداشت؛ از گمانه زنی تا استقبال!

  10. رهبر انقلاب: اقتصاد خانواده‌ها در چند سال اخیر به شدت تحت فشار بوده/ نمی‌توان به امید گشایش بیگانگان ماند/ مذاکره برای رفع تحریم را یکبار امتحان کردیم و به نتیجه‌ای نرسید

  11. چرا عربستان به صلح مجانی با اشغالگران تن داد؟

  12. واکنش ترامپ به ترور محسن فخری‌زاده

  13. سیلی بزرگ انصارالله به آل سعود

  14. از آسیه پناهی تا تخریب آلونک زن سرپرست خانوار در بندرعباس؛ چکار باید کرد؟

  15. ملک زاده استعفا کرد

  16. روحانی: خدا را شکر شرِ ترامپ کم شد

  17. درخواست نماینده مجلس از رئیس قوه قضائیه مبنی بر محاکمه عباس آخوندی

  18. فرار رو به جلوی آقای معاون با استعفای توئیتری

  19. تصاویر جدید و غرورآفرین از ناو جدید سپاه

  20. استانداری تهران: فروش مرغ بالاتر از ۲۰۴۰۰ تومان تخلف است

  21. پرسش های بی پاسخ در ترور شهید فخری زاده

  22. دلیل افزایش قیمت لبنیات و مرغ در بازار چیست؟

  23. ملک‌‌زاده: در حضور روحانی با ایمنی گله‌‌ای مخالفت کردم/ داروهای مورد استفاده استاندارد بودند

  24. زمزمه نامزدی سیدحسن خمینی در انتخابات ۱۴۰۰/ واکنش محسن رضایی به تخریب آلونک در بندرعباس/ روایت زیدآبادی از تعارض اصلاح‌طلبان درباره «دولت پنهان»

  25. جزئیات افزایش کارمزد خدمات بانکی از امروز + جدول

آخرین عناوین