آیا در غرب آزادی وجود دارد؟!

دکتر محسن سلگی،   3990808042 ۲۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱۵ تکراری یا غیرقابل انتشار
آیا در غرب آزادی وجود دارد؟!

 برخورد دوگانه با موضوع آزادی بیان از جمله محورهای اصلی در نقد جامعه و  سیاست غربی است، اما نویسنده مطلبی که می خوانید پرسش بنیادی تری را مطرح کرده است: آیا اساسا در غرب آزادی وجود دارد؟ 

نویسنده با تکیه بر مفاهیم برخی نظریه پردازان به این پرسش پاسخ متفاوتی می دهد : انسان مهاجر به تعبیر آگامبن هوموساکری (انسانی خاطی که تابوهای یک جامعه را شکسته) است که می توان با او هر رفتاری داشت. اگر یک مسلمان چچنی سر معلم توهین کننده به پیامبر اسلام را می بُرَد، این عمل حاصل تحقیرشدن مستمر و شبکه ای او هم بوده است؛ حاصل حقوق بشری که در بهترین حالت حقوق بشر غربی  است. 

متن کامل این یادداشت را بخوانید: 

« بارها شنیده ایم و خوانده ایم که برای اثبات دوگانگی و متناقض بودن آزادی در غرب - مشخصا ناظر به جریان توهین به پیامبر رحمت و آزادی پیامبر اعظم(ص)- بر مواردی مانند ممانعت از پوشیدن بیکینی و حجاب، عدم اجازه نشر کتاب علیه صهیونیسم و یازده سپتامبر در فرانسه تأکید شده است. در این میان دو پرسش بسیارکمتر مورد توجه قرار گرفت: یکم این پرسش بنیادی تر که آزادی در غرب اساساً وجود دارد؟(پرسش فراتر از دوگانگی آزادی) و دوم این که منطق آزادی در غرب در نسبت به مفاهیمی مانند قدرت، عدالت و...چگونه است. حکم به دوگانه بودن آزادی در کشوری مانند فرانسه می تواند محصول نگاه خطی و مستقیم به پدیده ها و مفاهیم باشد. در حالی با نگاه شبکه ای می توان چندگانگی و حتی بیگانگی آزادی را نشان داد.

دوگانگی مستعد این معنا است که گویی در کشوری چون فرانسه آزادی نیمی صادق و نیمی کاذب است و یا گویی آزادی بر شهروندان بومی وجود دارد اما برای مهاجران نه.

مدعای این یادداشت آن است که آزادی در فرانسه، چندگانه و بیگانه است. مقدمتا باید گفت آزادی شامل آزادی فردی و آزادی جمعی است. آزادی فردی را می توان به آزادی درونی و آزادی بیرونی تقسیم کرد. همچنین آزادی منفی و آزادی مثبت دو صورت آزادی بیرونی هستند. به بیان من، آزادی درونی، آزادی فردیِ فردی است و آزادی بیرونی آزادی فردیِ جمعی و آزادی فردی-جمعی است. آزادی درونی، آزادی فرد از نفسانیات و شرور درونی است که این آزادی به تعبیر رهبر معظم انقلاب، آزادی بیرونی را هم در پی دارد. در این معنا، آزادی به منزله توانستن(توانستن خواستن است) قابل ایضاح است که در این کوتاه نمی توان بدان پرداخت.

آزادی درونی در غرب نه در تسلط بر شهوات که در مسلط بودن شهوات و حتی در آزادی به عنوان شهوت تعبیر غالب شده است. فردی که بر خود مسلط نیست راحت تر تسلیم قواعد تحمیلی می شود. او توان مبارزه را از دست می دهد؛ چراکه مبارزه همواره برای یک آرمان است. به این ترتیب با وجود مطرح شدن انسان گرایی و سوژه دکارتی که مبتنی بر باور به انسان به عنوان فردی مستقل از جهان و دیگری و نیز فردی یقینی بود- البته دکارت طی شک دستوری به این انسان رسیده بود_ اما رفته رفته از همان‌مبانی یقینی و تعمیمی مدرنیته برید و چنان دچار نسبی گرایی و تردیدگرایی شد که افق ها و آرمان هایش را از دست داد و دیگر چیزی آن سوی خود نمی دید که جان بر سر آن بنهد.

چپ های نو و پست مدرن ها هم با وجود نقد استثمار و تبعیض در جوامع غربی اما از آنجایی که زیرآب فراروایت ها را زده اند و از حیات انسانی آرمان زدایی می کنند، نه تنها استراتژی نقد بدیلانه در برابر نقض آزادی در غرب را فراهم نیاوردند، که انفعال و تسلیم را تثبیت کردند.

غالب غرب برای آزادی، حتی از حقیقت هم دست کشید چراکه حقیقت امری ثابت و یقینی تلقی می شد که دست‌وپاگیر است. حتی عقل هم توسط اندیشمندان لیبرال و چپ و چندرگه مورد انکار قرار گرفت. کسانی مانند آیزایا برلین-لیبرال- و هانا آرنت-چندرگه- بر طبل قابل جمع نبودن حقیقت و آزادی کوبیدند و علیرغم تلاش برای آزادی، نتوانستند دلایل اسارت عمیق انسان غربی را بفهمند.

البته نظریه هایی مانند انتخاب عقلایی سعی کردند انسان را به منزله موجودی آزاد و انتخاب گر و حتی صرفا عقلانی نشان دهند اما در این میان انسان را بدل به ماشینی بی احساس کردند و وجه عاطفی او را نادیده گرفتند. انتخاب دلیل موجهی بر آزادی و اراده انسان نیست. چراکه هوش مصنوعی هم توان گزینش دارد. گزنیش را نمی توان اختیار دانست. اختیار و آزادی همواره ملازم با مسئولیت است در حالی که آزادی ظاهری در غرب، مدام مسئولیت زدایی(تکلیف زدایی) کرده و از این حیث از ریشه های باستانی و یونانی خود هم عدول کرده است. آزادی در یونان باستان چیزی بود حاصل کنش فرد و مشارکت او در امور عمومی آن هم بدون در نظرگرفتن نفع شخصی. اما در غرب امروز، آزادی چون تمنا و خواهش آن هم منفعلانه تثبیت شده است. مطالبه گری در غرب، غالباً به معنای مسئول ندانستن خود و بر صندلی نشستن و از دیگران خواستن است. 

به یونان باستان اشاره کردیم. جالب است که درهمان جا هم حقوق شهروندی، شامل زنان و بردگان و مهاجران نمی شد. امروز هم در کشورهای غربی به ویژه کشورهایی مانند فرانسه و امریکا، حقوق شهروندی شامل مهاجران نمی شود. انسان مهاجر به تعبیر آگامبن هوموساکری است که می توان با او هر رفتاری داشت. اگر یک مسلمان چچنی سر معلم توهین کننده به پیامبر اسلام را می بُرَد، این عمل حاصل تحقیرشدن مستمر و شبکه ای او هم بوده است؛ حاصل حقوق بشری که در بهترین حالت حقوق بشر غربی است. البته در خصوص این شعارها برای انسان غربی هم می توان تردیدها و پرسش های چالش برانگیز و حتی بنیان برافکن زیادی وارد ساخت. در عین حال تردیدی نیست که مدرنیته ابتدا با اعطای حقوق حداقلی  و ظاهری به بردگان، یک بار به کارگران و سپس به زنان توانست تا حدی خود را از فشار نامشروع بودن رهایی دهد و امروز کاهش نامشروع بودن سیاست و قدرت غرب جز با اعطای حقوق مسلمان و به رسمیت شناختن و شناسایی آنها شانسی نخواهد داشت.

برخی فواید و دلایل حوادثی مانند یازده سپتامبر برای غرب

جورجو آگامبن در ادامه هوموساکر از وضعیت استثنایی سخن می گوید و سپس تأسیس اردوگاه را زمانی می داند که وضعیت استثنایی بدل به وضعیت عادی شود. این وضعیت، وضعیتی است که خشونت را نهادینه کرده و اصل آزادی را هم به بند می کشد؛ به تعبیر من، وضعیتی است که قدرت میل به نامحدودبودن اش را عریان می کند و آزادی قدرت به جای قدرت آزادی است.

یازده سپتامبر و حادثه فرانسه در سال 2015-که منجر به کشته شدن 12نفر شد- و نظیر این ها لازم است نا نظام ریاستی در این دو کشور-که رئیس جمهور در این دو کشور قدرتی بی نظیر و غول آسا دارد- نظم اردوگاهی را تثبیت کنند. پس از یازده سپتامبر، برخلاف شرایط عادی کسی از مأموران تفتیش کارت شناسایی نمی خواست. این از پدیده های موقت وضعیت استثنایی است اما این که بوش توانست خلاف قانون اساسی نظارت بر حریم خصوصی افراد را قانونی کند یا پس از آن آزار مهاجران و محدودشدن بیشتر مهاجرت/مهاجر تشدید شد، عادی کردن وضعیت استثنایی یا تداوم آن بود.

فرانسه هم به سر بریده آن معلم و حادثه کنسرت و دفتر فلان روزنامه(اسلام هراسی) نیاز دارد تا وضعیت استثنایی را برای دولت تثبیت کند. بنابراین آنچه در نظام هایی مانند فرانسه و امریکا می بینیم نه تنها ضد مسلمان که ضدانسان یا غیرانسانی است. آزادی نه تنها برای مسلمان که برای سایر شهروندان هم معنایی چندانی ندارد. آزادی صرفاً/عمدتاً آزادی بدن آن هم به شرط مخدوش نکردن آزادی بدن دیگری است و البته صرفا بدن هایی که رنگ سفید و لباس سکولاریسم دارند. بدن رنگین پوستان و به ویژه مسلمان بدن عریان یا همان هوموساکری است که می توان با آن هر کاری کرد. باری، در غرب قدرت یا سیاست سیادت است که حکم می راند نه ارزش هایی مانند آزادی. فرانسه اردوگاه مسلمانان است اما وقتی اردوگاه ساختی باید منتظر شورش هم بود. در اردوگاه نمی توان چندان انتظار گفت و گو و وفاق داشت. البته فرانسویان بومی هم قربانی سیاست های صهیونیستی و دولت مکرون هستند. ارزش هایی که انقلاب فرانسه هم به نام آنها افتخار می کرد هم هرچه افزون تر در حال مشروعیت زدوده شدن اند.

 در نهایت، دیدنی است واکنش مهمترین منتقد سرمایه داری در غرب یعنی اسلاوی ویژک؛ واکنشی که نشان از بیگانگی آزادی و دروغین بودن عمده آن در غرب دارد. او ناظر به نگرانی اش درباره مهاجران، رشد افراطی گری در اروپا-به تعبیر او- و تهدید آنها علیه آرزویش یعنی اروپای واحد می گوید: «اگر این روند]روند ورود مهاجران[ ادامه پیدا کند، در آینده اروپایی که ما می شناسیم و خواستار دوام آن هستیم از بین خواهد رفت.»(گفتگوی ژیژک با روزنامه آلمانی دی ولت در 27ژانویه 2016) . با این اشاره خواستم دوباره به پرسش و مدعای اصلی ام در ابتدای متن بازگردیم.»

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۶۶۴۴۶۷۱۳:۰۰:۱۵ ۱۳۹۹/۸/۸
در غرب آزادی تایید وجود داره.. مثل اینجا نیست که یه عده بتونن علیه حاکمیت حرف بزنن و تو دانشگاه هم تدریس کنن
ناشناس۱۶۶۵۳۶۴۰۰:۳۶:۱۵ ۱۳۹۹/۸/۹
حاکمیت در غرب یعنی دموکراسی و قطعا کسی علیه دموکراسی حرف نمیزند بلکه علیه افراد و احزاب خیلی هم حرف میزنند..
ناشناس۱۶۶۵۵۲۶۰۹:۰۱:۵۲ ۱۳۹۹/۸/۹
آیا در ایران آزادی وجود دارد؟!
ناشناس۱۶۶۴۴۹۲۱۳:۰۸:۲۵ ۱۳۹۹/۸/۸
نه پس تو چین و روسیه وجود داره
ناشناس۱۶۶۴۵۲۱۱۳:۲۶:۱۲ ۱۳۹۹/۸/۸
در غرب نه اما در ایران چرا
ناشناس۱۶۶۴۵۴۶۱۳:۳۵:۲۳ ۱۳۹۹/۸/۸
بله در غرب آزادی هست ،البته که به اندازه کشور ما نه .
ناشناس۱۶۶۴۵۹۷۱۴:۰۱:۴۷ ۱۳۹۹/۸/۸
اگر در غرب آزادی وجود ندارد چرا مسئولان فرزندان خود را آنجا می فرستند و خودشان تابعیت امریکا و انگلیس می گیرند . قسم حضرت عباس را باور کنیم یا دم خروس را
ناشناس۱۶۶۴۶۱۳۱۴:۱۱:۰۰ ۱۳۹۹/۸/۸
ما خوبیم!!!
سیفیاری۱۶۶۴۷۰۸۱۵:۰۵:۵۷ ۱۳۹۹/۸/۸
بله که در غرب آزادی وجود دارد
ناشناس۱۶۶۴۸۳۱۱۶:۱۶:۰۶ ۱۳۹۹/۸/۸
در غرب که چه عرض کنم در هیچ جای دنیا آزادی نیست ..
ناشناس۱۶۶۴۸۵۰۱۶:۲۴:۳۲ ۱۳۹۹/۸/۸
نه آزادی فقط و فقط توی ایران و عربستان و ترکیه و افغانستان و امارات و سوریه و عراق هست و بس. البته روسیه و چین هم هستن
ناشناس۱۶۶۵۰۶۰۱۹:۱۷:۴۰ ۱۳۹۹/۸/۸
بله وجود دارد.
ناشناس۱۶۶۵۰۹۲۱۹:۵۱:۴۳ ۱۳۹۹/۸/۸
نخیر !هیچ جای دنیا جز ایران آزادی وجود ندارد
ناشناس۱۶۶۵۲۱۰۲۱:۵۰:۱۵ ۱۳۹۹/۸/۸
نه اصلا نه تنها درغرب بلکه درهیچ جای جهان آزادی وجودندارد.
ناشناس۱۶۶۵۲۶۱۲۲:۳۴:۲۷ ۱۳۹۹/۸/۸
نکته اینجاست که به فرض هم که ندارد ، ..بیایید یک بار هم که شده درست به دهان امریکا و غرب بکوبید ، با دلار هزار تومانی ، با لوله کشی آب به سیستان ،با رفع بیکاری مردم نفت خیز ترین شهر کشور، با کوتاه کردن دست دزدان بیت المال ،با حرام نکردن بودجه برای این و آن ، انقدر کار نکرده روی زمین مانده که یاد اسم امریکا و غرب نیافتید ، یک قدم شما بردارید تا ما مردم صد قدم به سمتتان بیاییم ،چند بار به امید بهبود اوضاع با وجود دل چرکین بودن اعتماد کردیم و رای دایم ، هر بار ..
عمران۱۶۶۵۳۳۱۲۳:۳۳:۲۸ ۱۳۹۹/۸/۸
در لندن شما برو وسط شهر یا وسط هاید پارک یک بلندگو بگیر دستت هر چی دوست داری علیه رئیس کشور (ملکه) یا رئیس دولت (نخست وزیر) بگو. اگر آب توی دلت تکان بخورد. برو حزب تاسیس کن در انگلیس به هدف تغییر ذات نظام سیاسی، مثل حزب جمهوری، یا حزب استقلال اسکاتلند، هیچ کس کاری باهات ندارد. میگذارند ببینند در انتخابات رای میاوری یا نه. حالا شما بگو اینها آزادی نیست. باشه اینی که ما در ایران داریم آزادی بهتری است از آنچه آنها دارند.
ناشناس۱۶۶۵۳۴۶۲۳:۵۶:۵۶ ۱۳۹۹/۸/۸
تعریف آزادی چیست؟
ناشناس۱۶۶۵۳۹۲۰۱:۲۵:۴۷ ۱۳۹۹/۸/۹
آزادی مطلق که هیچ جا وجود نداره و کسی هم دنبالش نیست چون خوب هم نیست، ولی خیلی واضحه که کجا آزادی بیشتر هست کجا نیست. در مملکت ما وقتی می خوای ماشینت رو هم بفروشی اجازه نداری قیمتش رو بزنی! دیگه حقوق شهروندی و اجتماعی و اینا که شوخیه بیشتر! ..
ناشناس۱۶۶۵۴۵۵۰۶:۲۳:۳۷ ۱۳۹۹/۸/۹
در هر کشوری که هر چهار سال یک بار بشود شخص اول مملکت را عوض کرد حتما آزادی وجود دارد
مثبت نگر۱۶۶۵۴۷۵۰۷:۳۹:۳۳ ۱۳۹۹/۸/۹
هیییی چی بگم
ناشناس۱۶۶۵۴۸۴۰۷:۵۴:۴۴ ۱۳۹۹/۸/۹
نه در ایران فقط وجود دارد
یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. بالاخره قیمت ها دست خداست یا مسئولان؟!

  2. پاسخ شهاب حسینی به منتقدان و خداحافظی با اینستاگرام

  3. استخدام ۲۰ هزار فرزند شهید و ایثارگر

  4. مک‌کنزی: عین‌الاسد را تخلیه نکرده بودیم ۱۵۰ نفر کشته می‌شدند/ حمله‌ای بود که مشابه آن را مشاهده نکرده بودیم

  5. شیعه را متهم نکنید

  6. نامه‌نگاری خاتمی با رهبری/ درخواست حسام‌الدین آشنا از شورای نگهبان/ مطهری: لاریجانی و ظریف به درد ریاست جمهوری نمی‌خورند/ انصراف قالیباف از نامزدی در انتخابات، واقعی است؟

  7. سید محمد خاتمی به رهبر انقلاب نامه نوشت + جزئیات

  8. وزیر بهداشت: ‌مردم خودشان را برای ‌طوفان کرونا آماده کنند/ واکسن رانتی نداریم

  9. تصاویری از ندامتگاه زنان تهران

  10. سرنوشت مبهم بن سلمان بعد از انتشار گزارش قتل خاشقجی

  11. بازی «بایدن» با سعودی ها بر سر انتشار گزارش قتل خاشقچی

  12. اکبر ترکان :روحانی رفتار اعلی حضرتی دارد /پیروزی یک اصولگرا سرنوشت محتوم انتخابات ۱۴۰۰ است

  13. قاضی‌زاده هاشمی خبر داد: شواهدی از وجود «کرونای ایرانی»

  14. چه کسی دلار را ۳۰ هزار تومان کرد!؟

  15. دولت آمریکا گزارش ترور خاشقچی را منتشر کرد/ بن‌سلمان آمر قتل خاشقچی

  16. لوگوی جدید پژو رونمایی شد

پربحث‌های هفته

  1. تکذیب انتشار تصویر دستبوسی حدادعادل از فرح + عکس

  2. ساز ناهماهنگ دولت و مجلس در برابر آژانس اتمی

  3. بفرمایید؛ این هم از دموکرات های مؤدب و باهوش!

  4. آیا کار مجلس این است؟!

  5. موافقت مجلس با ارجاع پرونده دولت به قوه قضاییه به خاطر استنکاف از قانون لغو تحریم‌ها

  6. جزئیات بیمه تکمیلی جدید فرهنگیان اعلام شد

  7. کانون سردفتران: لایحه دولتی نقل و انتقال خودرو توسط پلیس فراقانونی است؛ مانع می‌شویم

  8. بالاخره قیمت ها دست خداست یا مسئولان؟!

  9. دولت پالس‌های فریبنده به دشمن داد/ گام‌های کاهش تعهدات برجامی را اجرا نکرند

  10. تصاویری از رهبر انقلاب در کنار پدرشان

  11. ماجرای اجرای حکم قصاص در زندان رجایی‌شهر/ التماس‌های زن اعدامی نجاتش نداد

  12. ساندی تایمز: روزهای سختی در انتظار محمد بن سلمان است

  13. خط پایانی بر انحصار ۶۵ ساله وکالت/ با تأیید شورای نگهبان وکالت کسب و کار شناخته شد

  14. پاسخ حداد عادل به سخنان احمدی نژاد

  15. پیش‌فروش خودرویی که مجوز هم ندارد !

  16. واکنش احمدی‌نژاد به احتمال ردصلاحیتش در انتخابات۱۴۰۰/ از ابتدا به دنبال رابطه ایران و آمریکا بودم

  17. تصاویر جدید از پشت صحنه سریال پایتخت

  18. تورم سوئد سه برابر شد!

  19. رژیم صهیونیستی؛ همسایه جدید ایران !

  20. قالیباف: اعضای هیئت علمی دانشگاه‌‌ها و قضات از پرداخت مالیات معاف شدند

  21. حمله تند زنگنه به منتقدان وزارت نفت

  22. پاسخ شهاب حسینی به منتقدان و خداحافظی با اینستاگرام

  23. پنتاگون از حملات هوایی آمریکا در شرق سوریه خبر داد

  24. روحانی: می‌ترسم دستی در کار باشد تا مردم در انتخابات شرکت نکنند

  25. یکی از مدیران ارشد ارزی بانک مرکزی بازداشت شد

آخرین عناوین