تابلوی معاملات بورس تهران ۵۱ سال پیش + عکس

 3990806049

فعالیت‌های بورس تهران در ساختمان سابق بانک کارگشایی، واقع در ضلع شمال‌غربی محوطه ساختمان قدیم بانک مرکزی در خیابان فردوسی آغاز شد

تابلوی معاملات بورس تهران ۵۱ سال پیش + عکس

روزنامه همشهری نوشت: سال 1315 درحالی‌که اقتصاد ایران روزهای پرخبری را پشت‌سر می‌گذاشت و علی‌اکبرخان داور در آخرین‌ ماه‌های حیات خود به‌شدت درگیر رفع و رجوع کمبودهای ارزی کشور و مشکلات شرکت‌های بازرگانی دولتی بود و سرتیپ امیرخسروی هم برای برگزاری جشن افتتاح عمارت جدید بانک ملی در خیابان فردوسی تدارک می‌دید، کارشناسان خارجی که آن روزها در حوزه‌های اقتصادی و به‌ویژه بانکداری کشور (از بانک شاهی گرفته تا بانک ملی) به وفور یافت می‌شدند، درحال تهیه اساسنامه‌ای برای راه‌اندازی نخستین بازار بورس در ایران بودند.

بازار سهام سابقه‌ای طولانی در جهان داشت؛ نخستین شرکت سهامی با نام «ماسکوی» (Muscovy) در سال‌های میانی قرن شانزدهم در روسیه تشکیل و به‌دنبال آن مراکزی برای ارتباط برقرار‌کردن دارندگان سرمایه و متقاضیان مشارکت با عنوان «بورس» ایجاد شد که در اوایل قرن هفدهم میلادی به راه‌اندازی نخستین بورس اوراق بهادار در شهر آمستردام هلند انجامید، اما این بازار سرمایه در ایران سال‌های آغازین سده که تازه درحال ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی برای رهایی از «کابوس قاجاری» خود بود، هنوز موضوعی ناشناخته به‌حساب می‌آمد و تازه در سال1312 نمایندگان نهمین دوره مجلس شورای ملی به ضرورت وجود آن اشاره کردند.

در مقطع 1315 دو جریان درحال انجام بررسی‌هایی برای راه‌اندازی بازار بورس در ایران بودند؛ از یک سو به درخواست دولت ایران وان لوترفلد بلژیکی با همکاری یک کارشناس هلندی طرح قانونی تاسیس و اساسنامه بورس را تهیه کردند و از سوی دیگر بانک ملی‌ایران که آن روزها متولی امور پولی کشور بود و مشکلات بسیاری هم در زمینه تامین ارز مورد نیاز کشور داشت، مطالعاتی در این زمینه انجام داد.

اوضاع نامساعد اقتصاد کشور که دیگر کشش انتظارات فزاینده رضاشاه را نداشت و از توانایی تامین منابع مالی توقعات روزافزون او برخوردار نبود و به‌دنبال این وضعیت، آغاز جنگ جهانی دوم از شهریور 1318، طرح راه‌اندازی بورس را ناکام گذاشت و اقدامات و پیگیری‌های انجام‌شده از سوی دو جریان یادشده ناتمام ماند.

اگرچه از سال1333 اتاق بازرگانی صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی به‌دنبال تأسیس بورس اوراق بهادار بودند، اما این موضوع تا حدود یک‌دهه بعد محقق نشد. با آغاز زمامداری علی‌نقی عالیخانی در وزارت اقتصاد، انجام اصلاحات تجاری گسترده در اقتصاد کشور در دستورکار قرار گرفت که یکی از نتایج آن، راه‌اندازی بورس اوراق بهادار بود. یکی از اصلی‌ترین راهبردهای اصلاحی عالیخانی «جایگزینی واردات» بود که بر تقویت تولیدات داخلی تأکید می‌کرد.

«ثروت‌آفرینی با تکیه بر بخش خصوصی» راهکار دیگری بود که برای به‌راه افتادن چرخ‌های اقتصاد کشور اجرایی شد، چراکه عالیخانی معتقد بود «بخش‌خصوصی دلخوش است به اینکه صفرهای سمت راست حساب بانکی‌اش زیاد شود، در این میان ما چرا باید نگران تحقق این دلخوشی بخش خصوصی باشیم؟ چرا نگران ایجاد ثروت و تولید ثروت در بخش خصوصی باشیم؟»

در سال1341 تشکیل بورس اوراق بهادار در ایران وارد مرحله جدیدی شد؛ ابتدا کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزارت بازرگانی و بانک توسعه صنعت و معدن موافقتنامه اولیه تاسیس بورس را مصوب کرد و سپس کارشناسان بلژیکی به ایران آمدند و به بررسی «نحوه تاسیس و اداره بورس»، «تشکیلات و سازمان آن» و «کیفیت تصدی‎‎گری دولت» پرداختند که نتیجه کار آنها و اقدامات انجام‌شده دراین زمینه، ارائه لایحه بورس اوراق بهادار به مجلس شورای ملی در اردیبهشت 1343 بود.

بیست‌ویکمین دروه مجلس شورای ملی این لایحه را در آذرماه 1344 در دستورکار قرار داد و بررسی‌ها تا بهار سال آینده ادامه داشت تا اینکه در اردیبهشت1345 مورد تصویب قرارگرفت و برای اجرا به بانک مرکزی ابلاغ شد، اما مساعد‌شدن شرایط برای راه‌اندازی بورس اوراق بهادار در تهران تا پاییز 1346 طول کشید. اگرچه در آبان این سال بورس به‌صورت رسمی افتتاح شد، ولی در نیمه بهمن‌ماه آغاز به‌کار کرد.

فریدون مهدوی (نوه حاج محمدحسین امین‌الضرب و نتیجه حاج محمدحسن امین‌الضرب که اجدادش از عصر ناصری در راه تحکیم بخش خصوصی و تاسیس تشکیلات صنفی تجار و بازاریان تلاش کرده بودند و خودش در اوایل دهه40 به‌دلیل نزدیکی به جبهه ملی مدتی را در زندان گذرانده و با توبه‌نامه خلاص شده بود) به‌عنوان دبیرکل بورس انتخاب شد.

فعالیت‌های بورس تهران در ساختمان سابق بانک کارگشایی، واقع در ضلع شمال‌غربی محوطه ساختمان قدیم بانک مرکزی در خیابان فردوسی آغاز شد و ابوالقاسم خردجو (مدیرعامل بانک توسعه صنعتی و معدنی)، محمود رئیس (معاون بانک ملی ایران)، آشوت ساقاتلیان (مدیرعامل بانک تجارت خارجی ایران)، غلامحسین آزرم (نماینده بانک سپه)، دکتر علی‌نقی فرمانفرمائیان (مدیرعامل بانک اعتبارات ایران)، حبیب اخوان (نماینده بانک صادرات ایران) و مهدی لاله (مدیرعامل بانک تهران) اعضای هیأت مدیره آن را تشکیل می‌دادند. ابتدا سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی در بورس عرضه شد و سپس شرکت نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه، اوراق قرضه سازمان گسترش مالکیت صنعتی و اوراق قرضه عباس‌آباد اقدام به این کار کردند. دولت هم با درنظرگرفتن معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌ها و مؤسسه‌های حاضر در بورس و همچنین تصویب قانون گسترش مالکیت سهام واحدهای تولیدی که براساس آن موسسه‌های خصوصی و دولتی موظف شدند به‌ترتیب 49درصد و 94درصد سهام خود را در بورس عرضه کنند، به رونق فعالیت‌های آن کمک کرد.

دولت قصد داشت با راه‌اندازی بورس، منابع مالی موردنیاز کارخانه‌ها و شرکت‎ها را تأمین و با انتشار اوراق قرضه و اسناد خزانه جریان نقدینگی و تورم را کنترل کند که تاحدودی در این حوزه موفق بود و توانست از این راه بخشی از هزینه‌های اصلاحات ارضی و همچنین تملک زمین‎های عباس‎آباد از سوی شهرداری تهران را تامین کند.

بورس تهران که کارش را در سال1346 با یک سالن معاملات نسبتا کوچک در خیابان سعدی جنوبی، 15کارگزار (13نماینده بانک و 2کارگزار بخش‌خصوصی)، 6بنگاه با سرمایه 2/6میلیارد ریال و 15میلیون ریال ارزش مبادلاتی آغاز کرده بود، در سال 1357، 105بنگاه فعال داشت که سرمایه آنها حدود 230میلیارد ریال بود و ارزش مبادلات به بیش از 34میلیارد ریال می‌رسید.

یکتانت

پربحث‌های دیروز

  1. واکنش ترامپ به ترور محسن فخری‌زاده

  2. مالیات بر خانه‌های خالی در ایستگاه آخر/ ایرادات شورای نگهبان رفع شد

  3. پرویز پورحسینی چشم از جهان فروبست/ وداع با بازیگر «کشتی آنجلیکا»

  4. جو بایدن و چالش آمریکای پساترامپ

  5. رئیس سازمان اداری و استخدامی: هفته آینده اصل بر تعطیلی ادارات است

  6. حمله لفظی ترامپ به خبرنگار در کنفرانس خبری

  7. دستاوردهای ارزشمند متخصصان ‌ایرانی در اوج تحریم‌ / ایران جزو ‌بزرگ‌ترین تولیدکنندگان اوره جهان ‌شد‌

  8. کشوری که خشونت علیه زنان به وفور در آن یافت می‌شود!

  9. تصاویری از محل شهادت و ترور شهید فخری زاده

  10. سکانس بی نظیر از فیلم روز فرشته با بازی پرویز پورحسینی

  11. تغییر روند حضور کارکنان/ آیا تعطیلی برای همه است؟

  12. وزیر کار به رهبر انقلاب نامه نوشت: برنامه ایجاد نظام متمرکز تامین اجتماعی فوراً تقدیم رئیس جمهوری می‌شود

  13. صدای عادل فردوسی‌پور به تلویزیون برگشت

  14. رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس: بیشترین امضاهای طلایی در وزارت جهاد صورت گرفته است/ ۲میلیون و ۳۰۰هزار تن نهاده دامی در کشور کمبود داریم

  15. بدترین و غیراخلاقی‌ترین سلفی دنیا؛ وقتی به پیکر مارادونا بی‌احترامی شد!

پربحث‌های هفته

  1. نقشه جو بایدن برای اقتصاد شش ماه آینده ایران

  2. این یک یادداشت سیاسی نیست...

  3. کمپین مردمی، مرغ وحشی را به دام می اندازد؟!

  4. قرار است مرغ هم از سفره مردم پر بکشد؟!

  5. چین چگونه کرونا را مهار کرد؟

  6. دریای دوغ و خبرهای کلیشه‌‌ای!...

  7. آیا باید با ضبط کننده فیلم تخریب آلونک در بندرعباس برخورد شود؟!

  8. ماجرای استعفای معاون وزیر بهداشت؛ از گمانه زنی تا استقبال!

  9. رهبر انقلاب: اقتصاد خانواده‌ها در چند سال اخیر به شدت تحت فشار بوده/ نمی‌توان به امید گشایش بیگانگان ماند/ مذاکره برای رفع تحریم را یکبار امتحان کردیم و به نتیجه‌ای نرسید

  10. چرا عربستان به صلح مجانی با اشغالگران تن داد؟

  11. سیلی بزرگ انصارالله به آل سعود

  12. از آسیه پناهی تا تخریب آلونک زن سرپرست خانوار در بندرعباس؛ چکار باید کرد؟

  13. ملک زاده استعفا کرد

  14. روحانی: خدا را شکر شرِ ترامپ کم شد

  15. درخواست نماینده مجلس از رئیس قوه قضائیه مبنی بر محاکمه عباس آخوندی

  16. فرار رو به جلوی آقای معاون با استعفای توئیتری

  17. تصاویر جدید و غرورآفرین از ناو جدید سپاه

  18. استانداری تهران: فروش مرغ بالاتر از ۲۰۴۰۰ تومان تخلف است

  19. دلیل افزایش قیمت لبنیات و مرغ در بازار چیست؟

  20. واکنش ترامپ به ترور محسن فخری‌زاده

  21. ملک‌‌زاده: در حضور روحانی با ایمنی گله‌‌ای مخالفت کردم/ داروهای مورد استفاده استاندارد بودند

  22. زمزمه نامزدی سیدحسن خمینی در انتخابات ۱۴۰۰/ واکنش محسن رضایی به تخریب آلونک در بندرعباس/ روایت زیدآبادی از تعارض اصلاح‌طلبان درباره «دولت پنهان»

  23. جزئیات افزایش کارمزد خدمات بانکی از امروز + جدول

  24. ترامپ کوتاه آمد/ رئیس جمهور آمریکا با انتقال قدرت به بایدن موافقت کرد

  25. قالیباف: پایه های اقتصاد داخلی ایران در شرایط تحریم محکم‌تر شد

آخرین عناوین