معافیت مالیاتی کمکی به توزیع عادلانه درآمد نمی‌کند + جدول

گروه اقتصادی الف،   3990704015

بر اساس یافته‌های یک گزارش پژوهشی استفاده از ابزار معافیت در نظام مالیات بر ارزش افزوده برای کاهش ضریب جینی و عادلانه‌تر کردن توزیع درآمد چندان راهگشا نیست.

به گزارش تسنیم، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با انتشار گزارشی با عنوان «تأثیر اعطای معافیت های مالیاتی در نظام مالیات بر ارزش افزوده بر نابرابری و توزیع درآمد» به بررسی آثار معافیت های مالیاتی بر کاهش ضریب جینی و عادلانه‌تر کردن توزیع درآمد پرداخت و اعلام کرد: استفاده از ابزار معافیت برای تحقق این اهداف چندان راهگشا نیست و با توجه به تبعات متعدد و مهم اعطای معافیت های مالیاتی در نظام مالیات بر ارزش افزوده توصیه می‌شود که حتی‎المقدور، دامنه معافیت‌ها کاهش یابد.

براساس این گزارش، یکی از مهمترین اجزای قانون مالیات بر ارزش‌افزوده (مصوب سال 87)، فصل مربوط به معافیتها و نرخ صفر است که برخی از موارد معافیت با هدف کاهش بار مالیاتی دهکهای پایین درآمدی و خارج کردن اقلام اساسی مورد نیاز این خانوارها تعبیه شده بود. بیشتر معافیتها روی کالاهای اساسی اعطا شده بود که مهمترین آنها عبارتند از: محصولات کشاورزی فراوری نشده، دام و طیور زنده، آبزیان، مواد غذایی ضروری، شیرخشک کودکان، کتاب و مطبوعات، کالاهای همراه مسافر، دارو، خدمات درمانی و بهداشتی، خدمات بانکی و حمل‌ونقل مسافری، خدمات آموزشی و پژوهشی، اقلام با مصرف دفاعی، فرش دستباف و خوراک دام و طیور. همچنین صادرات کالاها و خدمات مشمول نرخ صفر می‌شود.

براساس بررسی های بازوی کارشناسی مجلس، لایحه مالیات بر ارزش‌افزوده در زمستان 1395 در مجلس اعلام وصول شده است و نهایتاً با اعمال تغییرات قابل ملاحظه‌ای به‌ویژه «موسع نمودن فهرست معافیت‌های مالیاتی» در اردیبهشت 1399 به تصویب مجلس رسید. از مهمترین تغییرات تصویب شده در حوزه معافیت‌های مالیاتی میتوان به معافیتهای مصوب مرتبط با «مواد اولیه اصلی تولید فرش دستباف»، «صنایع دستی تولید داخل»، «خوراک دام و طیور »، «ماست»، «تخم ماکیان»، «خمیر کاغذ و کاغذ باطله»، «انواع شمش طلا اعم از تولید داخل و وارداتی»، «کلیه مراحل خدمات تهیه، تولید، پخش و عرضه فیلم، سریال، تئاتر و موسیقی»، «خدمات چاپ، انتشار، نشر و توزیع»، «آب مصارف کشاورزی»، «خدمات بازار سرمایه»، «خدمات انتشار نقل‌وانتقال سهام، حق تقدم  و ...»، «خدمات آرامستان‌ها»، «خدمات بیمه‌های زندگی، بیمه‌های محصولات کشاورزی، بیمه اجتماعی و درمان تکمیلی»، «خدمات حمل‌ونقل بار»، «خدمات ورزشی»، «خدمات اقامتی هتل‌های سه ستاره و پایین‌تر و مهمانپذیرها»، «ارائه خدمات بسته‌بندی، انبارداری، شستشو، خشک‌کردن و ... به محصولات کشاورزی» اشاره کرد.

در بخش «جمع بندی و پیشنهادهای سیاستی» گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به اینکه برخی از موارد مندرج در فهرست معافیت‌ها در قانون مالیات بر ارزش‌افزوده (مصوب سال 87) با هدف کاهش بار مالیاتی دهک‌های پایین درآمدی و خارج کردن اقلام اساسی مورد نیاز این خانوارها تعبیه شده، آمده است: «در این گزارش با تمرکز بر موضوع فوق، تأثیر اعطای این معافیت‌ها بر بار مالیاتی هریک از دهک‌های شهری و روستایی و شدت تنازلی بودن مورد بررسی قرار گرفت».

بازوی کارشناسی مجلس ضمن تشریح جزئیات بررسی های صورت گرفته، اعلام کرد: «دلالت سیاستی یافته‌های این گزارش آن است که استفاده از ابزار معافیت برای کاهش ضریب جینی و عادلانه‌تر کردن توزیع درآمد چندان راهگشا نیست».

تبعات متعدد و مهم معافیت های مالیاتی در نظام مالیات بر ارزش افزوده

در گزارش این مرکز پژوهشی با تاکید بر اینکه از یکسو تعداد اقلام کالاها و خدمات معاف در قانون مالیات بر ارزش‌افزوده ایران، بیش از بسیاری کشورهاست و ازسوی دیگر، با توجه به پیامدهای نامطلوبی که معافیت‌ها برای نظام مالیات بر ارزش‌افزوده ایجاد میکنند توصیه می‌شود که حتی‎المقدور، دامنه معافیت‌ها کاهش یابد، آمده است: «بدیهی است که موسع شدن فهرست کالاها و خدمات معاف موجب شکسته شدن حلقه مالیاتی می‌شود که اثری جز کاهش کارایی نظام مالیات بر ارزش‌افزوده، کاهش درآمدهای دولت از محل مالیات غیرمستقیم (و به‌تبع آن کاهش توانایی در اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری و ارائه خدمات عمومی)، از دست رفتن اطلاعات مؤدیان و چرخه کامل کالاها و خدمات، کاهش اطلاعات در دسترس برای وصول مالیات بر درآمد، افزایش احتمال بروز پدیده «مالیات آبشاری» و جلوگیری از اجتناب و فرار مالیاتی نخواهد داشت».

گفتنی است، با اعمال ساختار نرخ های مالیاتی تغییر یافته و گسترش دامنه معافیتها به موجب مصوبات سال 1399 مجلس  در مقایسه با حالت  اعمال ساختار مالیاتی  بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده سال 1387  نه تنها بار مالیاتی دهک های درآمدی پایین افزایش می‌یابد ، بلکه بر شدت تنازلی بودن مالیات بر ارزش افزوده نیز افزوده می‌شود.

مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به ایرادات شورای نگهبان به مصوبه مجلس درباره لایحه مالیات بر ارزش افزوده و بازگشت این مصوبه به مجلس، اعلام کرد: «فرصت مناسبی فراهم است تا ضمن محدودتر کردن دامنه معافیتها که عملاً تأثیر چندانی بر کاهش نابرابریهای درآمدی ندارد، چارچوب منطقی برای اعطای معافیتها طراحی شود. مروری بر تئوریهای طراحی نظام بهینه مالیات بر ارزش‌افزوده و تجربیات کشورهای موفق مجری نظام مالیات بر ارزش‌افزوده حاکی از آن است که اعطای معافیت‌ها درخصوص کالاها و خدماتی با آثار خارجی مثبت قابل ملاحظه (مانند خدمات آموزشی و خدمات حوزه سلامت)، کالاها و خدماتی که هزینه‌های تمکین و اجرایی بالایی به نظام مالیاتی کشور و مؤدیان وارد می‌کند (نظیر محصولات کشاورزی) و برخی کالاها و خدماتی که سهم بالایی در سبد هزینه دهک‌های درآمدی پایین (مانند نان) دارد، لذا توصیه می‌شود که با مدنظر قرار دادن اصول فوق‌الذکر، بازنگری اساسی در فهرست معافیتهای مالیاتی صورت گیرد».

شدت تنازلی بودن مالیات بر ارزش افزوده نسبت به نرخ متوسط مالیاتی دهک اول به دهم در ادامه قابل مشاهده است.

پربحث‌های دیروز

  1. پزشک ۵۰۰ تومانی میبد درگذشت

  2. باهنر: در برجام گل‌هایی زدیم و گل‌هایی هم خوردیم/ احمدی‌نژاد میگفت می‌خواهم با سرعت ۱۴۰ كیلومتر بروم/ اصلاح‌طلبان نمی‌توانند خودشان را از دولت مبرا کنند

  3. ابلاغ مجوز افزایش قیمت‌ خودروها برای سه ماهه سوم سال + جزئیات و قیمت‌ها

  4. واکنش شهرداری مشهد به ماجرای تندیس چوبی شجریان

  5. ۱۳ کلید برای ورود به کاخ سفید

  6. رضایی: هرکس در آمریکا رأی بیاورد باید تحریم‌ها را رفع کند/ چند کشور تقاضای خرید تسلیحات ایرانی دارند

  7. تکرار ماجرای حساب‌های خاص؟

  8. خوش خیالی خطرناک به روایت ربیعی/واکنش لعیا جنیدی به مرگ مهرداد سپهری/حاشیه‌های برگزاری یک جشن در مشهد/فاصله بین روحانی و قالیباف تمام می‌شود؟

  9. واکنش متفاوت نماینده مجلس به تحریم زنگنه؛ آقای ظریف از طلبت بگذر!

  10. سیاست یا دعوای حیدری - نعمتی؟!

  11. اعلام نظر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم درباره سید کمال حیدری

  12. فرق پلیس ایران با پلیس آمریکا

  13. احمد توکلی: به‌جای تحمیل هزینه سنگین، با کنکوری‌ها مدارا کنید

  14. مسکن تهران گران‌تر از لس‌آنجلس!

  15. قالیباف: استیضاح رئیس جمهور در حال حاضر به صلاح نیست

  16. عقب‌نشینی از محدودیت‌ها در دقیقه ۹۰

  17. سوگنامه‌ای بر چهلمین سالگرد اشغال خرمشهر

پربحث‌های هفته

  1. صحبت‌های کوبنده نماینده ایلام: کجا دشمن گفته است پراید بنجل ۸ میلیونی را ۱۳۰ میلیون بفروشیم

  2. یا رومی روم یا زنگی زنگ !

  3. جنجال توییت «ذوالنوری» به روایتی دیگر

  4. غرب لیبرال، آزادی بیان یا مدیریت افکار!؟

  5. فیلم / تصاویر دوربین مداربسته از محل درگیری مهرداد سپهری

  6. قالیباف کرونا گرفت

  7. وقت فریاد است، از ساحت علم تاریخ دفاع کنید

  8. اوراسیا تایمز: چرا ایران قادر است جنگنده های بسیار پیشرفته آمریکا را "سرنگون" کند؟

  9. چرا قرعه کشی خودرو عادلانه نیست؟

  10. پزشک ۵۰۰ تومانی میبد درگذشت

  11. سودای خام سودان در ایجاد رابطه با اسراییل

  12. چهار دلیل ریزش عجیب دلار

  13. اقدام تحسین برانگیز نجاح محمدعلی در پاسخ به توهین کارشناسان من و تو

  14. دلایل عجیب سلبریتی‌ها برای ازدواج‌نکردن!

  15. واریز ۲۷ هزار میلیارد تومان به حساب خاص رئیس جمهور

  16. تازه‌ترین قیمت انواع خودرو/ پژو ۲۰۶ ارزان شد

  17. فرماندار آبادان: همه کسانی که در فیلم حاضرند بازداشت شدند

  18. رهبر انقلاب: برای مقابله با کرونا باید تصمیم قاطع حاکمیتی گرفته شود/ توصیه‌های مهم برای مواجهه با ویروس کرونا/ انتقاد صریح از هتک حرمت رئیس‌جمهور

  19. عدم خوشبینی مقام معظم رهبری به مذاکره با آمریکا

  20. تذکر لسانی بهانه‌ای برای ضرب و شتم/ دلجویی امام جمعه رشت از بانوی آمر به معروف

  21. دفاع پاریس از توهین به پیامبر اسلام؛ ماکرون: عقب‌نشینی نمی‌کنیم

  22. ارزهای خانگی از پستوها در آمد؟

  23. فیلم/ به تاراج بردن خیارهای یک مزرعه حاشیه تهران!

  24. ماجرای مهرداد سپهری به روایت چند شاهد عینی

  25. ترامپ چگونه رژیم‌های عربی را وادار به سازش با صهیونیست‌ها کرد؟

پربحث‌های هفته

  1. چرا قرعه کشی خودرو عادلانه نیست؟

  2. چهار دلیل ریزش عجیب دلار

  3. تازه‌ترین قیمت انواع خودرو/ پژو ۲۰۶ ارزان شد

  4. ارزهای خانگی از پستوها در آمد؟

  5. همتی: انتظار داریم صندوق بین المللی پول تقاضای وام ایران را تصویب کند

  6. ابلاغ مجوز افزایش قیمت‌ خودروها برای سه ماهه سوم سال + جزئیات و قیمت‌ها

  7. برای توقف سقوط بورس چه باید کرد؟

  8. مجوز خودروسازان برای افزایش قیمت در پاییز

  9. ایران در فهرست سیاه FATF باقی ماند

  10. پشت‌پرده کاهش قیمت سکه و طلا چیست؟

  11. طرح تامین کالاهای اساسی به زیان کارگران و بازنشستگان تامین اجتماعی

  12. با ارزش ترین برندهای جهان معرفی شدند

  13. سوداگران بازار ارز را به انتخابات آمریکا گره می‌زنند/ ۸۰ میلیارد دلار ارز بلوکه شده در سایر کشورها داریم!

  14. توکلی خطاب به وزیر صمت: انحصار واردات کالاهای اساسی را بشکنید

  15. واکنش اتاق بازرگانی به عدم بازگشت ارز صادراتی توسط ۷۰ کارتن خواب

  16. مسکن تهران گران‌تر از لس‌آنجلس!

  17. دلیل نایاب شدن روغن چیست؟/ افزایش قیمت روغن مقطعی است

  18. همتی: نرخ سود بانکی افزایش پیدا نمی‌کند

  19. قیمت دلار در صرافی: ۲۵,۴۷۰ تومان

  20. وضعیت قیمت آپارتمان‌های ۱۰۰ متر به بالا در تهران + جدول

  21. استیضاح وزیر اقتصاد کلید خورد/ ناکامی بورس پاشنه آشیل وزارت اقتصاد؟

  22. روحانی: مسکن مهر یک طرح بزرگ بود/ تکمیل مسکن مهر در دوره اسلامی شتاب گرفت

  23. آخرین قیمت‌ها در بازار خودرو/ قیمت پراید ۳۰ میلیون تومان کاهش یافت

  24. سیگنال تازه همتی به بازار ارز/ صادرات نفت افزایش یافت

  25. حاجی بابایی: باید به ۶۰ میلیون نفر کالا برگ پرداخت شود

آخرین عناوین