از راه‌آهن سراسری تا برجام/ آیا بخاطر اخلاق، حق ایران را می‌دهند؟

علی امیری فراهانی، گروه تعاملی الف،   3990615001 ۱۰۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱۴ تکراری یا غیرقابل انتشار
از راه‌آهن سراسری تا برجام/ آیا بخاطر اخلاق، حق ایران را می‌دهند؟

سوم شهریور ماه مصادف بود با هفتاد و دومین سالگرد اغاز به کار راه آهن سرتاسری ایران از بندر امام در کرانه خلیج‌فارس به بندر ترکمن در کرانه دریای مازندران. همزمان در این روزها شهریور ما شاهد بحث‌ها و تحلیل‌ها درباره تفاهم نامه برجام و مکانیزم ماشه و برگشت احتمالی تحریم‌ها شورای امنیت در پایان شهریورماه هستیم.

همه کسانی که به تاریخ و سیاست و اقتصاد ایران علاقمندند کمابیش قبول دارند که در تاریخ صد ساله اخیر ایران این دو پروژه و برنامه یعنی راه اهن سرتاسری ایران و برجام نقش انکار ناپذیر و بسیار تاثیر گذاری برای زمان خود و اینده ایران داشته و خواهد داشت. ولی باید یاداوری کنیم هر دو این پروژه‌ها یعنی ساختن راه آهنی سرتاسری و همچنین باز تعریف رابطه ایران با دنیا در برجام، آرزوی ده‌ها سال ملت ایران در جهت سازندگی و صلح و دوستی برای ایجاد زمینه بهبود وضعیت اقتصادی کشور بوده که فقط دست تاریخ و روزگار این دو نام را به ان‌ها مرتبط می‌کند. 

به همین دلیل هدف این یادداشت هرگز دفاع از راه آهن سراسری یا یا انتقاد از برجام نیست ولی دفاع و انتقاد از این پروژه‌ها و نحوه انجام آنها است. و از آن مهمتر هدف اصلی پرداختن به آسیبی است که سال‌ها است که کارشناسان و متخصصان سیاسی و حتی اقتصاد از همه طیف‌ها و نحله‌های فکری ما دست به گریبان ان هستند که همانا سیاسی کردن بسیار غلیظ هر انچه در ایران انجام شده یا خواهد شد است. با این نگاه این یادداشت تلاش دارد به عنوان نمونه این دو پروژه راه اهن سرتاسری و برجام را فقط از نظر فنی و استاندارد بررسی کند تا شاید سر مشقی باشد که در کشور به مسایل کلان اقتصادی و سیاست بین الملل و... نه از حب و بغض سیاسی به اشخاص بلکه از زاویه منافع ملی بپردازیم.

برای شروع ابتدا به راه اهن سرتاسری می‌پردازیم. بزرگترین انتقادات به این راه اهن همان مسیر انتخاب شده شمال به جنوب ان و گذشتن از کریدور گردنه گدوک و فیروزکوه که از بخت! منتقدان با محل تولد و زندگی رضا خان هم منطبق بوده است. بیشتر منتقدان بیان می‌فرمایند که این مسیر تماما اشتباه بوده و باید راه اهن بر مسیر شرقی و غربی یعنی از میرجاوه به مرز ترکیه یا خسروی در مرز عراق و یا از بوشهر و گذشتن از شهرهای بزرگ ایران مانند اصفهان و شیراز عبور می‌کرده و از همین جهت می‌فرمایند که پس این خط اهن تماما در خدمت انگلیس بوده و با وجود اینکه شروع تصمیم به ساخت در این مسیر 1923 بوده ولی انگلیس انقدر قدرتمند بوده که توان پیش گویی جنگ جهانی دوم در سال 1938 و اتحاد انگلیس و روسیه که دشمنان قسم خورده بودند را در سال 1943 را داشته!

فقط برای اینکه متوجه شویم تا چه اندازه دید سیاسی مانع تحلیل کارشناسی در مورد این خط آهن شده به موارد ذیل اشاره می‌کنیم:

1- راه اهن سرتاسری ایران ارزوی ده‌ها ساله ملت ایران در آن زمان بوده که با تشدید توسعه راه اهن های سرتاسری در کشورهای پیشرو جهان مانند امریکا و روسیه و عثمانی و کانادا و .... در بین ملت ایران هم در اولویت بوده و این طور نبوده که ایران ناگهان به آن پرداخته باشد.

2- در تمام کشورهای دنیا برای راه آهن و حتی در همه شهرهای دنیا برای مترو دو خط شمالی و جنوبی یا شرقی و غربی در اولویت بوده که بنا بر شرایط یکی اول انتخاب می شده ودیگری دوم. ولی در تمام کشورهای دنیا ابتدا خط اهن سرتاسری در اولویت قرار می‌گرفته که دو بندر در دو دریا را که کشوری را در بر می گرفته وصل می نموده. همین است که ما می‌بینیم در آن زمان راه اهن سرتاسری امریکا از بندر نیویورک به بندر اکلند یا راه اهن سرتاسری کانادا از بندر هالیفاکس تا بندر وانکوور و راه اهن سرتاسری روسیه از بندر سن پترزبورگ به بندر ولادیوستک و... ارزوی ملی و اولویت اول ساخت راه اهن  ملت‌های امریکا و کانادا و روسیه و... بوده است.

3- از همین رو است که راه اهن سرتاسری ایران هم ارتباط دادن دو بندر ایران در ابهای جنوب و شمال را هدف و اولویت اصلی خود قرار داده. اگر از نظر فنی و با توجه به محدودیت بودجه نگاه کنیم دقیقا نزدیکترین بندر ابهای جنوب به ایران مرکزی و پایتخت همین بندر امام است و نزدیکترین بندر انروز ایران در دریای خزر در کنار بندر انزلی همین بندر ترکمن است. طبیعی است که اگر مسیر طولانی بندرعباس به انزلی انتخاب می شد نیاز به بودجه چندین برابری داشت که عملا از عهده کشور خارج بود. حتی همین امروز هم بندر امام اصلی ترین بندر کشور در واردات مواد غدایی و اساسی ایران است و اگر بندر خرمشهر انتخاب می‌شد بدلیل محدودیت ورود کشتی‌های اقیانوس پیما و نزدیکی بیش از اندازه به مستعمره عثمانی و انگلیس یعنی عراق هرگز نمی توانست کارکرد مثبت بندر امام را داشته باشد.

4-  اما اینکه چرا بندر انزلی انتخاب نشد غیر از بحث نفوذ روزافزون و خطر بنیادی از گسترش روسیه کمونیست در قفقاز به بحث فنی مربوط می شود. خوزستان و مازندران و دشت گرگان همین امروز هم بزرگترین مراکز تولید کشاورزی و جمعیتی ایران هستند و از طرفی در آن سال‌ها هر روز بر اهمیت خوزستان به عنوان مرکز تولید طلای سیاه ایران و دنیا افزوده می‌شد و به غیر از لزوم تحکیم قدرت دولت مرکزی ایران در خوزستان که توسط  عثمانی در قبل و انگلیس در زمان ساخت راه اهن سرتاسری که عراق در تصرف آن‌ها بود تهدید می‌شد تنها وسیله حمل نفت از خوزستان به ایران مرکزی و پایتخت بشکه و در نتیجه راه اهن بود. در ان زمان‌ها خبری از خط لوله حتی در اروپا  نبود.  ضمن اینکه دوستانی که در جنگ تحمیلی 8 ساله  از نزدیک اشنا بودند می‌دانند تنها دلیلی که خوزستان مرکز عملیات بزرگ ایران بود غیر از اهمیت منابع نفت ان همین وجود راه اهن سرتاسری بود. سومار و قصر شیرین و مندلی و مهران... نزدیکترین فاصله به مرکز عراق و بغداد را داشتند ولی حتی تا همین امروز هم یک جاده استاندارد از ایران مرکزی به این نواحی ندارند چه برسد به راه اهن که لازمه حمل لجستیک جنگی و نیرو ادوات جنگی در ابعاد عظیم است.

5-  همچنین این خط اهن تا همین امروز تنها خط اهنی در ایران هست که از رشته کوه زاگرس و البرز عبور کرده و ما فقط در سال‌های اخیر با صرف ده‌ها سال تلاش و بودجه بسیار سنگین توانستیم راه اهن قزوین به رشت را تکمیل کنیم. اگر همین امروز از هزار شرکت مشاور راه و ساختمان در ایران و دنیا پرسیده شود که بهترین مسیر و کم هزینه ترین مسیر برای عبور از البرز و ارتباط راه اهن و بزرگراه تهران به دریای خزر کدام مسیر است باز هم انها مسیر و کریدور فیروزکوه و گردنه گدوک را پیشنهاد خواهند داد ضمن اینکه باز اتوبان خرم اباد به اندیمشک برای عبور از زاگرس تقریبا در همین کریدور راه اهن سرتاسری ساخته شده است و نه پلدختر. حتی همین امروز هم با وجود ده‌ها سال تلاش و هزاران میلیارد تومن بودجه باز هم تنها بزرگراه تکمیل شده بین تهران تا کرانه دریای خزر همین محور فیروزکوه به قائم شهر است. ایا مسئولین وزارت راه در جمهوری اسلامی هم هدفشان عبور اولین بزرگراه شمال از محور فیروزکوه و نزدیکی به محل تولد فلان سیاستمدار پهلوی بوده است؟!

6- اما در مورد نقش انگلیس. در آن زمان ایران میان دو مستعمره بزرگ انگلیس یعنی هند در مرز میر جاوه در شرق و عراق و اردن و فلسطین مستعمره انگلیس در غرب و بغداد و ساحل مدیترانه بوده است و انگلیس بعد از فروپاشی عثمانی دست بالا را در ترکیه داشت. اگر مسیر شرقی و غربی انتخاب شده بود قطعا برای این دوستان منتقد بسیار اسانتر و قابل قبول تر نبود که گفته شود هدف از این راه اهن تسهیل غارت هند توسط انگلیس و رساندن تولیدات هند به دریای مدیترانه و اروپا توسط امپراطوری انگلیس بوده است؟ اگر این راه اهن از بوشهر به شهرهای بزرگ آن روز ایران یعنی شیراز و اصفهان و....کشیده شده بود ایا همین دوستان نمی‌گفتند که هدف غارت شهرهای ایران یا مصرفی کردن شهرهای ایران توسط امپراطوری انگلیس بوده است؟ ولی به هر حال قطعی بود و هست که ما باید راه اهن های بسیاری در ایران بسازیم. مانند راه اهن سرتاسری چابهار به سرخس یا راه اهن سرتاسری اهواز به کرمانشاه و سرو و .... ولی در اینجا فقط بحث اولویت در شرایط زمانی بود. 

7- و بالاخره اینکه راه اهن سرتاسری ایران از سرمایه ملت ایران و توسط شرکت مشاور دانمارکی و با کمک شرکت‌های المانی و اتریشی و ترکیه ساخته شد.  ایا آلمان یا انگلیس انقدر نااگاه بودند که مسیری را پیشنهاد دهند که ارزوی روسیه برای رسیدن به ابهای گرم خلیج فارس بوده است؟ آیا انگلیس که در 1923 دشمنی خونی تر از روسیه نداشته است؟ پیش بینی کرده بود که بیست سال بعد متحد روسیه برای پیروزی در جنگ خواهد شد و به همین جهت به این مسیر نیاز داشته؟ در آن زمان هیتلر هنوز به عنوان یک سرباز گمنام بود! تمام هدف انگلیس در آن زمان خلاصه شده بود در حفاظت از مستعمره خود هند و عدم تسهیل رسیدن نیروهای روسی که با ایدئولوژی کمونیست تهاجمی تر هم شده بودند به خلیج فارس.  چگونه ممکن است که پروژه‌ای را تایید کند که بزرگراهی احتمالی برای روسیه به خلیج فارس بوده باشد؟ این بزرگنمایی قدرت‌های بزرگ از همان دست آسیب‌ها است که بسیار در ایران شایع است. قدرت‌های بزرگ مانند انگلیس آن زمان دارای توانایی‌های بالا هستند ولی اینطور نیست که همه چیز مطابق میل آنها پیش برود یا قدرت پیش بینی دقیق ده یا بیست سال بعد را داشته باشند.

اما حالا با این زمینه می‌توانیم به همان سیاق به چند نکته و اوردن اشکال و انتقاد اساسی در مورد تفاهم نامه شفاهی برجام بپردازیم.  ممکن است برخی دوستان بفرمایند که همش نگاه انتقادی به برجام شده است. ولی این دوستان را تذکر می‌دهیم که به نظر این قلم برجام و اصولا هر تلاش دیپلماتیک و مذاکره برای حل مشکلات و کاهش مسایل بین ایران و قدرت‌های رقیب نه تنها اشتباه نیست بلکه ضرورت ملی ایران چه در زمان مذاکرات برجام و چه امروز هست ولی انتقادات فقط از نظر فنی و به نحوه اجرای آنها وارد شده است و نه به لزوک و ضروت انجام انها:

1-  اول از همه باید بگوییم که همانطور که نام رضاخان برای برخی دوستان در مورد راه‌آهن سرتاسری مهم است و به دلیل این نام کل پروژه و آرزوی ملت ایران را تخطئه می‌کنند، برجام هم پروژه‌ای بود که چه با وجود آقای ظریف و روحانی و چه توسط هر شخص دیگری که به ریاست جمهوری و وزارت می‌رسید باید دنبال می‌شد. چون مانند راه‌آهن سرتاسری تصمیم شخصی نبود بلکه برامده از نیازهای روز کشور و ملت بود و همین الان هم مشخص شده که اغاز پروژه برجام به قبل از انتخابات 1392 می‌رسیده.

2- اما بزرگترین مشکل برجام همین عدم سند شدن و نداشتن امضا در آن است. همان روز ها هم نوشتیم که برجام متاسفانه یک امضا ندارد و در واقع یک توافق شفاهی است که از فرط طولانی بودن طرفین آن را روی کاغذ آوردند. در حقوق بین الملل که هیچ حتی در حقوق اجاره کردن اتاق و خانه و توافقات خرید و فروش بین مغازه‌ها و تجار جز و قولنامه، کاغذی که هیچ امضا و شاهد نداشته باشد هرگز به عنوان سند حقوقی و محکمه پسند مورد قبول واقع نمی‌شود مگر در حد همان توافق طرفین مانند قول شفاهی و یا اخلاقی جان کری تضمین ماست! همین است که ترامپ براحتی از برجام خارج شد. اگر برجام را سندی بین المللی کرده بودیم غیر ممکن بود که ترامپ بتواند به این راحتی از آن خارج شود.

3-  البته دوستان مذاکره کننده می‌فرمایند که اگر می‌خواستیم این توافق را سند و بین المللی کنیم کنگره آمریکا که دست جمهوریخواهان است همکاری نمی کرد. همین نشان می‌دهد چه اندازه دوستان با وجود سال‌ها زندگی و کار در امریکا از واقعیت حاکمیت امریکا دور هستند. همین الان که مخالف ترین و تهاجمی ترین تیم آمریکا بر کاخ سفید مسلط است ولی خط قرمز حتی تندرو ترین آنها مانند لیندسی گراهام یا تدکروز یا پمپئو و حتی خود ترامپ و... همان عدم استفاده از نیروی نظامی به شکل گسترده و درگیر شدن در جنگی دیگر حتی محدود در خاورمیانه است. به همین دلیل بود که بولتون تنها ماند و به حاشیه رانده شد.

4- از طرف دیگر بزرگترین نگرانی و تهدید امنیتی آمریکا و غرب و اسراییل  همان نیروگاه آب سنگین اراک بود. چون اگر آن نیروگاه به بهره برداری می‌رسید هیچ امکانی برای حمله به آن نبود و اگر می‌خواستند به آن قبل از بهره برداری حمله نظامی کنند همان شکستن خط قرمز عدم درگیری در خاورمیانه انها بود. بنابر این اگر ما براحتی این بزرگترین برگ برنده انها را سیمان نمی‌کردیم با کمی بالا و پایین حاکمیت آمریکا بر خلاف تبلیغات مجبور می‌شد برجام را سند و معاهده کند و در آنصورت ترامپ یا هر رئیس جمهوری دیگری هرگز نمی‌توانست به راحتی از آن خارج شود.

5- قطعی بدانید که اصولا تنها دلیل سیاست کنونی فشار حداکثری و تحریم تیم ترامپ و پمپئو بخاطر موفقیت تیم اوباما و کری در گرفتن امتیاز اراک بود. حتم بدانید اگر هنوز نیروگاه اتمی اراک به عنوان نگرانی معتبر امریکا و اسراییل باقی مانده بود حتی ترامپ و پمپئو هم دقیقا همان راهی را می‌رفتند که اوباما و کری رفتند. یعنی مذاکره و امتیاز برای خارج کردن برگ نیروگاه اراک از دست ایران. و اگر بایدن و سوزان رایس هم به قدرت برسند در صورتی که که ترامپ و پمپئو موفق می‌شدند نیروگاه اراک را از دست ایران خارج کنند همان سیاست فشار حداکثر و تحریم را در پیش می‌گرفتند.

6- اشتباه بزرگ دیگر که خسارات بسیار سنگینی برای ما داشت همان تکرار و تکرار بی مورد انکار حق ذاتی ملت و کشور ایران برای داشتن ابزار بازدارنده اتمی است. شما شاید انسان بسیار شریفی باشید ولی دلیل ندارد که در یک درگیری حقوقی ابتدا به ساکن از تمام حق و حقوق خود بگذرید. این نهایت ساده اندیشی و سرمشق بدی را برای دیگر مجرمان یا رندان قرار می‌دهد. ابتدا باید حق خود را در برابر قاضی و دادستان و شاهدان تثبیت و تحکیم کنید و بعد به مرحله گذشت و یا غیر اخلاقی بودن داشتن بمب اتم و... برسیم. بدون اینکه امتیازات ممکن را بگیریم از حق ذاتی ملت ایران عبور کنیم و با سادگی بگوییم ما بمب نمی‌خواهیم! این یعنی زمینه برای نهایت سو استفاده طرف را فراهم اوردیم. اگر می‌بینید که آلمان و ژاپن با وجود اینکه شکست خورده و اشغال شده بودند ولی باز بزرگترین امتیازات اقتصادی و امنیتی را از امریکا و کشورهای پیروز گرفتند به این دلیل ساده بود که در برابر غیر اتمی اعلام کردن خود خواهان امتیازات مکفی اقتصادی و سرمایه ای و امنیتی شدند و موفق هم بودند. ولی ما در برابر هیچ بارها و بارها اعلام کردیم که از حق ملت خود دواطلبانه و به خاطر رعایت اخلاق گذشت می‌کنیم با این نگاه ساده انگارانه که آنها هم خواهند گفت چه انسان‌های شریفی، پس ما دیگر حرفی نداریم!

7- همین اشتباهات بود که زمینه گنجاندن مکانیزم ماشه را فراهم کرد. متاسفانه همانطور که در بحث خروج آمریکا از برجام و اجرای مجدد تحریم‌ها کارشناسان و مذاکره کنندگان ما بارها و بارها اعلام کردند بر اساس قوانین بین الملل امریکا نمی‌تواند از برجام خارج شود ولی دیدیم چه شد و چه اندازه اروپا و حتی چین و روسیه و ترکیه و هند و غیر متعهد و... با وجود ژست مخالف سیاسی با تحریم‌های آمریکا همکاری می‌کنند باز هم همان داستان را در مورد مکانیزم ماشه داریم تکرار می‌کنیم و کشورهای دیگر هم باز همان ژست سیاسی را می‌گیرند ولی در نهایت با آن موافقت می‌کنند. دلیل ساده آن هم این است که در هیچ کجای برجام شفاهی و در هیچ کجای قطعنامه 2231 شورای امنیت ما نتوانستیم بندی را وارد کنیم که کشورهای شرکت کننده در این توافق شفاهی حق خروج از برجام را ندارند. حتی ایران هم می‌تواند از برجام خارج شود. ولی تفاوت کار غیر حرفه‌ای این است که شش کشور دیگر مانند امریکای ترامپ می‌توانند بدون تبعات و تنبیهات حقوقی و نگرانی از قول شفاهی جان کری دموکرات از برجام خارج شوند ولی خروج و حتی نقص برجام از سوی ایران مساوی است با بازگشت خودکار همه تحریم‌ها و قطعنامه‌ها حتی با شکایت یک کشور شرکت کننده که باز در قطعنامه 2231 مشروط به هیچ بند و اما و اگری هم نگردیده. عملا کاری که امریکا دارد انجام می‌دهد.

متاسفانه از این دست اشتباهات بسیار داشتیم. قطعی بدانید که اگر ترامپ اطمینان داشت که وقتی از برجام خارج شود بلافاصله ایران هم از برجام خارج خواهد شد و به بازرسان آژانس اجازه بازرسی بر اساس برجام را نمی‌دهد قطعا از برجام خارج نمی‌شد. و الان هم هر کاری که کشور و مقامات و مسئولان انجام دهند ولی تا زمانیکه روزی چند نفر از بازرسان آژانس از بالا تا پایین صنعت هسته‌ای کشور را زیر نظر دارند امریکا و اسراییل و غرب کوچکترین نگرانی ندارند و دقیقا رای ممتنع اروپا و لاف همکاری زدن با ایران و باقی ماندن در برجام و تایید چین و روسیه فقط برای حفظ اهرم بازرسی‌های آژانس است و تا بر اساس این بازرسی‌ها کوچکترین نگرانی نداشته باشند بر چه اساس به کشور ما امتیاز بدهند؟!  نکند با همان منطق دوستان مذاکره کننده که مثلا حالا که ایران اخلاقی رفتار کرده ما هم بر اساس اخلاق! به ایرانی‌ها که سفارت ما در تهران را تغییر کاربری دادند امتیاز می‌دهیم.

با پوزش به دلیل طولانی بودن ولی می‌دانم که بسیار از دوستانی که وقت گذاشتند و این نوشته را تا به اینجا خواندند باز نظرات مثبت یا منفی به آن خواهند داشت. بخصوص در مورد انتقاد به اشخاص. ولی همانطور که آمد این یادداشت فقط تلاش کرد که آسیبی که در جامعه و تحلیلگران و متخصصین ما هست را بازتاب دهد. شاید موفق نبوده. ولی باور کنیم که در بسیاری از مسایل دچار این آسیب هستیم. اگر به رضاخان بدلایل سیاسی و فرهنگی و.... انتقادات سختی داریم دلیل ندارد به  همه تاریخ ایران و تلاش مهندسان و کارگران و آرزو و سرمایه ملت ایران انتقاد داشته باشیم. اگر از آقای ظریف حمایت می‌کنیم  قطعا هر انتقادی به برجام را مساوی حمایت از مثلا اقای احمدی نژاد یا جلیلی ندانیم. باور فرمایید که انتخاب فقط بین دو نفر یا دو دیپلمات یا دو راه نیست که اگر از یکی انتقاد شد حتما موافق دیگری باید باشیم. خیر. بسیار افراد و تفکرها و مسیرهای دیگری در داخل ایران هستند که لزوما در ذیل اقای ظریف یا جلیلی قرار ندارند. توانایی‌های ملت ایران و ظرفیت‌های کارشناسی ملت ایران را دست پایین نگیریم. هر چند همین دیدگاه‌ها باعث شده که نتوانیم از همه این ظرفیت‌ها استفاده کنیم.

والبته همانطور که آوردیم این اسیب فقط در مورد راه اهن سرتاسری یا برجام نیست. مثلا در مورد توافق پاریس هم هست. چون ترامپ از توافق اقلیمی پاریس خارج شد پس مقامات دولت ما و بدنه کارشناسی و تحلیلگران ما باید از آن توافق حمایت کنند! ولی هرگز از خود نمی‌پرسیم که چرا ترامپ و پوتین هر دو مخالف بحث انرژی‌های پاک که توافق پاریس برای حمایت ازان انرژی‌ها و کشورهای تولیدکننده هست هستند.  چون ترامپ و پوتین می‌دانند که بزرگترین منابع انرژی فسیلی دنیا متعلق به امریکا و روسیه است. در حالی‌که رقبای آنها در توافق پاریس یعنی اروپا و چین و ژاپن و... اصولا حتی یک بشکه نفت و گاز قابل توجه ندارند. طبیعی است که اروپا بخواهد دنیا را به طرف انرژی های پاک ببرد چون شرکت‌های اروپایی در آن سرامد هستند و طبیعی است که ترامپ و پوتین بخواهند دنیا همچنان بر محور انرژی‌های فسیلی بچرخد چون بزرگترین درآمد و منبع تولید آن در امریکا و روسیه است.  حالا من ایرانی که کشورم بزرگترین دارنده انرژی‌های فسیلی است باید به صرف اینکه ترامپ از توافق پاریس خارج شده از توافق پاریس حمایت کنم؟! آیا مالک کارگاه فرشبافی دستی، که در فرشبافی ماشینی دستی ندارد باید بیاید و از کارگاه‌ها و بازار فرش ماشینی حمایت کند و در مورد مزایای آن بگوید و تبلیغ کند؟! قطعا خیر.

در پایان فقط خیلی خلاصه اجازه می‌خواهم از فرصت استفاده کنیم و به سیاست ترامپ در مورد ایران و احتمال پیروزی او بپردازیم. دوستان اگر فرصت داشتند که یادداشت‌های قبلی این قلم مانند یادداشت  "برنامه واقعی ترامپ در ماه‌های آینده برای ایران چیست؟" را مطالعه کرده باشند متوجه می‌شوند که سیاست ترامپ مو به مو بر اساس همان یادداشت‌ها چه در مورد سیاست جهانی و چه در مورد ایران در جریان است. یعنی برخورد با چین و همکاری با روسیه و قرنطینه کردن اقتصادی کشورهایی مانند ایران و ونزوئلا و کره شمالی و کوبا و سوریه. او هیج عجله ای برای تغییر این وضعیت ندارد. چون ادامه این وضعیت در میان مدت و بلند مدت به معنی واقعی موجب فشار بیشتر به دولت‌های این کشورها خواهد شد بدون اینکه امریکا حتی یک تیر شلیک کند یا هزینه سنگینی را بپردازد. در مورد انتخابات آمریکا هم باید گفت با وجود کرونا باز شانس انتخاب شدن مجدد ترامپ بسیار بالاست و حتی اگر بایدن موفق شود همانطور که در بحث برجام اشاره شده هیچ تغییر سیاست ماهیتی و استراتژیکی در حاکمیت آمریکا در مورد فشار به ایران و ادامه تحریم‌ها بوجود نخواهد آمد.

  در واقع آنها قالب و ریل گذاری خود را تکمیل کردند و هیچ نگرانی راهبردی هم از ژست‌های حمایت چین و روسیه ندارند چون می‌دانند که چین هرگز حاضر نخواهد شد به خاطر ایران یا هر کشور دیگری (به غیر از تایوان)  با امریکا به مقابله بپردازد یا خود را درگیر مسایل بی پایان خاورمیانه کند. این ما هستیم که باید تصمیم بگیریم می‌خواهیم به مسیر ریل گذاری شده آنها با تاکید بر عدم مذاکره و عدم گشایش سیاسی در روابط بین الملل خود ادامه دهیم و بدینوسیله به راحتی به سیاست‌های اسرائیل و سایر رقبا در تضعیف استراتژیک و راهبردی واحد سیاسی به نام ایران، فرصت ادامه بی هزینه دهیم یا آنکه راهی جدید را که متضمن منافع ملی کشور خودمان باشد انتخاب کنیم؟ به یاد داشته باشیم اول کشتی که کشور  ایران و ملت ایران از صدر تا ذیل در آن قرار دارند باید توانمند باشد تا بتوان به آرمان‌های دیگر پرداخت. اگر کشتی که در آن قرار داریم ضعیف شود دیگر کاری از دست ساکنان و ناخدایان آن بر نخواهد آمد ولو اینکه هزاران بار اعلام کنیم که می‌خواهیم به چه اهدافی برسیم و به یاد داشته باشیم که همانطور که مذاکرات برجام در زمان خود غیرقابل اجتناب بود مذاکرات دیگری ولو با تیم بایدن یا حتی ترامپ دیر یا زود با توجه به وضعیت تحریم اقتصادی و تحریم‌های پیش رو غیر قابل اجتناب خواهد بود. فقط امید که از تجارب گذشته درس گرفته باشیم و این حداقل مزیت‌ها و برگ‌هایی که برایمان باقی مانده در مذاکرات و تعاملات غیر قابل اجتناب پیش رو بهتر استفاده کنیم.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۸۴۸۳۲۰۸:۵۹:۴۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
این متن بسیار منصفانه ومنطقی وبدور از هرگونه غرض ورزی ودرعین حال ناراحت کننده بود.با تشکر از سایت الف.
ناشناس۱۵۸۴۹۵۷۱۰:۴۵:۳۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوستانی که به برجام خرده گرفته و یا از آن دفاع می کنند، باید بدانند که پنجه در پنجه انداختن با قدرتهای جهانی کاری سخت و محال است.
ناشناس۱۵۸۵۰۰۸۱۱:۱۸:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
باید با دیپلماسی پویا با تمام قدرت های جهانی رابطه داشت. و با بالانس و تنظیم هوشمندانه روابط، منافع کشور را حاصل کرد. کاری که کشورهای هندو ترکیه انجام می دهند. ترکیه از یک طرف عضو ناتو است اما از طرف دیگر با روسیه روابط حسنه داشته و سیستم S-400 را علی رغم مخالفت آمریکا می خرد.
ناشناس۱۵۸۵۱۳۵۱۲:۳۷:۲۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
همین روسیه سیستم اس 400 را به ما نفروخت. به جای آن سیستم قدیمی اس 300 را فروخت. آن هم بعد از 5 سال که تمام پول آن را گرفته بود، تحویل داد!
سارا۱۵۸۵۱۶۳۱۲:۴۸:۳۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بزرگترین مشکل برجام همین عدم سند شدن و نداشتن امضا در آن است
ناشناس۱۵۸۵۴۳۱۱۶:۰۴:۰۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
یادمه که گواهینامه رانندگی رو تو امریکا گرفتم همه دوستان و هم کلاسیها امریکایی بهم گفتند اگر تصادف کردی و حتی اگر ار پشت بطرف زدی در هیچ صورتی تقصیر را قبول نکن تا با مشاور حقوقی و پلیس تماس نگرفتی. شاید طرف گواهینامه یا بیمه نداشته باشد یا اصلا مست باشد و.... ولی ما خودمان و اقای ظریف که دهها سال در نیویورک زندگی و کار کرده این قاعده یاده عقلانی را در نظر نگرفت و به تصمیم سازان منتقل نکرد و هزاران بار اعلام کردیم که بازدارنده اتمی نمی خواهیم چون از بس انسانهای شریف و با اخلاق و صلحدوستی هستیم. همه حق ذاتی مردمانمان مال شما. فقط نفت بخرید و به امدن دلار گیر ندهید تا ما به ملتمان خدمت کنیم
ناشناس۱۵۸۵۰۸۲۱۲:۱۱:۵۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیر. اشتباه می فرمایید. اگر ار ظرفیت قوانین بین المللی استفاده کامل و دریت شود غیر ممگن است که حتی امریکا بتواند ان را نقض کند. نمونه فرستادن چهار نفتکش ایرانی با پرچم ایران و مبدا ایران و رادار روشن و بارنامه شفاف به ونرویلا بود که امدیکا تحت هیچ قانون بین المللی یا حقوق دریاها نمی توانست انرا متوقف کند.
ناشناس۱۵۸۵۱۴۵۱۲:۴۱:۲۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیز، داد زدن و مبارز طلبیدن هوشمندانه نیست. با پنبه سر بریدن هوشمندانه است!
ناشناس۱۵۸۵۱۵۴۱۲:۴۴:۵۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
انگلیس یادت رفت؟پس چرا توقیف کرد تحریم سازمان ملل هم نبودین ؟ نخیر چون با زور به انها فهماندیم که اگر تخطی کنند واکنش نشون میدهیم وگرنه با التماس این اقایان......
ناشناس۱۵۸۵۲۹۹۱۴:۱۵:۰۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اگر مبنا زور باشد، زور قدرتهای جهانی از ما بیشتر است.
ناشناس۱۵۸۵۳۷۶۱۵:۰۴:۲۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
در مورد کشتی که در جبل الطارق توقیق شد باز مقررات بین المللی از سوی انگلیس و اروپا زیر پا گذاشته نشده بود. بر اساس تحریمهایی که جامعه اروپا علیه سوریه برقرار کرده هرگونه کمک و انتقال پول و نفت از سرزمینها و ابهای کشورها عضو غیر قانونی است. اسپانیا حاکم مطلق جبل الطارق است وابهای سرزمینی جبل الطارق جز حاکمیت اسپانیا و در نیتجه اروپاست.
ناشناس۱۵۸۵۱۵۶۱۲:۴۵:۲۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست گرامی، وقتی صادرات نفت ما از 2.5 میلیون بشکه در روز، نزدیک به صفر شده است، فروختن مقداری بنزین به کشوری ورشکسته در آن ور کره زمین دست آوردی نیست.
ناشناس۱۵۸۵۳۷۹۱۵:۰۶:۲۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
صحبت از درست بودن یا درست نبودن انتقال بنزین به کشور ورشکسته اینجا نیست. بلکه مطابق قوانین بین المللی عمل کردن است. اگر ایران قبل از اغاز پروژه نطنز ان را به اطلاع اژانس رسانده بود غیر ممکن بود که امریکا بتواند ان را نقض تعهدات بین المللی ایران اعلام کند.
ناشناس۱۵۸۵۵۶۷۱۷:۵۰:۳۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
خود اسپانیا می گوید این کار انگلیس خلاف بوده آن وقت شما مدعی هم هستید؟ درضمن قوانین بین المللی سازمان ملل است نه قوانین یک اتحادیه!! و اگر میخواستند نمیگذاشتند برود و نه این که توقیف کنند بهانه شما برای غرب جونتون به سر امده با این چیزها آبکی که میفرمایید
ناشناس۱۵۸۵۵۷۹۱۷:۵۶:۰۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
فعلا که زور ما بیشتر است و سیاست هایمان را در منطقه دیکته می کنیم بر آنها و چند وقت دیگر هم در جهان
ناشناس۱۵۸۵۱۵۸۱۲:۴۷:۱۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
در حال حاضر قوانین بین المللی را آمریکا نوشته و اجرا می کند. آن هم بازور و تهدید.
ناشناس۱۵۸۵۲۲۵۱۳:۳۱:۵۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
تا زمانیکه امریکا و 3 کشور خبیث اروپایی دست از تهدید و تحریم و ترور و خشونت و جنگ افروزی در منطقه و جهان برندارند تعامل با آنها ممکن نیست امریکا باید به یک کشور عادی در دنیا تبدیل بشود.
ناشناس۱۵۸۵۳۰۳۱۴:۱۹:۲۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
هیچ وقت کل تابع جز نمی شود. اگر نشسته اید که آمریکا و دیگر قدر ت های جهانی سیاست هایشان را عوض کنند، سخت در اشتباه هستید.
ناشناس۱۵۸۵۵۹۴۱۸:۰۴:۵۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
شما از چه جایگاهی داری می گی آمریکا باید به یک کشور عادی تبدیل بشه ؟؟ واقع بین باش ! امریکا ابر قدرته و اگر یک نگاه به اعتبار پاسپورت ایرانی و ارزش پول ملی ما بیندازی جایگاه ما کاملا مشخص می شه با ادعای پوچ و تو خالی نمی شه مشکلات را حل کرد شماها کاسب تحریم هستید که اینطور شعار می دهید
ناشناس۱۵۸۵۷۱۹۲۱:۱۱:۵۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
کاسب جان دنیا یک جور نمی ماند ویک روز هم ابر قدرتی امریکا که الانش هم تمام شده به ته می کشد مانند خیلی از قدرت های گذشته
ناشناس۱۵۸۵۰۳۴۱۱:۳۸:۲۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مقایسه راه اهن که تاثیر زیادی بر کشور ندارد و دنیا هم با ان مقابله نکردن چون مانند جاده است را با انرژی هسته ای که خیلی از کشورها با ان مقابله کردن از اساس اشتباه است
ناشناس۱۵۸۵۵۳۱۱۷:۲۲:۴۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
در جواب شما باید بگویم من چند ساله سیاست را دنبال می کنم یه برجامی شکل گرفت که از ابتدا خود دوستان جناح مخالف شروع کردن به زیر سوال بردنش و مخالفت کردن باهاش در حالی که قبلش خودشون چیزی جز قطعنامه آوردن و افزایش تحریمها نداشتند و نمی گفتند که اگر برجام نباشد چه باید کرد بعد که امریکا از برجام خارج شد الان هم جرات خروج از برجام و بازگشتن به وضع قبل را ندارند باید صداقت داشت و کار جناحی نکرد و برای منافع جناحی مردم را تحت فشار قرار نداد رفتار شما عزیزان به نظر من از اخلاق ..فاصله دارد
ناشناس۱۵۸۴۸۴۶۰۹:۱۷:۰۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بزرگترین ایراد و ضعف برجام مکانیسم ماشه بود روحانی و ظریف باید در این مورد پاسخگو باشند.
ناشناس۱۵۸۵۰۴۷۱۱:۴۵:۵۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ما در طول برجام باز تحریم شدیم قربان
ناشناس۱۵۸۵۱۱۹۱۲:۲۹:۲۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مقامات امریکایی در طول مذاکرات بارها گفتن که تحریمهای ضد ایرانی به بهانه های موشکی و غیره ادامه خواهد داشت اما ظریف و عراقچی میگفتن این حرف ها برای آنها مصرف داخلی دارد !!!
ناشناس۱۵۸۵۳۱۰۱۴:۲۶:۲۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
یا بهتر این طور بگویی که اروپایی هم گفتند اگر ایران بعد برجام نوامیس دیگرش مانند دفاعش را واگذار نکند ما هم از برجام خارج می شدیم ولی امریکا یک کمی عجله کرد و زود از برجام خارج شد
ناشناس۱۵۸۵۲۳۰۱۳:۳۲:۴۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
عراقچی: نتیجه برجام تحریم بیشتر بود.
اسلامی‌نمین۱۵۸۴۸۴۷۰۹:۱۷:۲۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بسیار‌بسیار‌عالی‌بود‌ولی‌کوگوش‌شنوا
ناشناس۱۵۸۴۸۵۳۰۹:۲۱:۲۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
روحانی پاسخگو باشد که چطور ترامپ بی هیچ هزینه ای از برجام خارج شد و تحریم ها را تشدید کرد؟!
ناشناس۱۵۸۵۴۳۲۱۶:۰۸:۰۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
امریکا قویترین و پر نفوذترین اقتصاد دنیا را دارد ان را با اقتصاد ژاپن المان و ... مقایسه نکنید، اگر میخواستیم حرفی برای گفتن داشته باشیم حداقل باید قدرت اقتصادی چین را می داشتیم، تا ضمانت اجرای برجام باشد در حالیکه ما نفوذ و سهم خاصی در اقتصاد دنیا نداریم، سابقه امریکا نشان داده این کشور از هر قراردادبین المللی که خواسته بدون هیچ هزینه ای خارج شده. وقتی دید منافعش از برجام تامین نمیشود از آن خارج شد.
ناشناس۱۵۸۵۵۵۵۱۷:۴۱:۰۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
این هم فراز غیر واقعی دیگری از خط تبلیغاتی تیم مذاکره کننده بود که کشورها نمی توانند از برجام خارج شوند. این اصل پایه و الفبای حقوق بین الملل هست که هیچ کشور مستقلی هرگز وارد توافق و حتی معاهده ای نمی شود که از آن نتواند خارج شود مگر اینکه مستعمره یا اشغال شده باشد. برجام هم همین است و هیچ کشور شرکت کننده تضمین عدم خروج نداد بلکه این باید هنر تیم های مذاکره کننده باشد که خروج را پر هزینه کنند‌. ما نکردیم ولی انها برای ایران مکانیزم ماشه را گنجاندند و همین است که ایران تاکنون نتوانسته علیرغم خروج امریکا از برجام خارج شود
ناشناس۱۵۸۴۸۵۵۰۹:۲۲:۳۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
برجام خسارت محض بود زیرا زیرساخت های هسته ای ایران نابود شد اما زیرساخت های تحریم های ظالمانه حفظ و تقویت شدند.
ناشناس۱۵۸۴۸۶۳۰۹:۲۸:۵۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بتن ریختن قلب راکتور اراک و تبدیل سایت فردو از مرکز غنی سازی به آزمایشگاه نهایت تحقیر یک ملت بود.
ناشناس۱۵۸۵۵۰۲۱۷:۰۴:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
خوب این برنامه هسته ای با میلیاردها دلار هزینه و صدها میلیارد دلار تحریم ناشی از آن، چند سنت برای مردم و کشور مفید بوده است؟
ناشناس۱۵۸۵۷۲۴۲۱:۱۴:۵۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
یک بخش کوچک ان در بیمارستان ها است برو ببین تا فیضش را از هسته ای ببین که چه کارهایی میتواند بکند
ناشناس۱۵۸۴۸۷۰۰۹:۳۷:۳۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اصلا حق کاملا با نویسنده است.برجام از بیخ و بن بد بود و باید تیم جلیلی در راس کار و مذاکره میبود تا تحریم های بیشتر اعمال میشد.
ناشناس۱۵۸۴۹۰۵۱۰:۰۵:۴۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
وقتی نگاه صفر و صدی دارید که از این بهتر نمی شود مذاکره کردن فقط برای این که بگوییم توافق کرده ایم؟ متن را کامل بخوانید. نگاه جناحی شما در مسولین ما هم وجود دارد که مملکت را به این روز انداخته است.
ناشناس۱۵۸۴۹۹۵۱۱:۱۱:۱۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
من یک فرد ایرانی هستم که هیچ علاقه ای به چپ و راست ندارم اما اینرا میدانم که با امضای برجام چه شور و شعفی در بسیاری از مردم بوجود امد اما از همان اول عده ای کاسب تحریم و معلوم الحال شروع به شانتاژ و خرابکاری کردند.چه کسانی بعد از برجام و ازاد شدن تجارت ورود کالاهای با کیفیت و قیمت مناسب امریکایی را ممنوع کرد و شروع به شعارنویسی روی موشکهای ازمایشی کردند؟چرا؟چون ممکن بود تجارت طلایی ورود اجناس بنجل چینی به مشکل برخورد؟چون فقط واردات اصلی کشور از دروازه چین و اقمارش بگذرد؟نه دوست عزیزم،نگاه صفر و صد ندارم بلکه همه میبینیم که عده ای برای منافع خود،انواع و اقسام کارها را میکنند تا کشورمان روی خوش نبیند.
ناشناس۱۵۸۵۱۰۴۱۲:۲۳:۵۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
واردات کالاهای چینی بعد از برجام 70 درصد افزایش یافت و باعث تعطیلی بسیاری از کارخانجات شد.
ناشناس۱۵۸۵۱۳۴۱۲:۳۶:۴۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بعد از برجام واردات کالاهای امریکایی ممنوع نشد بلکه افزایش یافت و انواع و اقسام نوشابه و شکلات و سایر کالاهای مصرفی وارد کشور شد.
ناشناس۱۵۸۵۴۴۳۱۶:۱۳:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
کوکا و پپسی و فانتا که از قبلش بود.لطف کن چند تا چیز دیگه که میگی رو نام ببر.
ناشناس۱۵۸۵۳۶۹۱۴:۵۸:۲۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
وقتی دنبال شعار هستی و فکر می کنی مشکل اساسی شعار است قشنگ معلوم است نگاه صفر و صد داری یک سوال چرا خیلی از کشورها که کاری با دیگران نداشتند و خیر و شری هم نداشتند امریکا انها را محور شرارت و ترویست نامید و انواع دشمنی با انها کرد؟
ناشناس۱۵۸۵۵۴۶۱۷:۳۳:۴۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مثلا کدوم کشور؟
ناشناس۱۵۸۵۷۲۷۲۱:۱۶:۱۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ونزوئلا برخی کشورهای افریقایی
ناشناس۱۵۸۵۵۷۵۱۷:۵۴:۵۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
در برجام آمده ایران حق استفاده از دلار در مبادلات ندارد آن وقت تو..
ناشناس۱۵۸۵۰۰۴۱۱:۱۷:۴۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
نگاه خود شما چند و چندی است؟
علی۱۵۸۴۹۴۰۱۰:۲۶:۴۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
خوابی یا خودت رو به خواب زدی،مگه الان بیشتر از تحریمی که الان هستیم ،بیشترم داریم
ناشناس۱۵۸۵۳۷۷۱۵:۰۴:۵۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بله.هر بار امریکا برگی را رو می کند تا نشان دهد از هر بدی بدتری هم وجود دارد.
ناشناس۱۵۸۵۰۴۱۱۱:۴۲:۱۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مجبور نیستید توافقی بکنید که در اینده باخت است ان هم توافقی که دستپاچگی به ثمر برسد شما یادت نمی اید همین تیم فعلی یکبار قبل تر هم توافق کردن ولی باز هم طرف مقابل دبه کرد
ناشناس۱۵۸۴۸۷۱۰۹:۳۸:۳۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مطالب مقاله درست بودند
ناشناس۱۵۸۴۹۲۷۱۰:۲۱:۲۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
چه عجب بعد از مدت ها یک متن منصفانه راجع به برجام و البته اولین متن منصفانه راجع به راه آهن سراسری رو دیدیم
ناشناس۱۵۸۴۹۵۰۱۰:۳۶:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
مطالب متنوعی است که همگی تا حدودی تخصصی است. اما در خصوص برجام باید به دو مورد دیگر هم اشاره کرد اول عدم استفاده داخلی توسط بخش های مختلف و حتی تضعیف آن که برای طرف خارجی هم کاملا آشکار بود که وزنه مخالفین داخلی برجام به مراتب سنگین تر از موافقین آنست ، ضمن اینکه ما برای برجام و حفظ آن کار خاصی هم نکردیم که برای طرف مقابل جذابیت ایجاد کند یا بالعکس برای خروجش هزینه داشته باشد. مورد دوم باید به صف بندی کشورهای منطقه اشاره کرد که فشار عربستان و البته اعطای صدها میلیارد دلار امتیاز قرارداد و همزمان فشار لابی صهیونیستها در خروج از برجام خیلی موثر بود و ما فاقد این دو (امتیاز و فشار) بودیم.
ناشناس۱۵۸۵۱۱۴۱۲:۲۷:۱۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
قول روحانی به موگرینی برای ماندن در برجام باعث شد تا ترامپ با خیال راحت از آن خارج بشود.
ناشناس۱۵۸۵۱۳۰۱۲:۳۴:۳۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
برجامی که حتی امضاء هم نداشت قابل حفظ کردن نبود.
ناشناس۱۵۸۴۹۵۸۱۰:۴۶:۴۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دانشمندانی که میگن چرا این مسیر در سال ۱۳۰۴ برای راه آهن انتخاب شد باید سواد تحلیل مسیر و کوتاهی و امکانات اون زمان در عبور از کوه ها و دره ها رو هم داشته باشن.
ناشناس۱۵۸۴۹۶۰۱۰:۴۷:۲۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
با گذشت ۴۲ سال از انقلاب هنوز سیستان و بلوچستان راه آهن نداره
ناشناس۱۵۸۵۰۴۴۱۱:۴۳:۴۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
لطفا کمتر دروغ بگویید
ناشناس۱۵۸۵۱۴۲۱۲:۴۰:۳۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
شهر زاهدان سال 1388 به شبکه سراسری راه آهن وصل شد
ناشناس۱۵۸۵۲۹۳۱۴:۱۱:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
زاهدان از ۱۲۹۸ تا میرجاوه و هند(پاکستان امروز) راه آهن داشت که ۹۰ سال بعد به راه آهن سراسری کشور متصل شد.
ناشناس۱۵۸۵۱۱۷۱۲:۲۸:۴۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دارد از بم به زاهدان و سپس به پاکستان وصل میشود.
ناشناس۱۵۸۴۹۶۳۱۰:۴۸:۳۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیز این مقاله شما در مورد برجام کاملا درست است اما با پیشفرضهای غلط.. پیشفرضه یکم : ایران و امریکا از لحاظ قدرت سیاسی اقتصادی نظامی مساوی هستند پیشفرضه دوم : ایران هیچگونه گامی بر خلاف منافع امریکا برنداشته است (نابودی اسراییل ) پیشفرضه سوم : ایران کشوری کاملا دموکراتیک است این طرز تفکرشما نادیده گرفتن واقعیات است که ایران را به نابودی می کشاند . برجام بیشترین چیزی بود که میتوانستیم در این شرایط از آمریکا بگیریم .
ناشناس۱۵۸۵۰۷۰۱۲:۰۱:۱۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
پیش فرض یکم چرا امریکا نقشه خاورمیانه بزرگ از 60 سال پیش کشید که کشورها کوچک شوند که کشور شما هم شامل ان می شد؟ پیش فرض دوم ایا این خاورمیانه بزرگ برای قدرتمند کردن اسراییل بود؟ پیش فرض سوم به چه دلیل بخشی از حق وحقوق کشور خودتان را تاراج کنید که انها ناراحت نباشند؟ پیش فرض چهارم شما مجبور نیستی توافقی را بکنید که حقت را نمیتوانید از ان بیرون بکشید و.........
ناشناس۱۵۸۵۰۷۳۱۲:۰۶:۴۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیز. فرمایشات شما قابل درکه. ولی باز با حقوق بین الملل اشنایی کاملی ندارید. مسئله اسرایبل برای سیاست بین الملل ایران مشکلات عظیمی درست کرده. صحیح. ولی ایا توانست به امریکا حق بده که مقررات بین المللی را نادیده بگیرد و چهار نفتکش ایرانی حامل بنرین با پرچم ایران و از مبدا ایران به مقصد ونزویلا و با رادار و بارنامه روشن را متوقف کند؟ اصلا تمام بحث این مقاله همین است که ما از ظرفیت قوانین بین المللی در برجام بدلیل ضعف ساختاری در اشنایب با قوانین بین المللی نه تنها استفاده درست و کامل
ناشناس۱۵۸۵۱۲۸۱۲:۳۳:۲۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اکنون سوال بیشتر مردم این است که هزینه و فایده برجام چی بود؟!
اکبر۱۵۸۴۹۷۷۱۰:۵۸:۲۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیز دیکته نوشته نشده غلط ندارد و غلط گیری کار سختی نیست و ضمن آنکه معما چو‌حل گشت آسان شود. تا حال که می گفتند برجام بد است و‌حال میگویید چون آمریکا خارج شد بد است و گرنه خوب بود خوب اگر بد است و ایران می تواند الان از برجام خارج شود پس چرا به جنازه برجام هنوز چسبیده است چون حتی جنازه آن هم زیاد بد نیست مقایسه ایران با آلمان و ژاپن بیشتر به یک شوخی شباهت دارد. ایران برای صنعتی شدن چند قرن با این کشورها فاصله داشته و دارد و بنابر این نمیتواتسته از این بیشتر امتیاز بگیرد. خروج آمریکا از برجام بدلیل منفعت نداشتن آن برای تیم کاسب کار ترامپ بود و بس چون به شرکت‌های آمریکایی برای ورود به بازار و اقتصاد ایران داده نشد و گرنه برجام بهترین قرارداد تاریخ دیپلماسی کشور بود. یادمان نرود ایران در دنیای بلوک بندی شده قدرت ها یار و یاوری ندارد و چین و روسیه هم چیزی بهتر از آمریکا نیستند و سیاسی علم شدنهاست نه باید ها و اینها همه نتایج عدم درک صحیح بازیگران سیاسی کشورماست.
ناشناس۱۵۸۵۰۵۵۱۱:۵۲:۵۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
خوب توافق نمی کردین و کشور را معطل انها نمی کردین و زیر ساخت اقتصادی را اصلاح می کردین ان وقت الان صحبت از رشد اقتصادی می کردین و نه چگونگی برون رفت از رشد منفی اقتصادی
ناشناس۱۵۸۵۰۸۶۱۲:۱۳:۳۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
کوبا هم را هم ببین چطوری جلوی امریکا ایستاد والان ثبات اقتصادی دارد کوبایی که قدرت و دانش و تکنولوژی و نیروی انسانی ماهر ما را هم ندارد
ناشناس۱۵۸۵۱۴۷۱۲:۴۲:۰۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ثبات اقتصادی کوبا!!!!! کوبا اصلا اقتصاد داره که بخاد ثبات داشته باشه؟ تو کوبا اصلا ماشین امروزی نمی بینی! تمام ماشین ها ماله دهه 1950 هستن زبان قبل از فیدل کاسترو. حقوق یه کارمند تو کوبا معادل 20 دلار آمریکاست!!!
ناشناس۱۵۸۵۳۲۳۱۴:۳۳:۳۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
عزیز گفته شد که ژاپن با این که خیلی چیزها داشت مجبور به امتیاز دادن شد ولی ما گفتیم کوبا هم هیچ چیز ندارد امتیازی هم نداد هیچ ثبات اقتصادی هم دارد و بحث ما ربطی به نوع حکومتشان نداشت که کمونیستی است حرف این بود که می شود با امریکا رابطه نداشت ولی گلیمت را هم از آب بکشی بیرون و ثبات داشته باشی
ناشناس۱۵۸۵۱۲۵۱۲:۳۲:۰۱ ۱۳۹۹/۶/۱۵
قرار بود با برجام تحریم نباشد وقتی برجام هست تحریم هم هست یعنی خسارت محض است.
کورش۱۵۸۴۹۸۲۱۱:۰۲:۵۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
سخن حق و تحلیل درست پاسخ ندارد !.....ولی کو ذهن بیدار و گوش شنوا....! سخن چون برابر شود با خرد زگفتار گوینده رامش برد !
ناشناس۱۵۸۵۰۲۱۱۱:۲۷:۳۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ارزوی دیرینه مردم برای برجام!!! ارزوی مردم این است که دانش کشور را بتن بریزد و ان ها تعلیق کنید؟
ناشناس۱۵۸۵۰۶۱۱۱:۵۷:۲۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
چرا مطلب را وارونه می کنیم. کجا گفته شده ارزوی دیرینه ملت ایران برای بتون ریزی اراگ ؟ گفته شده: آرزوی ده‌ها سال ملت ایران در جهت سازندگی و صلح و دوستی برای ایجاد زمینه بهبود وضعیت اقتصادی کشور
ناشناس۱۵۸۵۱۷۷۱۲:۵۸:۰۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
وقتی میگوید صلح و صفا ولی درقالب برجام همان تاراج کردن حق و حقوق کشور است در ضمن صلح با این چیزها ایجاد نمی شود چون بهانه دیگری می اورند
ناشناس۱۵۸۵۳۵۷۱۴:۵۲:۱۱ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ضعف فنی و کارشناسی و اشتباهات عجیب و غریب در مذاکرات فنی به معنی عدم عزم و ضرورت مذاکره و حل مسایل نیست. امیرکبیر در اوج ضعف قاجار با عثمانی معاعده
ناشناس۱۵۸۵۱۹۹۱۳:۱۱:۲۳ ۱۳۹۹/۶/۱۵
سیاست خارجی کشور غلط بود اگر از سال 92 بجای مذاکره با کدخدا قرارداد همکاری تجاری و اقتصادی با چین منعقد می شد الآن نرخ دلار حداکثر 5 هزار تومان بود.
ناشناس۱۵۸۵۳۳۰۱۴:۳۸:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اشتباه همین است که فکر می کنید با چین هم رابطه عالی برقرار شود دلار بالا نمی رود نخیر دلار در ایران به خاطر پول های بدون پشتوانه است که تورم ایجاد می کند و به سبب ان دلار بالا می رود و هر وقت این پول ها اجازه داده نشد که بروند به سمت دلالی ان وقت با چین هم در همین سطح باقی بمانید دلار بالا نمی رود
ناشناس۱۵۸۵۱۷۱۱۲:۵۵:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دانش قابل بتن ریزی نیست اخوی!
ناشناس۱۵۸۵۲۲۰۱۳:۲۸:۴۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
چرا پرتاب ماهواره ها در کشور در سالهای اخیر با شکست مواجه می شود؟! زیرا تعطیلی صنایع هوافضا و هسته ای باعث توقف رشد صنعتی و علمی کشور شده است.
ناشناس۱۵۸۵۵۵۸۱۷:۴۳:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
کاملا بی ربط فرمودین
ناشناس۱۵۸۵۲۷۹۱۴:۰۴:۱۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
بعله قابل بتن ریزی نیست ولی وقتی تعلیق می کنید که خروجی نداشته باشد مصداق بتن ریزی است اخوی!
ناشناس۱۵۸۵۰۴۶۱۱:۴۴:۳۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
می پرسید چرا می‌گویند مخالفین ظریف در واقع طرفداران جلیلی هستند؟ چون خود شما در زمان جلیلی زبانتان بسته بود و هیچ انتقادی نمی‌کردید و می‌گفتید چقدر شجاع است و ... . پس موافق بودید. حالا که مشکلات آن روش هم نمایان شده می‌گویید چه کسی گفته مخالفت با ظریف یعنی طرفداری از جلیلی؟ چرا آن وقت انتقاد نکردید؟
ناشناس۱۵۸۵۱۹۵۱۳:۰۷:۵۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ظریف در برجام امتیازات نقد به دشمن داد و یک مشت وعده نسیه تحویل گرفت.
ناشناس۱۵۸۵۱۹۸۱۳:۰۹:۱۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
از کجا می فرماببد که در زمان اقای جلیلی یا مدیران جهانی سکوت کرده بودیم؟ بله خیلیها سگوت کرده بودند و تا مدیر جهانی عذر انها را نخواست مدیریت جهانی انها را تایید و تبلیغ هم می کردند مانند اقای ظریف. ولی فرصت داشته باشید یادداشتهای انزمان را هم مطالعه بفرمایید پی به اشتباه خود خواهید برد چون وقتی قلم مستقل باشد و نگرانی از دست رفتن نمایندگی در نیویورک را نداشته باشد منافع ملی را محور قرار می دهد چه فلان شخصیت تندرو خوشش نیاید یه فلان شخصیت معتدل خوشش بیاید. خارجیها و امریکا و اسراییل که جای خود
ناشناس۱۵۸۵۱۱۲۱۲:۲۶:۴۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اولین بار بود که متنی در توضیح اینکه چرا مسیر راه آهن مازندران بر مسیر راه آهن گیلان تقدم داشت می دیدم ولی به هیچ وجه استدلال مقاله را قابل قبول نمی دانم. در همه جای دنیا عبور از کوهها را به امتداد مسیر رودخانه ها می سپارند تا با استفاده از دره ها کار تسهیل شود و می دانیم که بزرگترین رودخانه شمال سفیدرود است که بزرگترین دره و طبعا بهترین مسیر عبور را بویژه از جهت شیب ایجاد کرده است و به همین دلیل همیشه بهترین مسیر دسترسی به شمال بوده است و می دانیم که در دوران قاجار مسیر گیلان کلاسکه رو بود ولی مسیر فیروزکوه سنگلاخ و به جهت عبور از همین مسیر صعب العبور با آن شیب استثنایی بود که سه خط طلا و پل معلق ورسک با هزینه بالا و صرف خلاقیت‌های مهندسی لازم و ضروری شدند. بعلاوه تنها بندر معتبر شمال در آن زمان انزلی بود و بندر گز بعدها بندر ترکمن اساسا نه تنها بندر نبودند بلکه عمق مناسبی هم نداشتند و به همین جهت بعدها هر دو متروک شدند. در حالیکه می دانیم نخستین راه آهن ایران در گیلان رشت را به پیربازار در حاشیه مرداب انزلی وصل می کرد و در زمان احداث راه آهن سراسری هنوز دایر بود. بحث خطر کمونیسم در قفقاز هم نمی دانم چه فرقی با ماورای قفقاز داشت وقتی که هر دو بخشی از شوروی بودند و اساسا یکی از دلایل شمالی جنوبی شدن راه آهن ایران که از سوی منتقدین مطرح می شود اعزام نیروهای انگلیس به مرزهای شمالی برای مقابله با شوروی بوده و نه پیش بینی اتحاد انگلیس با شوروی که نویسنده مطرح می کند.
ناشناس۱۵۸۵۱۸۱۱۲:۵۹:۵۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دوست عزیز. اصلا نفرمودید راه اهن انزلی دا روسها ساختند.ایا ایران باید خودش در انزمان آرزوی روسها را انجام میداد و آن راه اهن را به پایتخت و جنوب ایران ادامه میداد؟ نفرمودید که ۹۰ درصد دست درازیهای روسیه در زمان تزار از قفقاز و گیلان بود. اصلا نفرمودید که استالین در ۱۳۲۰ حاضر به ترک اذربایجان نبود. اصلا نفرمودید که گردنه گدوک ۲۱۲۰ متر ارتفاع دارد یعنی چیزی حدود ولنجک ولی گردنه کوئین ارتفاعی بالای ۲۹۰۰ متر. منتقدین می فرمایند که این راه اهن هیچ جا را به هیچ جا وصل می کرد. دقیقا درست است. هیچ روسی را به خلیج فارس وصل نمی کرد و هیچ مستعمره انگلیسی را از هند به بغداد و حیفا و عکا وصل نمی کرد. شرکت مشاور دانمارکی از نظر مهندسی و بودجه اولویت دار ترین مسیر را با توجه به منافع ملی ایران و در تضاد با منافع روسیه و انگلیس و بودجه محدود ایران طراحی کرد.حداقل دانمارک
ناشناس۱۵۸۵۵۵۷۱۷:۴۲:۵۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
شما منتقد هستید ولی به نظر من کار باید از یک جا شروع می شد که شد با کمترین امکانات و پتک و چکش و دیلم و الاغ و دست خالی . عکس هایش موجوده ولی همین جاده تهران شمال با امکانات امروزی و با چندین تعویض پیمانکار و صرف بودجه کلان و کشور فخیمه ی چین و َاره و اوره و شمسی ..هنوز که هنوزه درست و درمان تاسیس نشده ما وقتی حق داریم منتقد گذشتگان باشیم که خودمان در این امور شاهکار زده باشیم
ناشناس۱۵۸۵۱۳۹۱۲:۳۷:۵۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
شما این پیش فرض را برای خود مفروض داشته اید که خط قرمز ترامپ جنگ بوده و بر این مبنا قلم فرسایی نمودید که کاملا اشتباه است اگر خاطرتان باشد ترامپ دستور حمله موشکی از دریای مدیترانه را به سوریه داد و گفت ((منتظر موشکهای زیبا و پیشرفته ما باشید)) و دوم به شهادت رساندن سردار عزیز حاج قاسم سلیمانی بود که بنا بود انتقام سخت! بگیریم اگر انتقام ایران کمی سخت تر می بود و لااقل چند سرباز آمریکایی کشته میشدند آنوقت باید خطوط قرمز ترامپ را مشاهده میکردید در باره راه آهن هم منصفانه نوشتید
ناشناس۱۵۸۵۳۲۸۱۴:۳۷:۱۸ ۱۳۹۹/۶/۱۵
حمله نمایشی به سوریه از همان دست همکاریهای سطح بالا پوتین و ترامپ بود که با پادرمیانی نتانیاهو صورت گرفت. مانند هماهنگی امروز نیروهای روسیه و امریکا و حملات اسراییل در سوریه.برای پوتین بدترین انتخاب امدن دمکراتها در امریکاست. در موارد دیگر مانند کره شمالی و لیبی و کریمه و ونزویلا همین هماهنگی کاملا وجود دارد.
ناشناس۱۵۸۵۲۰۳۱۳:۱۷:۰۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
ضمنا رشت هنوز هم بزرگترین و پرجمعیت ترین شهر شمال است و در آن دوران هم این تفاوت با شهرهای مازندران همچون ساری که تنها شهر در مسیر راه آهن بود به مراتب بیشتر بود و اهمیت سیاسی و اقتصادی و سوق الجیشی گیلان بیش از مازندران و گرگان بود.
ناشناس۱۵۸۵۳۱۹۱۴:۳۱:۳۱ ۱۳۹۹/۶/۱۵
قطعا راه اهن گیلان و رشت هم ضروری بود و هست. الان قانون در کشور چین می گوید هیچ مرکز جمعیتی بالای صد هزار نفر نباید فاقد راه اهن و اتوبان و فرودگاه باشند. ولی ایا چین ۱۹۲۰ همین قانون را داشت؟ انتخاب کربدور فیروزکوه و گردنه ۲۱۰۰ متری گدوک بجای گردنه ۲۸۰۰ متری کویین بحث بودجه و امنیت ملی با توجه به فعالیت شدید نهاجمی روسهای و کمونیست های تازه نفس بود. خط یک متروی تهران هم اول زیر ساخت رفت ولی بدلیل بودجه و پیچیدگی فنی و ابهای زیرزمینی این خط دو بود که چندسال زودتر به بهره برداری رسید
ناشناس۱۵۸۵۳۴۳۱۴:۴۴:۰۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
خوزستان و مازندران و دشت گرگان همین حالا هم از بزرگترین مراکز تولید کشاورزی و جمعیتی و نفتی و صنعتی کشور هستند. مازندران و گلستان تا ۲.۵ برابر گیلان تولید کشاورزی و جمعیت دارد. در انزمان بازرگانی خارجی به اهمیت تولید داخلی کشاورزی نبود. به هر حال همه بحث اولویت است نه عدم ضرورت راه اهن در سایر استانها و شهرها
ناشناس۱۵۸۵۳۵۶۱۴:۵۰:۱۹ ۱۳۹۹/۶/۱۵
انگلیس را آهن در ایران را برای دسترسی به هندوستان میخواست و این هیچ ارتباطی به جنگی جهانی که بعد اتفاق افتاد ندارد. متاسفانه کسانی با این تحلیل در خدمت کسانی هستند که میخواهند رضا شاه را تطهیر کنند
ناشناس۱۵۸۵۴۵۷۱۶:۲۴:۵۵ ۱۳۹۹/۶/۱۵
تو مقاله توضیح داده اگر واسه هند میخواست پس باید شرقی غربی میکشید نه شمالی جنوبی هر چند اصلا راه آهن رو انگلیسیها نساختن
ناشناس۱۵۸۵۵۴۱۱۷:۳۰:۳۲ ۱۳۹۹/۶/۱۵
.. الان معلوم شده سد کرج برای تامین آب شرب تهران بوده و کیش قرار بوده قبل از دبی قطب گردشگری و اقتصادی منطقه شود ما فقط ..
ناشناس۱۵۸۵۵۴۵۱۷:۳۳:۳۶ ۱۳۹۹/۶/۱۵
آفرین. شما که اصلا ما را سرفراز کردید. هندوستان همسایه دشت گرگان یا اهواز بوده ولی با اختلاف ۱۰۵ درجه ای حالا همسایه بلوچستان شد. یعنی نظریه انشقاق قاره ها در ۲۵۰ میلیون سال شما در عرض یک کامنت ۷۵ سال رو دگرگون کردید. حتما چین هم همسایه شلمچه هست
ناشناس۱۵۸۵۳۶۲۱۴:۵۳:۲۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
پیشنهاد مشخص نویسنده محترم در این رابطه چیست؟ برای ساخت بمب اتمی اقدام کنیم؟
ناشناس۱۵۸۵۵۳۸۱۷:۲۷:۱۴ ۱۳۹۹/۶/۱۵
عزیز. وقتی کسی فرزندش به ناحق توسط مجرمی کشته شد حتی اگر از همان ابتدا قصد بخشیدن قاتل را داشته باشد ولی عاقلانه نیست که از همان ابتدا بگوید من از خون و حق فرزندم می گذرم چون قطعا مجرم را طلبکار هم خواهد کرد. او ابتدا اجازه می دهد مراحل تحقیق و دادرسی و قاضی و دادگاه طی شود و بعد که مجرم در برابر رای دادگاه قرار گرفت و او حق فرزندش را ثابت و تحکیم کرد آنوقت انتخابهای زیادی دارد. شاید اصلا بخواهد بر اساس قانون کنونی (که خیلی هم جنبه بازدارندگی ندارد و هرگز توصیه نمی شود چون درنهایت جنایت بدون جزا حق و امنیت سایر مردم را ضایع می کند) جان قاتل یا دیه فرزندش را به او یا پدر و مادر و فرزندان قاتل ببخشد. ولی نه در ابتدا‌ . کاری که اقایان کردند این بود که در همان ابتدا بدون گرفتن هیچ امتیاز و ما به ازایی به نیابت ملت ایران حق ذاتی مردم ایران در امکان داشتن امکانات بازدارنده اتمی را با لبخند و قدم زدن به طرف مقابل دادند و همین است که طرف شاکی طلبکار هم شده است و خود شخص مذاکره کننده را هم تحریم می کند. اینها از بدیهیات است ولی بعد دیگران را به انفعال در برابرغرب متهم می کنند
ناشناس۱۵۸۵۳۸۰۱۵:۰۶:۲۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
از این قبیل مذاکرات کم نداشتیم مانند مذاکرات منجر به صلح جنگ ایران و عراق، آنقدر به تاخیر انداخته شد که با هزینه های بسیار سنگین نتیجه همان شد که میتونست خیلی زود و بدون هیچ هزینه و همچنین دریافت غرامت به سود ایران تمام بشه
ناشناس۱۵۸۵۴۳۶۱۶:۰۹:۵۷ ۱۳۹۹/۶/۱۵
اگر در سیاست خارجه عاقلانه رفتار میشد حتی تحریم نمیشدیم که بعد مجبور به مذاکره و برجام نمیشدیم. پس مشکل اصلا برجام نیست تحریمها حاصل از نوع سیاستهای ماست.
ناشناس۱۵۸۵۴۳۹۱۶:۱۱:۴۰ ۱۳۹۹/۶/۱۵
دولتمردان بی تدبیر که مذاکرات برجام را افتخارشان می دانند .

پربحث‌های هفته

  1. «پناهیان» و راه سومی در میانه تخریب و تطهیر 

  2. حکم قصاص نوید افکاری اجرا شد

  3. خواجه در بند نقش ایوان است!..

  4. قوه قضائیه و پرسش‌ها از حکم دادگاه طبری

  5. آیت‌الله صانعی دارفانی را وداع گفت

  6. روحانی: شنبه و یکشنبه روز پیروزی ایران و شکست آمریکا است/ نباید اجازه دهیم مردم در رنج قرار گیرند

  7. سپاه پاسداران: اقدام آل‌خلیفه پاسخ‌ درخور را دریافت خواهد کرد

  8. توافق‌های سریالی با تل‌آویو؛ به نام اعراب به کام ترامپ و نتانیاهو

  9. فرود دیدنی F۳۵ روی یک ناو در دریا

  10. یک عکس خاص از حاج محمود کریمی که ماندگار شد

  11. رای پرونده اکبر طبری صادر شد/ ۳۱ سال زندان و رد اموال

  12. قیمت سکه به ۱۳,۲۰۰,۰۰۰ تومان رسید/ دلار ۲۶,۹۰۰ تومان شد + جدول

  13. برادر من! انقلابی‌گری با سیاست زدگی بیگانه است

  14. همه پسران سید حسن نصرالله در یک قاب

  15. تورم امارات برای نوزدهمین ماه متوالی منفی ماند!

  16. سکه از ۱۲ میلیون تومان رد شد/ افزایش قیمت دلار

  17. آمریکای آشفته؛ میراث ترامپ برای رئیس جمهور بعدی

  18. گرانی خودرو تا کجا!؟

  19. آیت‌الله رئیسی: دشمن با جنگ اقتصادی به دنبال اخلال در جامعه است

  20. استراتژی ظریف برای رسیدن به پاستور/فهرست اموال ضبط‌شده از طبری/فعالیت کدام نامزدهای انتخاباتی شروع شده است؟/روحانی: امسال می‌تواند سال بدی باشد

  21. جهانگیری: امیدوارم آثار مثبت مقابله با گرانی روزهای آینده روشن شود

  22. شیخ حسین انصاریان پس از ابتلا به کرونا بستری شد

  23. چرا دلار ۲۶ هزار تومان شد؟

  24. قفل فعلی بازار خودرو به یک کلید نیاز دارد؟

  25. اطلاعیه دادگستری استان فارس درباره شبهات مطرح شده در خصوص پرونده «نوید افکاری»

ابر آروان

آخرین عناوین