گزینه خروج از پروتکل الحاقی

محمد صفری،   3990409042 ۰ نظر، ۰ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
گزینه خروج از پروتکل الحاقی

این روزها پس از تصویب پیش نویس قطعنامه سه کشور اروپایی در شورای حکام که در واقع موضع اتحادیه اروپا محسوب می شود، خروج از پروتکل الحاقی مطرح شده است. البته در این مقوله باید ببینیم پروتکل الحاقی چیست و چه الزاماتی و ملزوماتی دارد. ابتدا به این موضوع اشاره می کنیم که پروتکل الحاقی برای نخستین بار از سوی ایران، در دولت اصلاحات و البته داوطلبانه امضاء و اجرا شد و همچنان الزام قانونی برای جمهوری اسلامی ایران ندارد، چرا که باید در مجلس شورای اسلامی تصویب، در شورای نگهبان تأیید و سپس برای اجرا به دولت ابلاغ شود.

در مهرماه ۱۳۸۲ و در جریان حضور همزمان وزرای امور خارجه سه گشور بریتانیا، فرانسه و آلمان در تهران، تیم مذاکره کننده ایران به سرپرستی دکتر حسن روحانی که در آن زمان دبیر شورای عالی امنیت ملی بود تصمیم گرفت داوطلبانه پروتکل الحاقی را امضا و اجرا کند.

پس از آن در مذاکرات ایران و ۱+۵ در دولت کنونی نیز پروتکل الحاقی بار دیگر داوطلبانه امضاء و اجرا شد که منطق چنین تصمیمی هم اعتماد سازی برای طرف های غربی بود.

اما همانگونه که همگان میدانند، اعتماد سازی و همکاری های ایران با آژانس بین المللی انژی اتمی، اروپا و آمریکا قابل قبول نبود و پس از اقدامات ایران چه در سال ۸۲ و چه اکنون پرونده ایران در سال ۸۲ به شورای امنیت فرستاده شد و اکنون نیز پس از امضای توافق هسته ای پیش نویس قطعنامه سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی علیه ایران تصویب می شود و آمریکا نیز پیش نویس قطعنامه ای را آماده کرده که قرار است به شورای امنیت سامان ملل بدهد تا از لغو تحریم های تسلیحاتی ایران جلوگیری کند.

اما موضوع پروتکل الحاقی چیست که اکنون پس از اقدام شورای حکام علیه ایران قرار است جمهوری اسلامی از آن خارج شود و با این اقدام مقابله به مثل کند. خوشبختانه ایران پروتکل الحاقی را داوطلبانه اجرا کرده است و هر کشوری که آن را می پذیرد باید در پارلمان خود آن را به تصویب رسانده تا وجهه قانونی پیدا کند و از ضمانت اجرایی کافی نیز برخوردار باشد. ایران هنوز این راه را نرفته است و با توجه به اقدام شورای حکام، بعید هم به نظر می رسد که جمهوری اسلامی بخواهد قانونی سازی پروتکل الحاقی را اجرا کند. یکی از مهمترین تعهدات پروتکل الحاقی این است که کشورهای عضو آژانس پس از پذیرش پروتکل الحاقی موظف هستند اطلاعات بیشتری در باره فعالیتهای هستهای و هرگونه فعالیت مرتبط با آن از جمله اطلاعات تحقیق و توسعه برنامه هستهای، تولید اورانیوم و توریوم و هرگونه واردات و صادرات مرتبط با برنامه هستهای خود را به آژانس ارائه دهند.

همچنین پروتکل الحاقی به بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی، دسترسی وسیعتری در بازرسیها می دهد. بر اساس این بند از پروتکل الحاقی، بازرسان آژانس حق دارند در بازدیدهای سرزده، ۲ ساعت پیش از زمان بازدید، به کشور هدف اطلاع داده و براساس مفاد پروتکل، آن کشور نیز متعهد است مقدمات اداری سفر بازرسان را فراهم کند. بازرسان آژانس میتوانند علاوه بر نمونهبرداری از مناطق مورد بازرسی، تجهیزات مانیتورینگ (نظارت) برای کشف فعالیتهای احتمالی خارج از چارچوب را نصب کنند. بخش دیگر تعهدات پروتکل الحاقی برای کشور امضاء کننده، نصب دوربین است.

براساس آن آژانس میتواند در هر مکانی که تشخیص دهد که فعالیتهایی مرتبط با برنامه هستهای انجام میشود، با نصب دوربین، این فعالیتها را زیر نظر بگیرد. تعریف ساده پروتکل الحاقی چنین است، آژانس بین المللی انرژی اتمی هر زمان و هر مکان که بخواهد میتواند سرکشی کند، بازرسی کند و نظارت داشته باشد و هر جایی که احساس کرد یا راپورتی دریافت کرد دوربین کار بگذارد و آن منطقه یا مناطق را زیر نظر دوربین ها و بازرسان خود قرار دهد. در قابل این همه امتیازی که کشور هدف، واگذار میکند، هیچ امتیازی دریافت نمی کند، در حالی که رژیم ها و کشورهایی هستند که پروتکل الحاقی را امضا نکرده اند، عضو ان پی تی نشده اند، و هیچ تعهدی برای فعالیت ها و اقدامات اتمی خود نداده اند.

رژیم صهیونیستی از آن دست رژیم هایی است که با وجود نامشروع بودن حاکمیت یهودیان صهیونیست در سرزمین فلسطین، تأسیسات هسته ای گسترده ای را در سرزمین های اشغالی ایجاد کرده و دارای صدها کلاهک هسته ای آماده برای استفاده است، رژیم صهیونیستی حتی ایران را تهدید به حمله اتمی کرده است اما این رژیم با وجود خطرات جدی که برای صلح و امنیت منطقه و جهان دارد، هیچگاه از سوی آژانس بین المللی انرژی هسته ای، شورای حکام و دیگر نهادها و سازمان های نظارتی بین المللی بازخواست و بازرسی نشده است.

اجرا نکردن پروتکل الحاقی از این پس، همه آن بندهایی که برای محدود کردن و تحت فشار نظارتی قرار دادن ایران است باز می کند و این اجازه را از آژانس بین المللی انرژی اتمی می گیرد که هر زمان و هر مکانی را که دوست داشته باشد، بازرسی کند و ایران نیز حق هیچ اعتراضی نداشته باشد. اکنون که صدای آژانس در آمده و پیش نویس قطعنامه سه کشور اروپایی را در شورای حکام تصویب کرده است، به خاطر اجازه ندادن به خواسته غیر قانونی آژانس برای بازرسی های نامتعارف و سرزده بازرسان این سازمان از مراکز و مکان هایی است که آنها تشخیص داده اند باید بازرسی شود.

وزارت خارجه آمریکا در گزارشی که درباره فعالیت های هسته ای ایران منتشر کرده، گفته ایران به دنبال ساخت سلاح هسته ای نیست. این موضوع سال ها است که حتی در گزارش های آژانس نیز وجود دارد، اما با این حال می بینیم که همواره جمهوری اسلامی یک خطر هسته ای به دنیا معرفی می شود! اتفاقاً اجرا نکردن مفاد پروتکل الحاقی که ایران آن را داوطلبانه اجرا می کند، می تواند ابزار فشار به آژانس، اروپا و آمریکا باشد، قرار نیست تنها آنها باشند که بیانیه و قطعنامه علیه ایران صادر میکنند و در ادامه واکنش های جمهوری اسلامی ایران، میتوان بر روی خروج از «ان پی تی» نیز فکر کرد.

منبع: سیاست روز