یارانه نقدی؛ برای ثروتمندان آری ولی برای نوزادان نه

گروه اقتصادی الف،   3990325033

وضعیت پرداخت نقدی یارانه‌ در سال جاری گویای آن است که آحاد جامعه فارغ از وضعیت تمکن مالی همچنان از آن منتفع هستند ولی دولت برای پرداخت یارانه به نوزادان نگران تامین منابع لازم است، وضعیتی که اصلا عادلانه به نظر نمی رسد.

یارانه نقدی؛ برای ثروتمندان آری ولی برای نوزادان نه

به گزارش فارس، وقوع تورم‌های شدید و مستمر در کنار مشکلات ساختاری بخش تولید در فضای اقتصادی ایران، دولت را تا اواخر دهه‌ 80 بر آن داشت تا با تمرکز بر افزایش رفاه اقشار آسیب‌پذیر و حمایت از جریان تولید داخلی، مشغول پرداخت بی‌قید و شرط یارانه به کالا و خدمات شود.

تصویب قانون هدفمندسازی یارانه‌ها به عنوان یک از ارکان طرح تحول اقتصادی در سال 1388، دولت را مکلف به سامان‌دهی یارانه‌ها کرد تا علاوه بر کاهش بار مالی پرداخت یارانه‌ها، در مسیر تحقق عدالت، و حمایت از اقشار کم‌برخوردار، گام اثرگذاری برداشته شود.

براساس قانون هدفمندسازی یارانه‌ها از آذر 1389، واقعی‌سازی تدریجی نرخ حامل‌های انرژی به منظور تأمین منابع مالی مورد نیاز، در دستور کار قرار گرفت؛ اما در طول 10 سال گذشته، عدم شناسایی درست گروه‌های هدف برای تخصیص منابع مالی، شکاف قابل ملاحظه‌ای نسبت به اهداف اولیه قانون مذکور ایجاد کرد.

نگاهی به میزان توزیع منابع هدفمندسازی یارانه‌ها در سال های اخیر (جدول زیر) نشان‌گر تمرکز محض مجریان امر بر پرداخت یارانه نقدی به عنوان یک تکلیف و با هدف زنده نگه داشتن ظاهر هدفمندسازی است؛ حال آنکه باطن آن به جهت بی‌توجهی به افزایش پلکانی نرخ سوخت و استمرار پرداخت یارانه نقدی برای آحاد جامعه صدمه دیده است.

از طرفی سهم 1.8 درصدی بخش تولید و 2.4 درصدی بخش سلامت از منابع اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها تا پایان سال 1397 است؛ حال آنکه به عنوان مثال مطابق قانون باید 30درصد از این منابع به حوزه تولید اختصاص یابد.

*در مواجهه با ثروتمندان رودربایستی داریم؟

پرداخت نقدی یارانه‌ به 78 میلیون نفر از جمعیت کشور در اردیبهشت 1399 گویای آن است، تقریباً آحاد جامعه فارغ از وضعیت تمکن مالی از زمان اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها تاکنون از منابع مالی آن منتفع بوده‌اند و با چنین رویکردی، تفاوت معناداری در مواجهه با اقشار برخوردار در ازای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر وجود ندارد!

جالب‌تر آنکه با وجود کسری شدید بودجه دولت در سال‌های اخیر به واسطه شرایط تحریمی و حتی با شیوع بیماری کرونا نیز اهتمام جدی برای حذف یارانه دهک‌های بالا وجود ندارد که این مسئله بازتوزیع منابع حاصل از هدفمندی را با اتهام بی‌عدالتی مواجه ساخته است.

ریشه‌یابی دلایل مقاومت در برابر صراحت قانون هدفمندسازی نشان می‌دهد، برجسته‌ترین دلیل بی‌عملی مجریان امر برای حذف یارانه ثروتمندان به کاهش سرمایه اجتماعی دولت و تهاجم انواع رسانه‌ها به عملکرد مدیران در شرایط تورم شدید برمی‌گردد. البته این رفتار مختص دولت مستقر نیست و پیگیری و حمایت اصحاب رسانه را برای برداشتن این بار مالی شدید از روی دوش دولت می‌طلبد. 

*یارانه نقدی؛ آبی که برای ثروتمندان گرم شده ولی برای نوزادان نه!

روند لاک‌پشتی حذف دهک‌های بالا از دریافت یارانه نقدی در حالی ادامه دارد که تأمین منابع مالی برای پرداخت یارانه، علاوه بر ایجاد بار مالی برای دولت، منجر به کاهش شدید سهم بخش‌های تولید و بهداشت و درمان شده و از سوی دیگر ایجاد عدالت اقتصادی به عنوان محوری‌ترین هدف هدفمندسازی یارانه‌ها را زیر سوال برده است.

در کنار اکتفای مجریان قانون به خوداظهاری ثروتمندان برای حذف یارانه نقدی، انتشار اخبار حذف یارانه زوج‌های جوان حین اظهار به استقلال از خانواده‌ها و مصوبه اخیر هیأت دولت مبنی‌بر پرداخت مشروط یارانه نوزادان حکایت از سیاست‌گذاری‌های ضد و نقیض و ناعادلانه‌ای دارد که مسیر اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها را به ناکجاآباد نزدیک‌تر کرده است.

*با هدفمندسازی یارانه‌ها چه کنیم؟

مطابق آنچه گفته شد، تغییر رویه کنونی هدفمندسازی یارانه‌ها با رویکرد عمل‌گرایانه، ضرورت اصلاح قانون مذکور و رویه اجرایی آن را آشکار می‌سازد.

الف- بازنگری در قوانین: عملکرد ناموفق هدفمندسازی یارانه‌ها در تخصیص سهم بخش‌های تولید، اشتغال و سلامت از یک سو و ایجاد بار مضاعف بر دوش دولت برای پرداخت یارانه نقدی از سوی دولت، حکایت از لزوم بازنگری در قانون مذکور دارد.

پیش نیاز بازنگری در قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، بررسی وضع موجود متأثر از اجرای سلیقه‌ای قانون در یک دهه گذشته به انضمام پیامدهای بروز تورم‌های سنگین اخیر است. برآیند فعل و انفعالات صورت گرفته در کنار انفعال دولت برای واقعی‌سازی نرخ‌های یارانه‌ای، موجب تشدید تبعیض، برقراری سهم بالای ثروتمندان از یارانه‌ها و ایجاد فشار مضاعف بر منابع بودجه شده است. براین اساس، افزایش بی‌قاعده و اقتضائی نرخ حامل‌های انرژی، علاوه بر بروز شوک‌های تورمی مستمر، حرکت دستگاه اجرایی را از گام نخست زنجیره هدفمندسازی با تردید و تزلزل مواجه ساخته و در شرایط افزایش انتظارات تورمی نظم حاکم بر حوزه خدمات را نیز با جراحی قیمت بنزین تحت‌الشعاع قرار داده است. لذا از آنجاکه دولت صرفاً در شرایط تنگنای اقتصادی یادی از افزایش نرخ حامل‌های انرژی می‌کند!، نقش قانون‌گذار در نظارت بر تحرکات دستگاه اجرایی براساس یک نقشه راه عملیاتی از قانون هدفمندسازی یارانه‌ها پررنگ برآورد می‌شود.

از سوی دیگر مجریان طرح هدفمندسازی یارانه‌ها می‌بایست با هدف جلوگیری از اجرای سلیقه‌ای قانون، ملزم به ارائه گزارش منظم و پاسخگویی در مقابل عملکردشان در حضور نهادهای ناظری همچون مجلس و هیأت وزیران شوند.

ب- اصلاح رویه‌ اجرایی: یکی از اقدامات عاجل برای سامان‌دهی تخصیص یارانه‌های نقدی، حذف یارانه دهک‌های بالای جامعه است که شناسایی گروه‌های هدف به کمک ایجاد بانک اطلاعات اقتصادی خانوار پیش نیاز آن محسوب می‌شود. شناسایی و حذف یارانه ثروتمندانی که با وجود مصیبت خواندن پرداخت یارانه‌های نقدی از سوی سازمان برنامه و بودجه و علی‌رغم سایه سنگین کاهش درآمدها در بودجه دولت، همچنان دستگاه اجرایی را به پول پاشی برای ثروتمندان و استمرار شرایط سابق راضی نگه داشته است! فارغ از اینکه نظام آماری کشور دچار نقصان و بعضاً برآوردهای غیرواقعی است، اراده و پیگیری لازم برای حذف یارانه دهک‌های بالا می‌تواند سنگ بنای تغییر مسیر به سمت عدالت اجتماعی باشد و در کنار حذف یارانه حقوق بگیرانی که اطلاعات شفافی نزد دستگاه‌هایی نظیر سازمان برنامه و بودجه و تأمین اجتماعی دارند، با تقاطع‌گیری از اطلاعاتی نظیر مالکیت مسکن و خودرو، روش پرپیچ و خم و ناعادلانه بررسی درآمد خانوار را به حاشیه ببرد.

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. حمله وحشیانه با قمه به صاحب مغازه در کرمانشاه

    2. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

    3. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

    4. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

    5. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

    6. گشایش اقتصادی برای مردم یا دولت؟

    7. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

    8. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

    9. صحنه آهسته انفجار بیروت

    10. عادی سازی روابط اعراب با رژیم صهیونیستی رسما کلید خورد / «توافق ننگین» امارات و اسرائیل برای عادی سازی

    11. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

    12. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

    13. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

    14. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

    15. واکسن روسی کرونا و فرهنگ ترجیح جمع بر فرد

    16. ۸+۱ مورد از باورنکردنی ترین فواید استفاده از کولرهای گازی در خانه

    17. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

    18. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

    19. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

    20. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

    21. دختر ربایی و زیر گرفتن مامور پلیس در مشهد

    22. بازی با اعصاب مردم!

    23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

    24. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

    25. هفته ای که کنکوری ها در آن نقره داغ شدند !

    ابر آروان

    آخرین عناوین