علی (علیه السلام) قهرمان مبارزه با رانت

سعید رسولی، گروه تعاملی الف،   3990229078 ۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۳ تکراری یا غیرقابل انتشار
علی (علیه السلام) قهرمان مبارزه با رانت

به عنوان یک دانشجوی رشته اقتصاد طبیعی است که هر کتاب و متنی می‏ خوانم و یا هر سخنی می‏ شنوم، آگاهانه یا ناآگاهانه با زمینه ذهنی اقتصادی آن را ارزیابی کنم...

نهج‌البلاغه را هم که می‌خوانم همین است، بعد اقتصادی و اندیشه اقتصادی حضرت امیر در کلامش، بیشتر در ذهنم متجلی می‏ شود. قسمت‏ هایی را که از نهج‌البلاغه خواندم، به مرور زمان هسته اصلی خط و مشی اقتصادی امام برایم روشن‏  شد و آن مبارزه با رانت است. سیاست حضرت امیر، به صفر رساندن رانت بود. از همان روز اول پذیرفتن خلافت اعلام کرد، هیچ‌گونه رانتی را تحمل نخواهد کرد. اما باید دید که مفهوم رانت در دوره خلافت امیرالمؤمنین چه بوده است. در دوره خلافت خلفای راشدین، به‌مرور زمان مهاجرین و انصار و سابقون صحابه پیامبر اکرم، از امتیازات اقتصادی ویژه‏ ای نسبت به سایر مسلمین برخوردار شدند. در تقسیم بیت‏ المال سهم بیشتری به آنان می‏ رسید. در واگذاری ولایت استان‏ ها و مناطق حکومت اسلامی سابقین مهاجرین و انصار در اولویت بودند. این امر به‌مرور زمان منجر به شکل‏ گیری یک طبقه اشرافی از مسلمین گردید که از امتیازات و انحصارات متعدد برخوردار بودند. طلحه و زبیر شاید بارزترین نمونه این اشخاص باشند. اما امیرالمؤمنین از روزی که به خلافت رسید با جدیتی تمام به مبارزه با این امتیازات و انحصارات پرداخت. سه روز پس از پذیرش خلافت در هنگام تقسیم بیت‏ المال تمامی مسلمین، از صحابیان کبار تا کسی که همان روز مسلمان شده بود، همه به میزانی مساوی (سه درهم) از بیت‌المال دریافت نمودند. اندیشمندان اقتصادی می‌دانند که واگذاری هر امتیاز اقتصادی به گروه‏ ها یا اشخاص، با شاخص‏ های غیر اقتصادی، منجر به کژکارکردهای عظیمی در اقتصاد خواهد شد.

طلحه و زبیر ولایت بصره و کوفه را حق خود می‏ دانستند. اما حضرت امیر، این را حق آن‏ ها نمی‏ دانست. مرور زمان موجب شده بود که برخی از اشراف مسلمین، امتیازات متعلق به خود را حق خود بدانند. اما حق با امتیاز بسیار متفاوت است. همین تمیز میان حق و امتیاز است که فرق بین حکومت علوی را با حکومت معاویه نشان می‏ دهد. در حکومت امام علی (علیه السلام) حق اقتصادی طلحه و زبیر همان سه درهمی بود که گرفتند. در توزیع مناصب و مسئولیت‏ ها سوابق مجاهدت و مصاحبت با رسول‌الله، هیچ‏ گونه حقی ایجاد نمی‌کند. ملاک واگذاری مناصب و مسئولیت‏ ها، تقوی و توانمندی و پاک دستی است.

اما حضرت امیر نه تنها با رانت‏ ها و امتیازهای بزرگ از قبیل مناصب و سمت‏ ها، که با کوچک‌ترین رانت‏ ها نیز مبارزه می‏ کند. رانت کوچک و بزرگ ندارد، این ما هستیم که با کوچک نشان دادن رانت‏ ها خود را در برخورداری از آن توجیه می‏ کنیم. کافی است نگاهی به برخورد حضرت امیر با عثمان بن حنیف، فرماندار بصره بیندازیم. در نامه 45 نهج‌البلاغه امام خطاب به عثمان می‏ نویسد:  «به من خبر رسیده به مهمانی جوانی از جوانان بصره رفتی در حالی که اغنیا بر آن سفره حضور داشتند و این سفره خالی از حضور فقرا بوده است.... در این سفره رنگ‌های مختلف غذا وجود داشته و ظرف بزرگ غذا نزد تو(عثمان) قرار داشته و من گمان نمی‌کردم که تو دعوت سفره‌ای که گرسنگان بر آن حضور نداشتند را اجابت کنی».

حضرت امیر عثمان را به‌سختی مورد عتاب قرار می‏ دهد. آن سفره از مال حرام تهیه نشده بود، بلکه دلیل غضب امام این است که فقرا به آن سفرا دسترسی ندارند. این یک سفره رانتی است، دلیل حضور عثمان در این سفره این بود که فرماندار بصره است. حضور در این سفره امتیازی است که به فرماندار بصره داده شده است.

نمونه دیگر ماجرای کمک خواستن عقیل بن ابی‌طالب از بیت‌المال است. وقتی عقیل به دلیل مشکلات مالی سهمی بیش از دیگران از بیت‌المال از امام می‌خواهد... امام داغی آتش جهنم را به او یادآوری می‏‌کند. برادر امام بودن هیچ حقی برای سهم بیشتر از بیت‌المال ایجاد نمی‏‌کند.

حضرت امیرالمؤمنین در تمام دوران خلافت خود، به مبارزه بی‌امان با رانت‏ ها و امتیازها و انحصارهای ناحقی پرداخت که در دوره‏ های قبل رواج پیدا کرده بود. ما نیز اگر ادعای پیروی از امام علی (علیه‌السلام) را داریم در سیاست گزاری اقتصادی باید منش ایشان را سرلوحه قرار دهیم. مهم‏ ترین اصل سیاست‌های اقتصادی باید به صفر رساندن رانت باشد. کوچک‏ ترین رانت و امتیاز و انحصار نا به حق سرچشمه فساد و تبعیض و نابرابری و در نهایت ایجاد نارضایتی در جامعه اسلامی است.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۴۵۲۱۱۷۱۶:۱۸:۵۱ ۱۳۹۹/۲/۲۹
اسم بردن از علی و عدالت در جامعه ای که مفسدان اقتصادی در بالاترین رده های تصمیم گیری هستند فقط باعث کم شدن اعتقادات مردم میشود.
ناشناس۱۴۵۲۴۶۳۲۳:۵۸:۴۱ ۱۳۹۹/۲/۲۹
بقول دوستان معاویه نباشید علی بودن پیشکش

پربحث‌های هفته

  1. یک درس مهم ظریف در سیاست خارجی

  2. آيا چين واقعا جزيره كيش را خريده است؟!

  3. چرا خودروسازی ایران از ترکیه عقب افتاد؟

  4. ايران و چين و بوقچی های آن ور آبی !

  5. مجلس به تهدیدهای تاجگردون چه پاسخی می‌دهد؟

  6. مدیریت ناکارآمد کرونا در ایران/ اقدامات محدودکننده برمی‌گردند؟

  7. اعتبارنامه تاجگردون رد شد

  8. رمزگشایی از پشت پرده مانتوهای جلوباز

  9. واکنش کاربران توییتر به رد اعتبارنامه تاجگردون؛ مجلس از اولین آزمون بزرگ خود سربلند بیرون آمد/ حالا نوبت تلاش مضاعف برای حل مشکلات است

  10. مردم اندونزی حیوانات را در آتشفشان ریختند

  11. تاجگردون کیفش را از مجلس برداشت و رفت

  12. یک نماینده مجلس فیش حقوقی‌اش را منتشر کرد + عکس

  13. پرواز عمودی خلبان ایرانی با بمب افکن F ۴

  14. چگونه جمهوری اسلامی را از چشم مردم بيندازيم !

  15. جوابیه سید میعاد صالحی بر بیانیه دیوان محاسبات

  16. جزئیات طرح ساخت ۶میلیون مسکن؛ تامین ۶۰درصد هزینه با وام ارزان و زمین رایگان

  17. شهردار تهران: ۹ میلیون دلار ضرر کردیم

  18. نمکی: دلم نمی‌خواست با چنین تاوان سنگینی حرف‌هایم را جدی بگیرند

  19. ۱۵ استان در وضعیت قرمز یا هشدار کرونا/روایت جدید از همکاری ۲۵ ساله ایران و چین/تابوشکنی احمدی‌نژاد/ روحانی استیضاح می‌شود؟

  20. ظریف: ترامپ فرقی با دولت‌های قبلی آمریکا ندارد/بزرگترین دستاوردم برجام بود

  21. دولت روحانی رکورددار جهش ارز در تمام دولت‌ها است/ چرخ اقتصاد از کار افتاده/ نتیجه سیاست دلار ۴۲۰۰ تومانی چه بود؟

  22. اولین واکنش تاجگردون به رد اعتبارنامه‌اش

  23. موسوی: نه از واگذاری جزایر ایرانی خبری است و نه حضور نیروی نظامی

  24. کرونا جان ۲۰۰ نفر دیگر را در ایران گرفت/ ۱۹ استان در شرایط قرمز و هشدار

  25. بیانیه رئیس کمیسیون تحقیق مجلس درباره اعتبارنامه تاجگردون: همه مراحل تحقیق را با انصاف و رعایت بی‌طرفی انجام دادیم

ابر آروان

آخرین عناوین