بررسی آخرین وضعیت قیمت نفت خام و بازار انرژی مقدار عرضه نفت بيشتر از تقاضاست

دکتر عباس ملکی*،   3981030043
مقدار عرضه نفت بيشتر از تقاضاست

 پايش بازار انرژي پويايي هاي بازار:

١ -قيمت گاز طبيعي براي اولين بار در ده سال گذشته به كمتر از ٢ دلار بر هر ميليون بي تي يو رسيد. در هفته آينده اين موضوع را بررسي مي كنيم. بازار نفت مجددا به وضعيت قبل از تنش هاي اخير در خاورميانه برگشت. يعني مقدار عرضه بيشتر از تقاضاست و بازار ضعيف، اما قيمت به كمتر از پايان سال ٢٠١٩ نرسيد. اين بدان معناست كه امضاي توافق مابين چين و آمريكا در مورد تعرفه تجاري در فاز اول در ١٥ ژانويه ٢٠٢٠ نيروي محركه اين افزايش قيمت بوده است. مطابق اين توافق، چين متعهد شده است در عرض دو سال به اندازه ٥٢ ميليارد دلار نفت و گاز از شركت هاي آمريكايي خريداري نمايد.

پس از خريدهاي انرژي چين از كشورهاي خاورميانه و آفريقا كم خواهد شد. در همين حال گزارش شده كه رشد توليد ناخالص داخلي چين به پائين ترين سطح خود در ٣٠ سال اخير يعني ١.٦ درصد رسيده است.

٢ -در كنار عامل چين در جهت افزايش قيمت نفت ابتكار اوپك پلاس، ارائه آمارهايي از شرايط مناسب اقتصادي آمريكا، و خوشبيني ايجاد شده بين فعالين بازار باعث ادامه يافتن روند افزايش قيمت شده بود. اما در هفته گذشته علاوه بر كاهش نسبي تنش در خاورميانه، انتشار گزارش افزايش ذخاير نفت خام و فرآوردههاي نفتي آمريكا نيز باعث ادامه يافتن روند كاهشي قيمت نفت در روزهاي اخير شد. همچنين بخشي از اين كاهش قيمت نيز ناشي از واكنش بازار به رشد ناگهاني قيمت در روزهاي گذشته بود.

٣ -وزارت انرژي روسيه در پيش‌نويس سند استراتژي انرژي اعلام كرد كاهش عرضه نفت خام در ٢٠٢٠ مي تواند باعث افزايش قيمت آن شود. ولي در همين سند آينده تيره تري براي تقاضاي نفت پيش بيني شده است. طبق اين پيش بيني، تقاضاي نفت در سالهاي آينده كند ميشود و شايد قبل از ٢٠٣٠ افزايش يابد. روسيه آشكارا با نوسانات قيمت نفت محتاطانه برخورد ميكند و بودجه سالانه خود را بر اساس قيمت نفتي بسيار پايينتر از حد فعلي بسته است.

مبناي قيمت نفت در بودجه ٢٠١٩ روسيه حدود ٦٠.٤١ دلار در هر بشكه بود. قيمت نفت هر چه باشد وزارت انرژي روسيه انتظار دارد ميانگين كل توليد اين كشور تا ٢٠٢٤ برابر با ٢.١١ ميليون بشكه در روز يا كمي بالاتر از آن باشد. اين همان سطح توليدي است كه روسيه براي سال گذشته ثبت كرد. اين قيمتگذاري روسيه نشان ميدهد مسكو انتظار ندارد توليد نفت طبق قراردادي كه با اوپك بسته شده ، كاهش بيشتري پيدا كند.

عليرغم نقش كليدي مسكو در حمايت از قرارداد كاهش توليد ائتلاف اوپ ك پلاس، توليد نفت و ميعانات گازي روسيه در ٢٠١٩ به بالاترين حد از زمان فروپاشي شوروي سابق رسيد.

اين كشور در ٢٠١٩ روزانه ٢٥.١١ ميليون بشكه نفت خام و ميعانات گازي توليد دانشگاه صنعتي شريف دانشكده مهندسي انرژي جهان انرژي شنبه ٢٨ دي ١٣٩٨ ٢ كرده است كه از ١٦.١١ ميليون بشكه نفت توليد شده در ٢٠١٨ بيشتر است. ركورد جديد در توليد نفت روسيه نشان ميدهد يكي از مهمترين شركاي قرارداد اوپك پلاس، بيشتر روزهاي ٢٠١٩ بيش از سهميه اش طبق اين قرارداد توليد كرده است. شركت هاي نفت روسيه مخالف ادامه كاهش توليد هستند و اعتقاد دارند اين كاهش، سهم نفت شيل آمريكا را در بازار نفت افزايش ميدهد و مانعي در برابر طرحهاي توسعه اي شركتهاي روسي مي باشد.

روسيه دليل عدم تبعيت از قرارداد كاهش توليد را شرايط سخت زمستان در اوايل ٢٠١٩ و بحران خط لوله نفت آلوده در بهار و نياز به افزايش توليد پس از آن و همچنين افزايش توليد ميعانات گازي اعلام كرد. روسيه در اجلاس ماه گذشته اوپك و متحدانش توافق كرد توليد نفت خود را در سه ماهه اول ٢٠٢٠ ،٧٠ هزار بشكه در روز كاهش دهد. روسيه ميعانات گازي را از سهميه اش كنار گذاشت كه نشان مي داد مطابق با توافق توليد كرده است. حذف ميعانات گازي از محاسبه توليد نفت روسيه باعث شد ميزان تبعيت اين كشور از قرارداد براي سران اوپك قابل قبول تر باشد. اوپك توليد كنندگان را به رعايت سهميه شان ملزم كرده است.

در همين حال كابينه دولت روسيه به رياست دميتري مدودف هفته گذشته از سمت خود استعفا داد. ميخائيل ميشوستين رئيس سازمان مالياتي روسيه به عنوان گزينه جديد نخستوزيري معرفي شده است. وي يك هفته فرصت خواهد داشت كه وزراي پيشنهادي را به پارلمان معرفي نمايد. استعفاي مدودف پس از آن صورت گرفت كه ولاديمير پوتين رئيس جمهور پيشنهاداتي را جهت اصلاحات سياسي در اين كشور مطرح نمود. اصلاحاتي كه نقش پارلمان و احزاب را در سيستم سياسي روسيه افزايش داده و اختيار انتخاب نخستوزير را به دوما واگذار ميكند. اما همچنان رئيسجمهور اختيارات ويژه در حوزه نظامي و انحلال دولت را حفظ خواهد كرد.

پوتين چهارمين و آخرين دوره رياست جمهوري خود را سپري ميكند و طبق قانون اساسي در سال ٢٠٢٤ سمت خود را واگذار خواهد كرد. اين مسئله مي تواند بر بازار انرژي تاثير بگذارد. گرچه شركت هاي بزرگ نفت و گاز روسيه در ظاهر بصورت خصوصي و با قوانين تجارت اداره مي شوند، اما ترديدي نيست كه پوتين بر تصميم گيري هاي آنها نفوذ مستقيم دارد. اكثر مديران اين شركت ها در گروه اليگارش و در ميان دوستان و نزديكان پوتين، مدودف و ميشوستين دسته بندي مي شوند.

۴ -پيشبيني بانكهاي سرمايه گذاري و تحليل گران براي قيمت ٦٥.٦٠ تا ٥٠.٦٤ دلار در هر بشكه براي نفت برنت در سال آينده ميلادي به تدريج تحقق مي يابد. گلدمن ساكس با توجه به قرارداد جديد كاهش توليد اوپك، قيمت نفت را براي ٢٠٢٠ بين ٦٠ تا ٦٣ دلار در هر بشكه پيشبيني ميكند. جي پي مورگان قيمت را ٦٠ تا ٥٠.٦٤ دلار در هر بشكه حدس مي زند.

اداره اطلاعات انرژي آمريكا اين قيمت را مابين ٥٠.٥٥ تا ٦١ دلار در هر بشكه مي داند. همچنين اين مركز مي گويد عليرغم پيش بيني افزايش ذخاير جهاني نفت، تخمين ميزند با آغاز اجراي قوانين سازمان بين المللي دريانوردي در مورد سوخت با حداقل گوگرد كشتي ها در ٢٠٢٠ ،فعاليت پالايشگاهي در سال آينده سه درصد افزايش يابد.

پلاتس پيش بيني مي كند قيمت نفت برنت در اوايل ٢٠٢٠ به ٦٥ دلار در هر بشكه برسد و بعد تا پايان سال تا حداقل ٦٠ دلار كاهش يابد. وال استريت ژورنال پيشبيني ميكند قيمت نفت برنت برابر با ٦٥.٦٠ دلار و قيمت نفت WTI برابر با ٦٨.٥٥ دلار باشد. مورگان استنلي يشبيني ميكند نفت خام برنت در سه ماهه اول سال ٢٠٢٠ به ٥٠.٦٢ دلار رسيده و پس از آن به ٦٠ دلار در هر بشكه ميرسد.

رويترز طي يك نظرسنجي از تحليلگران و اقتصاددانان (قبل از جلسه اوپك، در اواخر نوامبر) برنت را به طور متوسط ٥٠.٦٢ دلار براي سال آينده نشان داد. ۵ -٢٠١٩ سال پاياني يك دهه آشفتگي در بازارهاي نفت است. طي اين دهه قيمت نفت برنت از اوج ١٢٥ دلار در هر بشكه در ٢٠١٢ تا پايين ترين حد ٣٠ دلار در هر بشكه در ژانويه ٢٠١٦ ،نوسان داشت.

آشفتگي هاي ژئوپليتيكي، رشد اقتصادي، افزايش توليد نفت شيل آمريكا و سياست هاي مختلف اوپك براي تعيين روند قيمت نفت دهه اي را به تصوير كشيد كه رو به پايان است. به گفته پلاتس، در دهه جديد كه با ٢٠٢٠ آغاز ميشود، عوامل اصلي تعيين  كننده قيمت نفت شبيه به دوره گذشته است. شرايط اقتصاد جهان، رشد توليد و صادرات نفت آمريكا و اتحاد اوپك و توليد كنندگان غير اوپك به رهبري روسيه همچنان بر قيمت نفت تا ٢٠٣٠ تاثير خواهند گذاشت. افزايش درگيري هاي ژئوپليتيكي و سياستهاي تحريمي آمريكا عليه توليد كنندگان اصلي نفت از جمله ايران و ونزوئلا هم بخش عرضه بازار را طي چند سال آينده شكل خواهد داد.

از نظر تقاضا، افزايش سهم انرژي هاي تجديدپذير در تركيب انرژي و بالا رفتن استفاده از خودروهاي برقي، تا حد زيادي جاي تقاضا براي سوخت هاي فسيلي را در توليد برق و نفت را در حمل و نقل خواهد گرفت. افزايش نگراني هاي جوي هم بر تصميمات جديد براي سرمايه گذاري در توليد سوخت هاي فسيلي تاثير خواهد گذاشت.

۶ -صادركنندگان گاز طبيعي مايع (LNG (آمريكا در حالي وارد ٢٠٢٠ ميشوند كه با ٦٠ درصد افزايش در صادرات اين محصول در ٢٠١٩ ،ركورد زده اند ولي افزايش نگراني در مورد ضعيف شدن تقاضا و رقابت شديد مي تواند مانعي در برابر آنها در سال جديد باشد. چهار تاسيسات جديد انتقال گاز طبيعي مايع در ٢٠١٩ در آمريكا راه اندازي شد. اين كشور تا ٢٠٢٤ تبديل به بزرگترين صادر كننده گاز طبيعي مايع در جهان خواهد شد.

به نظر مي رسد گاز طبيعي مايع جايگزيني براي كشورهاي آسيايي است كه نيروگاه هاي برقشان وابسته به سوخت ذغال سنگ است. آلمان اعلام كرد كه تا ٢٠٣٨ ديگر هيچگونه توليد و يا مصرف ذغال سنگ نخواهد داشت. صادرات گاز طبيعي مايع در سالهاي اخير از قطر، استراليا و آمريكا، سه صادر كننده بزرگ اين محصول در دنيا افزايش يافته است. ماهيت بي ثبات بازار در اوايل سال جاري ميلادي آشكار بود، زمستان گرم در آسيا تقاضاي سوخت را كاهش داده و باعث شد واردكنندگان آسيايي محموله ها را به سمت اروپا برگردانند.

٧ -شركت دولتي نفت قطر اعلام كرد، قراردادي ١٥ ساله براي عرضه سالانه ٣ ميليون تن ال ان جي به كويت به امضا رسانده است. شركت قطر پتروليوم در بيانيه اي مشترك با كويت پتروليوم اعلام كرد، تحويل محموله هاي ال ان جي به بندر الزور كويت در سال ٢٠٢٢ آغاز خواهد شد تا به تامين نياز رو به افزايش اين كشور به انرژي به ويژه در بخش توليد برق كمك كند. قطر، بزرگترين عرضه كننده ال ان جي جهان قصد دارد توليد ال ان جي خود را تا سال ٢٠٢٧ ميلادي به ١٢٦ ميليون تن افزايش دهد. خالد الفاضل، وزير نفت كويت گفت، اين قرارداد به كويت كمك مي كند تا مقررات خود در زمينه استفاده از منابع كم آلاينده انرژي را اجرا كند و به كاهش آلاينده ها و بهبود كيفيت هوا در اين كشور كمك خواهد كرد..

٨ -فدرال رزرو دالاس در گزارش تحقيقات انرژي خود اعلام كرد با بدتر شدن دورنماي كسب وكار شركتهاي خدمات ميادين نفتي، حدود نيمي از آنها قصد دارند هزينه هايشان را در ٢٠٢٠ كاهش دهند. فعاليت و اشتغال در بخش نفت و گاز در سه ماهه چهارم سال جاري ميلادي در منطقه دالاس آمريكا با ركود مواجه شده بود. اين منطقه شامل بزرگترين ميدان نفتي شيل حوزه پرمين در تگزاس و نيومكزيكو ميشود. قيمت نفت آمريكا در اكثر روزهاي سال كمتر از ٦٠ دلار در هر بشكه بود كه باعث شد بسياري از شركتهاي انرژي بودجه خود را كاهش دهند. حدود ٣٦ درصد توليدكنندگان نفت و گاز قصد دارند بودجه خود را در سال آينده پايين بياورند. قيمت نفت آمريكا ٦ درصد نسبت به ماه گذشته افزايش يافته و به ٧٢.٦١ دلار رسيده است ولي توليدكنندگان نفت و شركتهاي خدماتي آنها كه تجهيزات و نيروي كار ميادين نفتي را تأمين ميكنند در نظر دارند بودجه خود را در ٢٠٢٠ روي نفت بشكهاي ٥٤ و ٥٥ دلار ببندند.

٩ -وزارت نفت عراق اعلام كرد فعاليت در ميدان نفتي ناصريه در جنوب عراق آغاز شده است ولي رسيدن به توليد كامل در اين ميدان نفتي تا دو روز طول خواهد كشيد.

معترضان در روز شنبه (٧ دي) وارد اين ميدان نفتي شدند و كاركنان  را مجبور كردند تا برق را از ايستگاه كنترل قطع كنند، به اين ترتيب توليد در اين ميدان نفتي با ظرفيت توليد روزانه ٨٠ تا ٨٥ هزار بشكه متوقف شد. ١٠-گرچه در پس از حمله موشكي ايران به پايگاه عين الاسد دولت امريكا تحريم هاي عليه ايران را افزايش داد، اما چين همچنان از ايران نفت خام و ميعانات گازي وارد مي كند. در پس از توافق چين و آمريكا براي كاهش تعرفه هاي تجاري بر روي كالاهاي يكديگر، وزير خارجه آمريكا ادعا نمود كه صادرات نفت ايران به چين به صفر سيده است. اكنون پلاتس گزارش مي دهد كه چين با واردات نفت از ايران به اندازه ٢٥٠ هزار بشكه در روز (در نيمه دوم ٢٠١٩( ادامه مي دهد. 

* * دانشیار سیاستگذاری انرژی - دانشگاه صنعتی شریف

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. نیروگاه هسته‌ای امارات

  2. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

  3. سناتور «کریس مورفی» دیدار با ظریف را تایید کرد+توضیحات وزارت امور خارجه

  4. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  5. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

  6. زنگنه: وزارت نفت صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است

  7. اظهارات جنجالی ابطحی، رئیس دفتر خاتمی

  8. امیرآبادی فراهانی: تخریب را ادامه دهید افشاگری می‌کنم

  9. توافق شورای ائتلاف نیروهای انقلاب و جبهه پایداری بر روی انتشار یک لیست مشترک

  10. کنفرانس امنیتی مونیخ ؛ روایت ایرانی از «بی غربی گرایی»

  11. جوان دیگری در سوریه پر کشید + عکس

  12. استقبال جریان‌های سیاسی مختلف از امضای تعهدنامه مجلس شفاف / اسامی نامزدها تکمیل می شود

  13. آخرین قیمت سکه، دلار و طلا در بازار + جدول

  14. رهبر انقلاب: مجلسی می‌خواهیم که با وضع قوانین لازم، کشور را از توطئه‌ها مصونیّت ببخشد/ آمریکا در حال حرکت به سمت فروپاشی از درون است و غرق خواهد شد

  15. نسخه اصلاح‌طلبانه بهزاد نبوی برای انتخابات/ نامزدهای ریاست مجلس به روایت مرعشی/ درخواست عاجزانه عارف از مردم

  16. گوشت گوسفندی ۱۰ هزار تومان گران شد

  17. روایت فارین پالیسی از خودکامگی ترامپ

  18. ترکیه: اگر دولت سوریه عقب‌نشینی نکند، به زور متوسل می‌شویم

  19. پژو ۴۰۵ به مرز ۱۱۵ میلیون رسید؛ فاصله ۳۰۰ میلیونی پژو ۲۰۰۸ از کارخانه تا بازار

  20. ایران تا ۱۴۰۲ به مدار بالای هزار کیلومتر می‌رود

  21. عارف: عاجزانه از مردم می‌خواهم به کاندیداهای اصلاح‌طلب رأی بدهند

  22. دستاورد بی‌سابقه محققان ایرانی در تشخیص سرطان مثانه

  23. روایتی از ترس تشکیلات امنیتی و نظامی رژیم صهیونیستی از ایران

  24. جمع‌آوری بیش از ۳۰ هزار معتاد متجاهر در شوش و هرندی

  25. قیمت دلار به ۱۴۲۰۰ تومان رسید

پربحث‌های هفته

  1. چرا زن امروزی با فاطمه (س) بیگانه است؟

  2. نیروگاه هسته‌ای امارات

  3. توکلی: شورای نگهبان چرا درباره تاجگردون سکوت کرده است؟

  4. آغاز یک حرکت بزرگ/ به پویش مجلس شفاف و ضدفساد بپیوندید

  5. جنجال افتتاح پرحاشیه ستاد انتخاباتی تاجگردون/درخواست مطهری از آیت الله جنتی/ روایت ابطحی از لیست‌های اصلاح‌طلبان

  6. مساله نه چندان دشوار پرتقال‌های سیاسی !

  7. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

  8. داعشی‌ها از سراسر دنیا در زندان سوریه

  9. زخم‌های پهلوی بر آبروی ایران

  10. سناتور «کریس مورفی» دیدار با ظریف را تایید کرد+توضیحات وزارت امور خارجه

  11. زهره الهیان: مهم‌ترین اقدام مجلس بعدی باید حل مشکلات اقتصادی مردم باشد/ نقطه ضعف مجلس فعلی عدم نظارت بر دولت است

  12. شورای ائتلاف نیروهای انقلاب به «فهرست وحدت» رسید + اسامی

  13. چرا تتلو را به ایران تحویل ندادند؟

  14. بازدید ایوانکا ترامپ از مسجد شیخ زاید ابوظبی

  15. پویش انصراف به نفع «لیست وحدت» کلید خورد

  16. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  17. وقتی نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا به همجنس‌بازی خود افتخار می‌کند/ پیت بوته‌جج: عاشق همسرم هستم!

  18. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

  19. نظارت و رفع مشکلات معیشتی مهمترین اولویت های مجلس یازدهم/ مجلس دهم زبان و تریبون ملت نبود

  20. آخرین پیام انقلاب ایران به حاج قاسم دل ها

  21. آزمایش مثبت دو مورد کرونا ویروس در ایران

  22. سنگ جدید آرامگاه سردار سلیمانی که فردا رونمایی می‌شود

  23. کره‌ای‌ها از بازار لوازم خانگی ایران رفتند

  24. زنگنه: وزارت نفت صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است

  25. سکوت شورای نگهبان در قبال تاجگردون/ دعوت اصلاح طلبان از مردم برای شرکت در انتخابات/ انتقاد صادق زیباکلام از حزب کارگزاران، خاتمی، عارف و موسوی لاری

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

    2. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

    3. کره‌ای‌ها از بازار لوازم خانگی ایران رفتند

    4. زنگنه: وزارت نفت صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است

    5. آخرین وضعیت سهمیه بنزین نوروزی اعلام شد

    6. حسین‌زاده: میزان افزایش حقوق کارمندان در لایحه بودجه ۹۹ خلاف قانون است

    7. دولت به دنبال مالیات از معاملات خودرو

    8. استفاده از اسکنر وارداتی درحالی که خودمان صادر کننده‌ایم!

    9. آخرین قیمت سکه، دلار و طلا در بازار + جدول

    10. آغاز پیش فروش ۷ محصول ایران‌خودرو از «فردا»

    11. خروج از ایران برای رنو فرانسه گران تمام شد!

    12. وضعیت بازار خودرو در شب عید چگونه است؟/ پراید و پژو با چه قیمتی معامله خواهد شد؟

    13. درآمد افراد طبقه مرفه چقدر است؟

    14. گوشت گوسفندی ۱۰ هزار تومان گران شد

    15. علت قطعی برق در برخی مناطق تهران مشخص شد

    16. بورس تهران یک جوان لهستانی را پولدار کرد

    17. پژو ۴۰۵ به مرز ۱۱۵ میلیون رسید؛ فاصله ۳۰۰ میلیونی پژو ۲۰۰۸ از کارخانه تا بازار

    18. ایران تا ۱۴۰۲ به مدار بالای هزار کیلومتر می‌رود

    19. قیمت دلار به ۱۴۲۰۰ تومان رسید

    20. آخرین قیمت خودروهای داخلی

    21. مالیات بر عایدی سرمایه چه اثری بر کاهش فاصله طبقاتی دارد؟

    22. سقف زمانی برای دائمی شدن قرارداد کارگران اعلام شد

    23. یارانه نقدی در سال ۹۹ چقدر است؟

    آخرین عناوین