بررسی آخرین وضعیت قیمت نفت خام و بازار انرژی مقدار عرضه نفت بيشتر از تقاضاست

دکتر عباس ملکی*،   3981030043
مقدار عرضه نفت بيشتر از تقاضاست

 پايش بازار انرژي پويايي هاي بازار:

١ -قيمت گاز طبيعي براي اولين بار در ده سال گذشته به كمتر از ٢ دلار بر هر ميليون بي تي يو رسيد. در هفته آينده اين موضوع را بررسي مي كنيم. بازار نفت مجددا به وضعيت قبل از تنش هاي اخير در خاورميانه برگشت. يعني مقدار عرضه بيشتر از تقاضاست و بازار ضعيف، اما قيمت به كمتر از پايان سال ٢٠١٩ نرسيد. اين بدان معناست كه امضاي توافق مابين چين و آمريكا در مورد تعرفه تجاري در فاز اول در ١٥ ژانويه ٢٠٢٠ نيروي محركه اين افزايش قيمت بوده است. مطابق اين توافق، چين متعهد شده است در عرض دو سال به اندازه ٥٢ ميليارد دلار نفت و گاز از شركت هاي آمريكايي خريداري نمايد.

پس از خريدهاي انرژي چين از كشورهاي خاورميانه و آفريقا كم خواهد شد. در همين حال گزارش شده كه رشد توليد ناخالص داخلي چين به پائين ترين سطح خود در ٣٠ سال اخير يعني ١.٦ درصد رسيده است.

٢ -در كنار عامل چين در جهت افزايش قيمت نفت ابتكار اوپك پلاس، ارائه آمارهايي از شرايط مناسب اقتصادي آمريكا، و خوشبيني ايجاد شده بين فعالين بازار باعث ادامه يافتن روند افزايش قيمت شده بود. اما در هفته گذشته علاوه بر كاهش نسبي تنش در خاورميانه، انتشار گزارش افزايش ذخاير نفت خام و فرآوردههاي نفتي آمريكا نيز باعث ادامه يافتن روند كاهشي قيمت نفت در روزهاي اخير شد. همچنين بخشي از اين كاهش قيمت نيز ناشي از واكنش بازار به رشد ناگهاني قيمت در روزهاي گذشته بود.

٣ -وزارت انرژي روسيه در پيش‌نويس سند استراتژي انرژي اعلام كرد كاهش عرضه نفت خام در ٢٠٢٠ مي تواند باعث افزايش قيمت آن شود. ولي در همين سند آينده تيره تري براي تقاضاي نفت پيش بيني شده است. طبق اين پيش بيني، تقاضاي نفت در سالهاي آينده كند ميشود و شايد قبل از ٢٠٣٠ افزايش يابد. روسيه آشكارا با نوسانات قيمت نفت محتاطانه برخورد ميكند و بودجه سالانه خود را بر اساس قيمت نفتي بسيار پايينتر از حد فعلي بسته است.

مبناي قيمت نفت در بودجه ٢٠١٩ روسيه حدود ٦٠.٤١ دلار در هر بشكه بود. قيمت نفت هر چه باشد وزارت انرژي روسيه انتظار دارد ميانگين كل توليد اين كشور تا ٢٠٢٤ برابر با ٢.١١ ميليون بشكه در روز يا كمي بالاتر از آن باشد. اين همان سطح توليدي است كه روسيه براي سال گذشته ثبت كرد. اين قيمتگذاري روسيه نشان ميدهد مسكو انتظار ندارد توليد نفت طبق قراردادي كه با اوپك بسته شده ، كاهش بيشتري پيدا كند.

عليرغم نقش كليدي مسكو در حمايت از قرارداد كاهش توليد ائتلاف اوپ ك پلاس، توليد نفت و ميعانات گازي روسيه در ٢٠١٩ به بالاترين حد از زمان فروپاشي شوروي سابق رسيد.

اين كشور در ٢٠١٩ روزانه ٢٥.١١ ميليون بشكه نفت خام و ميعانات گازي توليد دانشگاه صنعتي شريف دانشكده مهندسي انرژي جهان انرژي شنبه ٢٨ دي ١٣٩٨ ٢ كرده است كه از ١٦.١١ ميليون بشكه نفت توليد شده در ٢٠١٨ بيشتر است. ركورد جديد در توليد نفت روسيه نشان ميدهد يكي از مهمترين شركاي قرارداد اوپك پلاس، بيشتر روزهاي ٢٠١٩ بيش از سهميه اش طبق اين قرارداد توليد كرده است. شركت هاي نفت روسيه مخالف ادامه كاهش توليد هستند و اعتقاد دارند اين كاهش، سهم نفت شيل آمريكا را در بازار نفت افزايش ميدهد و مانعي در برابر طرحهاي توسعه اي شركتهاي روسي مي باشد.

روسيه دليل عدم تبعيت از قرارداد كاهش توليد را شرايط سخت زمستان در اوايل ٢٠١٩ و بحران خط لوله نفت آلوده در بهار و نياز به افزايش توليد پس از آن و همچنين افزايش توليد ميعانات گازي اعلام كرد. روسيه در اجلاس ماه گذشته اوپك و متحدانش توافق كرد توليد نفت خود را در سه ماهه اول ٢٠٢٠ ،٧٠ هزار بشكه در روز كاهش دهد. روسيه ميعانات گازي را از سهميه اش كنار گذاشت كه نشان مي داد مطابق با توافق توليد كرده است. حذف ميعانات گازي از محاسبه توليد نفت روسيه باعث شد ميزان تبعيت اين كشور از قرارداد براي سران اوپك قابل قبول تر باشد. اوپك توليد كنندگان را به رعايت سهميه شان ملزم كرده است.

در همين حال كابينه دولت روسيه به رياست دميتري مدودف هفته گذشته از سمت خود استعفا داد. ميخائيل ميشوستين رئيس سازمان مالياتي روسيه به عنوان گزينه جديد نخستوزيري معرفي شده است. وي يك هفته فرصت خواهد داشت كه وزراي پيشنهادي را به پارلمان معرفي نمايد. استعفاي مدودف پس از آن صورت گرفت كه ولاديمير پوتين رئيس جمهور پيشنهاداتي را جهت اصلاحات سياسي در اين كشور مطرح نمود. اصلاحاتي كه نقش پارلمان و احزاب را در سيستم سياسي روسيه افزايش داده و اختيار انتخاب نخستوزير را به دوما واگذار ميكند. اما همچنان رئيسجمهور اختيارات ويژه در حوزه نظامي و انحلال دولت را حفظ خواهد كرد.

پوتين چهارمين و آخرين دوره رياست جمهوري خود را سپري ميكند و طبق قانون اساسي در سال ٢٠٢٤ سمت خود را واگذار خواهد كرد. اين مسئله مي تواند بر بازار انرژي تاثير بگذارد. گرچه شركت هاي بزرگ نفت و گاز روسيه در ظاهر بصورت خصوصي و با قوانين تجارت اداره مي شوند، اما ترديدي نيست كه پوتين بر تصميم گيري هاي آنها نفوذ مستقيم دارد. اكثر مديران اين شركت ها در گروه اليگارش و در ميان دوستان و نزديكان پوتين، مدودف و ميشوستين دسته بندي مي شوند.

۴ -پيشبيني بانكهاي سرمايه گذاري و تحليل گران براي قيمت ٦٥.٦٠ تا ٥٠.٦٤ دلار در هر بشكه براي نفت برنت در سال آينده ميلادي به تدريج تحقق مي يابد. گلدمن ساكس با توجه به قرارداد جديد كاهش توليد اوپك، قيمت نفت را براي ٢٠٢٠ بين ٦٠ تا ٦٣ دلار در هر بشكه پيشبيني ميكند. جي پي مورگان قيمت را ٦٠ تا ٥٠.٦٤ دلار در هر بشكه حدس مي زند.

اداره اطلاعات انرژي آمريكا اين قيمت را مابين ٥٠.٥٥ تا ٦١ دلار در هر بشكه مي داند. همچنين اين مركز مي گويد عليرغم پيش بيني افزايش ذخاير جهاني نفت، تخمين ميزند با آغاز اجراي قوانين سازمان بين المللي دريانوردي در مورد سوخت با حداقل گوگرد كشتي ها در ٢٠٢٠ ،فعاليت پالايشگاهي در سال آينده سه درصد افزايش يابد.

پلاتس پيش بيني مي كند قيمت نفت برنت در اوايل ٢٠٢٠ به ٦٥ دلار در هر بشكه برسد و بعد تا پايان سال تا حداقل ٦٠ دلار كاهش يابد. وال استريت ژورنال پيشبيني ميكند قيمت نفت برنت برابر با ٦٥.٦٠ دلار و قيمت نفت WTI برابر با ٦٨.٥٥ دلار باشد. مورگان استنلي يشبيني ميكند نفت خام برنت در سه ماهه اول سال ٢٠٢٠ به ٥٠.٦٢ دلار رسيده و پس از آن به ٦٠ دلار در هر بشكه ميرسد.

رويترز طي يك نظرسنجي از تحليلگران و اقتصاددانان (قبل از جلسه اوپك، در اواخر نوامبر) برنت را به طور متوسط ٥٠.٦٢ دلار براي سال آينده نشان داد. ۵ -٢٠١٩ سال پاياني يك دهه آشفتگي در بازارهاي نفت است. طي اين دهه قيمت نفت برنت از اوج ١٢٥ دلار در هر بشكه در ٢٠١٢ تا پايين ترين حد ٣٠ دلار در هر بشكه در ژانويه ٢٠١٦ ،نوسان داشت.

آشفتگي هاي ژئوپليتيكي، رشد اقتصادي، افزايش توليد نفت شيل آمريكا و سياست هاي مختلف اوپك براي تعيين روند قيمت نفت دهه اي را به تصوير كشيد كه رو به پايان است. به گفته پلاتس، در دهه جديد كه با ٢٠٢٠ آغاز ميشود، عوامل اصلي تعيين  كننده قيمت نفت شبيه به دوره گذشته است. شرايط اقتصاد جهان، رشد توليد و صادرات نفت آمريكا و اتحاد اوپك و توليد كنندگان غير اوپك به رهبري روسيه همچنان بر قيمت نفت تا ٢٠٣٠ تاثير خواهند گذاشت. افزايش درگيري هاي ژئوپليتيكي و سياستهاي تحريمي آمريكا عليه توليد كنندگان اصلي نفت از جمله ايران و ونزوئلا هم بخش عرضه بازار را طي چند سال آينده شكل خواهد داد.

از نظر تقاضا، افزايش سهم انرژي هاي تجديدپذير در تركيب انرژي و بالا رفتن استفاده از خودروهاي برقي، تا حد زيادي جاي تقاضا براي سوخت هاي فسيلي را در توليد برق و نفت را در حمل و نقل خواهد گرفت. افزايش نگراني هاي جوي هم بر تصميمات جديد براي سرمايه گذاري در توليد سوخت هاي فسيلي تاثير خواهد گذاشت.

۶ -صادركنندگان گاز طبيعي مايع (LNG (آمريكا در حالي وارد ٢٠٢٠ ميشوند كه با ٦٠ درصد افزايش در صادرات اين محصول در ٢٠١٩ ،ركورد زده اند ولي افزايش نگراني در مورد ضعيف شدن تقاضا و رقابت شديد مي تواند مانعي در برابر آنها در سال جديد باشد. چهار تاسيسات جديد انتقال گاز طبيعي مايع در ٢٠١٩ در آمريكا راه اندازي شد. اين كشور تا ٢٠٢٤ تبديل به بزرگترين صادر كننده گاز طبيعي مايع در جهان خواهد شد.

به نظر مي رسد گاز طبيعي مايع جايگزيني براي كشورهاي آسيايي است كه نيروگاه هاي برقشان وابسته به سوخت ذغال سنگ است. آلمان اعلام كرد كه تا ٢٠٣٨ ديگر هيچگونه توليد و يا مصرف ذغال سنگ نخواهد داشت. صادرات گاز طبيعي مايع در سالهاي اخير از قطر، استراليا و آمريكا، سه صادر كننده بزرگ اين محصول در دنيا افزايش يافته است. ماهيت بي ثبات بازار در اوايل سال جاري ميلادي آشكار بود، زمستان گرم در آسيا تقاضاي سوخت را كاهش داده و باعث شد واردكنندگان آسيايي محموله ها را به سمت اروپا برگردانند.

٧ -شركت دولتي نفت قطر اعلام كرد، قراردادي ١٥ ساله براي عرضه سالانه ٣ ميليون تن ال ان جي به كويت به امضا رسانده است. شركت قطر پتروليوم در بيانيه اي مشترك با كويت پتروليوم اعلام كرد، تحويل محموله هاي ال ان جي به بندر الزور كويت در سال ٢٠٢٢ آغاز خواهد شد تا به تامين نياز رو به افزايش اين كشور به انرژي به ويژه در بخش توليد برق كمك كند. قطر، بزرگترين عرضه كننده ال ان جي جهان قصد دارد توليد ال ان جي خود را تا سال ٢٠٢٧ ميلادي به ١٢٦ ميليون تن افزايش دهد. خالد الفاضل، وزير نفت كويت گفت، اين قرارداد به كويت كمك مي كند تا مقررات خود در زمينه استفاده از منابع كم آلاينده انرژي را اجرا كند و به كاهش آلاينده ها و بهبود كيفيت هوا در اين كشور كمك خواهد كرد..

٨ -فدرال رزرو دالاس در گزارش تحقيقات انرژي خود اعلام كرد با بدتر شدن دورنماي كسب وكار شركتهاي خدمات ميادين نفتي، حدود نيمي از آنها قصد دارند هزينه هايشان را در ٢٠٢٠ كاهش دهند. فعاليت و اشتغال در بخش نفت و گاز در سه ماهه چهارم سال جاري ميلادي در منطقه دالاس آمريكا با ركود مواجه شده بود. اين منطقه شامل بزرگترين ميدان نفتي شيل حوزه پرمين در تگزاس و نيومكزيكو ميشود. قيمت نفت آمريكا در اكثر روزهاي سال كمتر از ٦٠ دلار در هر بشكه بود كه باعث شد بسياري از شركتهاي انرژي بودجه خود را كاهش دهند. حدود ٣٦ درصد توليدكنندگان نفت و گاز قصد دارند بودجه خود را در سال آينده پايين بياورند. قيمت نفت آمريكا ٦ درصد نسبت به ماه گذشته افزايش يافته و به ٧٢.٦١ دلار رسيده است ولي توليدكنندگان نفت و شركتهاي خدماتي آنها كه تجهيزات و نيروي كار ميادين نفتي را تأمين ميكنند در نظر دارند بودجه خود را در ٢٠٢٠ روي نفت بشكهاي ٥٤ و ٥٥ دلار ببندند.

٩ -وزارت نفت عراق اعلام كرد فعاليت در ميدان نفتي ناصريه در جنوب عراق آغاز شده است ولي رسيدن به توليد كامل در اين ميدان نفتي تا دو روز طول خواهد كشيد.

معترضان در روز شنبه (٧ دي) وارد اين ميدان نفتي شدند و كاركنان  را مجبور كردند تا برق را از ايستگاه كنترل قطع كنند، به اين ترتيب توليد در اين ميدان نفتي با ظرفيت توليد روزانه ٨٠ تا ٨٥ هزار بشكه متوقف شد. ١٠-گرچه در پس از حمله موشكي ايران به پايگاه عين الاسد دولت امريكا تحريم هاي عليه ايران را افزايش داد، اما چين همچنان از ايران نفت خام و ميعانات گازي وارد مي كند. در پس از توافق چين و آمريكا براي كاهش تعرفه هاي تجاري بر روي كالاهاي يكديگر، وزير خارجه آمريكا ادعا نمود كه صادرات نفت ايران به چين به صفر سيده است. اكنون پلاتس گزارش مي دهد كه چين با واردات نفت از ايران به اندازه ٢٥٠ هزار بشكه در روز (در نيمه دوم ٢٠١٩( ادامه مي دهد. 

* * دانشیار سیاستگذاری انرژی - دانشگاه صنعتی شریف

پربحث‌های هفته

  1. خواجه در بند نقش ایوان است!..

  2. قوه قضائیه و پرسش‌ها از حکم دادگاه طبری

  3. روحانی: شنبه و یکشنبه روز پیروزی ایران و شکست آمریکا است/ نباید اجازه دهیم مردم در رنج قرار گیرند

  4. فرود دیدنی F۳۵ روی یک ناو در دریا

  5. گرانی خودرو تا کجا!؟

  6. قیمت سکه به ۱۳,۲۰۰,۰۰۰ تومان رسید/ دلار ۲۶,۹۰۰ تومان شد + جدول

  7. وزیر بهداشت: دیشب به خاطر خیز جدید کرونا نخوابیدم/تقسیم بندی مناطق غلط است

  8. برادر من! انقلابی‌گری با سیاست زدگی بیگانه است

  9. هشدار فرمانده سپاه به رئیس جمهور آمریکا: انتقام ما قطعی است/ اهل شرف و جوانمردی هستیم و سفیر زن را هدف قرار نمی‌دهیم

  10. همه پسران سید حسن نصرالله در یک قاب

  11. تورم امارات برای نوزدهمین ماه متوالی منفی ماند!

  12. آمریکای آشفته؛ میراث ترامپ برای رئیس جمهور بعدی

  13. جهانگیری: امیدوارم آثار مثبت مقابله با گرانی روزهای آینده روشن شود

  14. آیت‌الله رئیسی: دشمن با جنگ اقتصادی به دنبال اخلال در جامعه است

  15. چرا دلار ۲۶ هزار تومان شد؟

  16. قفل فعلی بازار خودرو به یک کلید نیاز دارد؟

  17. اطلاعیه دادگستری استان فارس درباره شبهات مطرح شده در خصوص پرونده «نوید افکاری»

  18. مقصر سونامی افزایش قیمت خودرو کیست

  19. خیز دوباره کرونا/ورود نواب رئیس به انتخابات ریاست جمهوری/کنایه رسانه اصلاح‌طلب به روحانی/ ربیعی: رنج مردم با تک تک سلول‌های اعضای هیات دولت حس می‌شود

  20. قالیباف: مهم‌ترین دغدغه سران قوا توجه به حل مشکلات مردم است

  21. تشییع پیکر آیت‌الله صانعی در قم

  22. گرداندن اراذل و اوباش در محله تهران‌پارس

  23. مطالبه از مجلس انقلابی...

  24. ترامپ: توافق فوق‌العاده‌ای با ایران خواهم کرد منتهی باید تا بعد از انتخابات صبر کنند

  25. قیمت دلار و سکه پایین آمد + جدول قیمت‌ها

ابر آروان

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های دیروز

      پربحث‌های هفته

      1. گرانی خودرو تا کجا!؟

      2. قیمت سکه به ۱۳,۲۰۰,۰۰۰ تومان رسید/ دلار ۲۶,۹۰۰ تومان شد + جدول

      3. تورم امارات برای نوزدهمین ماه متوالی منفی ماند!

      4. جهانگیری: امیدوارم آثار مثبت مقابله با گرانی روزهای آینده روشن شود

      5. آیت‌الله رئیسی: دشمن با جنگ اقتصادی به دنبال اخلال در جامعه است

      6. چرا دلار ۲۶ هزار تومان شد؟

      7. قفل فعلی بازار خودرو به یک کلید نیاز دارد؟

      8. مقصر سونامی افزایش قیمت خودرو کیست

      9. قالیباف: مهم‌ترین دغدغه سران قوا توجه به حل مشکلات مردم است

      10. قیمت دلار و سکه پایین آمد + جدول قیمت‌ها

      11. بورس دوپینگی؟!

      12. دستور ویژه سرپرست وزارت صمت به سازمان حمایت برای کنترل قیمت ها

      13. وزیر جهاد کشاورزی: تخم مرغ ارزان می شود/ صادرات بی رویه علت گرانی بود

      14. هزینه یک صبحانه ساده چقدر می‌شود؟

      15. راهکار مدیریت بازار خودرو چیست؟/ اختلاف ۴۷ میلیونی قیمت‌ها از بازار تا کارخانه

      16. ماجرای ۱۰۰ نفری که سرمایه‌شان در بورس هزار میلیاردی شد

      17. تورم سوئد منفی شد!

      18. سقوط بورس: با این راه پول خود را نجات دهید  

      19. ۲.۵ میلیون خانوار مشمول خانه‌های مازاد

      20. ریزش های لیر تمامی ندارد

      21. جهانگیری: فروش اوراق سلف نفت لغو شد/ جهت‌گیری‌های بودجه ۱۴۰۰ باید متمرکز بر رفع دغدغه‌های اصلی اقتصاد کشور شود

      22. چرا قیمت دلار عصر امروز وارد فاز کاهشی شد؟

      23. ۷۰ درصد درآمد کشور در اختیار ۱۰ استان

      آخرین عناوین