«ستاره‌ها هم می‌میرند»؛ نرگس فرجاد امین؛ نشر نیستان قصۀ تسلیم در برابر مرگ ستاره‌ها

زهره مسکنی،   3981022072

«ستاره‌ها هم می‌میرند» عنوان داستان بلندی است که نرگس فرجاد امین آن را در سه بخش و نُه فصل از زاویه دیدِ دو راوی اول شخص به رشتۀ تحریر درآورده است. «پارادوکس»، «در هم تنیدگی» و «جاودانگی» عناوینی است که نویسنده برای سه بخش داستان خود انتخاب کرده است

قصۀ تسلیم در برابر مرگ ستاره‌ها

«ستاره‌ها هم می‌میرند»

نویسنده: نرگس فرجاد امین

ناشر: نیستان، چاپ اول: 1398 

132 صفحه، 26000 تومان

 

***

«ستاره‌ها هم می‌میرند» عنوان داستان بلندی است که نرگس فرجاد امین آن را در سه بخش و نُه فصل از زاویه دیدِ دو راوی اول شخص به رشتۀ تحریر درآورده است. «پارادوکس»، «در هم تنیدگی» و «جاودانگی» عناوینی است که نویسنده برای سه بخش داستان خود انتخاب کرده است. «صحرا» و «یحیی» دو راویِ فصول یکی در میان و شخصیت‌های عاشق این قصه هستند. «صحرا» فیزیکدان است و علاقه‌اش به علم ستاره‌شناسی او را به گونه‌ای کاملاً اتفاقی در مسیر آشنایی با «یحیی» قرار داده است. داستان با مرگ شروع می‌شود. جملاتی که آشکار و بی‌مقدمه خواننده را با موضوع اصلی روبه‌رو می‌کند: «یحیی دارد می‌میرد و این غریب‌ترین پارادوکسی است که توی تمام زندگیم باهاش رخ به رخ شده‌ام؛ غریب‌تر از همه‌ی پارادوکس‌های فیزیک مدرن که توی سال‌های دانشگاه یکی در میان باورهام را به بازی می‌گرفتند...»

در ادامه درمی‌یابیم که «صحرا» باردار است. یعنی بلافاصله بعد از مواجهه با مرگ متوجه می‌شویم که تولدی نیز در راه است. تسلسل آمدن فرزند، بودنِ مادر و رفتن پدر با پس زمینه‌ای از ستارگان و کهکشانی که از پشت تلسکوپ رصد می‌شود، گویی تاری است که با پودِ بحث «جهان موازی» به هم تنیده می‌شود تا داستان را مثل یک قالی ببافد و به رج های آخر آن برساند.

بر اساس ایدۀ جهان‌های موازی هنگامی که ما کاری را در این جهان انجام می‌دهیم، فردی کاملاً مشابه ما نیز در جهانی دیگر به طور دقیق مشغول انجام همین کار است. آن فرد که در سیاره‌ای شبیه زمین و در منظومه‌ای مشابه منظومه شمسی و کهکشانی شبیه به کهکشان راه شیری زندگی می‌کند، ممکن است گاهی هم کارهایی انجام دهد که ما همان لحظه مشغول انجام آن نباشیم. برای مثال شاید اکنون که شما در حال خواندن این مطلب هستید، آن فرد مشابه شما نیز در همین حال باشد، اما بر خلاف شما که به خواندن این متن ادامه می‌دهید، او از خواندن ادامۀ این نوشته منصرف شود. پرداختنِ گاه به گاه نویسنده به این مفهوم در خلال رمان و همسفرشدن یحیی و صحرا در تور رصد بارش شهاب زیر آسمان کویر در فضاسازی ویژۀ این داستان اثرگذار بوده است.

استفاده از پدیده‌های علم ستاره‌شناسی و پرداختن به تئوری‌های این‌چنینی ابزاری برای توصیف عشق پاک و آسمانی یحیی و بی آلایشیِ شخصیت‌هایی مثل آرمن و اسد خلیل است. وجود فرشته‌ای به نام «برفا» نیز که نقش همراهی و هدایتگری یحیی را بر عهده دارد، بی‌ارتباط با آرزوی کودکی او برای مبعوث‌شدن در هیئت یک چوپان به نظر نمی‌رسد. ترکیب این توصیف‌ها با مفاهیم فلسفی نیز بُعد دیگر قضیه است که مخاطب را به پردازش و تحلیل گفت‌وگوهای شخصیت‌ها با خودشان یا با یکدیگر وامی‌دارد. از همین منظر چون این پرسش و پاسخ‌های فلسفی زیر آسمان کویر یه عنوان یکی از مکان‌های اصلی این داستان رخ می‌دهد، ما را به یاد داستان «شازده کوچولو» اثر مشهور سنت اگزوپری می‌اندازد. کویر در هنر و ادبیات دارای جایگاهی چندبُعدی است و اغلب گاهی به صورت آشکار و زمانی به طور ضمنی به عنوان بستر اصلی سفرنامه‌ها و محور بنیادین رخدادهای رمان‌ها و حکایات مختلف، بُعدی فرا ادبی را نیز به همراه داشته است.

فضای رستوران «مصباح» و اصلا همین نام که برای این محل در نظر گرفته شده نیز از دیگر نکات حائز اهمیت قصه است. مصباح که در لغت به معنی چراغ یا مشعل است محلی برای تجمع افرادی شده که در زندگی‌شان به روشنگری مشغول‌اند. شخصیت‌های متعدد مردِ قصه از یحیی و پدرش گرفته تا پسرخاله و شوهرخاله‌اش و حتی کارگری که یک روز از بی‌سرپناهی به آنجا پناه آورده و برای همیشه ساکن آنجا شده، یادآور انسان‌هایی وارسته و پیراسته از ویژگی‌های انسان‌های معمول است. اسدخلیل به زندگی‌بخشیدن شهرت دارد و به تعبیری دعا و دم مسیحایی او همگان را نجات می‌بخشد جز فرزند خودش. 

بخش دوم داستان با حضور «برفا» آغاز می‌شود که تضمین و تملیحی از سرشت پاک انسان و تقابل او با پلیدی‌هاست و بی‌ارتباط با انتخاب نام «یحیی» نیز نیست. به واسطۀ حضور او در رویای یحیی است که مرد در پایان داستان مثل قهرمانان به جنگ پلیدی می‌رود. از سوی دیگر، «صحرا» به تنگناهراسی یا کلاستروفوبیا مبتلاست. هراس شدید و بیمارگونۀ او از نداشتن راه فرار و گیرافتادن در محیط‌های بسته مثل آسانسور با روحیۀ رصد و گشت و گذار او در کهکشان‌ها در تضاد است. همین موضوع، سرآغاز بخش آخر رمان است: «فکر کنم تبدیل شده‌ام به فوتون؛ شاید هم افتاده‌ام توی سیاه‌چاله ... آره همین است، یا فوتونم یا توی سیاه‌چاله؛ اگر نیستم پس چرا زمان برایم متوقف شده؟ چرا گیر کرده‌ام توی آن لحظه‌ای که یحیی سیاه‌چاله‌ی روی گونه‌ام را می‌بوسد و ...»

یحیی مرگ خودش را باور دارد و رازی آمیخته از مفاهیم غیرت و ایثار در سینۀ اوست. وی با توجه به آگاهی از مرگ ناچار می‌شود این راز را با صحرا در میان بگذارد. نقش صحرا در این میان ابتدا مقاومت در برابر واقعیت تلخ است و سپس با توجه به آرمان و تصمیمِ یحیی در برابر این واقعه تسلیم می‌شود. او پس از اطلاع از رفتن همیشگی همسرش، آزاده‌وار در پی اِحقاق حقوق وی می‌ایستد و این تمام ماجرایی است که مدت‌ها قبل نیز آن را طی جمله‌ای در پاسخ به پرسش یکی از شاگردانش سر کلاس گفته بود: «ستاره‌ها هم می‌میرند».

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

  2. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

  3. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

  4. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

  5. جهانپور: مردم عادی هم از ماسک استفاده کنند/ وضعیت تهران قرمز است/ تعطیلی کامل کشور امکان پذیر نیست

  6. روحانی: فعالیت اقتصادی در تهران از ۳۰ فروردین آغاز شود/ تصمیمات مهم درباره نحوه فعالیت ادارات، مدارس و اماکن مقدسه

  7. با کرونا چه کردیم؟ چه باید بکنیم؟

  8. شهردار تهران: نمی‌توان حمل و نقل عمومی را تعطیل کرد/ تابع تصمیمات ستاد ملی مقابله با کرونا هسیتم

  9. صحبت‌های تامل برانگیز نوام چامسکی درباره آینده جهان

  10. ۹ پیشنهاد عملیاتی برای جهش تولید

  11. ۳ دستورالعمل اقتصادی برای دولت‌ها در بحبوحه شیوع ویروس کرونا

  12. یک فرمانده حزب‌الله در لبنان ترور شد + عکس

  13. پیش بینی قیمت نفت در سال ۹۹

  14. ولایتی: «فاووپیراویر» با رعایت موازین قانونی در اختیار بیمارستان مسیح دانشوری قرار گرفت

  15. آمریکا با درخواست وام ایران از صندوق بین‌المللی پول موافقت می‌کند؟

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  3. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  4. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  5. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  6. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

  7. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  8. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

  9. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

  10. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  11. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  12. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  13. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

  14. طلاب ایرانی، پرستار سالمندان آمریکایی و اروپایی

  15. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

  16. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  17. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

  18. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  19. ضدعفونی‌کردن قم توسط حشدالشعبی

  20. تهران را در برابر کرونا بی دفاع نکنیم!...

  21. عادت‌هایی که نباید از نقی، ارسطو و بهتاش یاد بگیریم

  22. وزیر بهداشت: روزهای آینده وضعیت مقابله ایران با کرونا در جهان متحول می‌شود

  23. کرونا و اشک کباب! ...

  24. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

  25. نامه وزیر بهداشت به روحانی و اعتراض به دستورالعمل بازگشایی مشاغل

آخرین عناوین