ویژه برنامه‌های شب یلدا؛ ایده‌های تکراری، آدم‌های تکراری

گروه فرهنگی الف،   3981001068
ویژه برنامه‌های شب یلدا؛ ایده‌های تکراری، آدم‌های تکراری

سیدمهدی موسوی‌تبار در روزنامه فرهیختگان نوشت: پس از گرانی بنزین، گرانی اجناس دیگر، اتفاقات آذرماه، بی‌خبری صبح جمعه، قطعی اینترنت، سورپرایز وزیر ارتباطات، حتی رفتن استراماچونی از استقلال، یخ‌زدن یک کولبر جوان و دیگر اخبار و وقایع ناامیدکننده به دور از تدبیر، شب یلدا انگار قرار است یک دلخوشی کوچکِ بزرگ شود. یکی از راه‌های بسط این شادی و دلخوشی، تولید برنامه‌های تلویزیونی است. برنامه‌هایی که سال‌هاست انگار از یک کارخانه تولید می‌شوند و با خلاقیت قهر کرده‌اند. برای مثال به همین ویژه‌برنامه‌های امسال دقیق شویم. شبکه‌های مختلف به فراخور محتوای‌شان، ویژه‌برنامه‌هایی ترتیب داده‌اند که اخبار آنها در رسانه‌ها منعکس شده است.

در کنار برنامه‌های علی ضیاء و محمد سلوکی، سورپرایز تلویزیون و برگ برنده‌اش، رضا رشیدپور و برنامه «شب آرام» شبکه3 است. برنامه‌ای که دو روز متوالی پخش شد و نکته خاص یا ویژه‌ای نداشت. شاید مهم‌ترین وجه خلاقانه این برنامه ظاهر رشیدپور بود. حالا که قرار است به‌بهانه شب یلدا برای مردم دلخوشی درست کنیم، گزینه بهتر از رشیدپور وجود نداشت؟ برنامه «فرمول یک» که سال گذشته یکی، دو بار سرمربی پرسپولیس را آورده بود امسال هم سنت‌شکنی نکرد؛ با این تفاوت که کالدرون به‌جای برانکو آمد. اما جدا از مصادیق، تلویزیون نشان داده که هیچ برنامه‌ای برای روزهای خوش تقویم ندارد.

چگونه برنامه شب یلدایی بسازیم؟

وقتی تعریف جذابیت رسانه‌ای تغییر کند و هیچ مدیری آن را متوجه نشود و بلد هم نباشد، نتیجه همین چیزی خواهد شد که شاهدش هستیم. وقتی نتوانیم بین برنامه‌ها و مناسبت‌ها تفکیک قائل شویم و کنار این همه معاون و مسئول ریز و درشت، یک جامعه‌شناس یا روانشناس کنارمان نگذاریم، نباید انتظار برنامه‌های جذاب و متفاوت داشته باشیم. نکته‌ای که در سال‌های اخیر از مدیران تلویزیون دیده‌ایم فقط یک تقسیم‌بندی بزرگ بین غم و شادی بوده است. در همین تقسیم‌بندی هم سهم بیشتر برنامه‌های غمگین متعلق به برنامه‌های زنده با پس‌زمینه حرم امام رضا(ع) یا امام حسین(ع) بوده است. یک کارشناس هم کنار یک مجری خنثی می‌نشیند و با هم صحبت می‌کنند و بعد مداحی پخش می‌شود و دوباره همان صحبت‌ها. این تمام داشته و درایت برنامه‌سازان تلویزیون برای ایام عزاداری است. جالب اینجاست که مدیران تلویزیون در سال‌های اخیر به‌صراحت گفته‌اند در عزاداری‌ها دست‌شان برای ساخت برنامه بازتر از مناسبت‌های شاد بوده است. پس واویلا به روزهای شاد این مردم. باز هم همین برنامه‌های این دو شب اخیر به مناسبت یلدا را بررسی کنیم. برای ساخت یک ویژه‌برنامه یلدایی، به یک استودیو با دکور عجیب، هندوانه و انار به مقدار فراوان، یک مجری پرحرف و البته مشهور و میهمان‌هایی که مخاطبان حتی دیگر شماره کفش‌های آنها را هم می‌دانند.

چهره‌هایی که در فهرست مجاز تلویزیون قرار دارند و احتمالا برای حضور در چنین برنامه‌ای رقم کمتری هم درخواست می‌کنند و اصطلاحا به‌صرفه‌تر هم هستند و البته بی‌خطرتر. دستمزد مجریان هم مساله مهم دیگر این برنامه‌هاست. با توجه به سیاستگذاری‌های این سال‌ها و تغییر و تحولاتی که صورت گرفته، مجریان مطرح زیادی برای فعالیت نمانده‌اند. همین مجریان محدود هم گاهی دستمزدهای‌شان آنقدر بالاست که تلویزیون بدون کمک اسپانسر نمی‌تواند از پس آنها برآید. مثلا درباره برنامه «شب آرام» شایعه شد که رضا رشیدپور برای دو شب اجرا میلیاردی پول گرفته است. اگر کسی اندکی با رسانه آشنایی داشته باشد، می‌داند این رقم برای دو شب و در شرایط فعلی تلویزیون، چیزی شبیه به یک لطیفه است، اما عدم شفافیت مدیران سیما به افزایش این شایعات دامن می‌زند. وقتی اطلاع‌رسانی صحیح و به‌موقع صورت نگیرد هرکسی از ظن خود، اعدادی را مطرح و پخش می‌کند.

یکی از مدیران سیما چند سال قبل و در گفت‌وگویی عنوان کرده بود در روزهای میلاد ائمه و پیامبر(ص) ماتم می‌گیریم که چه کنیم. این جمله، نشان‌دهنده نبود یک مکانیسم درست در راه برنامه‌سازی است. چهاردهه زمان مناسب و حتی زیادی است که یک مجموعه بتواند به یک ساختار اصولی در مناسبت‌های مختلف برسد. صدا و سیمای ما نشان داده که هنوز در دوران آزمون و خطا به‌سر می‌برد و قرار هم نیست اتفاق نویی بیفتد. انگار کسی جرأت تغییر در این ساختار را ندارد و علاقه به صندلی باعث می‌شود که از کم‌خطرترین مسیر حرکت کند.

چه دیدیم؟

«همان همیشگی» شاید کامل‌ترین تعبیر برای آن چیزهایی باشد که در این دو روز دیده‌ایم. فقط این همیشگی یک برنامه خندوانه داشت که «چهل تیکه» جایش را گرفته بود. مثلث مدیری، رشیدپور و جوان جایش را داده بود به مدیری، رشیدپور و علیمردانی. می‌توان تنها تغییر محسوس را اتفاقا در همین مورد آخر دید. جایی که دوربین چهل‌تیکه و علیمردانی به خانه محمدعلی کشاورز رفتند و با او گفت‌وگو کردند. هرچند زمان پخش سریال «پدرسالار» که اوج محبوبیت کشاورز بود یکی از بخش‌های ثابت ویژه‌برنامه‌ها گفت‌وگو با محمدعلی کشاورز بود. شبکه2 هم نشان داد رضایت مخاطب برایش اولویت اصلی نیست و با تغییرات قابل اعتنایی، برنامه شب یلدایی‌اش را روی آنتن برد. «روشن‌ترین شب» با اجرای محمد سلوکی، سراغ آیین و سنت‌های ایرانی رفته بود. این برنامه در دکورش از نمادهای سنتی مرتبط با یلدا استفاده کرده بود و علی‌اکبر فرهنگی، چهره ماندگار مدیریت را هم به‌عنوان میهمان داشت. شبکه2 با این ریسک نشان داد در راستای سلبریتی‌زدایی، محکم‌ترین قدم‌ها را برداشته است. البته چهره‌هایی مانند فریبا کوثری و فریبا متخصص درکنار اعضای شورای شهر تهران دیگر میهمان‌های شبکه2 بودند که جای تعجب داشت. شبکه2 سال‌هاست حسابش را از دیگر شبکه‌ها جدا کرده و در دنیای خودش سیر می‌کند. دنیایی که گاه جذاب است و گاه دافع برای مخاطب دارد. اما شاید نسل‌های تازه که کرسی را به‌عنوان دکور یک برنامه می‌بینند آن را دوست داشته باشند و علاقه‌مند به سنت‌ها و آیین‌های ایرانی شوند. 

شبکه4 سیما، که به غربت میان مخاطبان شهره است با ویژه‌برنامه «انار و برف» و با اجرای رابعه مدنی، آفرین عبیسی و صدیقه کیان‌فر روی آنتن رفت. ریسکی که کمتر شبکه‌ای آن را قبول می‌کند. شاید خصیصه مهم این برنامه همین تفاوتش باشد. هرچند بعضی خاطرات این سه نفر را قبلا شنیده بودیم، اما در عمل و برای چندمین‌بار نشان داده شد بازیگری و اجرا دو مقوله جدا از هم است. نقالی‌گری و شاهنامه‌خوانی کودکان از دیگر نکات مثبت این برنامه بود. ای‌کاش آمار صحیح و دقیقی از مخاطبان این برنامه ارائه شود تا براساس آن برنامه‌ریزی بهتری در شبکه4 انجام شود. «یلدا ورزشگاهی» هم برنامه ویژه شبکه5 بود. شبکه5 سال‌هاست اصرار دارد که دیده نشود. آنهایی که دوران درخشان دهه 80 شبکه5 را به‌خاطر دارند برای این روزهای این شبکه افسوس می‌خورند. دم‌دستی‌ترین برنامه‌ریزی برای یک ویژه‌برنامه را از طرف شبکه، شاهد بودیم. تلفیق بازیگران و فوتبالیست‌ها و خوانندگان در دهه 70 یک روش مرسوم بود. فوتبالیست‌ها که دیگر جذابیت دهه 70 را ندارند. سیلقه موسیقی مردم هم که تغییر کرده است و خوانندگان محبوب امروز با رقم‌های پایین یا رایگان جواب سلام را نمی‌دهند و بازیگرانی که به این شبکه آمدند هم چیزی اضافه‌تر از قبل نداشتند. دوره شوخی‌های سطحی و لودگی‌های بی‌مزه گذشته است و حتی در سینما هم خریدار ندارد و فیلم‌های این ژانر حتی پول خودشان را هم درنمی‌آورند.

یلدا که گذشت، عید را دریاب

با هر مشقتی که بود ساخت برنامه‌های یلدایی تمام شد و مدیران سیما می‌توانند نفسی تازه کنند. با توجه به اینکه از نگاه مدیران برای برنامه‌های نوروز هنوز زود است که کاری انجام شود فعلا خبری از طراحی‌های تازه نیست و می‌توانند آنها استراحت کنند. اما اگر اواسط اسفند خواستند جلسه‌ای تشکیل دهند و به استقبال برنامه‌های نوروزی بروند چند نکته را مد نظر قرار دهند. مردم در شرایط سختی به‌سر می‌برند. لوازم و خوراکی‌هایی که از شبکه‌های مختلف و به کرات پخش می‌شود ممکن است در خانه تعداد زیادی از مخاطبان پیدا نشود. پخش لباس‌های شیک و گران‌قیمت مجریان، میوه‌ها و آجیل‌ها و شیرین‌ها و غذاهای مختلف و متنوع، در وضعیت کنونی باعث ایجاد خشم بین مردم خواهد شد حتی اگر کسی که این لباس‌ها را پوشیده ظاهرا از درد مردم بگوید. این روزها که دولت حواسش به مردم نیست باید خود مردم یا دیگر نهادها جورش را بکشند و این‌ بار را تحمل کنند. نه‌تنها در یلدا که در طول سال تلویزیون باید بداند که مخاطبانش فقط ساکنان خیابان‌های بالای شهر نیستند و ممکن است کسانی باشند که رنگ آجیل را فقط در تلویزیون دیده‌اند.

این یلدا که با هر کیفیتی گذشت، اما لطفا مسئولان صداو‌سیما به فکر عید باشند که مثل همیشه غافلگیر نشوند.

پربحث‌های دیروز

  1. ترامپ بازنده انتخابات رياست جمهوری می‌شود؟

  2. تحریف در روایت تاریخی مشروطه

  3. چرا آمریکا "تیک‌تاک" را فیلتر می‌کند؟

  4. رئیس‌جمهور دستکم موافقان سیاسی خود را تحمل کند!

  5. تصویری کمتر دیده شده از رهبر انقلاب

  6. روحانی: با وجود جنگ اقتصادی، دولت کشور را مدیریت کرده/ از تعطیل شدن تولید و تشدید بیکاری جلوگیری کرده‌ایم

  7. وزیر اقتصاد: سهامی برای جاماندگان سهام عدالت نداریم

  8. نیوزلندی‌ها برق بی‌سیم اختراع کردند

  9. دستورالعمل وزارت بهداشت برای محرم: جلسات به فضای باز می‌رود/ افراد مسن در مجالس عمومی شرکت نکنند

  10. ریچارد گلدبرگ کیست و چرا ایران او را تحریم کرد؟ + تصاویر

  11. ظریف: اشتباهات محاسباتی ابرقدرتها تبعات فاجعه‌بار بدنبال داشته است

  12. هفت عامل که مانع فرزندآوری می‌شود

  13. طرح سوال از رئیس جمهور تا فردا تعیین تکلیف می شود

  14. خبر خوش برای بازنشستگان تامین اجتماعی

  15. افتتاح موزه و سراسرنمای سردار قاسم سلیمانی

  16. مراسم تودیع و معارفه رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس

  17. چراغ سبز کره‌ای‌ها برای پرداخت بدهی ایران

  18. علت برچیده نشدن بزرگ‌ترین داروخانه غیرقانونی کشور

  19. بورس به کانال سه میلیون واحد می‌رسد؟!

  20. کلیات «طرح شفافیت آرا» در کمیسیون آئین‌نامه داخلی مجلس تصویب شد

  21. چگونه گوشی موبایلی که خیس شده را نجات دهیم

  22. ارتباط مستقیم شیوع مجدد کرونا و افزایش تعداد مبتلایان، با رشد سفرها + نمودار

پربحث‌های هفته

  1. خانه‌های خالی در محاصره مالیاتی / سامانه ملی املاک را دریابید!

  2. آقای حدادیان زودتر تکذیب کنید !

  3. ماجرای عضویت دختر رئیس جمهور در هیئت علمی دانشگاه/در سفر احمدی‌نژاد به قم چه گذشت؟/ تحلیل لیلاز از قرارداد ایران و چین/روحانی: اقتصاد کشور در حداقل ضرورت مردم به خوبی اداره شده است

  4. جزئیاتی از طرح مالیات خانه‌های خالی/ مالیات ۴۰ میلیون تومانی از یک خانه خالی

  5. نمایندگانی که خانه سازمانی ۳۸۰ متری مجلس را از آنِ خود کردند!

  6. خداحافظی دکتر احمد توکلی از صاحب‌ ‌امتیازی الف

  7. ساده‌انگاری پیری‌ جمعیت حتما عیب است

  8. ترامپ بازنده انتخابات رياست جمهوری می‌شود؟

  9. روحانی درباره کالاهای اساسی چه گفت؟

  10. درخواست قالیباف برای تعویق کنکور/توکلی: مردم اشکنه هم نمی‌توانند بخورند/رویای ریاست جمهوری؛ از جهانگیری و لاریجانی تا سیدحسن خمینی

  11. چرا کره جنوبی پول‌های ایران را پس نمی‌دهد؟

  12. پشت پرده تجمع طالبان در تهران/احتمال خط خوردن لاریجانی و ناطق نوری از فهرست اصلاح‌طلبان/وضعیت وخیم بیماران کرونایی در پایتخت/تابلویی از تصویر رهبری که به قالیباف هدیه داده شد

  13. آیا تعویق کنکور سراسری امکان‌پذیر است؟

  14. رصد پایگاه آمریکایی العدید با ماهواره نور + تصاویر

  15. ترس و تردیدهای برگزاری کنکور در کرونا رنگ باخت اما ...

  16. تحریف در روایت تاریخی مشروطه

  17. روحانی: هدف دشمنان ایجاد هیجان‌زدگی و بی‌برنامه‌گی در مدیریت کشور است

  18. چرا آمریکا "تیک‌تاک" را فیلتر می‌کند؟

  19. پایانی بر یک مجادله درباره عزاداری محرم امسال

  20. توکلی: برخی دولتمردان مشکل معیشتی ندارند/ کوپن بدتر از نابودی پول ملی نیست

  21. روحانی: زندگی مردم در حد ضرورت به خوبی اداره شد/ صادرکنندگان در ده روز اخیر ۲.۵ میلیارد دلار ارز را بازگرداندند

  22. پیشگیری از گره کوری که به دندان هم باز نمی‌شود!

  23. واقفین دماوند و جنگل‌های هیرکانی چه کسانی هستند؟

  24. رئیس‌جمهور دستکم موافقان سیاسی خود را تحمل کند!

  25. تازه‌ترین قیمت خودروها در بازار / پراید ۹۳ میلیون تومان شد!

ابر آروان

آخرین عناوین