آداب و رسوم مردم تهران قدیم در شب یلدا 

گروه اجتماعی الف،   3980928020

یلدای تهران قدیم با میوه‌های تازه فصل پاییز، میوه‌های خشک شده تابستان، آجیل مخصوص، شیرینی و هندوانه به صبح می‌رسید.

آداب و رسوم مردم تهران قدیم در شب یلدا 

به گزارش برنا؛ تهرانیان قدیم در همه اعیاد خود سنت حسنه جمع شدن افراد خانواده در منزل بزرگتر خانواده را منظور می‌داشتند و همه فرزندان خانواده در منزل مادر و پدر جمع می‌شدند.

از سنن یلدای تهران، صرف میوه‌های تابستانی از جمله هندوانه است که به دلیل نزدیکی این مراکز کشاورزی با تهران، میوه هندوانه در خوراکی‌های شب یلدای تهرانیان قرار گرفته‌است.ولی تهرانی‌ها شب یلدا را همه ساله جشن می‌گیرند تا سنت‌های زیبای قدیم در لابلای زندگی مدرنیته شهرنشینی‌شان حفظ شود.

قرن‌هاست که مردم تهران، آغاز زمستان را که برابر با شامگاه سی‌ام آذر و بامداد یکم دی است به نام شب یلدا یا شب چله بزرگ می‌شناسند.شب یلدا از دید مردم آن ایام، مظهر غلبه تاریکی و تباهی بر روشنایی بود، چراکه فردای شب یلدا، خورشید به‌عنوان نماد روشنایی دوباره متولد می‌شد.

در ایام بسیار دور، فردای شب یلدا در نزد تهرانیان و ایرانیان بسیار عزیز به حساب می‌آمد تا آنجا که سعی می‌کردند کار خطایی از آنها سر نزند و به همین دلیل آن روز جزو تعطیلات عمومی به‌حساب می‌آمد.


برخی مورخان بر این عقیده هستند که جشن یلدا متعلق به مسیحیان است، اما در اصل از ایران باستان گرفته شده است تا آنجا که قدمت آن را بیش از هشت هزار سال می‌دانند.

علی‌اکبر دهخدا مراسم شب یلدا را این‌گونه تعریف می‌کند:

«شب چله بلندترین شب سال است که ایرانیان آن را از دیرباز مبارک می‌دانستند. در این شب ایرانیان با گردآمدن دور آتش، رقص و پایکوبی این شب را جشن می‌گرفتند. آنگاه سفره‌ای فراخ و گشاده می‌گسترانیدند که روی آن آتشدان، عطردان و خوراکی‌های گوناگون ازجمله خوراکی‌های فصلی و خوردنی‌های غیرنوشیدنی مانند نان، شیرینی، حلوا و گوشت قربانی بود.»

شب یلدا در نزد تهرانیان قدیم، سمبلی از برکت، تندرستی،‌ فراوانی و شادمانی بود که خویشان، همسایه‌های خود را دعوت می‌کردند یا اینکه در منزل بزرگ‌تر خانواده جمع می‌شدند و بساط سوروسات از آجیل گرفته تا شیرینی، میوه مخصوصا هندوانه، انار و خربزه فراهم کرده و به خوشگذرانی و شب‌زنده‌داری می‌پرداختند.

هندوانه را از این جهت بر سر سفره می‌گذاشتند که به دلیل کروی‌بودنش، نمادی از خورشید است و همچنین انار نیز سمبلی از زایش به حساب می‌آید که با شکستن آن شادی را برای زندگی افراد به ارمغان می‌آورد.البته باید گفت اکثر میوه‌های موجود شب یلدا آن دوره، کثیرالدوله بودند که به نوعی از آن جادوی سرایتی نام می‌بردند که باعث برکت در زندگی می‌شد.

گرفتن فال حافظ نیز در چند سده اخیر به رسوم شب یلدای تهرانیان اضافه شد که مخصوصا دختران دم بخت خواهان گرفتن این فال بودند و بزرگان با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی یا پربودنش، آینده را پیش‌بینی می‌کردند.

جعفر شهری در کتاب تهران قدیم نوشته است:

«تهرانی‌ها با میوه‌های تازه فصل پاییز و میوه‌های خشک‌شده تابستان و آجیل از میهمانان پذیرایی می‌کردند و معتقد بودند که خوردنی‌های سفره شب یلدا مثل خوراکی‌های پای سفره هفت‌سین، می‌تواند طبیعت گرم را سرد طبیعت سرد را گرم کند به این صورت کسانی که از گرمی‌مزاج رنج می‌بردند، هندوانه و انار و کسانی که از سردمزاج بودن‌شان ناراحت بودند توت، کشمش و خرما می‌خوردند.»

‌آجیل شب یلدا نیز از دیگر تنقلات تهرانی‌ها بود که ترکیب آن نشانی از اعتقاد و تجربه اهالی تهران قدیم به خواص گوناگون میوه‌های خشک شده بود که به‌عنوان «آخشیج» (تضادها) کاربرد داشت.»از دیگر سرگرمی‌های خانواده‌های تهران در آن شب قصه‌گویی و داستان‌سرایی بزرگترهای خانواده برای کوچکترها پای کرسی بود؛ از جمله داستان‌هایی که در آن شب نقل می‌شد شامل قصه خیر و شر، سنگ صبور، ماه‌پیشونی و... بود.

این جشن باستانی در سال 1388 در فهرست میراث معنوی کشور با هدف حفاظت، ترویج و انتشار فرهنگی نیز با قدمتی بالای هشت هزار سال به ثبت رسید.

پربحث‌های دیروز

  1. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  2. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  3. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  4. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  5. انتقاد حسین شریعتمداری از فتاح/مخالفت با حضور روحانی در مجلس/پذیرش اعاده دادرسی مرتضوی/ پاسخ آذری‌جهرمی به یک شایعه/ احمدی‌نژاد به تاریخ پیوسته است

  6. ۸+۱ مورد از باورنکردنی ترین فواید استفاده از کولرهای گازی در خانه

  7. توئیت کنایه‌آمیز آشنا: غرور قربانی گرفت

  8. مجلس به مدرس خیابانی رای اعتماد نداد

  9. عقب‌نشینی جدید واشنگتن در برابر تهران/ حذف ۳۰ پاراگراف از قطعنامه ضدایرانی

  10. تغییر نظر وزارت علوم درباره تعویق زمان کنکور با دستور رئیس جمهور

  11. دولت در مورد لغو تعلیق کنکور به مردم پاسخگو باشد

  12. محسن هاشمی: لغو طرح ترافیک تهران در مقابله با کرونا موثر نیست

  13. بایدن، «کملا هریس» را به عنوان معاون خود انتخاب کرد

  14. غارنشینی یک خانواده فلسطینی

  15. دوربین مخفی: هجوم مردم برای خرید تیشرت‌های عجیب و غریب

  16. چرا روحانی برای دفاع از وزیر پیشنهادی صمت به مجلس نرفت؟

  17. مزیت‌های طرح گشایش اقتصادی از زبان روحانی

  18. کشف دومین اسکلت بانوی اشکانی در اصفهان

  19. روح‌الامینی: بنده و برخی نمایندگان تهران ودیعه مسکن نگرفته‌ایم

  20. درخواست ۲۰ کشور از روسیه برای دریافت واکسن کرونا

  21. آیت الله فاطمی نیا دوباره در بیمارستان بستری شد

  22. در آینده نزدیک سامانه گزارشگران فساد راه‌اندازی می‌شود

  23. معاون رئیس جمهور: «استخدام» اعتماد به نفس و نوآوری فرزندان‌مان را از بین می‌برد

  24. چرا باید «شور شیرین» را خواند؟

  25. افشای راز واکسن روسی کرونا

پربحث‌های هفته

  1. حمله وحشیانه با قمه به صاحب مغازه در کرمانشاه

  2. با فتح کجا جنگ برای ما تمام می‌شود؟

  3. آیا پیروزی بایدن بر ترامپ به نفع ایران است؟

  4. بازگشت به سیاست‌های هاشمی ؟!

  5. وعده سربسته روحاني درباره گشايش اقتصادي/ گرهي گشوده مي شود؟!

  6. املاک بنیاد مستضعفان و فرصت‌های برابر

  7. هشدار احمد توکلی به روحانی: نام ساقط کردن کشور «گشایش» است؟/ دولت‌های بعد شما، بدهی خود را چگونه بپردازند؟

  8. گشایش اقتصادی برای مردم یا دولت؟

  9. توصیه های جمعیتی مسوولان به مردم از کنار گود

  10. دستورالعمل اخذ مالیات بر خانه‌های خالی یکماهه تدوین می شود + جزئیات

  11. صحبت‌های «فتاح» درباره کاخ مرمر، مدرسه حدادعادل، ساختمان مرکز پژوهش‌ها و املاک در دست نیروهای مسلح

  12. صحنه آهسته انفجار بیروت

  13. برجام ۹۹ به روایت زیباکلام/واکنش کدخدایی به اظهارات علی مطهری/احمدی‌نژاد دوباره ردصلاحیت می شود؟

  14. زیباکلام: باید برجام ۹۹ را با آمریکا امضا کنیم!

  15. زمان توزیع عادلانه یارانه بنزینی فرا رسیده است؟

  16. صفر تا ۱۰۰ داستان وضع مالیات بر محتکران خانه

  17. انتقاد حسین شریعتمداری از پرویز فتاح

  18. خبر خوش واعظی درباره پایان تحریم ها و سیگنال مثبت کشورهای اروپایی و آسیایی

  19. مافیا در بورس هم وجود دارد/ مخالف ورود مردم به بورس نیستم اما نگرانم/ باید یک شبکه تلویزیونی بورس داشته باشیم/ قیمت‌های بورس با واقعیت اقتصادی همخوانی ندارد

  20. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

  21. گوژپشت نوتردام، زيباترين زن پاريس و دشنه ظريف عروس خاورميانه

  22. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  23. ترامپ: اگر در انتخابات پیروز شوم سریع با ایران به توافق می‌رسیم

  24. ۵ شرط رئیسی برای موافقت با طرح دولت/هشدار توکلی به روحانی/تغییر سیمای کرونا در پاییز/ نماینده سابق مجلس بازداشت شد

  25. آیا دونالد ترامپ در مرحله پيشافاشيستي است؟

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. ستاد کرونا با تعویق کنکور مخالفت کرد/ برگزاری کنکور در موعد مقرر قبلی

  2. ثبت واکسن روسی کرونا؛ پایان رنج بشر یا تبلیغات زودهنگام؟!

  3. نامه جمعی از پزشکان به مراجع تقلید درباره مجالس عزاداری ماه محرم

  4. وزیر بهداشت: پیشنهاد تعویق یک ماهه کنکور در ستاد ملی کرونا بررسی می شود

  5. حكايت ناقلان خاموش؛ هزینه تست کرونا با جیب مردم نمی‌خواند

  6. ختم رسیدگی به پرونده اکبر طبری اعلام شد/ طبری: تمام ۱۶ اتهامی که در کیفرخواست آمده را رد می‌کنم

  7. تصویب نام‌گذاری خیابانی در تهران به نام مهندس بازرگان

  8. دولت در مورد لغو تعلیق کنکور به مردم پاسخگو باشد

  9. پرونده «سها رضانژاد» جنایی نیست/ مصرف قرص خواب صبح روز حادثه

  10. دستورالعمل ستاد کرونا برای محرم و صفر اعلام شد؛ کاهش ساعات برگزاری مراسم/ ممنوعیت برپایی ایستگاه‌های صلواتی

  11. محسن هاشمی: لغو طرح ترافیک تهران در مقابله با کرونا موثر نیست

  12. سخنگوی سازمان سنجش: تعویق یک ماهه کنکور سراسری تصویب نشده است

  13. سلاطین خودرو و طلا چه زمانی اعدام می‌شوند؟

  14. واکسن روسی کرونا و فرهنگ ترجیح جمع بر فرد

  15. پشت پرده توقیف روزنامه جهان صنعت

  16. هجوم مسافران به جاده چالوس/ آزادراه تهران - شمال بسته شد

  17. نمکی: اجازه ندهیم برخی بگویند عاشورا و تاسوعا عامل شیوع کرونا شد/ رعایت پروتکل‌ها با همکاری هیأت‌ها اجرا می‌شود

  18. نمکی: درباره برگزاری کنکور سراسری، امروز تصمیم‌گیری می‌شود/ اجازه شکست پروتکل‌ها را نخواهیم داد

  19. منشا بوی نامطبوع در جنوب تهران مشخص شد

  20. ورود قوه قضائیه به پرونده ویلموتس و ادعای میرسلیم علیه قالیباف/ پرونده‌ای جدید برای طبری

  21. آیت الله فاطمی نیا دوباره در بیمارستان بستری شد

  22. در آینده نزدیک سامانه گزارشگران فساد راه‌اندازی می‌شود

  23. معاون رئیس جمهور: «استخدام» اعتماد به نفس و نوآوری فرزندان‌مان را از بین می‌برد

  24. پانزدهمین جلسه پرونده شرکت بازرگانی پتروشیمی/ قاضی مسعودی: هرکسی هر میزانى که وجه برده باشد، باید برگرداند

آخرین عناوین