روایتی از یک «مرگ مغزی»؛ ضرباتی که ناتو را به کما برد

گروه جهان الف،   3980822005

سخنان ماکرون در خصوص مرگ مغزی ناتو بار دیگر داغ شدن بحث‌ها را بر سر فروپاشی ناتو را داغ کرده است.

به گزارش فارس، از زمانی که در سال ۱۹۴۹ پیمان آتلانتیک شمالی یا ناتو با مشارکت ۱۲ کشور اروپای غربی و آمریکای شمالی در مقابل خطر تسلط اتحاد جماهیر شوروی بر اروپا بسته شد تا اکنون که در سال ۲۰۱۹ میلادی هستیم، نزدیک به ۷۰ سال می‌گذرد.

در طول این ۷۰ سال ناتو با تلفیق توانمندی نیروی سرمایه‌داری و سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه زیرساخت‌های نظامی و عملیات‌های مخفی بر چالش‌های مهمی فائق آمده است که شاید بتوان نقطه اوج آن را سقوط دیوار برلین و فروپاشی اتحاد جماهیر دانست.

از آن زمان تاکنون و علی‌رغم توافقات اولیه بین روسیه و غرب، حرکت ناتو به سمت مرزهای روسیه فزونی یافته، به گونه‌ای که هم اکنون یگان‌های زرهی سپاه تفنگداران آمریکا در کشور لتونی کمی از بیش از ۷۰۰ کیلومتر با مسکو پایتخت کشور روسیه فاصله دارند. حتی تصور واکنش آمریکایی‌ها درباره استقرار لشکرهای نظامی روسیه در این فاصله از واشنگتن نیز ترسناک است.

علی رغم چنین چشم‌اندازی ناتو این بار نه با یک تهاجم خارجی که با امکان فروپاشی از داخل روبه‌رو است. سخنان «امانوئل ماکرون» رئیس‌جمهور فرانسه در خصوص مرگ مغزی ناتو و بی‌اعتمادی به اجرای ماده ۵ این پیمان در خصوص دفاع جمعی کشورهای عضو آن در مقابل هرگونه تهاجم خارجی بازتابی از گسستگی عمیق در معنا و مفهوم ناتو به عنوان یک پیمان دفاع دسته جمعی است.

چرا مرگ مغزی؟

اشاره ماکرون به مرگ مغزی ناتو بدون شک به سیاست متفاوت «دونالد ترامپ» رییس جمهور آمریکا در این خصوص است. از مجموع هزار میلیارد دلار بودجه نظامی کشورهای عضو ناتو ۷۵۰ میلیارد دلار آن متعلق به بودجه نظامی ایالات متحده است. در حقیقت ماشین نظامی آمریکا با قدرت از نظم حاکم بر دنیای سرمایه‌داری دفاع کرده و در سایه آن به خصوص پس از جنگ سرد کشورهای اروپایی از بودجه نظامی خود به مقدار چشم‌گیری کاسته‌‌اند.

برای درک این مطلب کافی است که بدانید بودجه نظامی آلمان از ۳.۶ درصد تولید ناخالص ملی به ۱.۴ درصد کاهش یافته و طبق گزارش وزارت دفاع این کشور بخش مهمی از توان نظامی آلمان از جمله یک سوم جنگنده‌های نیروی هوایی از حالت عملیاتی خارج شده‌اند. همچنین سیاست کاهش تعداد نفرات ارتش در بریتانیا سبب شده تا نفرات نیروی زمینی این کشور از پلیس نیویورک نیز کمتر شود.

در سایه این کاهش بودجه نظامی، کشورهای اروپایی مبالغ بیشتری را به حوزه خدمات اجتماعی اختصاص داده‌اند. با این حال به نظر می‌رسد که آمریکا به عنوان ستون اصلی توانمندی پیمان نظامی ناتو پس از بحران سال ۲۰۰۸ میلادی آن توان سابق را برای دفاع از سایر اعضا از دست داده است.

اوضاع و احوال ناتو پس از بحران اقتصادی آمریکا

این که اوضاع و احوال ناتو به عنوان حامی اصلی نظام سرمایه‌داری جهانی به وضعیت رکن اصلی آن یعنی آمریکا وابسته باشد، چندان عجیب و غریب نیست، اما این که اوضاع آشفته در سرمایه‌داری این چنین دیر در بروکسل منعکس شده جای تعجب دارد.

با آغاز بحران در نظام سرمایه‌داری جهانی و ورشکستگی بانک «لیمن برادرز» که رقمی معادل یک تریلیون دلار برای نظام بانکی آمریکا ضرر و زیان همراه داشت، بسیاری در انتظار این بودند تا اثرات آن را در سیاست خارجی این کشور مشاهده کنند.

با اطمینان می‌توان گفت شکست «جان مک کین» نامزد حزب جمهوری خواه در سال ۲۰۰۸، خروج ارتش آمریکا در سال ۲۰۱۱ از عراق و سخنرانی باراک اوباما رییس جمهور آمریکا در دانشگاه نظامی «وست پوینت» در خصوص ضرورت بازنگری جدی در مورد استفاده از نیروی نظامی این کشور در هر نقطه از جهان، بازتابی از این شکست بزرگ بودند.

شاید نقطه اوج این تحول را بتوان در خودداری واشنگتن از حمله نظامی به سوریه با وجود ادعای به کار رفتن تسلیحات شیمیایی در غوطه شرقی دمشق دانست. اتفاقی که برخی از مهم‌ترین متحدان اروپایی و عربی آمریکا امید داشتند که مسبب آغاز عملیاتی همچون «ادیسه» در لیبی شده و بستری را برای سقوط دولت «بشار اسد» فراهم کند.

از این پس بود که مهم‌ترین پروژه غرب در خاورمیانه برای ایجاد نظمی جدید در این منطقه در دنیا در سراشیبی شکست قرار گرفت. اگرچه ظهور داعش که بنا به گفته «مایکل فلین» رییس سابق سازمان اطلاعات نظامی پنتاگون علی‌رغم وجود گزارش‌های مستند اطلاعاتی مورد بی‌توجهی عمدی کاخ سفید قرار گرفت، می‌رفت تا مرزهای قرارداد سایس- پیکو را به طور کامل محو کند، ولی مقاومت مردم سوریه و عراق به همراه حمایت تمام و کمال دولت‌های ایران و سوریه سرنوشت متفاوتی را برای تاریخ رقم زد.

در کنار این به قدرت رسیدن «دونالد ترامپ» رییس جمهور جدید ایالات متحده نشان داد موج بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ میلادی به فضای سیاست داخلی آمریکا نیز رسیده است.

ترامپ، انتقام طبقه کارگر سفید پوست

به قدرت رسیدن ترامپ در آمریکا بازتابی از شکاف گسترده‌ای است که در این کشور وجود دارد. علی رغم این که بعد از برخی اقدامات اضطراری واشنگتن در کمک به بخش خصوصی و صنعت بانکداری، میزان رشد اقتصادی در سطح بالایی قرار گرفت، اما بخش بزرگی از این رشد اقتصادی سهم صنایع نوین همچون صنایع فنآوری اطلاعات شده است. این مسئله در کنار تخلیه مداوم صنعتی و انتقال کارخانجات تولیدی به کشورهایی همچون چین و مکزیک سبب شده تا طبقه متوسط سفید پوست در آمریکا خود را بازنده اصلی این رشد اقتصادی تصور کند. مسئله‌ای که از سوی دیگر به دلیل فشارهای مالی سنگینی که به افزایش بودجه نظامی آمریکا نسبت داده می‌شود، بر خشم سفیدپوستان سنتی افزوده است.

مهم‌ترین شعار ترامپ که وی را به قدرت رساند، پایان دادن به این وضع بود. ترامپ بر خلاف دموکرات‌ها خواستار بازگشت صنایع تولیدی از چین، پایان دادن به صنعت بانکداری لجام گسیخته و پایان حمایت از پروژه‌های جهانی مداخله در نقاط مختلف دنیا و تمرکز بر مناطقی همچون آمریکای لاتین است.

در چنین شرایطی است که مهمانی برای سایر کشورهای عضو پیمان ناتو به پایان می‌رسد و ترامپ مشارکت جدی‌تر آنان را در تأمین بودجه نظامی این نهاد و رسیدن به ۲ درصد تولید ناخالص ملی مطالبه می‌کند. ترامپ به صورت جدی پشتیبانی از روند بی‌نتیجه حمایت از عملیات‌های مخفی در خاورمیانه را متوقف کرد و تمرکز خود را بر فروش تسلیحات بیشتر به کشورهای عربی همچون عربستان و امارات بدون درگیر شدن جدی در مناقشات نظامی معطوف کرد. اصطلاحی که وی آن را دوشیدن گاو شیرده توصیف کرده است. با چنین راهبردی جایی برای پروژه‌هایی همچون باز آرایی خاورمیانه که مورد توجه جدی برخی کشورهای اروپایی بود، باقی نمی‌ماند.

کمتر کسی دیگر به این مسئله شک دارد که فرانسه و انگلستان سرمایه‌گذاری وسیعی برای بازآرایی مجدد خاورمیانه کرده بودند. رییس سازمان اطلاعات خارجی فرانسه در همایشی در واشنگتن در سال ۲۰۱۵ از جدال ۳۰ ساله مذهبی در خاورمیانه سخن گفته بود. برآوردهای جدی همچون ایجاد منطقه مستقل کردی و تقسیم عراق به سه منطقه فدرال وجود داشت و یک منطقه وسیع که به صورت دو فاکتو قلمرو یک قدرت سنی بنیادگرا به نام داعش شده بود.

این سیاست را می‌توان در تأمین موشک میلان برای تروریست‌ها در محله باباعمرو حمص تا حمایت از برگزاری همه‌پرسی در کردستان عراق برای تشکیل یک کشور مستقل دید، اما حالا تمام این سرمایه‌گذاری‌ها بر باد رفته است.

حتی کردها که قرار بود یک منطقه مستقل فدرال در شمال سوریه تأسیس کنند، با حمله ترکیه که با حمایت خاموش آمریکا و عقب نیروهای نظامی آن همراه شد چاره‌ای جز پناه آوردن به دامن روس‌ها و دولت سوریه نداشتند.

در چنین شرایطی است که می‌توان انتظار داشت، آنچه که ما به عنوان سیاست استاندارد غرب و رویه ناتو به عنوان یک پیمان نظامی می‌شناسیم دیگر وجود نداشته باشد.

آمریکا به آرامی در حال عقب‌نشینی از خاورمیانه و تقابل یک جانبه نظامی با روسیه است. کشورهایی همچون فرانسه و آلمان یا باید بودجه نظامی خود را افزایش دهند و یا دیگر امیدی به داشتن حیات مستقل به عنوان یک قدرت جهانی نداشته باشند.

از همین رو است که ماکرون به صراحت از مرگ مغزی ناتو سخن می‌گوید چرا که امیدی به بازگشت روزهای خوش قبلی و استفاده بی‌قید و شرط از چتر نظامی ناتو را ندارد.

پاسخ اروپا به مرگ مغزی ناتو

پاسخ اروپا به این تغییر تشکیل ارتش اروپایی برای استقلال بیشتر در حوزه‌های دفاعی و امنیتی است. سیاستی که علاوه بر تشکیل ارتش مشترک اروپا همکاری‌های جدیدی در حوزه تولید سلاح و توسعه فناوری‌های جدید را فراهم می‌کند، اما واقعیت اینجاست که اندازه اروپا برای شکل‌دهی به یک نیروی نظامی مؤثر جهانی بسیار کوچک است.

اروپا با همان موج ملی‌گرایی اما به شکلی متفاوت در کشورهای عضو این قاره روبه‌رو است. هم اکنون جنبش پگیدا در آلمان به عنوان حزب جدی در حال مطرح شدن است.

در ایتالیا و مجارستان هم اکنون راست‌گرایان ملی‌گرا درصد مهمی از آرا را بر عهده دارند. با این تفاصیل حتی کشورهای اروپایی نیز نمی‌توانند آنچه که زمانی حاکمیت ارزش‌های لیبرال در جهان می‌نامیدند، محقق کنند.

از همین رو سفر ماکرون به چین و تلاش برای سهیم کردن اصلی‌ترین رقیب راهبردی آمریکا را برای اجرای پیمان پاریس باید به خوبی درک کرد. با این حال در چنین شرایط سیالی تنها با اطمینان می‌توان گفت که چنین سخنانی دردهای زایش ظهور یک دنیای چند قطبی و پایان سیطره یک جانبه غرب بر دنیاست.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. ترفند کارمند بانک در برابر اغتشاشگران + عکس

  2. ترامپ از ایران تشکر کرد؛ مبادله زندانیان حاصل «یک مذاکره بسیار منصفانه» بود

  3. تجمع پراکنده و ساختارشکنانه در چند دانشگاه تهران

  4. پشیمانیم؛ حرف پرتَکرار حامیان و هواداران رئیس‌جمهور

  5. نیویورک تایمز: ترامپ، تمسخر در خارج و استیضاح در داخل

  6. ربیعی: تحریم‌ها را می‌توان دور زد، اما جامعه را نمی‌توان دور زد/ پس از آبان دیگر نمی‌توان انتخابات را به شیوه سابق برگزار کرد

  7. قالیباف: کلید روحانی قلابی است؛ دنبال کلید واقعی باشید/ ریشه اصلی فساد، ضعف و ناکارآمدی در شیوه اداره است

  8. حضور خانوادگی برای ثبت‌نام در انتخابات

  9. آخرین روز ثبت‌نام از داوطلبان انتخابات مجلس/ چهره‌هایی که برای ثبت‌نام آمدند/ حاشیه‌ها و تصاویر

  10. فرار مالیاتی پزشکان و وکلا معادل نیمی از یارانه نقدی

  11. جزئیات تازه از ماجرای هبه ۲۶۰ میلیارد تومانی به داماد آقای وزیر

  12. تصویری از «مسعود سلیمانی» بعد از آزادی

  13. آشوب‌های عراق و استعفای عادل عبدالمهدی؛ داعش بازمی گردد؟

  14. در انتظار ثبت نام

  15. قیمت سکه و طلا در بازار / یورو و پوند گران شدند + جدول

  16. محمدحسین لطیفی: از سلبریتی‌ها چند برابر دیگران مالیات بگیرید/ اعتراض دارم به اداهای اپوزیسیونی بازیگران!

  17. بازیگر سینما: موافق پرداخت مالیات هستم/ دولت ما را مقابل مردم قرار ندهد

  18. مطلوب مردم آری، مطلوب سیاستمداران خیر

  19. کاهش قابل‌توجه مصرف بنزین سوپر در کشور

  20. صحبت‌های رئیس جهاد دانشگاهی درباره دعوای روحانی و رحیم‌پور ازغدی

  21. اطلاعیه جدید بانک مرکزی درباره فعال‌سازی «رمز دوم پویا»

  22. شهردار تهران: خبر فروش صندلی اتوبوس غلط است

  23. «عارف» کاندیدای مجلس یازدهم نمی‌شود

  24. چگونه رمز دوم یکبار مصرف را فعال کنیم؟

  25. کدام خانوارها باید منتظر دریافت یارانه بنزین باشند

پربحث‌های هفته

  1. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

  2. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  3. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

  4. شوخی گریه‌دار با کودک کار

  5. سعید ملایی تبعه مغولستان شد+عکس

  6. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  7. ده چیز که برای اولین بار در عربستان باب شد

  8. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

  9. علت طولانی بودن روند صدور کارت ملی چیست؟

  10. ترفند کارمند بانک در برابر اغتشاشگران + عکس

  11. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  12. توضیحات رامبد جوان درباره مهاجرت و خندوانه

  13. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

  14. ثبت نام کنندگانی که هیج اطلاعاتی از مجلس شورای اسلامی ندارند!!

  15. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  16. سازمان مبارزه با فساد تشکیل دهید...

  17. اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور: اسامی کارشناسان موافق و اسناد کارشناسی طرح افزایش قیمت بنزین را منتشر کنید

  18. صندلی اتوبوس‌های پایتخت فروشی می‌شود!

  19. خسارت ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی زنگنه به کشور

  20. ترامپ از ایران تشکر کرد؛ مبادله زندانیان حاصل «یک مذاکره بسیار منصفانه» بود

  21. «اعتراض»، «آشوب»، «اغتشاش» یا «فتنه»؟ ؛ هر چه بود درسی شد برای عبرت...

  22. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

  23. کدخدایی: برخی از وزرا مخالف افزایش قیمت بنزین بودند/موضع مشاور رئیس جمهور درباره کشته شدگان اعتراضات اخیر/ زیباکلام: شرمنده مردمی هستم که با تشویق من به روحانی رای دادند

  24. مطهری: عملکرد خوبی در مجلس داشتم/ نیاز زیادی به تبلیغات ندارم

  25. آغاز مصادره اموال مقامات فاسد ترکمنستان+ تصاویر

پربحث‌های هفته

  1. ده چیز که برای اولین بار در عربستان باب شد

  2. ترامپ از ایران تشکر کرد؛ مبادله زندانیان حاصل «یک مذاکره بسیار منصفانه» بود

  3. آغاز مصادره اموال مقامات فاسد ترکمنستان+ تصاویر

  4. نیویورک تایمز: ترامپ، تمسخر در خارج و استیضاح در داخل

  5. اجماع جریان های سیاسی عراق بر سر استعفای عبدالمهدی و رد پای پروژه‌های خارجی

  6. وحشت آفرینی آمریکا علیه تکنولوژی چینی/ آمریکا در برابر هوآوی کم آورده است؟!

  7. آشوب‌های عراق و استعفای عادل عبدالمهدی؛ داعش بازمی گردد؟

  8. ترامپ زیر حرف خود درباره ایران زد!

  9. صحنه‌گردانی غرب در ورود لبنان به مسیر بی‌بازگشت

  10. گزارش نیویورک تایمز از نقاشی های یک زندانی شکنجه‌ شده در گوانتانامو

  11. عراقچی: تمام اعضای برجام آمریکا را ریشه تنش‌ها می‌دانند

  12. فیس بوک صفحه کاربری عربی رهبر انقلاب را پاک کرد

  13. خطر بازگشت داعش به عراق همزمان با افزایش ناآرامی ها/ جزئیات حملات سنگین و کم سابقه تروریست ها در استان های دیاله و الانبار+ نقشه میدانی و عکس

  14. اردوغان: تنها ما بودیم که داعش را در سوریه شکست دادیم

  15. عامل حمله به کنسولگری ایران در نجف بازداشت شد

  16. پلوسی رسما دستور استیضاح ترامپ را صادر کرد

  17. نشنال اینترست: "داووس صحرا" در عربستان شکست خواهد خورد

  18. مدودف: قطع دسترسی روسیه به سوئیفت اعلام جنگ است

  19. ماهیت واقعی FATF چیست؟/ وقتی اندیشکده انگلیسی هم ادعاهای FATF را زیر سوال می‌برد

  20. واکنش ترامپ به پیشنهاد ماکرون برای کاهش‌ تحریم‌های ایران

  21. مدیر کل جدید آژانس: هنوز از ایران پاسخ رضایت‌بخش دریافت نکرده‌ایم

  22. مسکو: هیچ قطعنامه‌‌ای ایران را از توسعه برنامه موشکی منع نمی‌کند

  23. قدرت‌نمایی ایران، چین و روسیه در پاسخ به ائتلاف دریایی فرانسه

  24. رویترز: اروپایی‌ها در جلسه برجام، ایران را به اِعمال «مکانیسم ماشه» تهدید می‌کنند

  25. روزنامه انگلیسی: ناتو طرفدار صلح نیست، ابزار آمریکاست

آخرین عناوین