پرونده ویژه «رونق تولید» نشریه تأملات رشد منتشر شد

گروه اقتصادی الف،   3980811164

در سال «رونق تولید»، پرونده ویژه «رونق تولید»، در سومین شماره نشریه «تأملات رشد» مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام منتشر شد.

پرونده ویژه «رونق تولید» نشریه تأملات رشد منتشر شد

پس ازآن که اقتصاد ایران در سال 1397، مسیر پرماجرا و دشواری را طی کرد و شوک ارزی رخ‌داده، منجر به تعمیق رکود و آسیب به بخش تولیدی کشور شد، رهبر معظم انقلاب برای سومین بار، عنوان سال را به موضوع «تولید ملی» اختصاص دادند و سال 1398 را، سال «رونق تولید» نام‌گذاری فرمودند.

اما رونق تولید چه الزامات و اقتضائاتی دارد؟ نگرش ما به مقوله تولید، چقدر در بهبود این وضعیت مؤثر است؟ مسئله تولید در دولت‌های بعد از دفاع مقدس، چه روندی را طی کرده است؟ پاسخ به پرسش‌هایی ازاین‌دست، محور نوشتارهای علمی پرونده ویژه «رونق تولید» در شماره سوم نشریه «تأملات رشد» مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌‌السلام شده است.

رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، در سخنرانی نوروز سال 1386، جنگ اقتصادی را عرصه نبرد استکبار با نظام اسلامی برشمردند و در شهریور 1389، مفهوم «اقتصاد مقاومتی» را در دیدار با کارآفرینان وارد نظام مفاهیم دستگاه تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری کشور کردند. سرانجام در بهمن 1392، ایشان با ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، نقشه کلی مقاومت اقتصادی کشور در شرایط جنگ اقتصادی را ارائه نمودند.

از سال 1387، تقریباً عناوین همه‌سال‌ها با جهت‌گیری مسائل اقتصادی کشور و با هدف اصلاح مسائل ساختاری اقتصاد ایران از سوی ایشان انتخاب شد. به‌مرور افکار عمومی تحلیل رهبر انقلاب از اهمیت یافتن مضاعف مسئله اقتصاد برای انقلاب اسلامی را درک و کارهایی ولو پراکنده و غیرمنسجم آغاز شد. در میان عناوین سال، مقوله «توسعه تولید ملی»، یکی از محورهای اساسی و ارکان کلیدی نقشه مقاومت اقتصادی، از سوی ایشان مورد تأکید قرار گرفت؛ به‌گونه‌ای که در دهه 1390 شمسی، سال‌های 1391، 1395 و حالا 1398، بر این کانون اصلی اصلاح اقتصادی اشاره‌ کرده‌اند.

در نگاه نویسندگان این پرونده ویژه، تولید در اقتصاد امروز ایران، با دو چالش روبرو است: یکی قابل‌کنترل و اصلاح است و دیگری از جمله متغیرهای غیرقابل‌کنترل است. متغیر قابل‌کنترل، چالش‌های داخلی و تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌های نادرست داخلی است که در ادبیات روزانه به «خودتحریمی» معروف شده است. بسیاری از مسائل بخش تولید در کشور، معلول مقررات، قوانین داخلی و ساختارهای اداری و اجرایی بوروکراتیک است. قوانین اساسی اقتصاد مانند قانون پول، قانون مالیات، قانون کار، قانون تأمین اجتماعی، قانون نظام بانکی و بسیاری از قوانین دیگر سال‌هاست که سخن از اصلاح و تحول آن‌ها زده می‌شود؛ ولی خبری از تغییر نیست. مقررات و سیاست‌های دولت در شرایط جنگی نیز حائز اهمیت است؛ انتخاب‌هایی که در عین داشتن نوعی انعطاف، از اتهام خلق‌الساعه بودن مُبرا باشد.

چالش غیرقابل‌کنترل، استفاده دشمن از ابزاری به نام «تحریم» است. «ریچارد نفیو»، مسئول تیم طراحی تحریم‌ها علیه ایران در دوره قبل در دولت «بارک اوباما»، در ابتدای سال 2018 میلادی کتابی با عنوان «هنر تحریم‌ها، نگاهی از درون میدان» منتشر کرد و به تشریح چارچوب فکری و عملی خود در طراحی تحریم‌ها علیه ایران پرداخت. کتابی که حاوی تجربه‌های جالبی برای جنگ امروز اقتصادی کشور نیز هست. به باور «نفیو»، تحریم‌گذاری به‌عنوان ابزار استراتژیک در دستگاه سیاست خارجی ایالات‌متحده، نه امری صرفاً فنی، بلکه بیشتر هنر تصمیم‌گیری و به کار گرفتن خلاقانه ابزارهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است.

به‌عنوان‌مثال، «ریچارد نفیو» نشان می‌دهد که چگونه در عین تحریم کالاهای اساسی کشور، واردات کالاهای لوکس را از تحریم معاف کرده تا به احساس اجتماعی تحریم‌شدگی در جامعه ایران، بیشتر دامن بزند. در نگاه او، هنر تحریم چیزی شبیه هنر شکنجه کردن است و آمریکا از هر ابزاری که زمینه احساس درد و زوال استقامت را ایجاد ‎کند، استفاده کرده و می‌کند؛ اما نکته مهم قابل ذکر در این کتاب آنجاست که نفیو اشاره می‌کند کانون اصلی اصابت تحریم‌ها برای ایجاد احساس درد در جامعه ایران، «توان تولید ملی» ایرانیان بوده است؛ چراکه در تحلیل آن‌ها، آسیب بخش تولید بلافاصله باعث تغییر سفره مردم شده و این منجر به افزایش درد اجتماعی می‌شود و در نتیجه، دولتی که سرکار باشد، برای حفظ مقبولیت خود ناچار به دادن امتیازاتی می‌شود.

بنابراین تولید از درون و بیرون، امروز نقطه میدانی جنگ اقتصادی است. تأکید بر تولید مولد و دارای خلق ارزش‌افزوده مؤثر و نه صرفاً مونتاژی و سرهم‌بندی‌شده، موجب اشتغال مولد و پایدار، ثبات قیمت‌ها و پیشرفت بلندمدت اقتصادی کشور خواهد شد.

در این پرونده، پژوهشگران مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام نوشتارهایی پیرامون مختصات، الزامات و ابعاد تحول و رونق اقتصادی نگاشته‌اند. در این نوشتارهای تخصصی، تلاش شده است تا با تحلیل تاریخی، مشخص شود چرا اقتصاد، بعد از سه دهه برنامه‌های توسعه در دولت‌های مختلف، در ردیف مسائل فوری و اولیه کشور باقی‌مانده است؟ و موانع اصلی در این اصلاحات اقتصادی چه بوده است؟. از این رهگذر کوشش شده است تا با تغییر ذهنیت‌ها، منظرهای جدید در نگاه به مقوله «تولید ملی» موردتوجه قرار گیرد و از ضرورت مطالبه تخصصی از چرایی کنش‌ها و سیاست‌های انتخابی مسئولین سخن گفته‌شده است.

این پرونده به‌صورت مجزا و در دو نسخه الکترونیک (rushda.ir/?p=6391) و چاپی (rushda.ir/?p=6257) جهت استفاده علاقمندان در فروشگاه اینترنتی مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (رُشدا) عرضه شده است.

پربحث‌های هفته

  1. عملکرد مجلس دهم ؛ شما چه فکر می‌کنید؟

  2. اسباب تمسخر دینداری نشویم ...

  3. وقتی مردم مانند رییس مجلس دهم فکر نمی‌کنند...

  4. "دیپلماسی بنزین"، نمادی از بی اعتنایی به تهدیدات آمریکا

  5. آیا فلسطینی‌ها زمین‌هایشان را به یهودیان فروختند؟

  6. اردشیر زاهدی: همیشه به ایران افتخار می‌کنم/ نگذارید سلطه آمریکا و انگلیس برگردد/ حکومت پهلوی به مردم آزادی نمی‌داد‌

  7. پرونده مدیران سایپا ؛ محکومیت دو نماینده به حبس و اثبات دوباره یک ناکارآمدی

  8. با زوج خودرویی محکوم به اعدام بیشتر آشنا شوید

  9. چه زمانی سیلی بحران جمعیت را می خوریم؟!

  10. مجلس خدمت یا مجلس قدرت؟!

  11. جمعیت جوان، کرونا را شکست می‌دهد

  12. محکومیت «محمد عزیزی» و «فریدون احمدی» به حبس/ حکم اعدام برای دو متهم پرونده شرکت سایپا/ استعفای وکلای پرونده طبری/ خبر تازه از پرونده حادثه هواپیمای اوکراینی

  13. فطر و اعیاد مذهبی؛ آیا مسابقه شادمانی عمومی کافی است؟

  14. «دپوی ۳۰۰۰۰ خودرو» توسط خودروسازان «احتکار» نیست؟ + تصاویر

  15. چرا فرزندآوری کم شده/ آیا جامعه هم پیر می‌شود؟

  16. «عادی سازی» در شرایط کرونایی و سه شنبه‌های «جوج» در شمال !

  17. درد کهنه غیزانیه، «امنیتی» نیست

  18. روایت روح الامینی از فاصله معنادار بین رقبای ریاست مجلس/دفاع آقاتهرانی از صادق محصولی/واپسين ماموريت فراكسيون اميد/ ائتلاف لاریجانی با اصلاح طلبان در راه است؟

  19. مروری بر ازدواج‌های سیاسی؛ از احمدی‌نژاد تا روحانی + تصاویر

  20. تلفاتی سنگین‌تر از تلفات جنگ بر دوش ایالات متحده

  21. نامه توکلی به دادستان تهران درباره کشت و صنعت مغان: حمایت برای جلوگیری از چپاول حقوق ملت را انتظار می‌کشیم/ از انجام تشریفات جدید پیش از نتیجه اعلام جرم دیده‌بان در دادگاه خودداری کنید

  22. قیمت‌های جدید شورای رقابت برای خودروهای داخلی اعلام شد + جدول

  23. رهبر انقلاب: وضعیت رژیم صهیونیستی در آینده‌ سخت‌تر خواهد شد/ فلسطین قابل فراموش شدن نیست

  24. قیمت‌های شورای رقابت به خودروسازان ابلاغ شد/پراید ۳۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان+جدول

  25. ادعای برایان هوک: ایران بین مذاکره با ترامپ یا فروپاشی اقتصادی یکی را انتخاب کند/ ایران را مهار کرده‌ایم

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. "دیپلماسی بنزین"، نمادی از بی اعتنایی به تهدیدات آمریکا

    2. با زوج خودرویی محکوم به اعدام بیشتر آشنا شوید

    3. «دپوی ۳۰۰۰۰ خودرو» توسط خودروسازان «احتکار» نیست؟ + تصاویر

    4. نامه توکلی به دادستان تهران درباره کشت و صنعت مغان: حمایت برای جلوگیری از چپاول حقوق ملت را انتظار می‌کشیم/ از انجام تشریفات جدید پیش از نتیجه اعلام جرم دیده‌بان در دادگاه خودداری کنید

    5. قیمت‌های جدید شورای رقابت برای خودروهای داخلی اعلام شد + جدول

    6. قیمت‌های شورای رقابت به خودروسازان ابلاغ شد/پراید ۳۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان+جدول

    7. دلار بخریم یا نه؟/ همتی: معمولاً به این سوال جواب نمیدهم که شرمنده کسی نشوم

    8. وامی‌ برای آشنا، آشنایی برای وام !

    9. تاکید روحانی بر کنترل قیمت ارز و جلوگیری از افزایش نرخ آن

    10. چرا ۲۰۰ واگن هندوانه صادراتی به ترکیه برگشت خورد؟

    11. مشکل آب غیزانیه خوزستان ظرف سه هفته آینده حل می‌شود

    12. جهش تولید در ۵ گام

    13. تامین کسری بودجه با دو پیشنهاد کارشناسی

    14. برنج ایرانی گران شد

    آخرین عناوین