پرواز قدرت روس‌ها بر فراز آفریقا با توپولف

گروه جهان الف،   3980802006

اعزام دو هواپیمای بمب‌افکن روس به آفریقای جنوبی در آینده نزدیک، نشان‌دهنده آشکارتر شدن نفوذ مسکو در قاره سیاه همچون زمان اتحاد جماهیر شوروی است.

به گزارش فارس، بمب‌افکن‌های توپولف-160 روسی که از سوی غربی‌ها «بلک جک» نام گرفته‌اند، هواپیماهایی مبهوت‌کننده‌اند. سنگین‌ترین بمب‌افکن جهان که می‌تواند با سرعت 2 برابر سرعت صوت حرکت کند. این بمب‌افکن‌های غول پیکر در زمان جنگ سرد وظیفه بمباران اتمی خاک آمریکا آن هم با پرواز یک‌سره از خاک اتحاد جماهیر شوروی را داشتند اما جنگ سرد تمام شد و این بمب‌افکن‌ها بر خلاف رقبای آمریکایی خود فرصت چندانی برای حضور در یک نبرد متعارف را نیافته و بمباران استحکامات داعش در سال 2016 تا 2017 تنها تجربه رزمی این پرنده‌های غول پیکر بود. با این حال در طول دو دهه گذشته به خصوص بعد از به قدرت رسیدن پوتین در کرملین این پرنده‌ها وظیفه نمادین دیگری را یافته‌اند؛ علنی کردن جای پای نظامی کرملین در کشوری که به متحدان جدید روسیه پیوسته است. حالا این پرنده‌های آهنین قرار است به زودی در خاک آفریقای جنوبی فرود بیایند. کشوری که ثروتمندترین و پیشرفته‌ترین کشور در قاره آفریقا محسوب شده و به نوعی دروازه ورود به نیمه پایینی قاره سیاه است. شاید این مانور نمادین را بتوان  نشانه‌ای از حرکت جهش‌گونه کرملین به سمت احیای نفوذ پیشین اتحاد جماهیر شوروی در این قاره تعبیر کرد.

*سرمایه‌گذاری کلانی که ناگهان از دست رفت

اولین تماس رسمی روس‌ها با آفریقایی‌ها به اواخر قرن هجدهم برمی‌گردد. زمانی که کنسولگری روسیه در قاهره و اسکندریه افتتاح شد. در سال 1989 مراکز دیپلماتیک دیگر روس‌ها در آفریقای جنوبی و اتیوپی افتتاح شد. آغاز جنگ جهانی اول و پیروزی بلشویک‌ها سبب شد تا سطح روابط دو طرف در همان سطح محدود سابق باقی بماند.

مهم‌ترین ابزار اتحاد جماهیر شوروی برای نفوذ در آفریقا تا زمان جنگ جهانی دوم «کمینترن» یا «اتحادیه احزاب کمونیستی جهان»، مهم‌ترین ابزار ارتباط شوروی با آفریقا در قالب قراردادهای آموزشی بود. پس از جنگ جهانی دوم و تضعیف قدرت‌های استعمارگر پیشین همچون فرانسه و بریتانیا موج استقلال‌طلبی در میان کشورهای آفریقایی به اوج رسید.

با گسترش این موج اتحاد جماهیر شوروی که خود را حامی اصلی کشورهای انقلابی معرفی می‌کرد، شروع به ارسال گسترده کمک نظامی و فنی به آفریقا کرد. به عنوان مثال پس از استقلال مصر و سرنگونی دولت پادشاهی در این کشور با کودتای افسران، شوروی کمک‌های گسترده نظامی را برای ثبات رژیم ناصر روانه قاهره کرد.

در کنار این به بن‌بست رسیدن رقابت هسته‌ای در اروپا نیز سبب شد تا دامنه رقابت آمریکا و شوروی در این قاره جدی‌تر شود. این نبرد در دهه 70 با استقلال برخی مستعمره‌های آفریقای جنوبی و تحولات گسترده در اریتره و اتیوپی به اوج خود رسید. اتحاد جماهیر شوروی تلاش می‌کرد تا دولت‌های کشورهایی همچون غنا، موزامبیک و آنگولا را در مقابله دولت ضد انقلابی یاری کند و احزاب مبارزی همچون جبهه آزادی بخش نامبیا و حزب کنگره در آفریقای جنوبی را زیر بال و پر خود بگیرد.

این نفوذ شوروی با واکنش آمریکا روبه‌رو شد و  در دهه 80 برخی جنگ‌های نیابتی در قاره آفریقا بین مسکو و واشنگتن در گرفت. از جمله مهم‌ترین نبردها می‌توان به جنگ در آنگولا بین دولت و گروه شورشیان با نام «یونیتا» اشاره کرد. در این میان برخی هم‌پیمانان شوروی نیز به همراه مسکو در آفریقا حضور داشتند که کوبا یکی از آنها بود.

بر طبق آمار بین سال‌های 1967 تا 1987 بیش از 7.2 میلیارد دلار کمک نظامی روانه کشورهای آفریقایی شد. همچنین بیش از 54 هزار آفریقایی از دانشگاه‌های شوروی فارغ التحصیل شدند و نزدیک به 200 هزار نفر هم به صورت مستقیم توسط مستشاران روسی آموزش دیدند.

با وجود این سرمایه‌گذاری گسترده فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سبب شد تا تمام این تلاش‌ها بی‌نتیجه باقی بماند.

*از بی‌اعتنایی به آفریقا تا کشف یک منبع جدید مالی

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 و در نتیجه پایان جنگ سرد دگرگونی‌های جدی در قاره آفریقا پدید آورد. دولت «یلتسین» کمک‌های گسترده اتحاد جماهیر شوروی به کشورهای آفریقایی را یکی از علل محنت‌های اقتصادی مردم روسیه دانست و بلافاصله آن را متوقف کرد.

برخی از سفارتخانه‌های روسیه در کشورهای آفریقایی همچون آنگولا و جمهوری آفریقای مرکزی برای کاهش هزینه‌ها تعطیل شدند. این تغییر راهبردی اگرچه توانست به برخی از جنگ‌های بی‌حاصل در آفریقا از جمله نبردهای داخلی در آنگولا خاتمه دهد ولی سبب شد تا دست کارتل‌های بزرگ اقتصادی برای دخالت در قاره سیاه بازتر شود.

بسیاری معتقدند که در صورت وجود اتحاد جماهیر شوروی کشتار گسترده مردم در روآندا هیچ‌گاه رخ نمی‌داد. همچنین آشوب‌های جدی همچون کودتا در زئیر یا جنگ داخلی در کنگو نیز می‌توانست متوقف شود.

دهه 1990 میلادی همانگونه که برای روسیه به عنوان اصلی‌ترین بازمانده اتحاد جماهیر شوروی دهه‌ای از دست رفته محسوب می‌شود، برای کشورهای آفریقایی نیز آغاز دوران جدیدی از هرج و مرج است. بی‌تفاوتی روس‌ها به آفریقا تا اواخر دهه 90 ادامه یافت تا زمانی «یوگنی پریماکف»، که یک مامور سابق سازمان اطلاعاتی شوروی محسوب می‌شد به وزارت امورخارجه این کشور رسید.

پس از این تحول در اولین قدم «حسنی مبارک»، رئیس جمهور سابق مصر به عنوان اولین رئیس‌جمهور یک کشور آفریقایی به مسکو سفر کرد. امضای یک قرارداد تسلیحاتی در این سفر به روس‌ها نشان داد که کشورهای قاره سیاه مشتریان دست به نقد خوبی نیز می‌توانند باشند.

روی کار آمدن پوتین در کاخ کرملین و تلاش برای احیای عظمت و شکوه از دست روسیه جان تازه ای به سیاست خارجی این کشور بخشید و بار دیگر استفاده از فرصت های جدید در آفریقا در دستور کار روس قرار گرفت.

*عمل گرایی اقتصادی در مقابل انقلابی‌گری سابق

سیاست جدید روس‌ها تا سال 2012 مبتنی بر استفاده از فرصت‌های اقتصادی در قاره سیاه بود. در کنار این بسیاری از کشورهای آفریقایی به دلیل خریداری تسلیحات روسی نیاز داشتند تا قطعات یدکی را از این کشور خریداری کنند.

نگاهی به سفر ولادمیر پوتین در سال 2006 به کشورهای الجزایر و آفریقای جنوبی و همچنین سفر «دیمیتری مدودوف» در سال 2009 به کشورهای مصر، نامبیا و نیجریه نشان می‌دهد که برقراری روابط اقتصادی با کشورهای آفریقایی مهم‌ترین دستور کار روس‌هاست.

توانمندی روس‌ها در حوزه‌هایی همچون استخراج نفت و الماس و همچنین صنایع معدنی سبب شد تا قراردادهای جدیدی بین مسکو و کشورهای آفریقایی برای سرمایه‌گذاری و استخراج منابع طبیعی منعقد شود.

به عنوان مثال شرکت گازپروم پروژه‌های نفتی جدیدی را در نیجریه آغاز کرد و شرکت‌های «آلروسا» و «روسال» به عنوان یکی از مهم‌ترین شرکت‌های فعال دنیا در حوزه الماس و آلومینیوم تبدیل به یکی از تولید کنندگان این دو محصول در آفریقا شدند.

البته در مقابل نیز روس‌ها از 20 میلیارد دلار بدهی کشورهای آفریقایی از زمان شوروی چشم‌پوشی کردند.

*شوک‌هایی که سیاست روس‌ها را متحول کرد

با وجود موفقیت نسبی روس‌ها در این دوره اتفاقات سال‌های 2011 تا 2014 سبب شد تا نگاه روس‌ها نیز به این منطقه متحول شود. اولین اتفاق به راه افتادن موج انقلاب در کشورهای عربی شمال آفریقا بود که منجر به برکناری برخی دیکتاتورهای قدیمی این کشورها شد.

اتفاق دوم بمباران نظامی لیبی توسط کشورهای غربی در قالب «عملیات اودیسه» و سرنگونی حکومت قذافی با سوءاستفاده از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد بود. رژیم قذافی با وجود این که روند نزدیکی به غرب را از اوایل دهه اول قرن 21 آغاز کرده بود اما همچنان متحدی جدی برای روس‌ها در آفریقا بود.

رویداد سوم کودتای رنگی در کشور اوکراین با هدف نزدیکتر کردن ناتو به مرزهای روسیه بود. اقدامی که بلافاصله با واکنش مسکو رو به رو و منجر به الحاق شبه‌جزیره کریمه به روسیه شد.

با این حال واکنش روس‌ها محدود به اوکراین باقی نماند و نیروی هوا- فضای روسیه با استقرار در پایگاه حمیم و بمباران گروه‌های تروریستی مورد حمایت غرب نشان داد که می‌خواهد به عنوان عاملی تعیین کننده در معادلات جهانی باقی بماند.

*حضور نظامی چراغ خاموش روس‌ها علنی می‌شود

در این میان و تاکنون حضور فعال‌تر روس‌ها در قاره آفریقا به صورت چراغ خاموش انجام شده است. به عنوان مثال «عبدالفتاح السیسی»، رئیس‌جمهور جدید مصر تلاش کرده تا با رابطه نزدیک‌تر با روس‌ها از اتکای صرف به غرب دور شود.

همچنین به نظر می‌رسد که شرکت‌های خصوصی امنیتی روسیه در آفریقا فعال‌تر شده‌اند. گزارش‌های متعددی در خصوص فعالیت شرکت‌های روسی در ناآرامی‌های ماه‌های اخیر سودان منتشر شد که نشان از حضور غیررسمی نیروهای روس برای حفاظت از تاسیسات غیر دولتی بود.

علاوه بر این گزارش‌هایی از فعالیت یک شرکت روسی امنیتی به  نام «wagner» در جمهوری آفریقای مرکزی خبر می‌دهند. ماجرا زمانی با سر و صدای بیشتری رو به رو شد که 2 خبرنگار روس که در حال تحقیق درباره این شرکت بودند، کشته شدند.

روسیه علاوه بر این حضور دریایی خود را در آفریقا افزایش داده‌ است. علاوه بر ماموریت‌های مداوم نیروی دریایی روسیه در منطقه باب المندب و دریای عرب، برای مقابله با دزدان دریایی هم اکنون پایگاه دریایی آنان در اریتره نیز فعالیت خود را آغاز کرده است. این مسئله زمانی که در کنار رویکرد جدید روس‌ها برای مذاکره با انصارالله یمن قرار می‌گیرد، نشان‌دهنده اراده مسکو برای حضور جدی‌تر در حفظ امنیت این نقطه دریایی مهم دنیا است.

جالب اینجاست که جزیره سکوترا که هم اکنون در اختیار نیروهای اماراتی است، زمانی از بزرگترین پایگاه نیروی دریایی شوروی در خارج از مرزهای آن بود.

*آغوش باز آفریقا برای روس‌ها

مسکو می‌داند که می‌تواند بر روابط دیرنیه خود با کشورهای آفریقایی برای افزایش نفوذ خود حساب کند. در شرایطی که دولت ترامپ به دنبال حداقل دخالت نظامی در سایر کشورها است، زمینه برای حضور نظامی مسکو در قاره سیاه مهیاست.

البته اگر حضور نظامی مسکو به همراه یک سیاست جامع دیپلماتیک و اقتصادی اجرا نشود، می‌تواند تنها به هدر رفت منابع مالی مسکو بینجامد.

با وجود این تجربه سوریه نشان می‌دهد که روس‌ها به احتمال زیاد برنامه جامعی برای دوران بعد از فرود بمب‌افکن‌های بلک جک در آفریقای جنوبی آماده کرده‌اند و باید گفت آغوش آفریقایی‌ها برای آنها بازتر از اروپایی‌ها و یا حتی چینی‌ها است.

پربحث‌های اخیر

  1. معترض جان به لب رسیده کجا و چگونه حرفش را بزند؟/ لطفا به معترضان تریبون بدهید

  2. وزیر صمت: هیچ افزایش قیمتی در کالاها نداریم/ با گران‌فروشان مماشات نمی‌کنیم

  3. محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت

  4. شاکری: طرح افزایش قیمت بنزین قابلیت اصلاح دارد

  5. شهادت یک بسیجی در ملارد/ آخرین وضعیت شهرهای مختلف

  6. کدام گروه‌ها مشمول کمک معیشتی می‌شوند + اینفوگرافی

  7. سخنگوی دولت:‌ رئیس‌جمهور خود را فدای مصالح کلان کشور و مردم کرد

  8. علی مطهری: مجلس از حیز انتفاع ساقط است

  9. سخنگوی دولت: روحانی خود را فدای مصالح کرد/ احتمال وصل شدن اینترنت برخی استان‌ها/ در عربده کشی‌ها صدای به حق مردم کمتر شنیده می‌شود

  10. فیلمی از خسارت زدن آشوبگران به اموال عمومی

  11. حکم کشته شدن آشوبگران از نگاه اروپا چیست؟

  12. تخریب و خسارت‌های اشرار

  13. وقتی آشوبگران به کتاب هم رحم نمی‌کنند + عکس

  14. ادامه واکنش‌ها به طرح افزایش قیمت بنزین: چگونه اعتراضات آرام، خشونت‌آمیز می‌شود؟/ مطهری: مجلس دهم درباره مشکل بنزین تعلل کرد/ روایت زاکانی از دلایل حمایت رهبری از طرح سران قوا

  15. امام جمعه شیراز: اگر شورای تامین نتواند اغتشاشات را جمع کند، به همراه بسیج به میدان خواهم رفت

  16. سپاه در واکنش به حوادث و وقایع اخیر: با ادامه هرگونه ناامنی قاطعانه برخورد خواهیم کرد

  17. آمریکا از آشوبگران در ایران خواست از خرابکاری‌هایشان فیلم بفرستند

  18. گالوپ: ترامپ بی شخصیت ترین نامزد انتخابات آمریکا

  19. گریه‌های دردناک مردی که جهیزیه دخترش در آتش سوخت

  20. تاملاتی درباره اعتراضات اخیر/ وقتی رئیس جمهور با مردم حرف نمی‌زند

  21. تیراندازی اغتشاشگران مسلح در اندیمشک به سوی مردم

  22. ربیعی: یارانه حمایتی جدید در دولت‌های بعد هم پرداخت خواهد شد

  23. رئیسی: صف مردم از صف اشرار و اخلالگران جدا است/ انتقاد از شیوه اجرای طرح اصلاح قیمت بنزین

  24. آخرین قیمت دلار در بازار امروز

  25. کی‌روش چه دستاوردی برای فوتبال ایران داشت؟/ ضعفی که ویلموتس دارد

پربحث‌های دیروز

  1. رهبر انقلاب درباره افزایش نرخ سوخت: گفته بودم اگر سران سه قوّه تصمیم بگیرند حمایت خواهم کرد/ تصمیم سران قوا باید اجرا شود/ مسئولین دقت کنند هرچه ممکن است از مشکلات این کار کم کنند

  2. دروغ پردازی گوگل در مورد اعتراضات شب گذشته تهران + عکس

  3. نظر باهنر درباره حضور احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس/ فرایند تصمیم‌گیری در جلسه سران سه قوه چگونه است؟/ احتمال استعفای محمود صادقی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین

  4. یک مقام مطلع: محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت صورت گرفته

  5. راه‌های رفته و نرفته اصلاح قیمت بنزین به روایت کارشناسان اقتصادی

  6. بیانیه حجت‌الاسلام رئیسی در مورد طرح سهمیه بندی و اعلام قیمت جدید بنزین

  7. محمود صادقی از نمایندگی مجلس استعفا می‌کند

  8. لاریجانی: مابه‌التفاوت حاصل افزایش قیمت بنزین سریع‌تر به حساب مردم واریز شود/ دغدغه نمایندگان برداشتن فشار از دوش مردم است

  9. روحانی: پرداخت کمک‌های معیشتی از دوشنبه آغاز می‌شود/ اعتراض حق مردم است اما حساب اعتراض از اغتشاش جداست

  10. توکلی: مسیر تصمیم‌گیری و اعلام قیمت بنزین بسیار بد طی شد/ کنار گذاشتن کارت سوخت خیانت بود

  11. تهیه طرح استیضاح رئیس جمهور در مجلس

  12. سخنگوی هیات رئیسه مجلس: همه موظفند از افزایش قیمت بنزین حمایت کنند

  13. طرح استیضاح لاریجانی در مجلس

  14. آلودگی و برودت هوا، بارش برف و سختی تردد؛ مدارس برخی مناطق را تعطیل کرد/ تعطیلی مدارس غرب تهران

  15. خرابکاری اغتشاش‌گران در تهران

  16. شمخانی: منافقین و ضدانقلاب در اغتشاشات دیروز نقش ایفا کردند و بعضا سلاح گرم داشتند

  17. گام‌های لرزان پیرمردها و بازیگران جوان سیاست

  18. معاون سازمان برنامه و بودجه: تورم ناشی از افزایش قیمت بنزین زیر ۲ درصد است

  19. دیلی اکسپرس: اشتباهات ترامپ چگونه خاورمیانه را به ایران و روسیه واگذار کرد

  20. جزئیات نشست غیرعلنی مجلس درباره افزایش قیمت بنزین

  21. دادستان کشور: خسارت‌دیدگان شکایت کنند تا اشرار محکوم شوند/ قیمت‌ها به بهانه بنزین افزایش نیابند

  22. قول روحانی به مردم درباره کمک‌های معیشتی

  23. خرازی: استعفای نمایندگان مجلس کدام گره از وضعیت معیشتی مردم را می گشاید؟

  24. ناجا: مماشاتی با برهم زنندگان نظم و امنیت نداریم/ شناسایی و برخورد با سرکردگان

  25. احتمال یک تا ۳ سال حبس برای «نجفی»

پربحث‌های هفته

  1. سهمیه‌بندی بنزین آغاز شد/ بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، بنزین آزاد ۳۰۰۰ تومان

  2. افزایش قیمت بنزین؛‌ چرا حالا،‌ چرا به این شکل؟

  3. معترض جان به لب رسیده کجا و چگونه حرفش را بزند؟/ لطفا به معترضان تریبون بدهید

  4. رهبر انقلاب درباره افزایش نرخ سوخت: گفته بودم اگر سران سه قوّه تصمیم بگیرند حمایت خواهم کرد/ تصمیم سران قوا باید اجرا شود/ مسئولین دقت کنند هرچه ممکن است از مشکلات این کار کم کنند

  5. چرا روحانی عصبانی است؟

  6. پاسخ منطقی قوه قضائیه به سخنان روحانی چه باید باشد؟

  7. نوبخت: پرداخت منابع حاصل از اصلاح قیمت بنزین به خانوارها/ یارانه جدید ۵۵ تا ۲۰۵ هزار تومان

  8. دروغ پردازی گوگل در مورد اعتراضات شب گذشته تهران + عکس

  9. جشن تولد ۷۱ سالگی روحانی در بالای ابرها

  10. عراق ۲ - ایران ۱ / شاگردان ویلموتس زور بردن نداشتند

  11. روایت شهید مطهری از چهره واقعی بحث چند همسری

  12. روحانی: افزایش قیمت بنزین به نفع مردم و اقشار ضعیف جامعه است

  13. امیرآبادی‌فراهانی: زنگنه با وجود ارتشاء در پرونده کرسنت دوباره وزیر شد/ روحانی دستگیری برادرش را تاب نیاورد

  14. نظر باهنر درباره حضور احمدی‌نژاد در انتخابات مجلس/ فرایند تصمیم‌گیری در جلسه سران سه قوه چگونه است؟/ احتمال استعفای محمود صادقی در اعتراض به افزایش قیمت بنزین

  15. طرح سه فوریتی نمایندگان برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین

  16. لاریجانی بدون در نظر گرفتن نظر نمایندگان مصوبه سهمیه‌بندی بنزین را امضا کرد

  17. نوبخت: درآمد ۳۰ هزار میلیارد تومانی افزایش قیمت بنزین بین مردم باز توزیع می شود

  18. نامه حاجی بابایی به رئیس مجلس در نقد افزایش قیمت بنزین

  19. یک مقام مطلع: محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت صورت گرفته

  20. عضو کمیسیون اقتصادی: اقدام دولت در افزایش قیمت بنزین، به این صورت شتاب‌زده بود/ دولت باید پاسخگو باشد

  21. بررسی آخرین نظرسنجی‌ها درباره دولت روحانی/ افت بی‌سابقه محبوبیت رئیس‌جمهور

  22. چند نکته درباره انتقادات روحانی از قوه قضائیه و مبارزه با فساد

  23. واکنش‌ها به افزایش قیمت بنزین/ پگاه آهنگرانی در فهرست عفو رئیسی/ چرا روحانی استعفا نمی‌دهد؟

  24. وزیر صمت: هیچ افزایش قیمتی در کالاها نداریم/ با گران‌فروشان مماشات نمی‌کنیم

  25. تصاویری از اعتراضات به گرانی قیمت بنزین

پربحث‌های هفته

  1. چه کسانی عراق و لبنان را به این روز انداختند؟!

  2. روزنامه چینی: ناآرامی های بولیوی، نتیجه دخالت مستقیم آمریکا

  3. کودتا ؛ رسم همیشگی «سیا» در آمریکا لاتین

  4. چرا از پیشرفت‌های پزشكي‌مان پول در نمی‌آوریم؟/ وزیر اسبق بهداشت: شبکه های برون مرزی روایتگر پیشرفت‌ پزشکی ایران باشند

  5. پاسخ تند مقتدی صدر به آمریکا

  6. اسراییل، نگران ظهور حزب الله دوم در منطقه

  7. آقای ترامپ حال شما خوب است؟! ...

  8. دیلی اکسپرس: اشتباهات ترامپ چگونه خاورمیانه را به ایران و روسیه واگذار کرد

  9. رئیس جمهور بولیوی با فشار ارتش استعفا داد

  10. مورالس: آماده بازگشت به کشور هستم/ همچنان رئیس‌جمهوری بولیوی هستم

  11. آمریکا از آشوبگران در ایران خواست از خرابکاری‌هایشان فیلم بفرستند

  12. آیا ایران مسئول شکست تجربه‌ی سیاسی عراق است؟

  13. گالوپ: ترامپ بی شخصیت ترین نامزد انتخابات آمریکا

  14. گزارش روزنامه چینی از نادیده گرفتن تحریم های آمریکا در خرید گاز مایع از ایران

  15. تروئیکای اروپا: ایران با غنی‌سازی در فردو از برجام فاصله گرفته است

  16. تشدید اعتراضات به انتخاب «آنز» بعنوان رئیس‌جمهور موقت بولیوی؛ یک نفر کشته شد

  17. یک میلیون نفر در مریخ چه می‌خورند؟

  18. یک سال فلج سیاسی در رژیم صهیونیستی

  19. موگرینی: خروج ایران از توافق هسته‌ای نگرانی اصلی ماست

  20. دیپلمات اروپایی: درباره فعالسازی «مکانیسم ماشه» علیه ایران تصمیم نگرفته‌ایم

  21. اظهارات مداخله‌جویانه اروپایی‌ها در امور داخلی ایران

  22. یک صهیونیست بر اثر اصابت موشک مقاومت کشته شد

آخرین عناوین