آیا انتخاب سن ملاک بهتری برای پرداخت یارانه نقدی نیست؟

حمید احمدی، گروه تعاملی الف،   3980715149 ۳۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۵ تکراری یا غیرقابل انتشار
آیا انتخاب سن ملاک بهتری برای پرداخت یارانه نقدی نیست؟

فارغ از اینکه کدام دولت و با چه رویکرد و گرایش سیاسی و اقتصادی در پاستور مستقر باشد، به تایید بسیاری از کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی پرداخت یارانه های نقدی به این صورت بی ضابطه و سردرگم، باری است به دوش اقتصاد کشور و دولت که بدون اینکه توان اقتصادی عمومی جامعه را افزایش دهد، حجم بسیار قابل توجهی از منابع درآمدی دولت را هم می بلعد و با شرایط اقتصادی کشور، آنچه امروز به به هر فرد بعنوان یارانه نقدی پرداخت می شود عملا تاثیر چندانی در وضعیت معیشتی مردم ندارد ولی یک تمایل روانی و ذهنی عجیبی در جامعه برای حفظ و تداوم دریافت آن وجود دارد که باید فکری به حال آن کرد.

براساس آمار و ارقام موجود در حال حاضر حدود و یا شاید بیش از 70 میلیون ایرانی ماهیانه یارانه نقدی دریافت می کنند که با احتساب هر نفر 45 هزار تومان در ماه، مبلغ سرسام آوری است که وظیفه هر ایرانی دلسوز است که برای ساماندهی و هدفمند کردن آن فکری کند؛ نه برای قطع کامل آن بلکه برای هدفمند کردن آن و سوق دادن آن به گروه هایی از جامعه که به لحاظ منطق عمومی، شرایط و استحقاق دریافت آن را دارند.

دولت یازدهم و دوازدهم در مدت حدود 7 سالی که اقدام به پرداخت یارانه ها کرده است همواره بر این ایده بوده است که یارانه های نقدی باید هدفمند پرداخت شده و تنها به افراد مستحق (مناقشه اصلی بر روی معیاراستحقاق و شناسایی مصادیق آن است) پرداخت شود؛ گفته می شود بخش قابل توجهی از یارانه بگیران بر روی کاغذ، نیازی به دریافت آن ندارند و حتی حاضر به انصراف داوطلبانه از آن هم نیستند و حتی در مواردی که دولت به صورت رندومی اقدام به قطع یارانه نقدی اینگونه افراد کرده است با اعتراض آنها و بازگشت به وضعیت دریافت یارانه مواجه شده است.

دولت تلاش ها و برنامه ریزی هایی را برای شناسایی افرادی که استحقاق آن را ندارند کرده است و در آخرین مورد اعلام شده است که یارانه افرادی که اتومبیل های با ارزش 200 میلیون تومان به بالا دارند قطع خواهد شد. پیدا کردن ملاک و معیاری برای پرداخت یا عدم پرداخت یارانه از یک سو و از سوی دیگر، شناسایی قابل اتکای مصادیق این ملاک و معیار با نظام های آماری و ثبتی معیوب موجود در کشور، کار چندان ساده و بی چالشی نیست و قطعا نمی تواند پاسخگوی اهداف تعیین شده برای اینگونه برنامه ریزی ها باشد.

در صورتی که بخواهیم و قصد بهره گیری از تجربه دیگر کشورها را داشته باشیم باید توجه کرد که در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، یارانه نقدی تحت عناوین مختلف به بخشی از جامعه پرداخت می شود. یارانه های نقدی موضوعی جدا از مستمری و کمک هایی است که دولت به افراد بی کار، از کار افتاده و یا دارای شرایط خاص پرداخت می کند، می باشد.

شاید یکی از ملاک ها و معیارهایی که بتواند تا حدودی موضوع هدفمند کردن پرداخت های نقدی یارانه را حل کند، انتخاب «سن» بعنوان ملاک پرداخت باشد. بعنوان مثال می شود یارانه نقدی را به تمامی ایرانیان زیر 18 سال پرداخت کرد. شناسایی افراد دارای این معیار کار چندان دشواری نیست و به سادگی قابل شناسایی و اتکاء هست و از سوی دیگر واریز آن به حساب سرپرست خانوار، عملا نقش هر چند کمرنگ یارانه های نقدی در جبران بخشی از هزینه های خانوار را در همان وضعیت سابق قرار می دهد.

این معیار باید بدون توجه به تمکن مالی و دارایی های سرپرست خانوار و با هدف حمایت از بدنه جوان جامعه صورت گیرد. پرداخت یارانه های اجتماعی به جوانان زیر 18 سال در بسیاری از کشورهای جهان بویژه کشورهای توسعه یافته انجام می شود و هدف آن نیز حمایت از خانواده ها برای افزایش تعداد فرزندان است. در واقع با تعیین معیار «سن» برای پرداخت یارانه ها، ضمن کمک به برنامه دولت برای هدفمند کردن آن، به حمایت از افزایش فرزندان در خانواده های ایرانی هم کمک برنامه ریزی شده است و از سوی دیگر حداقل آسیب از کم شدن و یا قطع یارانه ها به خانوارهایی که واقعا نیازمند دریافت آن هستند، وارد می شود.