نشانه‌های حاکمیت مطلق دولت بر اقتصاد کشور

جوادغیاثی،   3980703203 ۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار

 اظهار نظر یکی از دولتمردان سابق در خصوص مالکیت 60 درصدی نهادها بر اقتصاد کشور، اگرچه موضوع جدیدی نیست اما موجی از واکنش ها را به همراه داشته است. این واکنش ها بهانه خوبی است تا ابعاد این موضوع حداقل از سه منظر بررسی شود.

نشانه‌های حاکمیت مطلق دولت بر اقتصاد کشور

 اول این که این اعداد چقدر درستند؟ دوم این که منظور از "اقتصاد کشور" چیست؟ ثروت، تنظیم گری سیاست گذاری و حاکمیت یا مباحث تولیدی و پیمانکاری. در نهایت باتوجه به پاسخ سوال بخش دوم، به این موضوع می پردازیم که آیا موضوع مالکیت بخش عمومی، مسئله اصلی اقتصاد کشور است؟
اعداد مطرح چقدر درستند؟


آقای بهزاد نبوی به تازگی در مصاحبه با پایگاه الف ضمن اشاره به قدرت اندک اجرایی دولت، گفته است: "در کشور ما چهار نهاد هست که ۶۰ درصد ثروت ملی را در اختیار دارند؛ ستاد اجرایی فرمان امام، قرارگاه خاتم، آستان قدس و بنیاد مستضعفان، هیچ یک از این ها ارتباطی با دولت و مجلس ندارند". ایشان این اعداد را در حالی اعلام کرده است که هیچ مبنایی برای این محاسبه وجود ندارد. به طور کلی، محاسبه ثروت عمومی امری پیچیده است و بسیاری از کشورها دارای هیچ گونه نظام حسابداری برای آن نیستند.  طی سال های اخیر با انتشار کتاب ثروت عمومی ملل جریانی در این خصوص ایجاد شده است تا ثروت عمومی (منظور ثروتی است که در اختیار حاکمیت قرار دارد) محاسبه شود و کیفیت مدیریت آن مورد بحث قرار گیرد.


در کشور ما نیز حدود دو سال قبل برآوردی صورت گرفت و ثروت دولت 18 هزار هزار میلیارد تومان اعلام شد. این عدد، به جز ثروت شرکت های دولتی است بلکه ثروت در اختیار خود دولت است. درباره ثروت شهرداری ها نیز هیچ اطلاعاتی در دست نیست. بین نهادهای مختلف نیز، بنیاد مستضعفان، سالانه صورت های مالی و ترازنامه خود و زیرمجموعه را اعلام می کند. ثروت این نهاد در همان سال، 56 هزار میلیارد تومان بوده است (برای امکان مقایسه، همه اعداد به نرخ های سال 96 اعلام می شود). مجید شاکری، کارشناس اقتصادی، در یادداشتی، ثروت ستاد اجرایی را طبق برآورد رویترز، حدود 95 میلیارد دلار ( معادل 400 هزار میلیارد تومان در سال 96 و هزارهزار میلیارد تومان طی امسال) اعلام کرده است. به اعتقاد این کارشناس اقتصادی، ثروت بنیادهای تعاون نهادهای نظامی (بنیاد تعاون سپاه، ناجا و ارتش) نیز، بسیار کمتر از ستاد اجرایی است اما چنان چه ثروت آن ها و آستان قدس را به همین میزان (400 هزار میلیارد تومان) فرض کنیم، کل ثروت نهادها به عددی حدود 2100 هزار میلیارد تومان (ثروت بنیاد مستضعفان در نهایت 100 هزار میلیارد تومان و ثروت ستاد اجرایی، آستان قدس و بنیاد تعاون های ناجا، سپاه و ارتش هر کدام 400 هزار میلیارد تومان) می رسد.

اگر این عدد را به ثروت 18 هزار هزار میلیاردی دولت اضافه کنیم کل ثروت بخش عمومی (*) کشور به حدود 20100 هزار میلیارد تومان (با پول سال 1396) می رسد که سهم دولت 90 درصد و سهم دیگر نهادها، 10 درصد است.


*توضیح: در این محاسبات سهم شهرداری ها و همچنین موقوفات در اختیار آستان قدس و شرکت های دولتی و شرکت های خصولتی (زیرمجموعه تامین اجتماعی و بازنشستگی کشوری) لحاظ نشده است.


بین نقش سیاستی، تنظیم گری و تولیدی تفکیک قائل شویم


اما آن چه مهم تر است این که باید بین توزیع ثروت و توزیع قدرت و اختیارات تفاوت جدی قائل شد. آن چه واضح است این که اختیارات (سیاست گذاری، اعطای مجوز و اعمال نظارت ، محدودیت و ...) مطلقا در اختیار دولت است. در واقع دولت همان طور که بر بخش دولتی نظارت دارد و ابزارهای تنظیم گری دارد بر بخش خصوصی و بخش عمومی غیردولتی (در اختیار نهادها ، شهرداری ها و ...) نیز نظارت و قدرت تنظیم گری دارد. چنان چه اسحاق جهانگیری نیز  پیشتر در جریان رقابت های انتخاباتی سال 96 تصریح کرده بود که در صورت تمایل دولت می تواند هیچ پروژه ای به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا(ص) سپاه ندهد.


مسئله اندازه بخش عمومی بوروکرات های فاسد و یک بازی انحرافی


حالا اجازه دهید از جنبه ای دیگر به موضوع بپردازیم. بیایید همه ثروتِ در اختیار دولت، شهرداری ها، نهادهای نظامی و نهادهای عمومی انقلاب اسلامی را در یک بسته قرار دهیم و به همه آن ها مالکیت عمومی اطلاق کنیم.یک انگاره قدیمی و اثبات نشده وجود دارد، که هر چه فعالیت های تولیدی (ثروت و سرمایه ها) بیشتر در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد، عملکردها بهتر است، اما ادبیات اقتصادی جدید تصریح می کند که این موضوع یک مقدمه جدی و ضروری دارد؛ دولت و بخش تنظیم گر سالم.چنان چه تجربه خصوصی سازی در کشور نشان داد، بدون دولت و بوروکراسی سالم و قاعده گذاری درست حاکمیتی، خصوصی سازی (بخوانید کاهش سهم بخش عمومی، اعم از دولت و شهرداری و تامین اجتماعی و نهادهای انقلاب اسلامی و نهادهای نظامی و نهادهای موقوفه ای از اقتصاد) می تواند به شدت شکست بخورد!.


نکته اساسی و کلیدی آن است که کشور، قبل از آن که نیاز به خصوصی سازی یا انتقال ثروت از نهادهای دولتی به خصوصی یا خصولتی به خصوصی یا نهادهای عمومی به دولت داشته باشد، نیازمند بهبود نظام حکمرانی و کاستن از فساد در طبقات میانی دولت (بوروکراسی دولتی) است. دکتر نصر اصفهانی در این خصوص می نویسد: "مسئله مدیریت بوروکرات‌های دولتی(حاکمیتی) وقتی حساس‌تر می‌شود که این گزاره را بپذیریم که فارغ از اندازه دولت، ممکن است یک بوروکرات دولتی قدرتی بی نهایت در تجاوز به حقوق مردم و فساد داشته باشد. ️به بیانی اقتصادی، اگر ساختار دولت(حاکمیت) نادرست باشد، یک بوروکرات دولتی می‌تواند تخصیص و توزیع در یک اقتصاد را، فارغ از اندازه دولت، «به طور نامحدودی» به هم بریزد!".


سخن آخر این که، مدیریت ثروت کشور، بیش از هر چیزی نیازمند حکمرانی درست است. چنان چه دتر و فولستر هم در کتاب خود (ثروت عمومی ملل) تصریح می کنند مسئله بخش دولتی و خصوصی و خصوصی سازی یا دولتی سازی مسئله دوم است. به همین مناسبت می توان تاکید کرد که در کشور، بحث ثروت بخش عمومی (دولت و نهادها وشهرداری ها و خصولتی ها) فارغ از سهم بخش های مختلف از این ثروت، بحث ثانوی است. متاسفانه در کشور ما، سال ها بازی های سیاسی باعث به انحراف کشاندن مسائل اصلی و تاکید بیش از حد بر برخی موضوعات غیرمهم اما دارای ضریب رسانه ای شده است.

منبع: خراسان 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۱۰۸۵۳۲۲۳:۳۴:۴۳ ۱۳۹۸/۷/۳
شماها که هفت تپه و هپکو دوباره میخواهید دولتی کنید
ناشناس۱۱۰۸۵۴۵۲۳:۴۳:۵۳ ۱۳۹۸/۷/۳
سوال: حالا هر چقدرم کم ( از قول نویسنده) ولی به چه دلیلی این ثروت باید دست این نهاد ها باشه اینا درآمدشون کجا خرج میشه؟ حسابرسیشون کجا انجام میشه؟ مهمتر از همه بالاخره این ستاد ها متعلق به چه کس هست ثروتشون؟ ..
ناشناس۱۱۰۸۵۵۵۲۳:۵۵:۲۲ ۱۳۹۸/۷/۳
چیزی که مشخص هست این هست اقتصاد در دست مردم نیست بلکه در دست 1 درصد هست و آن 1 درصد برای 99 درصد تصمیم می گیرند و پولهای کشور را هر جور که دوست داشته باشند خرج می کنند برای از دست ندادن این منافع ..
mostafa.kamali95@yahoo.com۱۱۰۸۵۷۸۰۰:۱۰:۴۸ ۱۳۹۸/۷/۴
با توجه به تلاطمات اقتصادی سالیان دراز و عدم مدیریت صحیح دولت ها در نظارت صحیح بر تولید ثروت و سؤ استفاده افراد از موقعیت خود و رانت و رشوه و موارد دیگر به ثروت های کلان باد آورده ای رسیده اند که این ثروت ها با اجرای قانون از کجا آورده ای در تمام بخش ها باید تعدیل شود ان لیس للانسان الا ما سعی
ناشناس۱۱۰۸۶۸۸۰۷:۱۶:۲۲ ۱۳۹۸/۷/۴
اگر همه چیز را از دولت میخواهید باید همه اختیارات را هم بدولت بدهید چه در اقتصاد و چه در سیاست خارجی دست قوه مجریه باز نیست که بخواهد هر آنچه که دوست دارد انجام دهد.
ناشناس۱۱۰۸۷۲۱۰۷:۴۶:۲۷ ۱۳۹۸/۷/۴
نگفته دولت، گفته حکومت!
ناشناس۱۱۰۸۷۸۲۰۸:۳۱:۲۴ ۱۳۹۸/۷/۴
..چگونه حاکمیت مطلق اقتصادی دست دولت هست!

پربحث‌های دیروز

  1. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

  2. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

  3. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

  4. سفیر چین خطاب به جهانپور: اخبار وزارت بهداشت چین را با دقت بخوانید

  5. اکثر آمریکایی‌ها از نحوه پوشش رسانه ای شیوع ویروس کرونا در کشورشان ناراضی هستند

  6. هدف ایران؛ شکل گیری دولتهای مرکزی باثبات و قدرتمند در منطقه

  7. موافقت رهبر انقلاب با برداشت یک میلیارد یورو از صندوق توسعه ملی

  8. فقط یک معجزه می‌توانست «پایتخت» را جمع کند!

  9. توضیحات کارگردان سریال پایتخت درباره سوتی‌ها، جایگزین خشایار الوند و کنایه‌های سیاسی

  10. توصيه رئيس دستگاه قضا به دولت برای‌ مديريت روزهای‌ كرونايی‌/احتمال در پيش‌بودن بحرانی‌ جدی‌تر در اردیبهشت و خرداد/هزينه بی‌فايده صدا‌و‌سيما برای «سروش»

  11. افزایش دو برابری همسان‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری

  12. زالی؛ هشدار می دهم وضع تهران به لحاظ کنترل کرونا مطلوب نیست

  13. مردگان، دارای شروط چهار گانه برای دریافت کمک بلاعوض دولت

  14. سازمان قضایی نیروهای مسلح: پرونده سقوط هواپیمای اوکراینی چند بازداشتی دارد/ برای این افراد پرونده قضایی تشکیل شده

  15. روحانی: ۲۳ میلیون خانوار اعتبار یک میلیون تومانی دریافت می‌کنند/ این رقم به تدریج از یارانه ماهانه آن‌‌‌‌‌ها کسر می‌شود

  16. واکنش سفیر چین به توئیت تازه جهانپور

  17. رییس کل بانک مرکزی: طرح اعطای وام یک میلیونی به ۲۳میلیون خانوار اجرا می‌شود

  18. تشکیل جلسات مجلس و کمیسیون ها بر خلاف دستورات پزشکی است

  19. تصاویری از بی‌خانمان‌ها در خیابان‌های لس آنجلس

  20. گفت‌‌‌‌‌‌‌وگو با هنرمندی که لبخند «حاج قاسم» را نقاشی کرد

  21. موسوی: همواره قدردان چین در این شرایط دشوار بوده‌ایم

  22. رییسی: اقتضای تدبیر این است که در تعارض بین سلامت مردم و گشایش کسب و کار‌، حفظ جان مردم در اولویت قرار گیرد

  23. عضو شورای شهر تهران: انجام تست کرونا الزامی نیست/ پیشنهاد اجباری شدن استفاده از ماسک

  24. سردار رمضان شریف: نامه سردار غیب پرور موضع سپاه نیست/ قدردانی از تلاش‌های رسانه ملی

  25. به خیر آمریکایی‌ها امیدی نداریم٬ شر ننرسانند/ اینستکس مقدمه‌ای است که اروپایی‌‌‌ها به تعهداتشان عمل کنند

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

  3. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  4. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  5. نمایندگان خواستار همسان سازی حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران کارگران شدند

  6. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  7. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

  8. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

  9. خرید کردن بوریس جانسون از سوپرمارکت ایرانی با دوچرخه

  10. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

  11. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  12. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

  13. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  14. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

  15. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  16. پشت پرده مخالفت برخی مسئولین وزارت بهداشت با توزیع داروی موثر در درمان کرونا

  17. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

  18. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

  19. انگشتر حاج قاسم در اختیار شرکت کننده عصرجدید

  20. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

  21. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

  22. واکنش‌ها به «وامی که اگر به بچه ها بدهید قهر می‌کنند»!...

  23. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  24. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  25. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

    2. نامه ۱۹۱ منتخب مجلس یازدهم به رهبر انقلاب با موضوع تحقق شعار سال

    3. لطفا برای جهش تولید دنبال "راهکار" نروید، فقط موانع را بردارید !

    4. نامه ۵۰ اقتصاددان به روحانی برای مدیریت تبعات اقتصادی کرونا

    5. موافقت رهبر انقلاب با برداشت یک میلیارد یورو از صندوق توسعه ملی

    6. تداوم جدی روند مدیریت علمی و بدون هیجان بازار ارز

    7. آمادگی بانک مرکزی برای اجرای گسترده عملیات بازار باز

    8. روحانی: ۴میلیون تُن کالا وارد کشور خواهد شد/ کرونا ممکن است تا پایان سال باشد

    9. کاهش قیمت جهانی مواد غذایی رکورد زد

    10. احساس شرمندگی نوبخت به خاطر عدم تعیین دستمزد کارگران

    11. کمک مالی ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومانی برای ۳ میلیون نفر

    12. نامه مردم مغان به آیت الله رییسی برای ابطال یک واگذاری ناعادلانه

    13. افزایش دو برابری همسان‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری

    14. ۹ پیشنهاد عملیاتی برای جهش تولید

    15. قیمت آپارتمان‌های لوکس در مناطق گران تهران

    16. جزئیات تازه از افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۹۹

    17. روحانی: ۲۳ میلیون خانوار اعتبار یک میلیون تومانی دریافت می‌کنند/ این رقم به تدریج از یارانه ماهانه آن‌‌‌‌‌ها کسر می‌شود

    18. کرونا بهانه جدید اخراج کارگران

    19. کرونا و مشکل اجاره‌نشین‌ها/ مستأجرانی که نمی‌توانند خانه پیدا کنند

    20. جهش قیمت مسکن بعد از افزایش قیمت بنزین

    21. رییس کل بانک مرکزی: طرح اعطای وام یک میلیونی به ۲۳میلیون خانوار اجرا می‌شود

    22. سکه ۶ میلیون و ۳۶۰ هزار تومان شد

    23. پیش بینی بازار مسکن در سال جاری

    24. پیش بینی قیمت نفت در سال ۹۹

    25. جزئیات دستورالعمل اختصاص کارت اعتباری ۱ و ۲ میلیون تومانی به اقشار آسیب‌پذیر

    آخرین عناوین