«حرف بزن خاطره»؛ ولادیمیر نابوکوف؛ ترجمه خاطره کرد کریمی؛ نشر چشمه چگونه نابوکوف شدم

حمیدرضا امیدی‌سرور،   3980626136

«حرف بزن خاطره» بهترین منبع برای روایت دوران کودکی و نوجوانی نابوکوف به شمار می‌آید و البته که تنها منبع در این باره نیز هست. اما نابوکوف آگاهانه به سراغ روایت گوشه‌هایی از زندگی خود رفته است که خوانندگان و علاقمندان شرح حال ادبی نابوکوف به دنبال آن هستند

چگونه نابوکوف شدم

«حرف بزن خاطره»

(خود زندگی نامه بازنویسی شده)

نویسنده: ولادیمیر نابوکوف

ترجمه: خاطره کرد کریمی

ناشر: چشمه؛ چاپ اول: 1397

334 صفحه؛ 49000 تومان

 

****

خانواده‌اش از اصیل زادگان روس به شمار می آمد، نامدار و برخوردار از دارایی و املاک بسیار. اما آنچه خانواده نابوکوف را از دیگر خانواده ها ممتاز می کرد، فرهیختگی والدین و علاقه آنها به ادبیات ، هنر و همچنین کسب علم و دانش بود. بعدها وقتی در اثر انقلاب بلشویکی، همانند بسیاری از خانواده های متمول روس، تن به تبعیدی ناخواسته دادند؛ اوضاع و احوال کسانی را داشتند که از اسب افتاده اما از اصل نیفتاده بودند! در حد فاصل زمانی که بلشویک‌ها کل روسیه را بدست بگیرند، به پدرش بارها پیشنهاد شد که دارایی اش را از کشور خارج کند، اما وطن پرستی اش مانع از آن شد و نهایتا در آخرین فرصت باقی مانده در آوریل 1919 که سرخ ها (بلشویکها) بر همه مناطق روسیه تسط یافتند، سوار کشتی‌ای شد که او و خانواده اش را از جنوب روسیه به قسطنطنیه می رساند.  سفری ناخواسته که نهایتا آنها را به آلمان و از آنجا به لندن رساند. با گریختن از روسیه بخش قابل توجهی از دارایی مادی این خانواده در کشور باقی ماند اما  اندوخته غیرمادی شان نه. در این کشتی یکی از بزرگترین نویسندگان قرن بیستم و خالق یکی از شاهکارهای مسلم تاریخ ادبیات جهان (لولیتا) جلای وطن می کرد که در آن روزهای پر شر و شور انقلابی به چیزی جز شعر، عشق و پروانه ها نمی اندیشید!

در آن زمان جوانی بیست ساله بود عاشق ادبیات، شطرنج و پروانه ها که هر سه را از پدر به ارث برده بود. با اینکه طبع شعر داشت و متاثر از دیگر شاعران اشعاری می‌سرود اما هنوزمانده بود تا این جوان خوش قریحه اما مقلد در ادبیات اسم و رسمی بدست آورد و صاحب سبکی خاص خود شود.

نابوکوف چگونه نابوکف شد؟ به عنوان یک نویسنده چه زندگی پشت سر گذاشت تا بدین پایه رسید که خالق یکی از تاثیر گذارترین رمانها تاریخ ادبیات شود؟ اگر طالب یافتن پاسخ هایی درباره سوالاتی درباره زندگی ادبی نابوکوف هستید خود او به خوبی در «حرف بزن خاطره» همه این ها را به طور غیرمستقیم شرح داده است. این کتاب که توسط  خاطره کُردکریمی به فارسی درآمده و به همت نشر چشمه منتشر شده، زندگی نامه‌ای خود نوشت است که به صورت کتاب نخستین بار در سال 1966 منتشر شد.

نشر چشمه «حرف بزن خاطره» را در مجموعه «ادبیات غیر داستانی: ناداستان» به بازار فرستاده که از قضا این عنوان سنخیت دقیقی با این محتوای کتاب دارد. چرا که اثری است روایی اما نمی توان آن را در قالب داستان قرار داد، اما در عین حال از منظر ادبی از کیفیتی ممتاز برخوردار است چنان که اگر آن را یک شاهکار بنامیم به هیچ وجه اغراق نکرده ایم. این كتاب در فهرست 100 اثر غیرداستانی كتابخانه ‌‌ی مدرن در رتبه هشتم قرار گرفته است.

ناباكوف در این كتاب، به تمام زندگی اش نپرداخته، بلکه به روایت وقایعی پرداخته که از اوت 1903 تا  ماه مه سال 1940 (زمان مهاجرتش به آمریكا) پشت سر گذاشته است. این سالها درست نیمه نخست زندگی او را تشکیل می‌دهند، این درست که مهمترین آثار ادبی او در نیمه دوم نوشته شده و شهرت ادبی و جایگاه‌اش به عنوان یکی از بزرگترین نویسندگان قرن بیستم ، همگی در نیمه دوم زندگی اش اتفاق افتاده اند اما همه آن اندوخته هایی که از او چنین نویسنده ای ساخته است به نیمه نخست زندگی اش باز می گردد.

نابوکوف نویسنده‌ای چند زبانه‌ بود که به سه زبان روسی، انگلیسی و فرانسه اشراف داشت، در ترجمه برخی آثار روسی خود به این زبانها مشارکت داشت و یا این برگردان توسط خود او انجام شد، در نیمه دوم زندگی اش برخی از مهمترین کتابهایش را به زبان انگلیسی نوشت و بعدا به روسی برگرداند. در «حرف بزن خاطره» به روشنی می بینیم که چگونه در زندگی خانوادگی مرفه نابوکوف‌ها بانوانی انگلیسی یا فرانسوی که اصلا زبان روسی بلد نبودند، برای نگهداری ازبچه ها استفاده می شدند. خدمتکارانی که چون روسی نمی‌دانستند، پدرو مادر به راحتی می توانسند حرفهای‌شان را بزنند، از سوی دیگر همین مسئله باعث می شد بچه هایی چند زبانه در محیط خانواده تربیت شوند.

به همین ترتیب بازتاب بسیاری ازعادات و رفتارهای نابوکوف که نقش مهمی در زندگی ادبی و هنری او دارند درلابلای تجربیات دوره اول زندگی او قابل ردیابی است. در لابلای این روایات به روشنی می بینیم که پدر مادر او توجه ویژه ای به پسر بزرگشان به عنوان محبوب‌ترین فرزند خانواده دارند؛ نوع رابطه پدر و فرزندی و حتی تاثیری که علایق و دلمشغولی های پدرش بر روی نابوکوف گذاشت به گونه ای بود که تا آخر عمر نیز ادامه یافت.

«حرف بزن خاطره» بهترین منبع برای روایت دوران کودکی و نوجوانی نابوکوف به شمار می‌آید و البته که تنها منبع در این باره نیز هست. اما نابوکوف آگاهانه به سراغ روایت گوشه‌هایی از زندگی خود رفته است که خوانندگان و علاقمندان شرح حال ادبی نابوکوف به دنبال آن هستند.

نابوکوف این روایت‌ها را در مقاطع زمانی مختلف به رشته تحریر در آورده و برای انتشار به نشریات گوناگون سپرده و برخی از آنها حتی در کتابهای داستانی اش منتشر شده اند.«حرف بزن خاطره» از شانزده فصل تشکیل شده است، نابوکوف پیشگفتاری نیز  درباره چگونگی شکل گیری این مجموعه‌ی به زعم او درهم تنیده اما نظام مند از خاطرات شخصی اش نوشته است. هریک از فصول کتاب عنوانی دارند و به مناسبتی نوشته شده اند.عناوینی همانند پرتره مادرم؟، پرتره دایی‌ام، مادمازل اُ، آموزش انگلیسی‌ام، پروانه‌ها، کولت، پیش پرده، تبعید، شعر نخست، تامارا و... چنان که از عناوین این نوشته ها نیز پیداست، هریک برشی از زندگی نابوکوف را روایت می کنند و یا پنجره ای به روی زوایایی از خاطرات شخصی او می گشایند. گاه پرداختن به یک شخصی تاثیرگذار در زندگی نابوکوف بهانه ای شده تا او به روایت گوشه هایی از خاطرات خود بپردازد، چنانکه پرتره مادرم، پرتره دایی‌ام شاهد چنین روایت هایی هستیم، و یا در فصلی با عنوان تامارا به شرح نخستین تجربه عاشقانه خود با دختری درهمسایگی شان با نام تامارا می پردازد و در این روایت نشانه هایی از نخستین تجربه های جنسی و یا شور و احساس شاعرانه اش بازتاب یافته اند.

برخی از فصول کتاب در قالب داستان گونه‌های کوتاه نیز منتشر شده‌اند و نهایتا در این کتاب با ویرایشی نو و در قالب کتابی که فصول مختلف آن در کنار یکدیگر پازل‌وار تصویری از کلیت دوره اول زندگی نابوکوف ارائه می کند. تصاویر زنده و فضاهای تاثیرگذار نابوکوف و استفاده از عناصر داستانی در این کتاب خواندن آن را به عنوان اثری ادبی نیز جذابیت می بخشد و برای علاقمندان نابوکوف لذتی چند سویه به همراه دارد.                  

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. جشن تولد ۷۱ سالگی روحانی در بالای ابرها

  2. امیرآبادی‌فراهانی: زنگنه با وجود ارتشاء در پرونده کرسنت دوباره وزیر شد/ روحانی دستگیری برادرش را تاب نیاورد

  3. روایت احمد توکلی از ۵۳ میلیارد دلاری که بر باد رفت/ عراقچی یک زیر دست بود و سیف باید محاکمه شود/ اسلام اصرار دارد که همه مردم را چشم حکومت کند

  4. روحانی: انتخابات سرنوشت مردم است؛ اگر مشکلی حس کنم، خواهم گفت/ برجام افتخار ما است

  5. همه فقط شلوغ می‌کنند حتی سازندگان مستند ایکس ‌سونامی !

  6. سهامداران تاکسی اینترنتی معروف چه کسانی هستند؟

  7. دانیال زاده دستگیر و به کشور بازگردانده شد

  8. کارکنان متخلف سازمان ثبت اسناد بازداشت شدند + جزئیات

  9. سرنوشت متفاوت ۲ متجاوز به دختر نوجوان

  10. سازمان سینمایی: «خانه پدری» با دستور رئیسی رفع توقیف شد

  11. درختی که در هند شفا می‌دهد !

  12. حالا نمی‌شود وزارت بهداشت جشنواره‌های هنری برگزار نکند؟!

  13. اسراییل، نگران ظهور حزب الله دوم در منطقه

  14. فرار خبرنگار اسرائیلی هنگام شنیدن آژیر خطر

  15. همتی: بانک‌ها نباید برای رمز دوم از مردم هزینه‌ای بگیرند

  16. رفع توقیف «خانه پدری» با دستور رئیسی؟/ توضیحات عجیب واعظی درباره سخنان روحانی/ انتقاد عباس عبدی از انتشار گزینشی نظرسنجی‌ها/ پاسخ وزیر کشور به آیت‌الله جنتی

  17. گزارش روزنامه چینی از نادیده گرفتن تحریم های آمریکا در خرید گاز مایع از ایران

  18. انتشار نخستین تصویر از رسول دانیال زاده پس از بازداشت

  19. سازمان مالیاتی: وکلا دو ماه دیگر برای نصب کارتخوان فرصت دارند

  20. هشدار مجدد همتی به سرمایه گذاری در بازار ارز/ خریدار نداریم؛ عامل گرانی یکباره دلار چیست؟

  21. رئیس شورای شهر رودهن دستگیر شد

  22. دلایل افزایش ترافیک در پایتخت

  23. دژپسند: تعلل، علت اصلی انسداد دو میلیارد دلار در آمریکا بود

  24. احمد توکلی خطاب به روحانی: اگر پسر خودتان هم بیکار بود می‌گفتید «وظیفه دولت ایجاد شغل نیست»؟

  25. هوای تهران همچنان آلوده است

پربحث‌های هفته

  1. چرا روحانی عصبانی است؟

  2. پاسخ منطقی قوه قضائیه به سخنان روحانی چه باید باشد؟

  3. جشن تولد ۷۱ سالگی روحانی در بالای ابرها

  4. مشکلات کشور برجای خود باقی است حتی اگر آمریکا به دوست خوب ما تبدیل شود !...

  5. پزشکان کلاه خود را قاضی کنند، مردم توان افزایش تعرفه‌های درمانی را ندارند

  6. امیرآبادی‌فراهانی: زنگنه با وجود ارتشاء در پرونده کرسنت دوباره وزیر شد/ روحانی دستگیری برادرش را تاب نیاورد

  7. شعار اعتراضی مردم یزد: روحانی حیا کن آمریکا رو رها کن

  8. مقایسه قیمت بنزین در ایران با همسایگان و دیگر کشورها

  9. بگویید و مردم را خلاص کنید !

  10. بررسی آخرین نظرسنجی‌ها درباره دولت روحانی/ افت بی‌سابقه محبوبیت رئیس‌جمهور

  11. چند نکته درباره انتقادات روحانی از قوه قضائیه و مبارزه با فساد

  12. جرم حداد عادل چیست؟

  13. "چَت" جنجالی سعید ملایی با فدراسیون جهانی/ سناریو از پیش طراحی شده برای پناهندگی + سند

  14. توسعه نیروگاه بوشهر، توقف ناپذیری قطار هسته ای ایران

  15. در برجام تضمین های کافی نگرفتیم/ روحانی بد شانسی آورد/ امروز که در موضع قدرت هستیم بهترین زمان برای حل و فصل مسایل مان است

  16. استیگلیتز: آثار و نتایج آزادسازی بازار سرمایه، نفرت انگیز بوده اند/ مردم حق دارند که حس کنند فریب خورده اند

  17. دو قطبی ایرانی- اسلامی، فرصت یا چالش؟

  18. روحانی: پرونده‌سازی برای افراد هنر نیست!/ با هم دوست باشیم

  19. چه کسانی عراق و لبنان را به این روز انداختند؟!

  20. علی مطهری: حکومت اسلامی می‌تواند در موضوع «چندهمسری»دخالت کند

  21. درددل های مردم با وزیر کار روحانی درباره بیکاری

  22. طرح برخورد با خانه‌های مجردی

  23. پاره کردن پلاکارد دانشجویان منتقد در سخنرانی دیروز رئیس جمهور

  24. دست‌نوشته‌های مردم یزد در حضور روحانی

  25. طرح سوال از رئیس جمهور در پنچ محور

آخرین عناوین