«كتاب من، مداد من، لباس من» یا «كتاب ما، مدرسه ما، مزرعه ما،کشور ما و ...»/ باورهای غلط درباره کار جمعی و تعاون در ایران امروز

 محمد عباسی،  وزیر اسبق تعاون،   3980612087 ۱۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۷ تکراری یا غیرقابل انتشار
«كتاب من، مداد من، لباس من» یا «كتاب ما، مدرسه ما، مزرعه ما،کشور ما و ...»/ باورهای غلط درباره کار جمعی و تعاون در ایران امروز

اتحادیه بین المللی تعاون در سال 1923 اولین شنبه جولای را به عنوان روز جهانی تعاون نامگذاری کرده است.از آن به بعد همه ساله چهارم جولای در کشورهای جهان به عنوان روز تعاون سعی می شود ارزشهای تعاون ،کار جمعی و مساعی مشترک مطرح و یادآوری گردد. در این راستا تعاونگران و متولیان امر تعاون در ایران هم سالهاست که برای اجرای برنامه های خود هفته منتهی به روز تعاون (که امسال مصادف با سیزده شهریور است) را به عنوان هفته تعاون در نظر می گیرند.


متاسفانه سالهاست که علیرغم بعضی از تلاش های متولیان این بخش در حوزه های ترویجی ،تبلیغی و رسانه ای هفته یا روز تعاون رویداد مهمی تلقی نمی شود . نگارنده بدون اینکه قصد ورود به همه ابعاد تخصصی اعتلای فرهنگ تعاون داشته باشم، به رسم ارادت به این شیوه همدلی و همراهی در همه نیکی ها، ضمن تبریک به همه تعاونگران کشورمان، در این نوشتار به مهمترین عناصر شکل گیری و برخی از دلایل بی مهری به این ارزشهای وحدت آفرین یعنی "فرهنگ تعاون" پرداخته ام.امید است بتواند مشوق همراهی و نگاههای وحدت آفرین جمع کثیری از جامعه ایران اسلامی برای اعتلای همه نیکیها باشد.


فرهنگ تعاون مانند هر مقوله فرهنگي ديگري،الگویی است از باورها و رسومات اجتماعی که حسب تجربیات بشری پذیرفته شده و به عنوان یک پدیده اجتماعی ارزشهایی را در اشکال عملی یا نمادین منتقل می کند.

 

اينكه انسان‌ها در رفتار، سنن اجتماعي و اقتصادي خود به اقدامات و رفتارهايي برسند كه شيوه جمعي كاركردن و به نفع جمع انديشيدن را همواره مد نظر داشته باشند، التزام به فرهنگ تعاون است.از طرفي چون جاگرفتن و جا انداختن يك فرهنگ امري دفعي ومقطعي نيست؛خود به زيباترين شيوه‌ها براي ایجاد و ماندگاري نيازمند است.


رواج فرهنگ تعاون شکل نظام یافته رفتاری است که بلوغ اجتماعی را با اراده جمعی و عزمی همدلانه در پرتو نگاهی مشارکت جویانه به نمایش می گذارد.حس اجتماعي‌بودن و نوع‌دوستي جزء خصوصيات فطري انسان‌ها است.

 

بزرگان ديني هم، همواره به ارزش‌هاي تعاون در زندگي تأكيد داشته و دارند.ازپيامبر اسلام(ص)نقل شده است كه: "هيچ انساني بي نياز از مردم نيست"(الحياه 6/158)تعاليم اسلامي حتي در عبادات، به جمعي انديشيدن و وحدت و همگرايي تأكيد جدي شده است.از امام صادق (ع) نقل شده است:"..واليعن بعضكم بعضا – بر شما باد كه همديگر را ياري كنيد" عقلاً هم شیوه تعاوني واقعی براي سعادت جوامع و مفاهيم مهمي مانند عدالت، و هم‌افزايي اجتماعي و اقتصادي نسخه قابل قبولي است.

 

با اینحال در جوامع انساني از جمله در ايران علیرغم ریشه اعتقادی و باورهای تاریخی ، گسترش آن با مشكلاتي مواجه هست. بویژه اینکه در موضع عمل اگر بنا باشد که اين ساماندهي مبناي حركت و تلاش در امور اجتماعی بويژه فعاليتهاي اقتصادي قرار بگيرد، با همه منافعي كه شمرده شد؛ متاسفانه پرداختن به آن يك امر جا افتاده‌اي نيست.تا جایی که بعضی اساسا با هر نوع مشارکت در امور اقتصادی مخالفند و ریشه آنرا هم موفق نبودن تلاشهای شراکتی و فعالیت های گروهی می دانند.عده ای از افراد مصداق ساده آن را نتایج درخشان موفقیت های ورزشکاران در بازیهای انفرادی به نسبت ورزشهای جمعی مثال می زنند. بعضی هم دلیل عمده آن را کم توجهی به فرهنگ کار جمعی و عدم زمینه های تربیتی جامعه می دانند.


با اینحال گونه شناسی اینگونه چالشهای مسیر راه تعاون و همدلی، می تواند دلایل متعددی داشته و شکل گیری باورهای غلط در جامعه موجبات ناکارا دانستن تعاون را فراهم کرده است. از جمله اینكه برخلاف تصور عده‌اي، قلّت طرفداران اين فضائل دالّ بر كم ارزش‌بودن و تشکیک در مقبولیت آن نيست. زيرا در كل تاريخ، فضائلي كه به نوعي با از خودگذشتگي مرتبط مي‌شود؛ عليرغم اعتراف همگان به فضيلت و ارزشمندي آن، ممکن است به لحاظ عدد از اكثريت بالايي برخوردار نباشد. امّا همگان نمي‌توانند پله‌هاي اين فضائل را به درستي طي كنند. كما اينكه فرهنگ وقف در اصول اجتماعي و اقتصادي فضيلتي است ايثارگرانه.واقعا چند درصد افراد در جامعه دسترنج و مايملكشان را بدون چشم‌داشت، براي بهره مندي همنوعان خودشان، جهت رضاي الهي هديه مي‌كنند. اگر عدة كثيري اين عمل الهي و انساني را نوعي هدر دادن اموال خود دانسته يا موفق به انجام آن نيستند، مي‌تواند قطره‌اي از ارزش آن فضيلت را كاهش دهد؟


جريان تعاون به عنوان يك فرهنگ متعالي رفتاری و روحیه همبستگی و مشارکت جمعی به دليل ضرورت‌ و ترویج آداب تربیتی مسئولیت پذیریهای اجتماعی و ويژگي‌هاي دلسوزي، رفق و مدارا، دگرخواهي، عدالت‌خواهي و حتي در صورت ضرورت درك تكافل اجتماعي ؛ با اينكه اقدامي است قابل توجه انسان‌ها؛ امّا افراد كمتري موفق به اجراي واقعی آن بوده‌اند. مگر اينكه براي درك اين فضائل و جاانداختن آن مانند ساير فضيلت‌هاي اجتماعي به باور، آموزش، حمايت و ترويج مداوم بکارگرفته شود.


درك جداسازي اصل حقيقت، از نمونه‌هاي تقلبي و ناقص آن، نكته ديگري است كه در جای خود اعتقاد به تعاون را تضعیف می کند. زيرا چه بسا بهترين فرهنگ و فضيلت در يك جامعه، توسط افرادی با نام و تابلوی آن همان فضیلت، خلاف آن نشان داده شده است. متأسفانه عده‌اي در عوض جداسازي نمونه تقلبي آن، اصل آن ايده را مورد اعتراض قرار مي‌دهند. همانطور که با بزرگنمایی افراد غیر عامل به ارزشهای اسلامی و دیدن ریا کاران مذهبی بعضي از طرفداران ساده‌انديش اجتماعي و اقتصادي كه بدون مطالعه دقيق‌تر، صرفاً با ديدن این مدعيان مذهبي ، از اصل دين و فضائل عزتمند آن روگردان مي‌شوند و جمعی هم منافقانه از این فرصت ها دلایلی در تبلیغات بر علیه فضایل دینی پیدا می کنند.ممکن است نمونه های ناموفق و رفتارهای سودجویانه ای بنام تعاون هم موجبات فرصت یابی مخافان این تفکر را فراهم کند.


از طرفی چون تعاون خود يك حركت اجتماعي است و منافع آن هم بطور جمعي متجلی می شود؛ مانند سایر مقوله های فرهنگی جا افتادن آن به کار ممتد،تلاش فرهنگی و زمینه یابی های متعدد نیازمند است در نتیجه می طلبد تا اراده های جمعی به خصوص اراده متوليان جوامع انسانی در سياستگذاري‌ها و برنامه های اجتماعی به آن معطوف باشد و از آن بعنوان يك رويكرد پذیرفته گردد یاد و ترویج شود. حتي براي ایجاد باور اجتماعی آن سرمایه گذاریهای لازم انجام گیرد.


باورهای پژوهشی علوم تربیتی و رفتاری هم به این مساله تاکید دارد که جا انداختن این روحیه و فرهنگ غنی انسانی نیازمند ترويج روحیه ی مسولیت پذیری ، ایثار و دگر خواهی و آموزش گسترده ومؤثرآن در كودكستان‌ها و مدارس، دانشگاه‌ها با استفاده از روش‌هاي بديع هنرمندانه است. بديهي است كه در جامعه‌اي كه در كتب مدرسه‌اي آن بچه‌ها عبارات را به نام "من" مي‌خوانند مانند «كتاب من، مداد من، لباس من» با جامعه‌اي كه بچه‌ها همين عبارات را «كتاب ما، مدرسه ما، مزرعه ما،کشور ما و ...» مي‌خوانند، نگاه جامعه به امور فردي يا اجتماعي متفاوت است.


به راستي رسانه‌ها حتی رسانه ملی چقدر به عنوان يك هدف مهم اجتماعي در ترويج كار جمعي چنین فضیلت هایی را ترویج و تبلیغ می کنند؟ کتاب های درسی و اردوهای تربیتی چطور؟


نهایتا اینکه اگر فضایل بدیهی و پذیرفته شده فرهنگ تعاون را ضروری و اثربخش می دانیم،اعتلای این شیوه اقتصادی در جامعه در گرو تقویت باورهای اجتماعی و فراهم کردن بسترهای حضور مردم بخصوص جوانان کشور در اقتصاد مردمی تعاون که البته باید بنیان های ساختاری آن با عنایت به فرهنگ دینی و قابلیت های اجتماعی کشور مورد ارزیابی قرار گیرد. تا در کنار رویکردهای متولیان کشور اعم از دولت و مجلس باور تعاون معنا داتر تلقی شده و با بکارگیری آموزش‌هاي تخصصي از رسانه ها و حمایت های مادی و معنوی از داوطلبان کسب و کارهای جمعی براي موفق‌شدن در امور اقتصادي و ساير حمايت‌هايي كه بتواند تازه ‌واردها ی عرصه اقتصاد و موسسات مربوط به مشارکت های اجتماعی را مورد حمایت قرار گیرد. زيرا درصورت شكست بخشي از افرادی که با قلت سرمایه و تجربه وارد عرصه های اقتصادی می شوند، خود می تواند به ضدتبليغ بر علیه فرهنگ تعاون تبديل ‌شود.                                                                                                                                 

 

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۰۷۹۰۰۸۰۸:۱۹:۰۳ ۱۳۹۸/۶/۱۳
واقعا عکس بزرگ آقای عباسی بعد از نوشته ایشان چه دلیلی دارد؟؟؟
ناشناس۱۰۷۹۰۱۰۰۸:۱۹:۴۰ ۱۳۹۸/۶/۱۳
این تبدیل "من" به "ما" خیلی شبیه آموزه های جوامع سوسیالیستی کمونیستی نیست؟!؟!؟
ناشناس۱۰۷۹۲۵۸۱۱:۲۳:۰۱ ۱۳۹۸/۶/۱۳
چرا شما عادت کردید هر فضیلت انسانی را کمونیسم بخوانید؟ گیرم که کمونیست ها هم متوجه این فضیلت و اهمیتش شده باشند چون آن ها روی این فضیلت تاکید کرده اند پس نباید از آن حرف بزنیم؟!
آریابان۱۰۷۹۲۷۷۱۱:۳۵:۰۴ ۱۳۹۸/۶/۱۳
هر چند واژه و مفهوم "تعاونی" میتواند القاء کننده آموزه های چپگرایانه باشد ولی اتفاقا اگر به جائی برسیم که تعاونی های سه گانه یعنی "تعاونی تولید" ، "تعاونی توزیع" و "تعاونی مصرف" را به شکل واقعی (و نه اینکه غرفه های بازار روز ده پونزده دست بچرخه !!!!) بتوانیم در کشور پیاده کنیم ، نه تنها به سود مصرف کننده ها خواهد بود بلکه خود تولید کننده هم سود فراوانی نصیبش میشود و فقط دست زالو ها و انگل های بازار یعنی دلال ها بصورت ریشه ای قطع خواهد شد !!!!!!!
ناشناس۱۰۷۹۰۱۲۰۸:۲۱:۱۲ ۱۳۹۸/۶/۱۳
مدت ها است که کسی مفتی کار نمی کند. با سه شیفت کار در شبانه روز هم خرج یومیه در نمی آید چه برسد به اینکه آدم برود مجانی کار کند.
ناشناس۱۰۷۹۲۰۱۱۰:۳۷:۱۷ ۱۳۹۸/۶/۱۳
اگه تو کاری تخصص داری هیچوقت اونو مجانی انجام نده.
ناشناس۱۰۷۹۱۳۲۱۰:۰۴:۲۶ ۱۳۹۸/۶/۱۳
دیروز در خبر ها خواندم عده ای اصلا کار نمی کنند ولی حقوق کلان می گیرند آقا زاده های مسئولین به صرف داشتن ژن خوب تمام امکانات مملکت را حق خود می دانند اونوقت انتظار دارید مردم من نباشند و ما باشند ؟؟؟؟
رضا۱۰۷۹۱۶۳۱۰:۱۹:۱۹ ۱۳۹۸/۶/۱۳
ایده تعاون ایده مظلومی است که سالها فراموش شده است .یکی از دلایل فاصله طبقاتی در جامعه تک روی های سرمایه سالار است که با روشهای همراهی و مشارکت و توزیع فرصت های مناسب مخصوصا برای جوانان کاهش می یابد
ناشناس۱۰۷۹۱۸۴۱۰:۲۵:۳۶ ۱۳۹۸/۶/۱۳
خدا روح شهید مظلوم بهشتی را متعالی کنه ،چقدر برای جا انداختن شیوه تعاون در اقتصاد کشور تلاش کرد.حیف که عده ای یا به سمت سرمایه داری هستند یا با سمت اقتصاد سوسیالیستی دولتی .در حالی که این شیوه مد نظر آن بزرگوار نزدیک ترین رفتار به تعالیم اسلامی است.
ناشناس۱۰۷۹۹۹۹۱۹:۴۳:۱۰ ۱۳۹۸/۶/۱۳
مشکل فرهنگ سازی از دوران کودکی ما ایرانی هاست. ببینید در مدارس چه چیزی یاد می دهند که توقع نتیجه مناسب در بزرگسالی داشته باشیم. برای نمونه: تفاوت بازی صندلی در ایران و ژاپن: در مهد كودك های ايران ۹ صندلی ميذارن و به ۱۰ بچه ميگن هر كی نتونه سريع برای خودش يه جا بگيره، باخته و بعد ۹ بچه و ۸ صندلی و ادامه بازی تا يك بچه باقی بمونه. بچه ها هم همديگر رو هل ميدن تا خودشون بتونن روی صندلی بشينن. در مهد كودك های ژاپن ۹ صندلي ميذارن و به ۱۰ بچه ميگن اگه يكی از شماها روی صندلی جا نشه همه باختين. لذا بچه ها نهايت سعی خودشونو ميكنن و همديگر رو طوری بغل ميكنن كه كل تيم ۱۰ نفره روی ۹ تا صندلي جا بشن و كسی بی صندلی نمونه. بعد ۱۰ نفر روی ۸ صندلی، بعد ۱۰ نفر روی ۷ صندلی و همينطور تا آخر. --------------------- با اين بازی، ما ایرانیا از بچگی به كودكان خود آموزش ميديم كه هر كی بايد به فكر خودش باشه. در ژاپن با اين بازی اونا به بچه هاشون فرهنگ هم دلی و كمك به هم ديگر و كار تيمی رو ياد ميدن.
ناشناس۱۰۸۰۰۴۲۲۰:۱۱:۰۱ ۱۳۹۸/۶/۱۳
مدیریت خلاق امروز : « فقط خودم و خانواده ام و دیگر هیچ » .

پربحث‌های هفته

  1. از مذاکره به بهانه «سایه جنگ» تا مذاکره به دلیل «شرایط جنگی»...

  2. آیا جهان، ایران را در نقطه اتخاذ «تصمیم بزرگ» قرار خواهد داد؟

  3. آیا مدیرعامل فراری نیسان، کپی ژاپنی محمود رضا خاوری است؟!

  4. آقای روحانی! از این حرفها چه باید بفهمیم؟ 

  5. پاسخ شهاب حسینی به هجمه‌ها: منتقد اتفاقات تلخ هستم/ در فیلم‌ با بودجه دولتی بازی می‌کنید اما از فجر انصراف می‌دهید؟

  6. ایران و «توافق ترامپ» که قاسم سلیمانی به آن اشاره کرده بود

  7. «بلد نبودن» یا «نخواستن»؛ آقای روحانی، مسئله این است!

  8. حسابرسی نهادهای تحت پوشش دفتر رهبری و زیرمجموعه های آنها / نظر محمد قوچانی درباره برنامه‌های شبکه افق/ تعیین جایزه برای قتل ترامپ از تریبون مجلس

  9. ماجرای مخالفت رئیس صداوسیما با درخواست عجیب روحانی/ اعمال فشار حداکثری دولت به علی‌عسکری

  10. ماجرای کاخ مرمر که مرحوم هاشمی رفسنجانی در آن مستقر بودند

  11. معاون فرمانده کل سپاه: در حمله به عین الاسد ۱۳۴ نفر کشته و ۲۴۵ نفر زخمی شده‌اند

  12. "شیر" را از سبد غذایی حذف نکنید/ تکذیب ادعاهای یک کارشناس

  13. اوضاع را شیر تو شیر نکنیم!..

  14. تیم‌های ایرانی از حضور در لیگ قهرمانان آسیا انصراف دادند

  15. روایت شاهدان عینی سقوط هواپیمای اوکراینی + عکس

  16. نامه خصوصی محسن هاشمی به فتاح درباره آیت‌الله هاشمی و ماجرای کاخ مرمر

  17. وقتی ترامپ خودش را حرامزاده توصیف می‌کند

  18. اعتراف آمریکا: شمار تلفات انتقام موشکی ایران افزایش پیدا کرده است

  19. استدلال‌های جالب برای نقد سخنان علی مطهری/ ظریف اروپا را به خروج ایران از NPT تهدید کرد/ سکوت رسانه‌ای درباره محرومیت باشگاهها از میزبانی قابل پذیرش نیست

  20. کنفدراسیون فوتبال آسیا از تصمیم ضدایرانی خود عقب‌نشینی کرد + جزئیات

  21. جهان‌آرا، عصرانه و ثریا دیگر «زنده» نخواهند بود

  22. ترامپ: قاسم سلیمانی را کشتیم چون او حرف‌های بدی درباره کشور ما (آمریکا) می‌زد

  23. طرح دریافت غرامت از انگلیس برای قتل عام ۹ میلیون ایرانی

  24. آزمون بزرگ شورای نگهبان پیش از برگزاری انتخابات مجلس/ مفسدان اقتصادی نباید تایید شوند

  25. چرا ترامپ درباره تلفات عین‌الاسد دروغ گفت؟/ آزمون شفافیت شورای نگهبان/ واکنش کدخدایی به انتقاد لاریجانی از ردصلاحیت نمایندگان

آخرین عناوین