آیا با عصر استقلال باید خداحافظی کنیم؟

سید احسان خاندوزی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی،   3980606108 ۲۲ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱۴ تکراری یا غیرقابل انتشار
آیا با عصر استقلال باید خداحافظی کنیم؟

سالهای بعد خواهند نوشت در دوره جمهوری اسلامی این حکمرانی اقتصادی و ابعاد اقتصادسیاسی بود که موجب پایان دوباره عصر استقلال ایرانیان شد. اما توضیح ماجرا:

مروری بر تاریخ دو قرن اخیر ایران نشان می دهد حکومتهای ایران همواره ضعفهایی راهبردی داشته اند که ناچار شده اند استقلال رای خود را وجه المصالحه قرار دهند و در مقابل فشار خارجی ناچار به تغییر تصمیمات مهم داخلی شوند. ضعف بنیه نظامی قاجار موجب شد هم در برابر تهاجم روس و هم در برابر حمله انگلیس، نه تنها بخشهایی از نقشه ایران جدا شود بلکه تصمیم گیری های بزرگ داخل نیز متاثر از نظر سفیر کبیر این دو کشور باشد و دولت به قراردادهای امتیازی عجیبی تن در دهد. مثلا اگر ناصرالدین شاه می خواست مانع جدایی حاکم هرات از ایران شود، انگلیس با اشغال نظامی بوشهر، جزیره خارک و غیره بر شاه فشار می آورد و بدلیل ضعف راهبردی حکومت در عرصه نظامی، شاه ناچار به پذیرفتن حکم انگلیس می شد. دوران پهلوی از این هم مصیبت بارتر بود زیرا اساس به تخت نشستن رضا و محمدرضا هر یک به دست انگلیس و آمریکا بود و همچنان تصمیمات بزرگ باید با خارج از ایران هماهنگ می شد. اگر قدرت خارجی فشار می آورد، شاه ناچار به تغییر سیاست و حتی مجبور به طلاق همسرش! می شد.

روح تحقیرشده اما جاه طلب ملت مسلمان ایران مثل فنر فشرده ای بالاخره پرید و عصری نو آغاز شد. جمهوری اسلامی اگر هیچ دستاوردی نداشت، به زعم موافقان و مخالفان، فرمان اداره کشور را به داخل و به دست مردم بازگرداند. روح عزتی که در امام خمینی بود به توده های انقلابی سرریز شد و شعار «نه شرقی، نه غربی» و جنبش عدم تعهد، سرلوحه سیاستگذاری قرار گرفت (به این معنا نیست که هیچگاه به نحو استثناء، از این شعار عدول نشد). چه در سالهای دفاع مقدس و چه پس از آن حتی با خروج اکثر سفرای کشورهای غربی از تهران و تصویب حصر اقتصادی (معروف به داماتو) در دهه 1370، ایران تغییر موضع نداد تا جایی که سفرا ناچار شدند خود به تهران بازگردند. این خط مشی استقلال در ماجراهایی مانند صنعت هسته ای، صنایع نظامی و تقویت کشورهای جبهه مقاومت تا جایی ادامه یافت که ج.ا.ایران را به قدرتی منطقه ای تبدیل کرد. چنانکه در سالهای اخیر دیدیم، در یک سو جمهوری اسلامی ایران و در سوی دیگر میز، تمام قدرتهای شرق و غرب به بحث و مذاکره می نشستند. این تصویر، تعبیر یکی از رویاهای ایرانیان بود، آرزویی که نسلهای گذشته، در حسرت آن بودند. لکن تکرار آن یعنی اجازه خواستن از خارجی برای سیاستهای ملی.

گفتم که حکومتهای پیشین هریک به دلیل یک ضعف راهبردی ناچار شدند استقلال رای خود را وجه المصالحه قرار دهند. شاید بخاطر همان نقطه ضعفهای نظامی بود که ما بلافاصله پس از پایان جنگ، دست به کار صنایع دفاعی شدیم اما غافل از اینکه جنگ افزار عصر جدید، لباسی نو به تن کرده است. آنگونه که ضعف بنیه نظامی عامل از دست دادن استقلال گذشتگان بود، ضعف حکمرانی اقتصادی و وابستگی ارزی و بودجه ای (که یعنی درآمد نفت) امروز همان نقش را بازی می کند.

لازم است ذکر کنم که استقلال سیاسی مانند خودکفایی اقتصادی یک قرائت افراطی دارد که به معنای بریدن از تمام ملاحظات، مذاکرات و پیوندهای خارجی است. نویسنده، مخالف چنین برداشتی از استقلال است بویژه در عصر جهانی شدن که اساسا آن طرز تفکر میسور هم نیست. از منظر ما معیار مستقل نبودن آن است که مخالفت و فشار قدرت خارجی، نظام را ناچار به تغییر سیاست خود نماید.

اینکه برای دومین بار فشار اقتصادی خارجی موجب شود جمهوری اسلامی در سیاستهای خویش تجدیدنظر نماید، تداعی گر رویه ای است که می تواند به معنای خاتمه دوره استقلال چهل ساله و بازگشت به عقب باشد. حال پرسش این است که اگر ابزار تحریم بانکی و نفتی اینقدر کارامد و ضعفهای راهبردی ما در حکمرانی اقتصادی اینقدر عریان و آسیب پذیر است، چرا نباید در سالهای بعد منتظر تکرار این رویه باشیم؟ آیا بعید است که نوبت بعد در خصوص یک سیاست داخلی تر و هویتی تر باز هم فشار خارجی اقتصادی موجب عقب نشینی نظام شود؟ و آیا آن نظام را میتوان مستقل از غرب و شرق نام نهاد؟

علی علیه السلام فرمود: به هر چه محتاج باشی، اسیر او خواهی بود. سیستم آلوده به منافع که نتوانسته خود را از احتیاج به ارز نفت و به شبکه های ارز آمریکایی رها کند، به اسارت رفته است. هنوز به روز رهایی و یوم الخلاص امیدواریم.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۰۷۳۱۵۹۰۹:۳۷:۲۶ ۱۳۹۸/۶/۹
شما لطفا یک مورد از مدلهای موجود در دنیا رو که به عنوان استقلال قبول دارید و با تعریف شما از اسقلال تطابق داره رو معرفی کنید تا بدونیم هدف و سمتون به کجاست. اگر هم مدلهای موجود رو قبول ندارید، لطفا نزدیکترین مدل به تعاریف خودتون رو معرفی بفرمایید. ممنون.
ناشناس۱۰۷۳۸۲۳۱۵:۳۶:۳۳ ۱۳۹۸/۶/۹
این دولت مگه مدلی جز ذلت داره ما مدل ژاپن صده 1600 آلمان1800 را میخواهیم
زنده رود۱۰۷۳۹۴۳۱۶:۵۹:۴۶ ۱۳۹۸/۶/۹
روسیه و آمریکا و تا اندازه ای فرانسه
ناشناس۱۰۷۳۱۹۲۰۹:۵۶:۱۰ ۱۳۹۸/۶/۹
لازم است ذکر کنم که استقلال سیاسی مانند خودکفایی اقتصادی یک قرائت افراطی دارد که به معنای بریدن از تمام ملاحظات، مذاکرات و پیوندهای خارجی است. نویسنده، مخالف چنین برداشتی از استقلال است بویژه در عصر جهانی شدن که اساسا آن طرز تفکر میسور هم نیست. از منظر ما معیار مستقل نبودن آن است که مخالفت و فشار قدرت خارجی، نظام را ناچار به تغییر سیاست خود نماید. جناب نویسنده، میشه یه نمونه از چیزی که مورد نظرته رو به ما معرفی کنی؟ یا حداقل چیزی شبیه انچه که در نظرت هست؟ کدوم کشور؟ کدوم مدل اقتصادی؟
ناشناس۱۰۷۳۲۰۰۰۹:۵۹:۴۱ ۱۳۹۸/۶/۹
اصلی ترین ضربه را در طول تاریخ، خائنین و سرسپردگان دشمنان در دستگاه های حکومتی، به ایران وارد کرده اند که هنوز هم بخش زیادی از این خائنین در کشور و متاسفانه برخی ادارات مهم مشغول به کار و ضربه زدن به کشور هستند.
علی 671۱۰۷۳۲۱۹۱۰:۱۲:۱۹ ۱۳۹۸/۶/۹
تا روحانی و باندش سر کار باشند از هیچ چیز بعید نیست که اگر اجازه داشت همین استقلال نیمه را که باقی مانده بود برای رابط با کدخدا هم داده بود تا پول به خزانه اش برای نجومی بگیران فراهم شود .اما نیروهای ارزشی مثل کوه جلوش را سد کرده اند .و ایشان در خواب پریشانی با ظریف قرار گرفته اند .
ناشناس۱۰۷۳۲۷۱۱۰:۴۳:۱۱ ۱۳۹۸/۶/۹
با سلام قابل توجه جناب توکلی روش هایی برای استقلال اقتصادی و عدالت اجتماعی 1-با سهمیه بندی و دو نرخی کردن بنزین بخش زیادی از کسری بودجه جبران می شود. 2- با کنترل و دریافت مالیات از همه اشخاص با گردش بانکی سالیانه بالای 500 میلیون تومان و اگر بهانه دارند که سخت است و امکانات کافی نداریم بند 3 3- به ازای هر تراکنش بانکی مبلغ نیم درصد به خزانه دولت واریز گردد یعنی به هر حسابی وقتی مبلغی اضافه می گردد نیم درصد آن به خزانه دولت واریز گردد مثلا به ازای هر صد هزارتومان میلغ 500 تومان و به ازای هر صد میلیون تومان 500000 تومان به خزانه دولت واریز گردد با این روش کلا پرونده فرار مالیات بسته می شود. مبلغی بالغ بر 87.000.000.000.000 تومان بر اساس مجموع تراکنش های شتاب و پایا و ساتنا سال 97 از این مسیر مالیات جمع می گردد.حال اگر این عدد را یک درصد فرض کنیم 174.000.000.000.000 می شود. با عدد آخر می توان به چهل میلیون نفر ماهانه 360000 تومان یارانه داد. 4-صادرات فراورده های نفتی مانند بنزین و گازوییل و سایر اقلام پتروشیمی و محصولات کشاورزی به کشورهای همسایه با نرخ اندکی کمتر از آنچه الان به دستشان می رسد و تامین احتیاجات ضروری با واسطه همین همسایگان از طریق مبادلات پولی فیمابین و یا تهاتر کالا به کالا بخش دیگری از فشار تحریم ها برداشته شده و مسیر استقلال ادامه می یابد. و برای عدالت اجتماعی 5- حذف یارانه پر درآمد ها و پرداخت یارانه نقدی به همه خانواده هایی که مجموع درآمد ماهانه شان کمتر از 4.500.000 تومان می باشد تا به این عدد برسد. می توان درآمد را بر اساس تعداد افراد خانوار بر مبنای هر نفر 1.500.000 تومان در نظر گرفت و محاسبات را انجام داد. و در نهایت با گزارشات مردمی، مبارزه با رانت خواران و اختلاسگران ، حزانت و عدالت در تسهیم بودجه فراهم می شود.
ناشناس۱۰۷۳۸۴۸۱۵:۴۹:۰۶ ۱۳۹۸/۶/۹
داداش میخوای از نفس مردم هم مالیات بگیر !
آریابان۱۰۷۴۰۰۳۱۸:۰۱:۴۱ ۱۳۹۸/۶/۹
جناب ناشناس ۱۰۷۳۲۷۱ ۱۰:۴۳:۱۱ ۱۳۹۸/۶/۹ 3- اگر این متنفذین و رانتخوارانند که حتما یک برنامه کامپیوتری خواهند نوشت و تراکنش ها را بصورت خودی و نَخودی در خواهند آورد و .... !!!!! 4- وقتی قراراه از همسایه جنس بخریم چرا باید برای اونها تخفیف قائل شویم ؟!؟!؟!؟!؟ 5- "پرداخت یارانه نقدی به خانواده هایی با مجموع درآمد ماهانه کمتر از 4.500.000 تومان" در واقع یعنی تقریبا همه بازنشستگان و کارگران و ..... !!!!!! (که البته پیشنهاد مناسبی می باشد)
ناشناس۱۰۷۴۰۰۴۱۸:۰۳:۰۸ ۱۳۹۸/۶/۹
جز بند پنج .بقیه عالی بود .بند پنج سبب تنبلی خیلی ها می شود . مبلغ یارانه بایستی حدود یک ملیون باشد.
ناشناس۱۰۷۳۲۹۷۱۰:۵۴:۵۰ ۱۳۹۸/۶/۹
این تیتر با این عکس یعنی مسبب مشکلات این کشور دراینجا خلاصه میشود و باقی نهادها و ارگانها بری میباشند.هوشمندانه بود اما قانع کننده نیست.
ناشناس۱۰۷۳۳۰۳۱۰:۵۷:۲۳ ۱۳۹۸/۶/۹
هیچ کشوری به معنای واقعی کلمه مستقل نیست. نظم بین الملل هم بر اساس زور هست و تاثیر گذاری کشورها به میزان توانایی هاشون بستگی دارد . دست از این تحلیل های عامیانه بردارید و با به رسمیت شناختن واقعیت، کشور را از بحران نجات بدهید
ناشناس۱۰۷۳۳۳۲۱۱:۱۵:۰۲ ۱۳۹۸/۶/۹
آن سه ننگی که به پیشانی ایران زده اند / ترکمنچای و گلستان و سپس برجام است
ناشناس۱۰۷۳۶۴۶۱۳:۵۵:۱۳ ۱۳۹۸/۶/۹
دو کلام هم از بخشیدن خزر بگو چرا به اینجا میرسید همه سکوت میکنید
ناشناس۱۰۷۳۷۶۶۱۵:۰۶:۲۷ ۱۳۹۸/۶/۹
بابا خزر 50 درصدش مال ما بوده که الان هم هست چیزی بخشیده نشده
ناشناس۱۰۷۳۹۸۲۱۷:۳۶:۳۹ ۱۳۹۸/۶/۹
امان از عدم مطالعه و کم سوادی . هموطن عزیز ، اتفاق خاصی تو خزر نیفتاده . نگران به تاراج رفتن داشته های خودمان به وسیله دولتمردان بی تدبیرمون باش
ناشناس۱۰۷۳۳۸۹۱۱:۴۱:۰۷ ۱۳۹۸/۶/۹
درود اما هيچ تعريف معتبري از استقلال معناي بريدن از پيوندهاي خارجي را ندارد و اتفاقا استقلال در ميدان پيوندهاي خارجي معني دار مي شود. ان تعريف افراطي مربوط به انزوا است و نه استقلال
ناشناس۱۰۷۳۶۲۲۱۳:۴۲:۲۳ ۱۳۹۸/۶/۹
تا قانون اساسی تغییر نکنه فساد هست و ناکارایی و این وضعیتی که به همه دنیا باج میدیم
صمصام۱۰۷۳۶۷۷۱۴:۱۳:۵۱ ۱۳۹۸/۶/۹
استقلال در چیست ؟ آیا استقلال در این است که وسط دریاها در به در و اواره، دنبال کشوری بگردیم که راهمان بدهند تا نفتمان را بفرویشم ؟؟؟ استقلال در این است که اراده کنیم و در دل خاک دشمن درامد کسب کنیم کدام یک ؟!
ناشناس۱۰۷۳۷۱۶۱۴:۴۰:۵۲ ۱۳۹۸/۶/۹
ما حاضریم استقلالی را که نویسنده می گوید نداشته باشیم ولی ملت در رفاه زندگی کنند. استقلالی که هزینه اش برای ملت فلاکت و فقر باشد اسمش قطعا استقلال نیست.
حسین بن علی۱۰۷۳۸۱۹۱۵:۳۴:۳۸ ۱۳۹۸/۶/۹
اگر هم منظورت از استقلال بالاکشیدن و اجاره دادن کل سرزمین ایران به بهانه های مختلف و جعل ِ ِ وقف نامه های دستخطی ِ ساختگیه ! خسته نباشی قاجاریه روحت شاد!
ناشناس۱۰۷۳۸۷۲۱۶:۰۴:۱۸ ۱۳۹۸/۶/۹
کشوری که نمیتونه کارت ملی و گواهینامه تولید کنه استقلال چی داره بسه ذیگه شعرای پوچ و مسخرتون

پربحث‌های دیروز

  1. نیروگاه هسته‌ای امارات

  2. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

  3. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  4. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

  5. زنگنه: وزارت نفت صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است

  6. سناتور «کریس مورفی» دیدار با ظریف را تایید کرد+توضیحات وزارت امور خارجه

  7. اظهارات جنجالی ابطحی، رئیس دفتر خاتمی

  8. امیرآبادی فراهانی: تخریب را ادامه دهید افشاگری می‌کنم

  9. توافق شورای ائتلاف نیروهای انقلاب و جبهه پایداری بر روی انتشار یک لیست مشترک

  10. کنفرانس امنیتی مونیخ ؛ روایت ایرانی از «بی غربی گرایی»

  11. جوان دیگری در سوریه پر کشید + عکس

  12. استقبال جریان‌های سیاسی مختلف از امضای تعهدنامه مجلس شفاف / اسامی نامزدها تکمیل می شود

  13. آخرین قیمت سکه، دلار و طلا در بازار + جدول

  14. رهبر انقلاب: مجلسی می‌خواهیم که با وضع قوانین لازم، کشور را از توطئه‌ها مصونیّت ببخشد/ آمریکا در حال حرکت به سمت فروپاشی از درون است و غرق خواهد شد

  15. نسخه اصلاح‌طلبانه بهزاد نبوی برای انتخابات/ نامزدهای ریاست مجلس به روایت مرعشی/ درخواست عاجزانه عارف از مردم

  16. گوشت گوسفندی ۱۰ هزار تومان گران شد

  17. ترکیه: اگر دولت سوریه عقب‌نشینی نکند، به زور متوسل می‌شویم

  18. پژو ۴۰۵ به مرز ۱۱۵ میلیون رسید؛ فاصله ۳۰۰ میلیونی پژو ۲۰۰۸ از کارخانه تا بازار

  19. ایران تا ۱۴۰۲ به مدار بالای هزار کیلومتر می‌رود

  20. عارف: عاجزانه از مردم می‌خواهم به کاندیداهای اصلاح‌طلب رأی بدهند

  21. روایتی از ترس تشکیلات امنیتی و نظامی رژیم صهیونیستی از ایران

  22. جمع‌آوری بیش از ۳۰ هزار معتاد متجاهر در شوش و هرندی

  23. قیمت دلار به ۱۴۲۰۰ تومان رسید

  24. پوستر مرگ بر شاه

  25. حکم متهمان پرونده جاسوسان محیط‌زیستی قطعی شد + جزئیات اسامی و آرای حکم

پربحث‌های هفته

  1. چرا زن امروزی با فاطمه (س) بیگانه است؟

  2. توکلی: شورای نگهبان چرا درباره تاجگردون سکوت کرده است؟

  3. آغاز یک حرکت بزرگ/ به پویش مجلس شفاف و ضدفساد بپیوندید

  4. جنجال افتتاح پرحاشیه ستاد انتخاباتی تاجگردون/درخواست مطهری از آیت الله جنتی/ روایت ابطحی از لیست‌های اصلاح‌طلبان

  5. مساله نه چندان دشوار پرتقال‌های سیاسی !

  6. نیروگاه هسته‌ای امارات

  7. داعشی‌ها از سراسر دنیا در زندان سوریه

  8. همتی: تورم سال۹۹ کمتر از ۲۰درصد خواهد بود/ ایران به لیست سیاه FATF باز نمی‌گردد

  9. زخم‌های پهلوی بر آبروی ایران

  10. زهره الهیان: مهم‌ترین اقدام مجلس بعدی باید حل مشکلات اقتصادی مردم باشد/ نقطه ضعف مجلس فعلی عدم نظارت بر دولت است

  11. چرا تتلو را به ایران تحویل ندادند؟

  12. بازدید ایوانکا ترامپ از مسجد شیخ زاید ابوظبی

  13. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  14. وقتی نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا به همجنس‌بازی خود افتخار می‌کند/ پیت بوته‌جج: عاشق همسرم هستم!

  15. وزیر اقتصاد: افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد/ دولت به دنبال افزایش نرخ ارز نیست

  16. نظارت و رفع مشکلات معیشتی مهمترین اولویت های مجلس یازدهم/ مجلس دهم زبان و تریبون ملت نبود

  17. آخرین پیام انقلاب ایران به حاج قاسم دل ها

  18. سنگ جدید آرامگاه سردار سلیمانی که فردا رونمایی می‌شود

  19. کره‌ای‌ها از بازار لوازم خانگی ایران رفتند

  20. زنگنه: وزارت نفت صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است

  21. سکوت شورای نگهبان در قبال تاجگردون/ دعوت اصلاح طلبان از مردم برای شرکت در انتخابات/ انتقاد صادق زیباکلام از حزب کارگزاران، خاتمی، عارف و موسوی لاری

  22. نیروهای پیشمرگه کرد

  23. آخرین وضعیت سهمیه بنزین نوروزی اعلام شد

  24. نامه بذرپاش به حدادعادل و آقاتهرانی: در فرصت کوتاه باقیمانده به راه‌های وحدت حداکثری بیاندیشید

  25. شورای ائتلاف نیروهای انقلاب به «فهرست وحدت» رسید + اسامی

پربحث‌های هفته

  1. توکلی: شورای نگهبان چرا درباره تاجگردون سکوت کرده است؟

  2. آغاز یک حرکت بزرگ/ به پویش مجلس شفاف و ضدفساد بپیوندید

  3. جنجال افتتاح پرحاشیه ستاد انتخاباتی تاجگردون/درخواست مطهری از آیت الله جنتی/ روایت ابطحی از لیست‌های اصلاح‌طلبان

  4. مساله نه چندان دشوار پرتقال‌های سیاسی !

  5. زخم‌های پهلوی بر آبروی ایران

  6. زهره الهیان: مهم‌ترین اقدام مجلس بعدی باید حل مشکلات اقتصادی مردم باشد/ نقطه ضعف مجلس فعلی عدم نظارت بر دولت است

  7. مالک شریعتی: مجلس دهم ضعیف‌ترین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی بود

  8. نظارت و رفع مشکلات معیشتی مهمترین اولویت های مجلس یازدهم/ مجلس دهم زبان و تریبون ملت نبود

  9. سکوت شورای نگهبان در قبال تاجگردون/ دعوت اصلاح طلبان از مردم برای شرکت در انتخابات/ انتقاد صادق زیباکلام از حزب کارگزاران، خاتمی، عارف و موسوی لاری

  10. نامه بذرپاش به حدادعادل و آقاتهرانی: در فرصت کوتاه باقیمانده به راه‌های وحدت حداکثری بیاندیشید

  11. شورای ائتلاف نیروهای انقلاب به «فهرست وحدت» رسید + اسامی

  12. ناگفته‌هایی از زندگی سردار سلیمانی/درخواست قالیباف از مردم تهران/شفاف‌سازی زاکانی درباره حقوق و هزینه‌های انتخاباتی 

  13. تلاش دولت برای برگزاری رفراندوم درباره نظارت استصوابی/ آخرین اخبار انتخابات؛ از قصد اصولگرایان برای وحدت تا زمزمه ائتلاف حامیان دولت با احزاب اصلاح‌طلب

  14. خبرنگار صداوسیما به ایران اینترنشنال پیوست!

  15. جلواتی: وکیل الدوله بودن مهمترین نقطه ضعف مجلس دهم

  16. امیرآبادی فراهانی: تخریب را ادامه دهید افشاگری می‌کنم

  17. توافق شورای ائتلاف نیروهای انقلاب و جبهه پایداری بر روی انتشار یک لیست مشترک

  18. روحانی: قول می‌دهم شعاری را که روز اول مطرح کردم تا روز آخر پیگیری کنم

  19. اعلام لیست نهایی جبهه پایداری برای حوزه انتخابیه تهران

  20. کنفرانس امنیتی مونیخ ؛ روایت ایرانی از «بی غربی گرایی»

  21. لیست کامل ائتلاف اصلاح‌طلبان برای انتخابات + اسامی 

  22. روایت‌های ما از آن  بزرگ مرد

  23. سرگردانی جریان دولتی/ اپوزیسیون یا جریان درون حاکمیت ؟

  24. حداد عادل: به دنبال نجات اقتصاد ایران هستیم/ کسانی که در لیست نیستند انصراف بدهند

  25. لیست های انتخاباتی؛ تغییر در دقیقه ۹۰

آخرین عناوین