مکرون، والرشتین و پایان هژمونی غرب

عبدالله شهبازی / پژوهشگر،   3980605171
مکرون، والرشتین و پایان هژمونی غرب

ایمانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، امروز (سه‌شنبه، ۵ شهریور ۱۳۹۸/ ۲۷ اوت ۲۰۱۹)، پس از اتمام اجلاس گروه هفت، سخنان مهمی بیان کرد. این سخنان مکرون بازتاب تحلیل کانونی بسیار هوشمند و متنفذ و جهانوطن است که مکرون از برکشیدگان و کارگزاران سرشناس آن بوده و از این پایگاه به ریاست جمهوری فرانسه رسیده است.

رئوس سخنان مکرون به شرح زیر است: ما شاهد پایان هژمونی غرب بر جهان هستیم. غربی‌ها مرتکب اشتباهاتی شده‌اند. برخی تصمیمات و اقدامات غلط از سوی ایالات متحده اتخاذ شد. امروزه واقعیات ژئوپلتیک تغییر کرده است. امروزه با ظهور قدرت‌های جدیدی روبرو هستیم که آن‌ها را دستکم گرفته بودیم. در وهله اول چین و سپس روسیه در سال‌های اخیر راهبردهای موفق‌تری از ما داشته‌اند. به چین، هند و روسیه بنگرید که انگیزه‌های سیاسی به مراتب قدرتمندتری از اروپایی‌ها دارند. آن‌ها با فلسفه، منطق و تصوراتی عمل می‌کنند که ما از دست داده‌ایم و این امر ما را نیز دستخوش تحول می‌کند. اقتصاد بازار با بحرانی بی‌سابقه روبرو شده است.

سخنان امروز مکرون یادآور مباحثی است که از سپتامبر ۲۰۱۳/ شهریور ۱۳۹۲، در پی تحولات جنگ داخلی سوریه و بروز علائم جدی شکست پروژه عظیم بالکانیزاسیون خاورمیانه که سوریه نقطه آغازین آن بود، مطرح شد.

در آن زمان، ایمانوئل والرشتین(Immanuel Wallerstein)،‌ متفکر سرشناس معاصر، در مقاله‌ اول نوامبر ۲۰۱۳ خود بر این تحول تأکید کرد. امروزه شبیه به آن تحلیل را از زبان یکی از مهم‌ترین رهبران جهان غرب، رئیس جمهور فرانسه، می‌شنویم. این تحول مهمی است و نشان می‌دهد که بخشی از رهبران تأثیرگذار جهان غرب پایان یک دوران تاریخی و گذار به دوران جدید را دریافته و برای آینده‌ در پیش‌رو در حال برنامه‌ریزی‌اند. این برنامه‌ریزی به معنی تلاش برای حفظ نظم جهانی در حال افول نیست بلکه برای انطباق با دوران تاریخی جدید است. پایان هژمونی غرب و تکثر ناشی از ظهور قدرت‌های جدید جهانی و منطقه‌ای (چین، روسیه، هند، ایران، ترکیه)، استقلال و جهان‌گستری کانون‌های فراملیتی، که در سده‌های شانزدهم تا بیستم میلادی از درون غرب سربرآوردند،‌ تحولات بزرگ جمعیتی و به تبع آن فرهنگی و سیاسی در درون جوامع غربی به دلیل چند نسل مهاجرت از جهان پیرامونی به غرب، شاخص‌های این دوران تاریخی جدید است.

والرشتین در مقاله اول نوامبر ۲۰۱۳ خود نوشت:

افول نقش هژمونی آمریکا در جهان از اوائل دهه ۱۹۷۰ آغاز شد و بتدریج سرعت گرفت. این در حالی است که پس از فروپاشی اتحاد شوروی و از میان رفتن جهان دوقطبی در دهه ۱۹۹۰ غالب تحلیل‌ گران از تک قطبی شدن جهان و به تبع آن اوج قدرت بلامنازع آمریکا سخن می‌گفتند. از سال ۲۰۰۸ وضع دگرگون شد و بسیاری به این امر توجه کردند که قدرت آمریکا در حال افول است.

یکی از پیامدها، افزایش استقلال و اقتدار متحدان پیشین آمریکا است که در ماجرای ماه گذشته افشاگری اسنودن (عملیات جاسوسی آمریکا علیه رهبران رده بالای آلمان و فرانسه و مکزیک و برزیل) رخ نمود. در دهه ۱۹۵۰ ماجرای مشابهی رخ داد ولی هیچ یک از متحدان آمریکا جرئت نکردند خشم خود را ابراز و ماجرا را به رسوایی بدل کنند. اینک آمریکا مجبور شد در برابر اعتراض‌ها تمکین کند و اوباما قول داد که دیگر این کار تکرار نخواهد شد.

پیامد دیگر افول هژمونی جهانی آمریکا، عدم قدرت تصمیم‌گیری است که در حوادث اخیر خاورمیانه رخ نمود. آمریکا، مانند گذشته، «برنده جنگ‌ها» نیست و به هر اقدامی در خاورمیانه دست زند بازنده خواهد بود. این امر خطرناک است و می‌تواند به اقدامات تخریبی احمقانه از سوی آمریکا بینجامد. امروزه هیچ یک از نیروهای قدرتمند مؤثر در خاورمیانه از آمریکا تبعیت نمی‌کنند. والرشتین تأکید کرد: «منظورم هیچ کدام است» و از مصر، اسرائیل، ترکیه، سوریه، سعودی، عراق، ایران و پاکستان نام برد.

بنظر والرشتین، در دهه‌‌های آتی، به احتمال زیاد، نقش جهانی دلار بعنوان ارز مرجع به پایان خواهد رسید و در نتیجه آمریکا پشتوانه بودجه ملی و هزینه عملیات اقتصادی خود را از دست خواهد داد. پیامد از میان رفتن اعتبار جهانی دلار، افول نسبی سطح زندگی شهروندان آمریکایی خواهد بود. این امر پیامدهای سیاسی نه چندان کم‌اهمیت خواهد داشت که هنوز نمی‌توان به درستی پیش‌ بینی کرد.

با افول نقش سرکردگی آمریکا، شاهد دورانی پرآشوب از جنگ قدرت میان قطب‌های متعدد قدرت خواهیم بود که هیچ یک توانمندی کافی ندارند. آمریکا بعنوان یک غول باقی می‌ماند ولی غولی پوشالی خواهد بود. آمریکا همچنان قدرتمندترین نیروی نظامی جهان خواهد ماند ولی توان استفاده درست از این نیرو را نخواهد داشت.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. بی‌هراس از کرونا در جستجوی زندگی در سطل‌های زباله

  2. کرونا و برخوردهای جناحی

  3. اتهام زنی پمپئو به ایران در خصوص اهداف کشورمان برای رفع تحریم‌ها

  4. طبخ و توزیع غذای متبرک رضوی برای بیماران کرونایی

  5. تعطیلی مجلس و بدعت‌هایی اجتناب پذیر  

  6. گزارش نشریه آمریکایی از فاجعه کرونا در غزه محاصره شده

  7. ۸ توصیه‌ آیت‌الله وحید خراسانی برای رهایی از کرونا به روایت یکی از شاگردان

  8. بازگشت مردم ووهان به زندگی عادی بدون کرونا!

  9. روحانی: درباره پیک کرونا بعد از پایان تعطیلات می‌توان قضاوت کرد/ از همه می‌خواهم کمک کنند

  10. روزی که بچه‌های تهران، چلسی را در امجدیه به زانو درآوردند

  11. دختری که ذهن مادرش را می خواند

  12. تصویر و جمله‌ای معنادار در اینستاگرام سایت رهبر انقلاب

  13. سیروس مقدم: درباره «پایتخت» زود قضاوت نکنید

  14. چند واحد مسکونی در سال ۹۸ خرید و فروش شد؟/ تب‌وتاب قیمت مسکن

  15. آمار کرونا به ۳۸۳۰۹ نفر رسید/۱۲۳۹۱ نفر بهبود یافته اند

  16. سرپیچی برخی بانک ها از مصوبه امهال سه ماهه اقساط تسهیلات

  17. ترسیم خلاقانه پرتره سردار شهید سپهبد سلیمانی در برنامه «عصر جدید»

پربحث‌های هفته

  1. «پایتخت ۶» و شوخی‌های مبتذل با ارزش‌های اساسی جامعه

  2. اعتراض به حضور پزشکان بدون مرز در اصفهان/ احتمال ارتباط این پزشکان با سازمانهای جاسوسی

  3. هنگامه حیرانی است...!

  4. گزارش میدل ایست آی از رسوایی برخی خوانندگان لس آنجلسی در جشنواره بن سلمان

  5. انتقادات تند مسیح مهاجری از سریال پایتخت

  6. وزارت بهداشت: حضور پزشکان بدون مرز در ایران منتفی شد

  7. طرح فاصله گذاری اجتماعی؛ لازم اما دیرهنگام

  8. نوبخت:نرخ بیکاری به ۱۰ درصد رسید

  9. طلبه جهادگر که مورد حمله جوان مست قرار گرفت، زیر تیغ جراحان است

  10. شریعتمداری: پزشکان ظاهراً بدون مرز از کدام مرز اجازه ورود گرفته‌اند

  11. بی‌هراس از کرونا در جستجوی زندگی در سطل‌های زباله

  12. کرونا و برخوردهای جناحی

  13. "سخنان فریبنده" کافی است / دو روزنامه مهم آمریکایی خواستار رفع تحریم های ایران برای مقابله کرونا شدند

  14. ترامپ برای مبارزه با کرونا دست به دامن کره جنوبی شد/ دست رد کره به ترامپ

  15. ایران و آمریکا در پیچ کرونا

  16. تلاش مذبوحانه آمریکا برای مقصر جلوه دادن ایران در تشدید بحران کرونا

  17. تکذیب ساخت داروی کرونا/ تحقیق روی درمان کرونا با «سلول بنیادی»

  18. زیر پوست پایتخت...

  19. قالیباف: با خوش‌بینی کرونا کنترل نمی‌شود/ قرنطینه شدید تنها راه مقابله با کروناست

  20. راهکار حجت‌الاسلام رئیسی برای تحقق جهش تولید

  21. ارتش کاری کرد،کارستان/افتتاح نقاهتگاه بی‌نظیر ارتش

  22. اعلام جرم دیده بان علیه خریدار کشت و صنعت مغان و برخی دیگر از مسئولان مرتبط با این واگذاری غیرقانونی+ متن کامل شکایت

  23. روحانی: طرح فاصله‌گذاری تا ۲۰ فروردین است/اختصاص ۱۰۰هزار میلیارد به کرونا

  24. کرونا چگونه ممکن است نظم جهانی را تغییر دهد؟ / چین جای آمریکا را می گیرد؟

  25. اتهام زنی پمپئو به ایران در خصوص اهداف کشورمان برای رفع تحریم‌ها

پربحث‌های اخیر

پربحث‌های هفته

  1. اعتراض به حضور پزشکان بدون مرز در اصفهان/ احتمال ارتباط این پزشکان با سازمانهای جاسوسی

  2. گزارش میدل ایست آی از رسوایی برخی خوانندگان لس آنجلسی در جشنواره بن سلمان

  3. شریعتمداری: پزشکان ظاهراً بدون مرز از کدام مرز اجازه ورود گرفته‌اند

  4. کرونا و برخوردهای جناحی

  5. "سخنان فریبنده" کافی است / دو روزنامه مهم آمریکایی خواستار رفع تحریم های ایران برای مقابله کرونا شدند

  6. ایران و آمریکا در پیچ کرونا

  7. قالیباف: با خوش‌بینی کرونا کنترل نمی‌شود/ قرنطینه شدید تنها راه مقابله با کروناست

  8. اعلام جرم دیده بان علیه خریدار کشت و صنعت مغان و برخی دیگر از مسئولان مرتبط با این واگذاری غیرقانونی+ متن کامل شکایت

  9. اولین اقدامی که مجلس یازدهم باید انجام دهد

  10. آمریکا ، کرونا؛ از اتهام تا خوش بینی

  11. تعطیلی مجلس و بدعت‌هایی اجتناب پذیر  

  12. روایت کریمی قدوسی از اهداف پزشکان بدون مرز در ایران

  13. حضور پزشکان بدون مرز در اصفهان منتفی شد/ نمکی در جریان نبود

  14. کرونا و اشک کباب! ...

  15. ماجرای شبیه‌سازی پاندمی بیماری شبه کرونا در سال ۲۰۱۹ میلادی چه بود؟

  16. پیشرفت ۵۰درصدی برپایی مجتمع بیمارستانی ارتش تنها در۲۴ ساعت

  17. روحانی: شرایط ما درمقایسه با کشورهای پیشرفته بهتر است/مسئول بخشی از بیکاری آمریکاست

  18. رضایی: مذاکره با آمریکا به بهانه ماسک و دستکش سم مهلک است /می‌خواهند جنازه تحریم‌ها را به ما بفروشند

  19. روحانی: هیچ مشکلی برای تامین بنزین وجود ندارد / از اقدامات سهل‌گیرانه و سختگیرانه پرهیز شود

  20. عضو شورای سردبیری خبرگزاری فارس به علت ابتلا به کرونا درگذشت

  21. هاشمی: اصلاح طلبان توهم قدرت و مهره چینی را کنار بگذارند/ عدم مشارکت در انتخابات با هدف آبروداری بود

  22. درس های آموختنی از سال سخت ۹۸

  23. علیرضا رحیمی: بخش قابل توجهی از درخواست ۵ میلیارددلاری ایران از صندوق بین المللی پول موافقت شد

  24. ظریف: آیا آمریکا به دنبال یک «همه‌گیری بی‌پایان» است؟

  25. سرلشکر سلامی: مانند همیشه پیشمرگ مردم‌ ایران هستیم/ آماده کمک به ملت آمریکاییم  

آخرین عناوین