مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرد: ریسک‌های عملیات بازار باز برای بانک مرکزی

گروه اقتصادی الف،   3980603123

مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کردعدم دقت در راه اندازی عملیات بازار باز و عدم رعایت اقتضائات مربوطه، می تواند به راحتی باعث سرریز شدن بخش مهمی از مشکلات دولت و بانکها به ترازنامه بانک مرکزی شود.

ریسک‌های عملیات بازار باز برای بانک مرکزی

به گزارش مهر، مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی با اشاره به عملیات بازار باز که توسط بانک مرکزی کشورمان در دستور کار قرار دارد ، اعلام کرد: در شرایط کنونی نیاز دولت به تامین منابع مالی و نیز شرایط ویژه نظام بانکی کشور، این امکان را به وجود آورده اند که عدم دقت در راه اندازی عملیات بازار باز و عدم رعایت اقتضائات مربوطه، به راحتی باعث سریز شدن بخش مهمی از مشکلات دولت و شبکه بانکی به ترازنامه بانک مرکزی شود.

بخشی از این گزارش به این شرح است:

بانک های مرکزی در چارچوب سیاست های پولی خود، تلاش می کنند جریان پول در اقتصاد را به گون های مدیریت کنند که در ثبات بخش واقعی و اسمی اقتصاد اختلال ایجاد نشود و فعالیت های تولیدی بنگاه های اقتصادی با کارایی بیشتر ادامه پیدا کند. عملیات بازار باز یکی از اجزای سیاستگذاری پولی مدرن است که بسیاری از بانکهای مرکزی در دنیا از آن بهره می برند؛ اما متأسفانه بانک مرکزی ایران از این ابزار محروم بوده است. طراحی و راه اندازی این عملیات برای بانک مرکزی یک ضرورت فوری به شمار می رود و نباید اهتمام به اجرای این امر به تأخیر بیفتد. صرف نظر از اینکه قانون بودجه جای این  قسم از احکام نیست، اما به هر تقدیر  در بند «م» تبصره «۵» قانون بودجه سال ۱۳۹۸ بانک مرکزی مجاز به انجام عملیات بازار باز و خرید و فروش اوراق مالی اسلامی منتشره دولت و وثیقه گیری اوراق مذکور در ازای اضافه برداشت بانک ها و یا اعطای خط اعتباری شده است.  

اجرای مؤثر عملیات بازار باز منوط به وجود قواعد و بسترهای ویژهای است که در گزارش به تفصیل بیان شده است. به طور مشخص عدم پیروی از قاعده مالی ازسوی دولت و عدم استقلال کافی بانک مرکزی از دولت در چارچوب قوانین و مقررات کنونی از جمله عواملی است که باعث می شود عملیات بازار باز از کارویژه خود یعنی ابزار سیاست پولی منحرف شود و عملاً اثرگذاری مورد انتظار در تحقق اهداف سیاست پولی را نداشته باشد. از سوی دیگر در صورتی که بانک های فعال در شبکه بانکی به دلیل عدم مدیریت، ریسک نقدینگی و اعتباری ـ ناشی از عدم توسعه یافتگی دانش فنی، آشنا نبودن به استانداردهای روز تخلف از مقررات و ... ـ و یا وجود محدودیت های دیگر مانند نبود بازار بین بانکی عمیق یا بازار اوراق نقد و یا حتی وضعیت نامناسب ترازنامه ای، در عمل مدیریت نقدینگی صحیحی نداشته باشند، عملیات بازار باز فاقد کارایی و کارآمدی مد نظر در سیاستگذاری پولی بانک مرکزی خواهد شد.  

علاوه بر این، آماده و در دسترس بودن بسترهای عملیاتی مناسب برای بانک مرکزی یکی دیگر از لوازم اجرای مؤثر عملیات بازار باز است. به طور مشخص لازمه امکان پذیری عملیات بازار باز وجود چند بازارمالی توسعه یافته و دارای تعامل متقابل است. بازار وجوه بین بانکی و بازار اوراق دولتی مهمترین این  بازارها هستند، اما هنوز این بازارها نسبت به وضعیت مطلوب برای پشتیبانی از عملیات پولی فاصله زیادی دارند.

باید توجه داشت که فراهم شدن این مقدمات و لوازم قطعاً زمانبر خواهد بود. بر این اساس ممکن است در کوتاه مدت نتوان این عملیات را ابزاری قابل اعتماد برای پاسخگویی به نیازهای بانک مرکزی قلمداد کرد. البته انتظار میرود طول این دوره زمانی به کیفیت برنامه ریزی، اهتمام ورزی، جامع نگری مذکور وابسته باشد.

در شرایط کنونی نیاز دولت به تامین منابع مالی و نیز شرایط ویژه نظام بانکی کشور، این امکان را به وجود آورده اند که عدم دقت در راه اندازی عملیات بازار باز و عدم رعایت اقتضائات مربوطه، به راحتی باعث سریز شدن بخش مهمی از مشکلات دولت و شبکه بانکی به ترازنامه بانک مرکزی شود. به عبارت دیگر مخاطره جدی که باید آن را در نظر داشت آن است که عملیات بازار باز تبدیل شود به ابزاری برای پوشاندن کسری بودجه دولت از طریق پایه پولی به این صورت که دولت برای تأمین هزینه های خود اوراق بدهی منتشر کند و بانک مرکزی موظف شود این اوراق را خریداری کند. به بیان دیگر، در شرایط کنونی این خطر وجود دارد که عملیات بازار باز که یکی از عملیات ها و ابزارهای سیاستگذاری پولی است، به ابزاری برای پولی کردن کسری بودجه دولت تبدیل شود.

ازسوی دیگر نیز با توجه به وجود بانک های ناسالم در نظام بانکی کشور، در صورتی که موضع انفعالی بانک مرکزی در قبال اضافه برداشت توسط بانک های ناسالم ادامه یابد (مشابه آنچه طی سال های ۱۳۹۳-۱۳۹۷ شاهد بودیم)، کارکرد عملیات بازار باز به عنوان یک ابزار سیاست پولی کاملاً از بین خواهد رفت و صرفا کارکرد نمایشی خواهد یافت. بر این اساس توجه به تمهید پیش نیازهای موفقیت عملیات باز در شرایط کنونی ضرورت دارد.

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. رژیم‌های منطقه با کرونا ویروس چه می‌کنند؟!

  2. چرا به چنین نامزدهایی رای می‌دهیم؟

  3. یک پیشنهاد به وزارت بهداشت درباره آمار فوتی‌های کرونا 

  4. عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: قرنطینه را شروع نکنیم این ویروس سونامی‌وار پیش می‌رود

  5. اختصاص ۶۰ لیتر بنزین نوروزی به خودروها در کمیسیون تلفیق

  6. همتی: تلاش بانک مرکزی "تأمین ثبات و آرامش بازارهای پول و ارز" است

  7. روحانی: کرونا نباید به سلاح دشمنان برای به تعطیلی کشاندن کار و تولید تبدیل شود/ آمریکا به فکر هزاران کشته آنفلوآنزا در کشور خودشان باشد/ هیچ تصمیمی برای قرنطینه مطرح نیست

  8. بیانیه دولت و ادامه ماجرای FATF/ امیدواری کرباسچی به نمایندگان جوان مجلس یازدهم/ برنامه اصولگرایان برای تعامل با دولت در مجلس آینده چیست؟

  9. ترکیه در سوریه چه می خواهد؟

  10. تعداد مبتلایان به ویروس کرونا به ۱۳۹ نفر افزایش یافت/ شمار فوت‌شدگان به ۱۹ نفر رسید

  11. ربیعی: علائم کرونا ندارم؛ برای احتیاط تست دادم

  12. ضدعفونی شهر ووهان چین با امکانات ویژه

  13. کمبود امکانات برای مقابله با کرونا در امریکا 

  14. نشریه محافظه کاران آمریکایی: دروغ گویی بولتون ایران وآمریکا را در آستانه جنگ قرار داد

  15. نامه میرسلیم به نمایندگان مجلس: بی‌برنامگی و زدوبند در مجلس یازدهم جایی نخواهد داشت

  16. بیانیه دولت درباره تصمیم FATF در مورد ایران

  17. ما و کسانی که به مجلس می‌فرستیم...

پربحث‌های هفته

  1. درباره کاهش مشارکت مردم در انتخابات مجلس

  2. چه کسانی در انتخابات مجلس شرکت نکردند 

  3. نتایج رسمی اولیه از شمارش آرای تهران / صدرنشینی قالیباف؛ با بیش از ۱۱۴۵۳۵۰ رای

  4. چرا می‌گویند ویروس کرونا سلاح بیولوژیک آمریکا است؟!

  5. یک بازنده مطلق و یک برنده با نمره ناپلئونی در تهران

  6. عصبانیت فتاح از سوال مجری تلویزیون درباره آزادراه تهران-شمال

  7. لطفا از پرسش‌های مردم عصبانی نشوید...

  8. رژیم‌های منطقه با کرونا ویروس چه می‌کنند؟!

  9. چرا به چنین نامزدهایی رای می‌دهیم؟

  10. اعلام میزان آرای نامزدهای انتخابات مجلس از تهران +جدول

  11. سید محمد خاتمی در انتخابات شرکت کرد

  12. تایید ابتلای سه مورد جدید به کروناویروس در کشور

  13. تاجگردون برای سومین بار به مجلس راه یافت

  14. آخرین اخبار از کرونا/گزینه‌های ریاست مجلس یازدهم/ تحلیل فیاض از تفاوت مجلس لاریجانی با قالیباف/ توکلی: نمایندگان هدف دام شبکه‌های سازمان یافته فساد و تباهی‌اند

  15. احمد توکلی خطاب به نمایندگان منتخب: با پیوستن به پویش مجلس ضدفساد و شفاف از بروز فسادهای احتمالی جلوگیری کنید

  16. یک پیشنهاد به وزارت بهداشت درباره آمار فوتی‌های کرونا 

  17. روزنه‌های روابط ایران و غرب و افسانه پتروس فداکار هلندی‌ها !

  18. پیروزی فهرست وحدت با سرلیستی قالیباف در تهران/ انتقاد تند قوچانی از عارف/كرونا سياسی نيست

  19. عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: قرنطینه را شروع نکنیم این ویروس سونامی‌وار پیش می‌رود

  20. کمترین میزان مشارکت در انتخابات مجلس مربوط به کدام دولت‌هاست؟

  21. حریرچی (معاون وزیر بهداشت) کرونا گرفت

  22. وزیر بهداشت: از ۲۸۵ مورد مشکوک به کرونا فقط نتیجه آزمایش ۱۸ نفر مثبت بوده است

  23. علل کاهش مشارکت مردم در انتخابات/ منشا کرونا در ایران مشخص شد/ از اصولگرایان در مجلس چه انتظاری می‌رود؟

  24. سخنگوی وزارت بهداشت: کرونا در کشور در حال مهار و مدیریت است/ افزایش مراکز تشخیص بیماری در کشور

  25. اختصاص ۶۰ لیتر بنزین نوروزی به خودروها در کمیسیون تلفیق

آخرین عناوین