الزامات اصلاح یارانه‌های انرژی با وارد شدن کمترین فشار به مردم

گروه اقتصادی الف،   3980529018

هرچند اصلاح یارانه‌های انرژی یک ضرورت برای اقتصاد کشور است، اما ضرورت دارد نحوه اجرای آن به‌گونه‌ای باشد که درعین بهبود وضعیت عدالت اقتصادی و افزایش درآمدهای دولت، کمترین تأثیر تورمی را بر زندگی عموم مردم داشته باشد.

فارس نوشت: ایران از منظر مجموع ذخایر نفت و گاز، رتبه نخست را در بین تمامی کشورهای جهان دارد. اولویت‌ بندی اختصاص این منابع عظیم انرژی به حوزه‌های مختلف در اقتصاد، می‌تواند نقش بسزایی در پیشرفت کشور و افزایش سطح رفاه مردم ایفا نماید. در طول دهه‌های اخیر، براساس تصمیم دولت و با هدف کاهش هزینه‌های مردم، قیمت فروش حامل‌های انرژی در داخل کشور بسیار کم‌تر از قیمت واردات و یا صادرات آن بوده است. سازمان برنامه و بودجه در گزارش «تخمین ابعاد کمی یارانه‌های آشکار و پنهان در نظام یارانه‌ای ایران»، میزان تخفیفی که دولت به فروش داخلی حامل‌های انرژی می‌دهد را برابر 600 هزار میلیارد تومان (بر اساس نرخ ارز 8000 تومان) در سال اعلام کرد. این میزان تخفیف بیش از 2 برابر درآمد حاصل از صادرات نفت خام، فرآورده‌های نفتی و گاز است. در واقع، دولت از دو سوم درآمد حاصل از فروش نفت و گاز خود چشم‌پوشی می‌کند تا مردم در قالب «یارانه پنهان انرژی» از آن بهره‌مند شوند.

*چرا اصلاح یارانه‌های انرژی یک ضرورت است؟

اختصاص تخفیف به حامل‌های انرژی مانند بنزین، گاز و برق مصارف خانگی، گرچه رفاه نسبی مردم را در کوتاه‌مدت افزایش می‌دهد. ولی با پایان یافتن منابع نفت و گاز، این رفاه بی پشتوانه، به یک‌باره از بین می‌رود و فشار اقتصادی گسترده‌ای را به مردم وارد می‌آورد. از این رو منطقی است بخش عمده این یارانه به بخش‌های مولد اقتصادی تخصیص یابد که در نتیجه آن با توسعه کشور، ایجاد زیرساخت و شغل‌های جدید، مردم از رفاه پایدار و واقعی بهره‌مند گردند.

علاوه بر این نحوه توزیع یارانه‌های انرژی از طریق کاهش قابل توجه و همگانی قیمت حامل‌های انرژی در شرایط کنونی موجب شده است افراد متناسب با میزان مصرف خود از این یارانه بهره‌مند گردند. به بیان ساده‌تر هرچه مصرف بیشتر باشد، بهره‌مندی از یارانه نیز بیشتر است. از این رو روش فعلی توزیع یارانه نه تنها از منظر عدالت اقتصادی قابل توجیه و منطقی نیست، بلکه مردم را به مصرف بیشتر تشویق می‌کند و به نوعی تشویق پرمصرف‌هاست که در شاخص‌هایی مانند شدت مصرف انرژی، خود را نمایان می‌کند.

*قیمت حامل‌های انرژی عاملی کلیدی در اقتصاد ایران

با این وجود در شرایط کنونی اقتصاد ایران، به دلیل تحریم‌های خارجی و سوءتدبیر داخلی، مردم متحمل فشارهای اقتصادی قابل توجهی هستند که شرایط را برای تأمین هزینه‌های زندگی دشوار نموده‌است. از طرفی دیگر قیمت‌ حامل‌های انرژی نیز بخشی از سبد هزینه‌های خانوار را تشکیل می‌دهد. بنابراین هرچند اصلاح یارانه‌های انرژی یک ضرورت برای اقتصاد کشور است، اما لازم است نحوه اعمال آن به‌گونه‌ای باشد که درعین بهبود وضعیت عدالت اقتصادی، کمترین تأثیر تورمی را بر زندگی عموم مردم داشته باشد.

*الزامات اصلاح یارانه‌های انرژی

برای تحقق اصلاح صحیح تخصیص یارانه پنهان، دولت نباید در این برنامه، تنها به افزایش درآمد خود و جبران کسری بودجه بیندیشد، بلکه لازم است برنامه‌ای با در نظر گرفتن تمامی ابعاد و جنبه‌ها در دستور کار قرار بگیرد. برخی از الزاماتی که باید در این زمینه مورد توجه قرار بگیرد در ادامه بیان شده است:

الف- در نظر گرفتن سهمیه ماهانه کافی برای هرخودرو

مهم‌ترین نکته‌ای که باید در زمینه اصلاح یارانه‌های انرژی در بخش حمل و نقل در نظر گرفته شود، ضرورت کم اثر بودن آن بر بخش زیادی از خانوارهای کشور است. برای این منظور لازم است سهمیه اولیه برای خانوارها به قدری باشد که رفت و آمد معمول هر خانواده را پوشش دهد. در دوره قبلی سهمیه بندی بنزین، سهم هر خودرو 60 لیتر در ماه بود. در دوره جدید نیز چنانچه افزایش قیمت به صورت پلکانی باشد (توضیحات آن در ادامه بیان شده‌است)، در نظر گرفتن سهمیه 60 لیتری برای هر خانوار، حتی به آن‌هایی که اندکی بالاتر از این میزان مصرف می‌کنند نیز فشار چندانی وارد نمی‌آورد.

ب- تامین سوخت ناوگان حمل و نقل عمومی بدون افزایش قیمت

از آنجا که بخش زیادی از حمل و نقل در سطح کشور از طریق ناوگان حمل و نقل عمومی شامل تاکسی‌های رسمی، تاکسی‌های اینترنتی، وانت‌ها و کامیونت‌ها انجام می‌شود، لازم است شرایطی اعمال شود که تأمین سوخت این ناوگان بدون افزایش قیمت امکان پذیر باشد. برای این منظور پیشنهاد می‌شود با تعبیه سامانه‌هایی که امکان رصد میزان پیمایش ناوگان حمل و نقل عمومی را فراهم می‌کند، سهمیه سوخت آن‌ها متناسب با میزان پیمایش در نظر گرفته شود. به این ترتیب علاوه بر عدم افزایش قیمت سوخت در حمل و نقل عمومی، از انحراف سهمیه اختصاص داده شده آن‌ها نیز جلوگیری می‌شود.

ج- اجرای مدل پلکانی مانند برق و گاز به جای دو نرخی کردن

نکته بسیار مهم دیگر آنکه قیمت آزاد و خارج از سهیمه بنزین و دیگر حامل‌های انرژی نباید به طور جهشی افزایش یابد تا در نتیجه آن مصرف کنندگان با افزایش هزینه قابل توجه مواجه گردند. بلکه لازم است با در نظر گرفتن پلکان‌های قیمتی متعدد(به طور مثال افزایش قیمت 200 تومانی به ازای هر 10 لیتر افزایش مصرف) این فشار توزیع گردد و به مرور بر مصرف کنندگان اعمال شود. این مدل درخصوص مصرف برق و گاز بخش خانگی اعمال شده و علاوه بر جلوگیری از فشار اقتصادی بر بخش قابل توجهی از مردم، نتایج خوبی در زمینه کاهش مصرف و افزایش درآمدهای دولت درپی داشته است.

د-تعیین بالاترین پلکان قیمتی با در نظر گرفتن شاخص قدرت خرید مردم و کاهش صرفه قاچاق

قیمت آخرین پلکان حامل‌های انرژی، نباید صرفا با مقایسه قیمت صادرات آن تعیین شود؛ بلکه در این زمینه لازم است به معیارهای دیگری همچون قدرت خرید میانگین مردم ایران نیز توجه شود. به طور مثال قیمت جهانی هر لیتر بنزین در حال حاضر درحدود نیم دلار است که با احتساب نرخ ارز بازار آزاد هر لیتر بنزین صادراتی معادل 5 تا 6 هزار تومان قیمت گذاری می‌شود. اما محاسبات نشان می‌دهد چنانچه شاخص برابری قدرت خرید نیز در نظر گرفته شود، قیمت هر لیتر بنزین در بالاترین حالت باید درحدود 3 هزار تومان در نظر گرفته شود. افزایش سه برابری قیمت آزاد بنزین، می‌تواند به کاهش صرفه اقتصادی قاچاق سوخت و در نتیجه کاهش انگیزه قاچاقچیان نیز منجر شود.

د- توسعه حمل و نقل عمومی و جایگاه‌های CNG از محل منابع حاصل از اصلاح یارانه‌های انرژی

در نهایت لازم است منابع حاصل از سهمیه‌بندی و اصلاح یارانه‌های انرژی، به جای آنکه به طور کامل به درآمدهای دولت در بودجه اضافه شود، در صندوق جداگانه ذخیره شود و بخش قابل توجهی از آن صرف مواردی همچون حمایت از فقرا، توسعه حمل و نقل عمومی، گسترش جایگاه‌های CNG و اعطای تسهیلات به متقاضیان گازسوز نمودن خودروهای شخصی اختصاص یابد.

عناوین مرتبط

پربحث‌های امروز

  1. غلظت گوگرد بنزین در تهران ۳ برابر حد مجاز اعلام شد

  2. شرکت‌های دولتی دیگر حیاط خلوت نخواهند بود؟

  3. ماجرای بازگشت جاسوس آمریکایی به لبنان

  4. سناتور آمریکایی: ترامپ وارد جنگ نمی شود

  5. نتانیاهو شکست خورده اما راست‌گراها قوی‌تر شدند

  6. آخرین وضعیت بازار طلا

  7. پمپئو: آمریکا در کنار سعودی‌ها می‌ایستد

  8. نظر نتانیاهو از تحریم های جدید ترامپ علیه ایران

  9. حزب رقیب نتانیاهو در انتخابات پیش افتاد

  10. شیوه جدید کلاهبرداری

  11. انحصار به بهانه حمایت از تولید داخل؟/ خطر توقف تولید برخی قطعات خودرو

  12. مقام سابق پنتاگون: ادعای ریاض علیه ایران سندی ندارد

  13. راننده اسنپ جانباز

  14. امروز آخرین مهلت ثبت‌نام رشته‌های بدون آزمون دانشگاه‌ها

  15. بلومبرگ: تحریم‌های جدید بر ایران آثار ناچیزی خواهند داشت

  16. اگر یارانه تان قطع شده بخوانید

  17. گزارش فیلم‌های پایان هفته سیما

  18. واکنش اتحادیه جهانی به حضور تانک روس و حسن یزدانی در نورسلطان

  19. ابتکار دانشمندان ایرانی در تشخیص سریع سرطان  

  20. جریمه افرادی که کارتخوان خود را به سامانه مالیاتی وصل نکنند

  21. اردوغان:۳-۲ میلیون پناهجوی سوری می توانند در«منطقه امن» ساکن شوند

  22. نظم قدیمی منطقه در پیچ تغییر حمله به آرامکو

  23. اقبالی بین جوانان برای ازدواج وجود دارد؟/ پای سند ۲۰۳۰ در میان است؟

  24. هشدار:‌ زمین 64 میلیون هکتار «جنگل» از دست داده است

  25. «تلسکوپ جدید ناسا» از رازهای جهان پرده برمی‌دارد

پربحث‌های دیروز

  1. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  2. خوش رقصی فرانسه با شاباش های ایرانی!...

  3. منع مذاکره مجدد؛ پر بسامدترین تاکید رهبر انقلاب

  4. آتلانتیک: هفت پرسشی که باید پیش از هرگونه حمله به ایران، به آن پاسخ داد

  5. نقوی حسینی: مسئولانی که خانواده آنها خارج از کشور هستند باید عزل شوند

  6. روایتی از هفت‌تپه، قزوین و حالا اراک/ علل اعتراضات کارگری کارگران چیست؟

  7. نگاهی به شمشیر رعدآسای ایران در خلیج فارس + فیلم و عکس

  8. ظریف: سفر به نیویورک قطعی نشده/ فعلاً ویزا نداریم

  9. میراسماعیلی: تعلیق جودوی ایران بسیار عجولانه و ناعادلانه انجام شد

  10. فدراسیون جودو ایران تعلیق شد

  11. یمن و دو راهی سخت برای عربستان

  12. ربیعی: قطع یارانه شامل طبقات متوسط و پایین نمی‌شود/ تصمیم غلطی نمی‌گیریم

  13. اطلاعیه جالب مرکز آمار، درآمد مردم از هزینه هایشان بیشتر است  

  14. پشت‌پرده ترس عربستان و آمریکا از بردن نام ایران

  15. ایران به آمریکا پیام ارسال کرد: حملات آرامکو کار تهران نبوده/ اگر اقدامی علیه‌مان صورت گیرد با پاسخ قاطع روبرو خواهد شد

  16. روایت ابطحی از تابلوی ورودی شهر احمدی‌نژاد/ طرح دوباره شفافیت آرا در مجلس/ جوانی که برای شبنم نعمت‌زاده وثیقه گذاشته کیست؟

  17. پیام تهران به واشنگتن: هر اقدام نظامی با پاسخ جدی ایران روبرو خواهد شد

  18. مراسم ترحیم اسدالله عسگراولادی  

  19. ترامپ: به وزیر خزانه‌داری دستور افزایش تحریم‌ها علیه ایران را دادم

  20. قبرستان‌های عمودی هنگ کنگ   

  21. تصاویری کمتر دیده شده از استاد شهریار  

  22. جانشین «جان بولتون» منصوب شد

  23. تردید دولت در سفر به نیویورک

  24. همتی: به‌دنبال این هستیم که سوئیفت را دور بزنیم/ خیلی روی اینستکس حساب نمی‌کنیم

  25. گالری تتوهای رنگی در حصار پلیس + تصاویر

پربحث‌های هفته

  1. دختران آبی و سیاست‌های زرد! ...

  2. واکنش دختر سردار سلیمانی به هتاکی یک بازیگر و ماجرای دختر آبی  

  3. پناهیان و ماجرای بنشین و بفرما و بتمرگ!...

  4. آیا سخنان پناهیان درباره شفافیت مجلس اشتباه بود؟

  5. ایران باید فورا از برجام و NPT خارج شود

  6. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  7. تاملی دوباره بر حاشیه‌های یک خودسوزی ؛ پوپولیست نباشیم

  8. زنان را به استادیوم راه بدهید

  9. شهردار اسبق صدرا از ایران فرار کرد/ تلاش برای بازگرداندن متهم از طریق اینترپل

  10. در باب اپوزیسیون‌نمایی مسئولان!...

  11. تردد خودروهای پلاک شهرستان در تهران سهیمه‌بندی شود/ غیر تهرانی‌ها عامل نیمی از ترافیک پایتخت

  12. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  13. احمد توکلی: باید یک نهاد مستقل برای مبارزه با فساد تشکیل شود/ فساد شکل گرفته سازمان یافته است

  14. رهبر انقلاب: مذاکره یعنی نمایش موفقیت آمریکا/ فشار حداکثری در مقابل ملت ایران پشیزی نمی‌ارزد/ نباید کارهای کشور را به نشست و برخاست با دیگران موکول کرد

  15. آخرین تصویر علیرضا فغانی قبل از ترک‌ ایران  

  16. به چه زبانی بگویند شکست خوردیم!

  17. مشروح جلسه دادگاه شبنم نعمت‌زاده/ فعالیت غیرقانونی و کسب ۱۸۰۰ میلیارد مال نامشروع/ ماجرای بدهی ۱۰۰ میلیاردی به شستا

  18. اسدالله عسگراولادی درگذشت

  19. سناتور آمریکایی: ترامپ با پیشنهاد مکرون برای حفظ برجام موافقت کرد

  20. رخصت ولی الله سیف برای ورود به گود «زورخانه»

  21. یک شبه "۷۰۰۰۰ پزشک" به آمار پزشکان اضافه شد!

  22. خداحافظی غم‌انگیز با علیرضا فغانی

  23. توکلی: به جای کارگران هفت‌تپه، اول سراغ خائنانی بروید که ارز و طلا و کارخانه‌های ملت را به تاراج داده‌اند

  24. حمله به آرامکو و مرزهای قدرت آمریکا

  25. دفاعیات نعمت‌زاده: پدرم وزیر بود اما ۵ سال بیکار بودم/ کاملا قانونمند کار کرده‌ام/ اتهام اکتسابی را قبول ندارم

پربحث‌های دیروز

  1. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  2. روایتی از هفت‌تپه، قزوین و حالا اراک/ علل اعتراضات کارگری کارگران چیست؟

  3. همتی: به‌دنبال این هستیم که سوئیفت را دور بزنیم/ خیلی روی اینستکس حساب نمی‌کنیم

  4. تولید رب ۲۲ هزار تومانی با گوجه هزاری!

  5. آش دوغ با رؤسای پیشین بانک مرکزی

  6. جواب اعتراض کارگران برخورد تند نیست  

  7. ادغام صندوق ذخیره فرهنگیان در بانک فرهنگیان

  8. پول صرفه‌جویی قبض برق کجا خرج می‌شود؟

  9. نوبخت: مطالبات گندم‌کاران پرداخت شد

  10. وزیر صمت: خودروسازان فروش اموال مازاد را جدی گرفته‌اند

  11. صدور ۱.۲ میلیون قبض پیامکی برق در تهران

  12. زنگنه: نباید از نفت به عنوان سلاح استفاده کرد

  13. ماجرای قرارداد ۴۰۰ میلیارد دلاری ایران و چین چیست؟

  14. مطالبات ۱۶ هزار پیمانکار پرداخت شد

  15. راه‌اندازی سامانه جامع روابط کار در کشور/قراردادهای کار شفاف‌ می‌شود

  16. فروش آنلاین ایرانسل باعث مزاحمت‌های تبلیغاتی شد

  17. بلژیک به اینستکس پیوست

  18. نرخ پیشنهادی خرید تضمینی گندم اعلام شد

  19. سقوط شاخص بورس از کانال ۳۰۰ هزار واحد

  20. آخرین قیمت انواع سکه در بازار + نرخ دلار

  21. لایحه حمایت از سهامداران خرد تصویب شد

  22. هزینه خرید وام مسکن به زیر ۱۰ میلیون برگشت

  23. قیمت نفت کاهش یافت

  24. جدول/ آخرین قیمت دلار، پوند و یورو

  25. تخلفات میلیاردی سازمان هدفمندی یارانه‌ها

پربحث‌های هفته

  1. یک عکس؛‌ یک شرح | یقه‌های سفید در پوشش چادر سیاه؟!

  2. وزیر راه: دست‌های ضدانقلاب در بازار مسکن قیمت‌ها را افزایش داد!

  3. روایتی از هفت‌تپه، قزوین و حالا اراک/ علل اعتراضات کارگری کارگران چیست؟

  4. با زندگی مردم چه کردیم؟/ آرزویی که بی‌خانمان‌ها باید به گور ببرند+ نمودار

  5. درآمد روزانه صد هزارتومانی جوان لیسانسه از فروش سبزی با فرغون

  6. جزئیات انتقال آب دریای عمان به ۳ استان شرقی کشور

  7. جزئیات واردات کالا‌های اساسی با ارز ۴۲۰۰ تومانی/ ارزی که مشکل ساز شد!

  8. چه مجازاتی در انتظار پزشکان فراری از کارتخوان است؟

  9. با ۳۰۰ میلیون می‌توان در تهران خانه‌ خرید؟ / آینده بازار مسکن چگونه است؟

  10. برای خانه‌های ۳۰ متری در تهران تقاضا وجود دارد؟

  11. پیشنهاد افزایش ۱۰۰ درصدی حق کمیسیون مشاوران املاک!

  12. همتی: به‌دنبال این هستیم که سوئیفت را دور بزنیم/ خیلی روی اینستکس حساب نمی‌کنیم

  13. فروش سیمان صادراتی ۷۰ دلاری به قیمت ۲۰ دلار

  14. ورود ۳ خودروی جدید به بازار تا پایان سال؛ وعده‌ای که عملی می‌شود؟

  15. ریزش سراسری معاملات مسکن/ آرامش بازار مشروط است

  16. آنچه باید درباره آرامکوی عربستان، بزرگترین شرکت نفت جهان بدانید

  17. جبل طارق: ایران تعهدات خود درباره کشتی آدریان‌دریا را نقض نکرده است

  18. چگونه هزینه قبض برق‌مان را کاهش دهیم؟

  19. تغییرات جدید در نحوه خرید بنزین در راه است

  20. اعلام شرایط فروش نقدی ۴ محصول سایپا

  21. سندی دیگر برای اثبات شکست تحریم‌های آمریکا

  22. سهم کارت سوخت جایگاهداران باز هم کم می‌شود؟

  23. جریان انحرافی در بازار مسکن

  24. تولید رب ۲۲ هزار تومانی با گوجه هزاری!

  25. قیمت دفتر دانش‌آموزی اعلام شد

آخرین عناوین