«از یک دقیقه تا ده دقیقه نمایش»؛ کریستوفر دورنگ و تر الکساندر والنزا؛ ترجمه هایده حائری؛ نشر قطره پریدن در اتوبوس درحال حرکت!

مانی ارجمند،   3980523073

نمایشک، داستان ساده ای دارد، تعداد شخصیت‌ها اغلب انگشت شمار است، وسایل صحنه نیز محدود است بنابراین با کمترین امکانات در زمینه دکور و یا نورپردازی قابل اجراست، استفاده از موسیقی و ترفند های شنیداری برای تاثیرگذاری و جذب مخاطب بسیار مورد استفاده قرار می گیرد

پریدن در اتوبوس درحال حرکت!

«از یک دقیقه تا ده دقیقه نمایش» 

(مجموعه نه نمایشک)

اثر :  کریستوفر دورنگ و تر الکساندر والنزا

ترجمه: هایده حائری

ناشر: قطره، چاپ اول 1397

158 صفحه، 17000 تومان

 

***

همانگونه که در سینما و یا ادبیات داستانی، اندازه متن، یعنی کوتاه و بلندی اثر یکی از پارامترهای تقسیم بندی میان آنها و قرار دادنشان در دسته بندی های مختلف است. در تئاتر نیز طول اثر و چند پرده بودن آن مقیاسی برای تقسیم بندی میان آثار نمایشی است.

کتاب«از يك تا ده دقيقه نمايش» (مجموعه نُه نمایشک)اثر «دورنگ كريستوفر»و«والنزا تر الگزاندر»  که با ترجمه هایده حائری اخیرا به همت نشر قطره روانه بازار کتاب شده، از این نقطه نظر در خور اعتناست و حرفهایی برای گفتن دارد. عنوان اصلی کتاب و همچنین عنوان فرعی آن، به روشنی بر این نکته تاکید دارند که با کتابی شکل گرفته از نمایشنامه های کوتاه طرف هستیم. با توجه به این نکته مترجم علاوه بر معرفی کوتاهی از نویسنده پیشگفتاری نیز درباره چیستی «نمایشک» و همچنین تقسیم بندی نمایشنامه به انواع آن از نقطه نظر اندازه متن دارد.

این پیشگفتار با چیستی نمایش کوتاه آغاز می شود و در ابتدا ساده ترین تعریف ممکن از آن ارائه می شود که نمایشک به نوعی نمایش اطلاق می شود که مدت اجرای آن کوتاه تر از نمایشهای سه پرده ای متعارف است.

اگر پیشینه نمایش های بلند را عصر یونان باستان منظور کنیم ، پیشینه نمایشک را می توان به سده‌ها پیش از آن رساند، یعنی زمان انسانهای اولیه که نخستین شیوه های ارتباط انسان ها در جوامع بشری آن روزگار خود نوعی نمایشک بوده است. برای مثال گروهی از انسانهای نخستین را فرض کنید. که گرد هم دور آتش جمع شده‌اند و یکی ازآنها مشغول تعریف کردن ماجرای شکاری است که آن روز داشته است. بازسازی و اجرای او از ماجرا، روایت یک داستان یا اتفاق است که می توان آن را یک نمایشک محسوب کرد. بی گمان همین نسبتی که نمایشک با نخستین نمایشهای تئاتری پیدا می کند خود دال بر اهمیت آن می تواند باشد.

با توجه به آنچه گفته شد می توان پیش بینی کرد که نمایشک، داستان ساده ای دارد، تعداد شخصیت‌ها اغلب انگشت شمار است، وسایل صحنه نیز محدود است بنابراین با کمترین امکانات در زمینه دکور و یا نورپردازی قابل اجراست، استفاده از موسیقی و ترفند های شنیداری برای تاثیرگذاری و جذب مخاطب بسیار مورد استفاده قرار میگیرد.

برخورداری از چنین شرایطی است که نمایشنامه های کوتاه یا نمایشک ها را گزینه هایی بسیار مناسب برای اجراهای تجربی و یا کارهای آموزشی و نظایر آن نیز می توان محسوب کرد.نمایشک ها خود نیز از منظر اندازه به چند دسته تقسم می شوند: برش نمایشی (نمایشی از ده تا پانزده دقیقه)، نمایش نامک (از یک تا پانزده دقیقه )و نمایش تک پرده ای از پانزده تا سی دقیقه.

صرف نظر از مقدمه ای که مترجم کتاب برای معرفی و دسته بندی انواع نمایشک در ابتدای کتاب آورده است، متن اصلی کتاب به دو بخش تقسیم می شود، بخش نخست که با معرفی کوتاه کریستوفر دورنگ شروع می شود، شامل شش نمایشنامه به قلم این نمایشنامه نویس برجسته آمریکایی ست با عناوین«نمایش یک دقیقه‌ای»، «آفت دهان و آفت جان»، «فلسی واکسی» و «دوزن در زمین بازی»، «اداره راهنمایی و رانندگی» و «مجلس ختم» ؛ بخش دوم نیز با معرفی کوتاهی از  دیگر نویسنده کتاب تر الکزاندر والنزا آغاز می شود که شامل سه نمایشنامک از اوست  با نامهای: «انتخاب» هاریسون، «پولت یا جونت»«متروی شماره نه» و «شهر های خنده دار». والنزا نوشتن نمایشنامه کوتاه را به پریدن و پیاده شدن از اتوبوس در حال حرکت تشبیه کرده است: «می گویند نوشتن یک نمایشنامه ده دقیقه ای مثل پریدن توی اتوبوس در حال حرکته؛ وقت نمی کنی داخل شی، پول بیلت را بپردازیو منتظر شی تا اتوبوس آروم به راه خودش ادامه بده! در عوض باید با یک جهش جانانه خودتو بندازی تو اتوبوسی که داره از جلوت میگذره، بعدش هم از ترس جونت به یک میله خودتو آویزون کنی تا وقتی اتوبوس داره از میان ماشین ها راه باز می کنه ، ازش بیرون سقوط نکنی! بعد هم درست زمانی که اتوبوس می خواد به ایستگاه بعدی برسه ، بدون هرگونه نگرانی ازش بپری بیرون و با رضایت کامل از این سواری ساده ماجرا جویانه، به راه خودت ادامه بدی و بری.»

مترجم کتاب، هایده هائری که برگردان مقبولی از این اثر را به فارسی  پیش روی ما قرار داده است، نه فقط یک مترجم حرفه‌ای حوزه تئاتر که فردی صاحب اعتبار و دانش در این حوزه است «سطح آگاهی و شناخت حائری از گونه های نمایشی در غرب و تحصیل او در کشوری که بیشتر جربان های درام نویسی از نیمه ی دوم قرن بیستم در آن شکل گرفته و به ویژه شناخت این کارگردان تئاتر از شیوه های اجرایی و بازیگری در گونه های مختلف درام نویسی آمریکایی وقتی در اجرای موفق او تبلور پیدا می کند حسرت هر تماشاگری را نسبت به سال هایی که کارگردانی نکرده بر می انگیزد.»

از تجربه های درخور اشاره و مرتبط با کتاب حاضر می توان به کارگردانی و اجرای سه  نمایشک «بلیط تئاتر» در سال 1367، «بپا از اتوبوس جا نمونی» در سال 1389 و «از یک تا ده دقیقه نمایش» در سال 1397 اشاره کرد که هر سه اثر با اقبال و موفقیت روی صحنه رفته اند. همچنین باید اشاره کرد که در نمایش «بلیط تئاتر» مرحوم خسرو شکیبایی به همراه هایده حائری و پروین کوشیار حضور داشته اند که کاری به یادماندنی از میان اجراهای این نمایشک ها بوده است. پایان بخش  کتاب حاضر آلبومی از تصاویر مربوط به اجراهای این سه نمایشنامه است که چندی پیش توسط گروه های نمایشی در شهرستانها نیز برخی آنها اجرا شده اند.

اثری که هایده حائری در قالب این کتاب  تدارک  دیده، فرصتی است برای مخاطبان و علاقمندان ادبیات نمایشی که علاوه بر آشنایی با نمایشک، به عنوان گونه‌ای از نمایشها که به دلیل ویژگی هایش خورند اجراهای تجربی و کم هزینه برای گروه های تئاتری است، تعدادی از نمونه های خوب این گونه را نیز در اختیار داشته باشند. نمایش هایی که در این کتاب گرد هم آمده اند به روشنی بازتاب دهنده این تعریف هستند که در کتاب از این نوع نمایشها ارائه شده است:

«نمایشک در قالب مینی مالیسم (کمینه گرا) قابل تعریف است و این نگرش در همه ی ابعاد آن از شخصیت پردازی و پیرنگ و گفت و گو گرفته تا پردازش صحنه انتخاب لباس به کارگیری نور و صدا باید جریان یابد».

 

 

پربحث‌های دیروز

  1. کارناوال نفتکش های ایرانی در اقیانوس ها

  2. درد کهنه غیزانیه، «امنیتی» نیست

  3. واکنش «آشنا» به توئیت «محسن رضایی» درباره غیزانیه

  4. امروز تهرانی‌ها سورپرایز شدند!

  5. غیزانیه از نمای نزدیک

  6. ۳ تا ۱۰ سال حبس برای پدر رومینا اشرفی

  7. لطفاً مردم را پشت درهای مجلس نگه ندارید

  8. عذرخواهی امام جمعه اهواز از پسر مجروح روز سوم خرداد در غیزانیه

  9. اهتزاز پرچم ایران در پایتخت ونزوئلا

  10. روایت میدل ایست مانیتور از پادشاهی وحشت "استالین عربستان"

  11. رشوه ۶۵ میلیارد تومانی به نماینده مجلس برای جلوگیری از یک طرح

  12. قتل دختر تالشی/ پدر علت قتل را فرار از منزل عنوان کرد

  13. اقتدار در دریای کارائیب؛ صدای پای ایران در حیاط خلوت آمریکا

  14. متهم ردیف اول گرانی مسکن کیست؟

  15. نجوا لاشیدایی چگونه سلطان طلا شد؟

  16. اسکورت نفتکش «فارست» توسط هواپیماها و ناوهای جنگی ونزوئلا

  17. درآمد ۲ هزار میلیاردی ایران از صادرات محصولات نانویی

  18. دو نشست معنادار توسط قالیباف و حاجی بابایی/ حیاط خلوت نمایندگان دوره دهم/ دلیل حمایت اصلاح‌طلبان از ظریف برای انتخابات ریاست جمهوری

  19. نماینده خوزستان در مجلس خبرگان: مشکل آب غیزانیه سابقه طولانی دارد/ بارها تذکر داده بودیم

پربحث‌های هفته

  1. عملکرد مجلس دهم ؛ شما چه فکر می‌کنید؟

  2. وقتی مردم مانند رییس مجلس دهم فکر نمی‌کنند...

  3. "دیپلماسی بنزین"، نمادی از بی اعتنایی به تهدیدات آمریکا

  4. آیا فلسطینی‌ها زمین‌هایشان را به یهودیان فروختند؟

  5. اردشیر زاهدی: همیشه به ایران افتخار می‌کنم/ نگذارید سلطه آمریکا و انگلیس برگردد/ حکومت پهلوی به مردم آزادی نمی‌داد‌

  6. کارناوال نفتکش های ایرانی در اقیانوس ها

  7. با زوج خودرویی محکوم به اعدام بیشتر آشنا شوید

  8. مجلس خدمت یا مجلس قدرت؟!

  9. جمعیت جوان، کرونا را شکست می‌دهد

  10. درد کهنه غیزانیه، «امنیتی» نیست

  11. تلفاتی سنگین‌تر از تلفات جنگ بر دوش ایالات متحده

  12. فطر و اعیاد مذهبی؛ آیا مسابقه شادمانی عمومی کافی است؟

  13. چرا فرزندآوری کم شده/ آیا جامعه هم پیر می‌شود؟

  14. «عادی سازی» در شرایط کرونایی و سه شنبه‌های «جوج» در شمال !

  15. روایت روح الامینی از فاصله معنادار بین رقبای ریاست مجلس/دفاع آقاتهرانی از صادق محصولی/واپسين ماموريت فراكسيون اميد/ ائتلاف لاریجانی با اصلاح طلبان در راه است؟

  16. مروری بر ازدواج‌های سیاسی؛ از احمدی‌نژاد تا روحانی + تصاویر

  17. واکنش «آشنا» به توئیت «محسن رضایی» درباره غیزانیه

  18. نامه توکلی به دادستان تهران درباره کشت و صنعت مغان: حمایت برای جلوگیری از چپاول حقوق ملت را انتظار می‌کشیم/ از انجام تشریفات جدید پیش از نتیجه اعلام جرم دیده‌بان در دادگاه خودداری کنید

  19. امروز تهرانی‌ها سورپرایز شدند!

  20. غیزانیه از نمای نزدیک

  21. رهبر انقلاب: وضعیت رژیم صهیونیستی در آینده‌ سخت‌تر خواهد شد/ فلسطین قابل فراموش شدن نیست

  22. وامی‌ برای آشنا، آشنایی برای وام !

  23. قیمت‌های شورای رقابت به خودروسازان ابلاغ شد/پراید ۳۷ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان+جدول

  24. ادعای برایان هوک: ایران بین مذاکره با ترامپ یا فروپاشی اقتصادی یکی را انتخاب کند/ ایران را مهار کرده‌ایم

  25. جزئیات عملکرد شبکه فساد خودرویی با مشارکت ۲ نماینده مجلس و مدیرعامل وقت سایپا

آخرین عناوین