فیل قانون در تاریکی

دکتر محمدرضا ناری ابیانه،   3980522033 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
 فیل قانون در تاریکی

بررسی‌های گذشته موید این حقیقت است که با وجود تورم قانون و قانونگذاری در کشور، مشکلات معیشتی و اجتماعی بیش از گذشته زندگی را بر مردم دشوار نموده است.

بروز و تداوم مشکلات، دلیل واضحی بر ناکارآمدی قوانین است. عملکرد نامطلوب قوانین، ناشی از تلقی نادرست تقسیم کار ملی نظام قانونگرایی بر اساس قانون اساسی از پدیده های اجتماعی است. تحلیل پیچیدگی جامعه و پدیده های اجتماعی به درک فرآیندهای غیرخطی، شبکه ای و سیال مربوط است که بتواند عوامل درونی، شرایط بیرونی و موضوعات ارتباطی پدیده ها را در یک بسته قانونی تحلیل و تعیین تکلیف نماید.

گزاره های خطی و جزءنگر موجود در قانونگذاری فعلی کشور قادر نیست که نسبت اجزاء و روابط اصلی پدیده ها را ملاحظه نماید. ازاین رو با سطحی نگری و ساده اندیشی به تدوین، تصویب، تایید و اجرای گزاره های قانون می پردازد.

دستاورد روش ناقص قانونگذاری، این است که قانون تصویب و اجرا شده قادر نیست که کنترل تغییرات را در پدیده مورد نظر در اختیار بگیرد. معمولا پدیده ها به دلایل نامعلوم برای قانونگذاران کشور، از کنترل خارج شده و بدون توجه به هشدارهای قانون و قانونگذاران راه خود را می رود.

محدودیت قوه شناخت انسان در شناسایی و تعریف پدیده ها، موجب گردیده همواره بخش کوچکی از پدیده های اجتماعی در قانونگذاری دیده شود. بخش های نادیده با قدرت فراوانی که دارند، سرنوشت پدیده ها را بر اساس ویژگی های درونی شان پیش می برند که معمولا در قوانین محدودنگر از آنها غفلت شده است.

مکانیسم های روانی جامعه نیز به قانون و قانونگذاری ناکارآمد، واکنش نشان می دهد. حساسیت زدایی، تمایل زدایی و انگیزه زدایی نسبت به قانون، واکنش طبیعی جامعه به قانون و قانونگذاری غیرکارآمد است.

مشکل قانون و قانونگذاری را مولانا در مثنوی معنوی در قالب حکایت «فیل در تاریکی» به زیبایی بیان نموده است. با لمس پای فیل، عقل جزءنگر به ستون و با لمس خرطوم فیل، عقل سطحی نگر به ناودان و با لمس دم فیل، عقل ساده انگار به ریسمان و با لمس پشت فیل به تخت و با لمس شکم فیل، عقل خطی به دیوار حکم می کند که از نظر ماهیتی با فیل به عنوان یک موجود زنده و حیوانی با جثه بزرگ، تفاوت های اساسی دارد.

تکیه بر عقل جزءنگر، سطحی نگر، ساده انگار و خطی، دستاوردی جز خطای راهبردی در تشخیص ندارد. با توجه به اینکه با لمس یک نقطه از بدن فیل نمی توان آن را تشخیص داد، چگونه می توان با لمس همان نقطه از بدن فیل به رفتار اجتماعی، تولید مثل، کالبدشناسی، ژنتیک و بیماری شناسی فیل ها پی برد؟ قطعا با حس لامسه نمی توان از تاریخ زندگی فیل ها در کره زمین بویژه در عصر یخبندان آگاهی یافت. شناخت تک حسی آنهم بصورت محدود و جزیی، جز گمراهی در شناسایی پدیده ها، دستاوردی ندارد.

قانون و قانونگذاری برای اداره امور جامعه، بیش از هر امر دیگر به شناخت جامع و کامل وابسته است. تدوین، تصویب، تایید، اجرا و نظارت بر قانون با استفاده از داده های ناقص و نادرست، نمی تواند و نباید بتواند که مشکلات روزافزون در زندگی مردم را برطرف نماید. شناخت ناکامل و محدود از پدیده های جامعه موجب می شود که تعیین نسبت پدیده ها با هم و با جامعه به درستی انجام نشود و نهایتا تصویب رابطه ای خاص به عنوان هنجار پذیرفته شده یا قانون با واقعیت آن در جامعه تفاوت های اساسی داشته باشد.

تحلیل غلط پدیده ها به ارائه راهکارهای غلط منجر می شود و نمی تواند در حل مشکلات زندگی مردم بصورت موثر عمل نماید. مولانا در حکایت خود برای شناخت دقیق فیل و پرهیز از اختلاف در میان لمس کنندگان بدن فیل استفاده از شمع را پیشنهاد می دهد. شمع است که به شناخت چندحسی کمک می کند. شناخت پدیده های اجتماعی و انتزاعی به سادگی شناخت فیل نیست و محتاج شمع عقلانیت مجموعه گرا و پیچیده نگر است.

با وجود بیش از صد و ده سال قدمت قانونگذاری، بیش از سیزده هزار قانون، مراکز و مراجع متعدد و متکثر قانونگذاری و انواع و اقسام متن قانون، تشدید مشکلات در زندگی مردم هیچ دلیلی جز ضعف و نقص در عقلانیت حاکم بر تقسیم کار ملی قانونگذاری کشور ندارد. ریشه یابی و حل مشکلات زندگی مردم، پیچیده تر از منطق حاکم بر تقسیم کار ملی قانونگذاری کشور است.

قانونگذاری مبتنی بر عقل جزءنگر، سطحی نگر، ساده انگار و خطی دارای توانایی علمی و عملی بسیار محدودی است و در برخورد با پدیده های پیچیده اجتماعی، دارای ابتکار عمل نیست. اینگونه به نظر می رسد که به موازات افزایش تعداد قوانین در کشور، بر حجم و سطح مشکلات زندگی مردم نیز افزوده می شود. تحول در حوزه خردورزی قانون و قانونگذاری در کشور اجتناب ناپذیر است.

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۰۵۰۱۵۱۰۳:۰۸:۰۲ ۱۳۹۸/۵/۲۴
در بدو انقلاب که قانون اساسی بوسیله مجلس خبرگان تدوین شد مقرر گردید که هر چند سال یک بار باز نگری شده و نواقص آن برطرف شده و به روز رسانی شود ولی این مهم..
ناشناس۱۰۵۰۲۱۳۰۷:۵۸:۳۰ ۱۳۹۸/۵/۲۴
1) هر قانونی خوب نیست. هستند قوانینی که اثرات منفی در پی داشته اند. 2) قانونی که ضمانت اجرایی ندارد و یا بد اجرا می شود، چرا وضع می گردد؟ 3) چرا بعضی قوانین اجرا نمی شوند و نهادی نیست که به عدم اجرای آنها اعتراض کند؟
ناشناس۱۰۵۰۲۴۴۰۸:۴۲:۴۹ ۱۳۹۸/۵/۲۴
بله نکته بسیار مهمی است. خواص به اهمیت فرایند قانونگزاری پی نبرده اند. مهمترین علامت این غفلت، این است که هیچکس قانونگزاری را علم نمیداند و همه حق اظهار و اعمال نظر دارند.

پربحث‌های دیروز

  1. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  2. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

  3. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

  4. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  5. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  6. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

  7. جهانگیری: مردم سهام عدالت خود را نفروشند/ دردی از جامعه را حل کنیم/ به مشکلات معیشتی آگاه هستیم

  8. روزنامه انگلیسی: ترامپ ضربه سختی در موضوع تحریم تسلیحاتی ایران خورد

  9. توهین به آیت‌الله سیستانی، حلقه جدید زنجیره فتنه‌‌انگیزی ریاض در عراق

  10. رئیس کل بانک مرکزی: روند تامین ارز متحول خواهد شد

  11. روحانی: اقتصاد کشور تحت مدیریت قرار دارد/ در ماه‌های آینده به ثبات در اقتصاد و بازار ارز خواهیم رسید

  12. ظریف: هیچ‌گاه مسائل داخلی را به خارج نبرده‌ام/ آمریکا را قدر قدرت ندانیم/ برجام سند افتخار ایران است

  13. طرح «سوال از روحانی» به ۱۰۰ امضا رسید

  14. دولت در انتظار معجزه ماسک ؟!

  15. بودجه معاونت برون مرزی به یک سوم کاهش پیدا کرده است/ مسئولین با شفافیت بودجه ارزی صدا و سیما را اعلام کنند

  16. نماینده مجلس: دلار ۲۰ هزار تومانی، همان گلابی‌هایی است که به مردم وعده دادید!

  17. قالیباف: مجلس اجازه نخواهد داد آژانس بدون محدودیت کاری را انجام دهد

  18. اختصاصی الف/اسامی ۱۳۴ نماینده امضاکننده طرح سؤال از رئیس جمهور

  19. مدیری، قاسم‌خانی و رامبد دست‌به‌کار شدند

پربحث‌های هفته

  1. اصرار بر تحقیر ایران در ماجراي واکسن کرونا !

  2. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  3. پایان شوروی گونه آمریکا ؟

  4. عروسی میلیاردی به سبک سیندرلا در لواسان!

  5. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  6. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  7. به چه قیمت؟

  8. طرح سؤال از رئیس‌جمهور با ۲۰۰ امضا تقدیم هیئت‌رئیسه مجلس شد + محورهای سوال

  9. دوره آموزشی سربازی ۲ ماهه شد

  10. جهانگیری: رای ۲۴ میلیونی مردم در انتخابات تایید کارنامه اقتصادی دولت روحانی بود/ ۳.۵ میلیون شغل ایجاد کردیم

  11. حاشیه‌های حضور ظریف در مجلس

  12. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  13. یک درس مهم ظریف در سیاست خارجی

  14.  ردپای زنگنه در هپکو به نقل از نماینده تهران/ وزارت نفت: بیژن زنگنه از سال ۸۵ بازنشسته است  

  15. ضرب و شتم پزشک متخصص توسط همراهان بیمار + عکس

  16. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  17. تهیه طرح تغییر الگوی سهمیه بندی بنزین در مجلس/ اختصاص سهمیه بنزین به خانواده به جای خودرو

  18. معجزه ای که اتفاق نیفتاد!

  19. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  20. واکنش همتی به برخی اقتصاددانان؛ نقدینگی موجود نمی‌تواند به تورم بالا منجر ‌شود

  21. سیروس گرجستانی درگذشت

  22. پایان داستان غم انگیز زم

  23. حکم یک دادگاه آمریکایی: محموله نفتکش‌های ایرانی که به ونزوئلا رفته بودند، مصادره شود

  24. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  25. سیف: بانک مرکزی استقلال ندارد و تابع نظرات رئیس‌جمهور است/ برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد

ابر آروان

پربحث‌های هفته

  1. از تنور سوال از رییس جمهور نانی گرم ‌می‌شود؟!

  2. تاملی در نامه موسوی خوئينی‌ها

  3. مغالطه عجیب تاجگردون درباره «شیشه کثیف و دستمال تمیز» 

  4. به چه قیمت؟

  5. جنگنده تهاجمی پیشرفته «قاهر۳۱۳» چه پیامی به آمریکا و روسیه داد؟

  6. یک درس مهم ظریف در سیاست خارجی

  7. شما بگویید به چه قیمتی ؟!

  8. مرامنامهٔ انقلابیون ساده انگار ...

  9. پایان داستان غم انگیز زم

  10. روایت روحانی از مدیریت دولت بر اقتصاد کشور/جنجال سخنرانی ظریف/ بازداشت عضو تیم سابق مذاکره‌کننده هسته‌ای/افروغ: صداوسیما اسیر نفوذ، تظاهر و ریا شده است

  11. سیف: بانک مرکزی استقلال ندارد و تابع نظرات رئیس‌جمهور است/ برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد

  12. مجلس «مچ‌گیری» نکند،‌ دولت هم «وظیفه» ‌اش را انجام دهد

  13. جزئیاتی از سند ۲۵ ساله ایران و چین/ واگذاری کیش به چینی‌ها صحت دارد؟

  14. احمد توکلی: با استیضاح روحانی بیشتر موافقم

  15. دوای درد کارگران هفت‌تپه چیست؟

  16. احیای چپ رادیکال به روایت قوچانی/سناریوی جدید درباره مرگ قاضی منصوری/محسن رضایی نامزد انتخابات ۱۴۰۰ می‌شود؟

  17. حل مشکلات حمل‌ونقل عمومی تهران با «هل دادن»مدیران شهری!

  18. طرح «سوال از رئیس‌جمهور» آماده شد / یکشنبه ۱۵ تیر، این طرح را به جریان می‌اندازیم

  19. درخواست تاجگردون از هیئت رئیسه مجلس/افزایش عجیب قیمت سکه/ انتقادات تند کرباسچی از اصلاح‌طلبان/ پشت‌بام‌خوابی واقعاً وجود دارد؟

  20. ظریف: هیچ‌گاه مسائل داخلی را به خارج نبرده‌ام/ آمریکا را قدر قدرت ندانیم/ برجام سند افتخار ایران است

  21. روایت رئیس‌جمهور از آشنایی با یک بیمار کرونایی/اعتراض توکلی به استخدام داماد روحانی در وزارت نفت/ صف‌آرایی اصلاح‌طلبان علیه عارف/ عمر سیاسی لاریجانی تمام شده است؟

  22. محسن رضایی: سیاست‌های لیبرالی این دولت، پول ملی را از خاصیت انداخته/ خوئینی‌ها، آدرس غلط داده است

  23. عبدی: موضوع تحول خواهی ساختارها هستند نه افراد / سه نهاد در خط مقدم برای ایجاد تحول

  24. سخنگوی قوه قضائیه: روح‌الله زم به اعدام محکوم شد/ دریافت تصویر منتسب به جنازه قاضی منصوری/ حسن رعیت بازداشت است

  25. دعوت یک پژوهشگر تاریخ از موسوی خوئینی‌ها به مناظره

آخرین عناوین