پرده‌برداری دانشجویان از سرنوشت تلخ پایان‌نامه‌های کاغذی/ تصمیمی که به نفع همه گرفته شد

گروه اجتماعی الف،   3980502015

به دنبال گران شدن کاغذ در شرایط تحریم، وزارت علوم چاپ کاغذی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها را از سال تحصیلی آینده ممنوع اعلام کرده است. این در حالی است که برخی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دریافت نسخه‌های کاغذی که پیش‌تر انجام می‌شد را فرآیندی دشوار و "فُرمالیته" توصیف کرده و از سرنوشت تلخ پایان‌نامه‌های کاغذی خود در مقاطع پیشین پرده‌برداری کرده‌اند.

ایسنا نوشت: ۵ تیر ۹۸ نامه‌ای از سوی معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به رؤسای دانشگاه‌ها  و مراکز آموزش عالی کشور ارسال شده و به موجب آن چاپ کاغذی پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها، گزارش‌های علمی و درسی یا تکالیف آموزشی رایج از نیمسال دوم امسال (سال تحصیلی آینده) ممنوع اعلام شد.

در نامه دکتر شریعتی نیاسر معاون وقت آموزشی وزارت علوم به رؤسای دانشگاه‌ها، این تصمیم در راستای سیاست‌های دولت و با توجه به عزم دستگاه آموزش عالی در کاهش هزینه‌ها مرتبط شد و از آن به‌عنوان گامی جهت صرف‌جویی در مصرف کاغذ و دستیابی به اهداف برنامه مدیریت سبز یاد شد.

در حالی که در این نامه بر نقش آموزش عالی بر بهینه‌سازی رفتارهای صحیح در جامعه نیز تأکید شده، تمام دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی از سال تحصیلی آینده ملزم شده‌اند که نسبت به حذف و ممنوع کردن چاپ کاغذی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، گزارش‌های علمی، گزارش‌های درسی یا تکالیف آموزشی رایج در همه مقاطع و رشته‌ها اقدام کنند. در این نامه همچنین تشخیص موارد استثنا (مصادیقی که امکان نشر الکترونیکی آن وجود ندارد) بر عهده دانشگاه‌ها گذاشته شده است.

پیرو الزامی شدن قانون فوق، سراغ معاونین پژوهشی دانشگاه‌ها رفتیم و ضمن گفت‌وگو با آن‌ها، ابعاد مختلف ممنوعیت چاپ کاغذی پایان‌نامه‌ها را مورد بررسی قرار دادیم. در این میان برخی دانشگاه‌ها از اعلام آمادگی پیشین خود برای این موضوع خبر دادند و برخی دیگر نیز اعلام کردند که در صدد فراهم کردن مقدمات اجرای این قانون هستند.

 هدر رفت کاغذ در نامه‌نگاری‌های اداری

اقدام برخی دانشگاه‌ها نسبت به حذف گردش کاغذی اسناد

اولین و واضح‌ترین جنبه‌ای که در مورد اجرای این قانون در نظر می‌آید، گران بودن کاغذ و هزینه‌های گزاف مربوط به تلف شدن هزاران برگ کاغذ در چاپ پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها است؛ هزینه‌هایی که بر دانشجو و گاهاً بر دانشگاه تحمیل می‌شود. البته این تصمیم به نفع حفظ محیط زیست نیز هست، اما واضح است که حذف کاغذ در چاپ پایان‌نامه‌ها بیشتر به دلیل گرانی آن در شرایط اقتصادی کنونی و به تعبیر دکتر محمد تقی نظرپور معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به نفع شرایط تحریم و کاهش وابستگی به ارز الزامی شده است؛ چنان چه مطبوعات کاغذی نیز در حال دست و پنجه نرم کردن با این موضوع و مجبور به کم کردن صفحات خروجی‌های کاغذی خود هستند.

اما یکی از جنبه‌های مهمی که در صحبت‌های اکثر مسئولان دانشگاه‌ها مطرح شده، این است که در کنار هدر رفت کاغذ در این بخش، نامه‌نگاری‌های اداری و گردش کاغذی اسناد، بخش دیگری است که در آن به تعبیر معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایران، هزاران بار بیشتر کاغذ تلف می‌شود.

در این میان برخی دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه شهید چمران اهواز، حذف گردش کاغذی اسناد را در دستور کار قرار داده‌اند. همچنین دانشگاه صنعتی ارومیه نیز اقدام به حذف کاغذ از نامه‌نگاری‌های فرآیند قبل از دفاع دانشجو، نامه‌های ابلاغ داوران، اعلام آمادگی برای دفاع و ... کرده است. ضمن آن که سمینارها و امتحانات دانشجویی را نیز ذیل مواردی می‌شناسد که در آن اتلاف کاغذ صورت می‌گیرد. بر اساس اعلام مسئولان این دانشگاه‌ها، به نظر می‌رسد تشکیل شورای راهبردی مدیریت سبز در این دانشگاه‌ها به پیگیری بهتر این موارد کمک بسیاری کرده است.

مهم‌ترین زیرساخت‌های حذف پایان‌نامه‌های کاغذی

به لحاظ امکانات، زیرساخت‌ها و مقدماتی که به منظور حذف پایان‌نامه‌های کاغذی در دانشگاه‌ها وجود دارد، می‌توان این جمع‌بندی را داشت که دانشگاه‌ها از حدود ۱ الی ۲ سال پیش مقدمات این موضوع را به‌طور خودجوش فراهم کرده‌اند که علت آن می‌تواند فضای فیزیکی باشد که در دانشگاه‌ها به منظور نگهداری از پایان‌نامه‌ها اشغال شده، به طوری که به عنوان نمونه معاون پژوهشی دانشگاه شهید باهنر کرمان از آسیب دیدن سقف طبقه پایینی به دلیلسنگینی وزن پایان‌نامه‌های موجود در طبقه دوم در کتابخانه این دانشگاه، ابراز نگرانی کرده است.

در عین حال زیرساخت‌های مورد نیاز برای این موضوع، از منظر مسئولان مختلف متفاوت هستند. مهم‌ترین این زیرساخت‌ها، یک سرور مرکزی یا پایگاه اسناد و مدارک علمی در کتابخانه مرکزی دانشگاه است که از آن به عنوان کتابخانه دیجیتال نیز یاد می‌شود. در این پایگاه امکان دسترسی به نسخه الکترونیکی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها برای دانشجویان فراهم بوده، ضمن آن که مکانیزم‌هایی برای محدودیت دسترسی یا جلوگیری از سرقت علمی ترتیب داده شده است.

از جمله این مکانیزم‌ها می‌توان به اعمال محدودیت دسترسی به برخی پایان‌نامه‌ها اشاره کرد. به عنوان مثال معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در این زمینه به قانونی مبنی بر انتشار پایان‌نامه‌ها ۶ ماه پس از دفاع یا وجود نرم‌افزارهای سرقت ادبی اشاره کرده که می‌تواند حافظ آثار دانشجویان در سامانه مربوطه باشد.

در عین حال معاون پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس نیز از چارچوبی برای دسترسی آزاد افراد به اطلاعات یاد کرده و توضیح می‌دهد که ممکن است از دانشجویان این تعهد گرفته شود که در صورت استفاده از اطلاعات موجود در پایان‌نامه، به متن آن ارجاع دهند.

در مجموع می‌توان گفت مسئولان دانشگاه به ویژه بعد از تمهیداتی که برای مقابله با تقلب علمی دیده شده و نیز امکانات جدید دنیای دیجیتال از قبیل نرم‌افزارها و ...، نگرانی چندانی از بابت مورد سرقت قرار گرفتن آثار دانشجویان ندارند، ضمن آن که ثبت پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در ایرانداک و قابلیت همانندجویی در پایان نامه‌ها پیش از دفاع را نیز پشتوانه دیگری برای مقابله با تقلب علمی می‌پندارند.

تضمین ماندگاری آثار از طریق ثبت سخت‌افزاری نسخه‌های الکترونیکی پایان‌نامه‌ها

همچنین دانشگاه‌ها نسبت به حفظ و نگهداری از آثار الکترونیکی نیز تمهیداتی اندیشیده، از جمله آن که نسبت به ثبت سخت‌افزاری نسخه‌های الکترونیکی نیز اقدام کرده‌اند. به عنوان نمونه دانشگاه صنعتی ارومیه نسبت به دریافت سی دی برچسب‌دار و دارای تأییدیه از دانشجویان اقدام کرده ضمن آن که معاون پژوهشی دانشگاه شهید رجایی نیز از ذخیره پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در هارد اکسترنال، دی وی دی، سامانه کتابخانه و سیستم کارشناس کتابخانه خبر داده و تأکید می‌کند که ذخیره فایل‌های الکترونیکی در ۴ نسخه، اطمینان مورد نیاز نسبت به ماندگاری آثار را تضمین می‌کند. این مسئول دانشگاهی در عین حال چاپ کاغذی رساله‌های دکتری را الزامی اعلام کرده چرا که آن‌ها را آثاری در مرز علم می‌داند.

در هر حال به نظر می‌رسد مهم‌ترین اقدامات دانشگاه‌ها که جزو فراهم‌سازی مقدمات اجرای قانون حذف کاغذ به شمار می‌آید، به‌روزرسانی پایگاه‌های اسناد و مدارک علمی یا کتابخانه دیجیتال دانشگاه، عدم دریافت نسخه چاپی از دانشجویان از سوی کتابخانه یا استاد راهنما، عدم صرف هزینه دولتی برای چاپ پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، برنامه برای ایجاد اپلیکیشن موبایلی کتابخانه دیجیتال و ساز و کار و بستر مناسب برای استفاده از پایان‌نامه‌های چند رسانه‌ایاست.

همچنین دیگر زیرساخت‌های این موضوع، ایجاد یک درگاه مالی به منظور پرداخت یا عدم پرداخت وجه برای دسترسی به متون کامل پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها و آموزش بارگذاری پایان‌نامه‌ها به دانشجویان از سوی کارشناسان آموزش عنوان شده است. این در حالی است که معاون پژوهشی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی زیرساخت‌های اجرایی این موضوع را، به ویژه به دلیل نبود کتابخانه مرکزی در این دانشگاه، یک میلیارد تومان برآورد کرده و بر نبود سیستم‌های لازم برای دسترسی دانشجویان به نسخه‌های الکترونیکی تأکید کرده است.

پای درد و دل دانشجویان و فارغ‌التحصیلان

سرنوشت تلخ یک پایان‌نامه!

اما طرف دیگر این تصمیم دانشجویان تحصیلات تکمیلی هستند. م.ن، دانشجوی رشته سینما در دانشگاه تربیت مدرس که در مرحله درخواست مجوز برای دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود به سر می‌برد، به سرنوشت تلخ پایان‌نامه صحافی شده خود در مقطع کارشناسی اشاره می‌کند.

وی که در حال حاضر ملزم به تحویل پایان‌نامه خود در دو بخش عملی و نظری است، توضیح می‌دهد: برای آن که مجوز دفاع از پایان‌نامه را دریافت کنیم، لازم است ۱ الی ۲ نسخه را چاپ کرده و به معاونت پژوهشی و داوران دانشگاه تحویل دهیم که البته نیازی نیست این دو نسخه صحافی شده باشند.

این دانشجوی دانشگاه تربیت مدرس ادامه می‌دهد: همچنین تحویل نسخه چاپی به کتابخانه دانشگاه الزامی نبوده، بلکه نسخه پی دی اف پایان‌نامه را در قالب سی دی تحویل می‌دهیم یا در سامانه کتابخانه بارگذاری می‌کنیم.

م.ن ضمن بیان اینکه کاملاً موافق تحویل نسخه پی دی اف است، تصریح می‌کند: بخش قابل توجهی از پایان‌نامه‌ها بدون اینکه اثرگذاری مناسبی داشته باشند در سه نسخه چاپ می‌شوند و ضمن هدر رفت ۳۰۰ الی ۴۰۰ صفحه کاغذ، هزینه‌ای معادل ۴۰۰ هزار تومان روی دست دانشجو می‌گذارند.

وی البته درباره برخی دغدغه‌ها که مبنی بر احتمال سواستفاده از پایان نامه‌ها مطرح می‌شود، معتقد است: ثبت شدن پایان‌نامه‌ها در ایرانداک و محدودیت‌هایی که در دسترسی به پایان‌نامه‌ها ایجاد می‌شود، مانع از سرقت علمی خواهد شد.

این دانشجوی کارشناسی ارشد ادامه می‌دهد: در زمان کارشناسی در دانشگاه تهران شاهد این بودم که پایان‌نامه‌ صحافی شده من بلافاصله به سطل آشغال راه پیدا کرد. همچنین بارها شاهد این بودم که پشت دانشکده هنرهای زیبا، پایان‌نامه‌ها را در بشکه آتش می‌زدند! بنابراین دریافت پایان‌نامه کاغذی صرفاً فرآیندی فرمالیته بوده که موجب هدررفت وقت،انرژی و هزینه دانشجو می‌شود.

البته معاون آموزشی دانشگاه تهران موضوع سوزاندن پایان‌نامه‌ها را تکذیب کرده است.

الزام به چاپ ۱۰ نسخه از رساله دکتری

تحویل سی‌دی بی‌احترامی به هیئت مصاحبه‌کننده تلقی می‌شود

ر.م. ، فارغ‌التحصیل مقطع دکتری رشته انسان‌شناسی دانشگاه تهران که ۳ ماه پیش از رساله دکتری خود دفاع کرده است نیز در این باره می‌گوید: لازم بود حداقل ۱۰ نسخه از رساله دکتری‌ام را چاپ کنم. در مرحله داوری، داوران نظراتشان را می‌گویند و در پایان‌نامه خط می کشند. بنابراین در مرحله پیش از دفاع بایستی ۶ نسخه از پایان‌نامه را چاپ کرد که ۲ نسخه از آن‌ها برای استاد راهنما و مشاور و ۴ نسخه دیگر برای داوران است که از این تعداد ۲ داور داخلی از دانشگاه و ۲ داور از خارج دانشگاه حضور دارند.

وی تعداد صفحات رساله خود را ۳۷۰ صفحه عنوان و تشریح می‌کند: در صورت چاپ ۶ نسخه از رساله، ۲ هزار و ۲۲۰ صفحه کاغذ مصرف می‌شود. این در حالی است که بعد از اصلاحات هم باید ۵ نسخه از پایان‌نامه را مجدداً پرینت می‌گرفتم. بنابراین برای چاپ پایان‌نامه‌ نزدیک به ۴۵۰۰ صفحه کاغذ هدر رفت. صرف‌نظر از هزینه‌ای که روی دست دانشجو گذاشته می‌شود، تعداد زیادی درخت نابود شده ضمن آن که چاپ کاغذی پایان‌نامه‌ها برای دانشجویان فرآیند دشواری است.

این فارغ‌التحصیل دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ادامه می‌دهد: زمانی که برای مصاحبه آزمون دکتری یا مصاحبه به منظور جذب اعضای هیئت علمی حاضر می‌شوید، از شما رزومه پرینت شده طلب می‌کنند و باید پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رساله دکتری، مقالات و ... را به صورت چاپی ارائه دهید. ارائه نسخه الکترونیکی پایان‌نامه در قالب سی دی نوعی بی‌احترامی از سوی دانشجو به هیئت مصاحبه‌کننده تلقی می‌شود.

وی در رابطه دریافت نسخه چاپی پایان‌نامه‌ها از سوی کتابخانه دانشگاه، می‌گوید: در سال ۹۳ از پایان‌نامه کارشناسی ارشد دفاع کردم و در آن زمان مدیر گروه جامعه‌شناسی و کتابخانه مرکزی دانشگاه پایان‌نامه را در قالب سی دی از من دریافت کردند.

این فارغ‌التحصیل رشته انسان‌شناسی ادامه می‌دهد: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران دارای سیستم آنلاینی است که همه پایان‌نامه‌ها را در دسترس قرار می‌دهد که از این نظر بسیار عالی است. استفاده از متون پایان‌نامه‌ها در این سیستم نیازی به حضور کارشناس کتابخانه ندارد، ضن آن اگر سیستم جامعی وجود داشته باشد امکان تقلب علمی کمتر می‌شود. در عین حال چنین سامانه‌ای می‌تواند به دانشکده‌ها هم تسری پیدا کند.

ر.م. در ادامه درباره آمادگی اساتید برای پذیرش پایان‌نامه‌های الکترونیک می‌گوید: این موضوع بستگی به استاد دارد اما اکثراً از این موضوع استقبال می کنند و با توجه به هزینت‌های بالای چاپ و صحافی (حدود ۵۰۰ هزار تومان)، معمولاً از دانشجو پایان‌نامه کاغذی نمی‌خواهند. بنابراین حذف نسخه کاغذی پایان‌نامه‌ها تصمیمی است که به نفع همه تمام می‌شود.

تصمیم بر حذف پایان‌نامه‌ها و رساله‌های کاغذی سیاست درستی است که به نفع محیط زیست و صرفه‌جویی در هزینه‌ها بوده و خوشبختانه اکثر دانشگاه‌ها از پیش‌تر مقدمات اجرای این تصمیم را فراهم کرده‌اند. در عین حال همواره انتظار می‌رود که در برابر اجرای یک تصمیم نو مقاومت‌هایی وجود داشته باشد؛ به ویژه آن که اساتید داور عادت به نوشتن نقطه نظرات خود در نسخه کاغذی دارند. در هر حال این اساتید و دانشجویان هستند که باید بر سر چاپ یا عدم چاپ پایان‌نامه و رساله با هزینه شخصی خود به توافق برسند. به نظر می‌رسد سازگاری با نسخه‌های الکترونیکی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در عصر دیجیتال چندان دشوار نباشد، اما در عین حال لازم است تمام زیرساخت‌ها و امکانات لازم برای اجرایی شدن قانون فوق که در این گزارش به چند مورد آن‌ها اشاره شده، فراهم شوند تا از این لحاظ مشکلات تازه‌ای برای دانشجویان ایجاد نشود.

 

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  2. فیلم| تصاویر ویژه از لیدرهای عملیاتی اغتشاشگران

  3. مسئولین در ماجرای بنزین، مردم را آدم حساب نکردند

  4. «اعتراض»، «آشوب»، «اغتشاش» یا «فتنه»؟ ؛ هر چه بود درسی شد برای عبرت...

  5. چرا وزیر کشور باید پاسخگو باشد؟

  6. ادعاهای مزدک میرزایی درباره کوچ ناگهانی از ایران/آرشیوی از صدا و سیما خارج نکردم

  7. دلایل ناکارآمدی موتورهای جست‌وجوی بومی در زمان قطع اینترنت

  8. نامه توکلی به عارف: اتهام نابخشودنی برخی سیاسیون اصلاح‌طلب به نظام/ اصلاح‌طلبان برائت نجویند مهر ابطال بر شناسنامه سیاسی خود می‌نهند

  9. پنجمین روز ثبت نام داوطلبان انتخابات مجلس تهران

  10. انتقاد آیت‌الله نوری همدانی از طرح جدید بانکداری: طرح جدید بانکداری به ربا رسمیت می بخشد

  11. ترکان: زمان و شیوه سهمیه‌بندی بنزین مناسب نبود/ اقدام رهبری در مدیریت اوضاع کشور در حافظه‌ها بماند

  12. انگلیس در اخراج کارکنان بخش تولیدی رکورد زد

  13. جزئیات درگذشت دو دانشجوی دانشگاه شهید چمران اهواز

  14. نامه مصباحی‌مقدم به آیت‌الله نوری همدانی: اگر طرح مجلس مسکوت بماند، بانک‌های خصوصی جشن خواهند گرفت

  15. پیام محرمانه رهبر انقلاب به نمایندگان مجلس

پربحث‌های هفته

  1. بالاخره می خواهیم آرژانتین و مکزیک باشیم یا سوئد و سنگاپور!؟

  2. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

  3. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  4. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

  5. شوخی گریه‌دار با کودک کار

  6. رئیس جمهور افغانستان را در این تصویر پیدا کنید!

  7. سعید ملایی تبعه مغولستان شد+عکس

  8. انتقاد به رئیس جمهور در فضای مجازی با یک نماهنگ

  9. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  10. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

  11. علت طولانی بودن روند صدور کارت ملی چیست؟

  12. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  13. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

  14. ثبت نام کنندگانی که هیج اطلاعاتی از مجلس شورای اسلامی ندارند!!

  15. نظرات برگزیده مخاطبین الف: مردم درد دارند و قدرت خریدشان یک سوم شده/روحانی و نوبخت باید پاسخگو باشند/ در مورد افزایش قیمت بنزین چرا فقط از رئیس جمهور انتقاد می‌کنید؟

  16. اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور: اسامی کارشناسان موافق و اسناد کارشناسی طرح افزایش قیمت بنزین را منتشر کنید

  17. خسارت ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی زنگنه به کشور

  18. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  19. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

  20. کدخدایی: برخی از وزرا مخالف افزایش قیمت بنزین بودند/موضع مشاور رئیس جمهور درباره کشته شدگان اعتراضات اخیر/ زیباکلام: شرمنده مردمی هستم که با تشویق من به روحانی رای دادند

  21. 《جوکر》؛ تحریف عدالت طلبی و ترویج بی تفاوتی در برابر اسطوره سرمایه داری

  22. آیا فقط گرانی بنزین «عدالت» را بر قرار می‌کند؟!

  23. ما خاکستری‌ها منتقد حکومتیم اما دشمن حکومت و کشور خود نیستیم

  24. آیا رییس جمهور‌ها همیشه باید در حال سخنرانی باشند؟

  25. ثبت ۵۸ هزار اعتراض در سایت عدم دریافت یارانه

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های دیروز

      پربحث‌های هفته

      1. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

      2. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

      3. عوامل کودک‌آزاری خود را به پلیس معرفی کردند

      4. استاندار تهران: ۹ محل برای اعتراضات قانونی در نظر گرفته‌ایم/ استادیوم شیرودی یکی از محل‌های در نظر گرفته شده برای تجمعات

      5. انتقاد سردار کمالی از ابطال مصوبه ایثارگری

      6. محسن هاشمی: وضعیت حمل‌ونقل عمومی در بدترین حالت است/ ثبت تهران به عنوان یکی از آلوده‌ترین شهر جهان

      7. فرماندار زنی که در ناآرامی‌ها به خانه نرفت/ شلیک تیر هوایی باعث شد شلوغی بیشتر شده و معترضان داخل بیایند!

      8. منشا بوی نامطبوع تهران مشخص شد

      9. ورود دادستانی به ماجرای اهانت به کودک زباله‌گرد

      10. سگ‌ها و سگ‌داران؛ بی‌قانون و بلاتکلیف

      11. اتهام مهناز افشار نشر اکاذیب است

      12. از شایعه تا واقعیت کلیپ حمله ۳ تخریبگر

      13. خرید تاکسی توسط ثروتمندان پس از گرانی بنزین!

      14. عبدالرضا داوری اتهامات متعدد دارد/ بازداشت پسر آخوندی صحت دارد/ بسیاری از کشته‌شدگان اخیر با تیر اغتشاشگران کشته شدند

      15. جزئیاتی جدید از بازداشت‌شدگان اغتشاشات اخیر / حمله به ۷۵ فروشگاه و ۱۵۰ خودرو شخصی

      16. محاکمه "علی دیواندری" غیرعلنی شد

      آخرین عناوین