داستان شکل‌گیری یک سونامی در اقتصاد ایران نقدینگی چگونه ۶۸۳۷ برابر شد؟

گروه اقتصادی الف،   3980403023

سونامی نقدینگی در اقتصاد ایران در یک سال اخیر ثبات بازارهای مختلف از ارز گرفته تا طلا و مسکن را برهم ریخت و در نهایت این سونامی به تورمی عمومی و شدید تبدیل شد که حتی به مایحتاج غذایی مردم نیز سرایت کرد. این سونامی چگونه در طی سال‌ها شکل گرفته و در وضعیت فعلی چه مخاطراتی ممکن است داشته باشد؟ موضوع عجیب اما واقعی این است که از سال ۱۳۵۷ تاکنون، حجم کل نقدینگی حداقل ۶۸۳۷ برابر شده است!

مردم سالاری آنلاین نوشت: حجم بالای نقدینگی چگونه در اقتصاد ایران شکل گرفت و به یک معضل بزرگ تبدیل شد؟ سونامی نقدینگی در اقتصاد ایران در یک سال اخیر ثبات بازارهای مختلف از ارز گرفته تا طلا و مسکن را برهم ریخت و در نهایت این سونامی به تورمی عمومی و شدید تبدیل شد که حتی به مایحتاج غذایی مردم نیز سرایت کرد. این سونامی چگونه در طی سال‌ها شکل گرفته و در وضعیت فعلی چه مخاطراتی ممکن است داشته باشد؟ موضوع عجیب اما واقعی این است که از سال ۱۳۵۷ تاکنون، حجم کل نقدینگی حداقل ۶۸۳۷ برابر شده است!

حجم کل نقدینگی در اقتصاد ایران، بنا به آمارهای بانک مرکزی، در سال ۱۳۵۷، ۲۵۸ میلیارد تومان بوده است. در دوران بعد از انقلاب، میزان نقدینگی در کشور به سرعت افزایش یافت. سونامی نقدینگی در این چهار دهه، باعث شده تا هرچند سال یکبار با هجوم نقدینگی به بازارهای حساسی نظیر ارز و طلا، التهابی بزرگ در این بازارها ایجاد شود و این التهاب نیز تورم‌های شدید و گاهاً رکود اقتصادی را به همراه داشته است.

در دوران پس از انقلاب، خیلی زود و تنها در عرض سه سال، حجم کل نقدینگی در ایران دو برابر شد. در سال ۱۳۶۰، حجم کل نقدینگی به ۵۲۴ میلیارد تومان رسید. در جنگ هشت ساله، دولت عمدتاً با کسری بودجه روبرو بود و برای جبران این کسری بودجه به سمت استقراض از بانک مرکزی و خلق نقدینگی از این طریق می‌رفت. در سال ۱۳۶۵، بار دیگر حجم کل نقدینگی (نسبت به سال ۱۳۶۰) دو برابر شد و به ۱.۱ هزار میلیارد تومان رسید. در این سال، میزان درآمدهای نفتی ایران به علت جنگ، کاهش تولید و کاهش شدید قیمت نفت به پایین‌ترین میزان در دوران پس از انقلاب رسیده بود و درآمد ایران از محل صادرات نفت و گاز، تنها ۶.۲ میلیارد دلار بود. باری، سال ۱۳۶۵ نخستین سالی بود که نقدینگی آستانه هزار میلیارد تومانی را پشت سر گذاشت.

در سال ۱۳۶۹ که کشور وارد فضای بازسازی پس از دوران جنگ شده بود، حجم کلی نقدینگی نسبت به سال ۱۳۶۵، دو برابر شد. افزایش نقدینگی با شیب زیاد ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۳۷۵، نقدینگی به ۱۱ هزار میلیارد تومان رسید و آستانه ۱۰ هزار میلیارد تومانی را پشت سر گذاشت. بحران بدهی‌های ارزی کشور در سال‌های آغازین دهه ۷۰ شمسی در کنار میزان بالای نقدینگی، تورم بالایی را در آن سال‌ها ایجاد کرد و میزان تورم در سال ۷۴ به رقم استثنایی ۴۹ درصد رسید.

هنوز دهه ۷۰ به انتها نرسیده بود که دوباره در سال ۷۹، حجم کل نقدینگی نسبت به سال ۷۵ دو برابر شد و به حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان رسید!
 
نقدینگی از سال ۱۳۸۰ تاکنون

در سال آغازین دهه ۸۰، حجم کل نقدینگی به ۳۲ هزار میلیارد تومان رسید. سه سال بعد در سال ۱۳۸۳، حجم کل نقدینگی نسبت به سال ۸۰، دو برابر شد و به ۶۸ هزار میلیارد تومان رسید. این روند شتاب رشد نقدینگی ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۳۸۵، نقدینگی از آستانه ۱۰۰ هزار میلیارد تومان گذر کرد و به ۱۲۸ هزار میلیارد تومان رسید. در کل در دهه ۸۰ از آن‌جا که تولید در کشور در وضعیت نسبتاً مناسبی قرار داشت و بازارهایی نظیر بازار ارز و سکه، اسیر رفتارهای سفته‌بازانه نبودند، میزان قابل توجهی از نقدینگی سرگردان جذب تولید می‌شد و آثار مخرب نقدینگی چندان بروز نمی‌کرد. با این حال، در همین دهه نیز بازار مسکن شاهد هجوم قابل توجه نقدینگی خُرد بود و قیمت مسکن در این دهه افزایش قابل ملاحظه‌ای یافت.

در آغاز دهه ۹۰ حجم کل نقدینگی به ۳۵۴ هزار میلیارد تومان رسید. تحریم در این سال‌ها، فشار زیادی به اقتصاد کشور وارد کرده بود و در شرایط تحریمی، میزان بالایی از نقدینگیِ سرگردان وارد بازارهای ارز، طلا، مسکن و خودرو شد. هجوم نقدینگی به این بازارها در نهایت تورم سنگین سال‌های ۹۱ و ۹۲ و رشد منفی اقتصادی را به همراه داشت.

در دهه ۹۰، بانک‌های خصوصی و جنگ سود شکل گرفته بین بانک‌ها با هدف جذب سپرده‌گذاران بیشتر، به محرکی برای رشد نقدینگی تبدیل شد. در تمام این سال‌ها، میزان بالایی از نقدینگی توسط بانک‌ها خلق می‌شد تا آن‌ها قادر باشند سود سپرده‌های جذب‌شده را بپردازند. در اوایل دهه ۹۰، موسسات مالی و اعتباری نیز با فراغ بالا بر حجم کل نقدینگی می‌افزودند و مشغول ایجاد بحرانی بودند که لزوماً در سال‌های بعد باید بروز می‌کرد.

در سال ۱۳۹۴، نقدینگی برای نخستین بار آستانه ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومانی را پشت سر گذاشت و به ۱۰۱۷ هزار میلیارد تومان رسید.

آخرین آماری که از حجم کل نقدینگی کشور توسط بانک مرکزی منتشر شده مربوط به آذر سال ۹۷ است؛ بعد از این تاریخ، بانک مرکزی در حرکتی عجیب آمار مربوط به بخش پولی و بانکی را منتشر نکرده است. حجم کل نقدینگی در آذر سال گذشته ۱۷۶۴ هزار میلیارد تومان بوده و از آن زمان تاکنون قطعاً حجم کل نقدینگی رکوردهای جدیدی خلق کرده است. در واقع، اگر همین آمار آذر ۹۷ را هم ملاک بگیریم، حجم کل نقدینگی از ابتدای انقلاب تاکنون ۶۸۳۷ برابر شده است!

رشد مهارنشده نقدینگی در تمام این سال‌ها خطری بوده که اقتصاد کشور را تهدید می‌کرده است و این خطر همچنان وجود دارد. در یک سال اخیر، سونامی نقدینگی تأثیرات مخربی بر اقتصاد کشور داشته که مهم‌ترین آن، ایجاد رکود اقتصادی و تورم شدید بوده است. در شرایط موجود، اگر فکر عاجلی برای حل معضلِ خلق قابل توجه نقدینگی صورت نگیرد، همچنان این سونامی به تهدید ثبات اقتصاد کشور، ادامه خواهد داد.

عناوین مرتبط

پربحث‌های اخیر

  1. وقتی «مداحی» به «شغل نان و آبدار» تبدیل می‌شود + تصاویر

  2. زنان مجرد شادتر هستند یا زنان متاهل؟

  3. اعاده اموال نامشروع مسئولان باعث تقویت نظام سیاسی می شود

  4. تردیدافکنی‌های رسانه‌ای در اجماع سیاسی علیه آمریکا

  5. ظریف: بالاخره نفتمان را خواهیم فروخت اما شرافتمان را هرگز!

  6. رویترز خبر داد: صدور ویزا برای ظریف با دستور پمپئو

  7. حمله با چاقو به زن جوان در مقابل چشمان شوهرش/ متهمان در اینستاگرام اقدام به قدرت‌نمایی می‌کردند!

  8. زنگنه: شبانه روز به دنبال دور زدن و مقابله با تحریم‌ها هستیم

  9. هر دم از این باغ بری می‌رسد/ فخرفروشی یک مسئول با چک ۶.۵ میلیاردی  

  10. چرا سالگرد برجام را جشن نمی‌گیریم!؟  

  11. نماینده اصفهان: نمی‌خواستند بنده را ترور کنند/ محافظم اسلحه کشیده و ناخواسته به خود شلیک کرده است!

  12. موگرینی: می‌خواهیم تمهیداتی را اجرا کنیم که ایران با پایبندی کامل به برجام بازگردد

  13. انتقاد تند احسان علیخانی از دولت   

  14. صدای نوجوان خواننده، تماشاگران را به وجد آورد  

  15. واکنش عضو تیم سابق مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان به صحبت‌های ظریف  

  16. سرنوشت برجام چه شد؟چرا مردم و مسئولین سرخورده شده‌اند؟

  17. عربستان به دنبال تکرار سناریوی قتل خاشقچی

  18. جزئیاتی از طرح فرانسه برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا

  19. همسر ظریف در قفس شیر  

  20. توضیحات الیاس قالیباف درباره عکس پدرش و هادی رضوی  

  21. توزیع بزرگ‌ترین کیک جهان اسلام در کنار دریاچه شهدای خلیج‌ فارس  

  22. روز ملی فرانسه با تظاهرات ضد دولتی و آتش همراه شد  

  23. رئیسی: با خودروسازانی که قیمت و زمان تحویل را به میل خود تغییر دهند برخورد می‌شود

  24. همنشینی تولیت آستان قدس با مردم یک روستای محروم  

  25. کلانتری: ایران در فرسایش آب و خاک و گیاه پیشتاز کشورهای دنیاست

پربحث‌های دیروز

  1. جنگنده کوثر، نتیجه‌ تحریم‌های جهانی علیه ایران+ تصاویر

  2. وقتی «مداحی» به «شغل نان و آبدار» تبدیل می‌شود + تصاویر

  3. قناری نیست گنجشک رنگ شده است!

  4. زنان مجرد شادتر هستند یا زنان متاهل؟

  5. اعاده اموال نامشروع مسئولان باعث تقویت نظام سیاسی می شود

  6. تردیدافکنی‌های رسانه‌ای در اجماع سیاسی علیه آمریکا

  7. رویه عجیب برخی محاکم قضایی در برخورد با بدهکاران ظاهرا ورشکسته

  8. ظریف: بالاخره نفتمان را خواهیم فروخت اما شرافتمان را هرگز!

  9. رویترز خبر داد: صدور ویزا برای ظریف با دستور پمپئو

  10. حمله با چاقو به زن جوان در مقابل چشمان شوهرش/ متهمان در اینستاگرام اقدام به قدرت‌نمایی می‌کردند!

  11. زنگنه: شبانه روز به دنبال دور زدن و مقابله با تحریم‌ها هستیم

  12. هر دم از این باغ بری می‌رسد/ فخرفروشی یک مسئول با چک ۶.۵ میلیاردی  

  13. چرا سالگرد برجام را جشن نمی‌گیریم!؟  

  14. نماینده اصفهان: نمی‌خواستند بنده را ترور کنند/ محافظم اسلحه کشیده و ناخواسته به خود شلیک کرده است!

  15. موگرینی: می‌خواهیم تمهیداتی را اجرا کنیم که ایران با پایبندی کامل به برجام بازگردد

  16. انتقاد تند احسان علیخانی از دولت   

  17. صدای نوجوان خواننده، تماشاگران را به وجد آورد  

  18. واکنش عضو تیم سابق مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان به صحبت‌های ظریف  

  19. سرنوشت برجام چه شد؟چرا مردم و مسئولین سرخورده شده‌اند؟

  20. عربستان به دنبال تکرار سناریوی قتل خاشقچی

  21. جزئیاتی از طرح فرانسه برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا

  22. همسر ظریف در قفس شیر  

  23. توضیحات الیاس قالیباف درباره عکس پدرش و هادی رضوی  

  24. توزیع بزرگ‌ترین کیک جهان اسلام در کنار دریاچه شهدای خلیج‌ فارس  

  25. روز ملی فرانسه با تظاهرات ضد دولتی و آتش همراه شد  

پربحث‌های هفته

  1. تلخنامه «برجام» به افسانهٔ اعتمادپذیری غرب پایان داد

  2. اگر قدرت در دستان نخبگان اصولگرا باشد، بازهم گاندو ساخته خواهد شد؟

  3. صدای مستاجران به آسمان رسید، اما در زمین کسی نمی‌شنود

  4. نامه احمد توکلی به رئیس قوه قضائیه درباره اقدام خلاف عرف دادستان تهران + جزئیات

  5. آقای مطهری! شفاف سخن بگویید و فرافکنی نکنید

  6. بازیگر «قلاده‌های طلا» و «گاندو»: مدعیان "زنده باد مخالف سیاسی" به من فحش ناموس دادند/ دنبال حذفم هستند و تهدیدم می‌کنند

  7. پول انتقال یک جاسوس که به نام برجام تمام شد!  

  8. جنگنده کوثر، نتیجه‌ تحریم‌های جهانی علیه ایران+ تصاویر

  9. سرانجام تبانی انگلیس و آمریکا در تنگه جبل الطارق/ ایران تلافی می کند؟

  10. زمان پاسخگویی نئولیبرال های وطنی فرارسیده است

  11. مستند «جیسون رضاییان» پخش می شود/ پاسخی به همه اتهامات

  12. چه کسانی و چرا به گاندو حمله می‌کنند

  13. تصاویری از ویلاهای لاکچری قلعه باستی هیلز  

  14. اینکه می‌گویند مسئله حجاب در قرآن نیامده، غلط است/با هنجارشکنان عفاف و حجاب چگونه برخورد کنیم؟

  15. سند رسمی دارید؟ داشته باشید؛ هنوز مالکیت شما قطعی نیست !

  16. دولت نگاه «ناموسی» به برجام دارد

  17. برجام فعلا مُرده، آمریکا دست و پای خود را بسته است

  18. پاسخ مدیر روزنامه جوان به ادعاهای محمدرضا خاتمی

  19. متروهای کهنه و گرمای وحشتناک قطارها در ایتالیا/ در کشور برندها خبری از برند پوش‌ها نیست! + تصاویر

  20. فرمانده انتظامی تهران در سال ۷۸، سکوت ۲۰ساله‌اش درباره حوادث کوی دانشگاه را شکست

  21. بی مهری دولت به رسانه ملی

  22. روحانی: مردم مقاوم ایران مقابل تحریم‌ها ایستادگی کرده‌اند/ ناکارآمدی دولت در خدمت به مردم سخنی نارواست

  23. وقتی «مداحی» به «شغل نان و آبدار» تبدیل می‌شود + تصاویر

  24. قناری نیست گنجشک رنگ شده است!

  25. مراقب نفوذی ها باشیم

پربحث‌های اخیر

  1. زنگنه: شبانه روز به دنبال دور زدن و مقابله با تحریم‌ها هستیم

  2. جهانگیری: ۱۴۴ هزار شغل پایدار در مناطق روستایی و عشایری ایجاد شد

  3. ستاری: صنعت خودرو از مونتاژکاری عبور کرده

  4. کاهش ۶۸ هزار تومانی نرخ سکه در بازار + آخرین قیمت‌ها

  5. پورابراهیمی: اقدام انگلیس بی‌پاسخ نخواهد ماند/ برای اداره کشور در حوزه اقتصادی نگرانی وجود ندارد

  6. قیمت دلار به ١٢١٠٠ تومان رسید

  7. امروز؛ برق مشترکان پرمصرف اداری تهران قطع می‌شود

  8. خط تولید پژو ۳۰۱ افتتاح شد

  9. کشف مزرعه ارز دیجیتال در کاشان

  10. حضور «همراه اول» با شعار «تحقق رویای دیجیتال» در الکامپ ۹۸

  11. تذکر به رئیس‌جمهور درباره تأخیر 5 ماهه در پرداخت حقوق کارکنان معلول

  12. سهم گردشگری در اقتصاد کشور بیش از 8 میلیارد دلار است

  13. آخرین تغییرات قیمت نفت

  14. برق ۱۵ سازمان دولتی و بانک قطع شد

  15. لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مدیریت سوخت مصرف شده تصویب شد

  16. برق ۱۵سازمان پرمصرف در تهران قطع شد

  17. کشتی ایرانی توقیف شده در کویت آزاد شد

  18. کشف ۹ مزرعه تولید ارز دیجیتال در پاکدشت

  19. حباب سکه ۲۲۰ هزار تومان شد

  20. اعلام جزئیات تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات

  21. قیمت جهانی طلا کاهش یافت

  22. کاهش واردات نفت کره جنوبی از ایران

  23. رشد ۸۸ درصدی ارزش معاملات بورس انرژی در بهار

  24. قیمت روز ارزهای دولتی اعلام شد

  25. پوری‌حسینی: مصوبه واگذاری خودرویی‌ها فعلا قابل اجرا نیست

پربحث‌های دیروز

  1. رویه عجیب برخی محاکم قضایی در برخورد با بدهکاران ظاهرا ورشکسته

  2. زنگنه: شبانه روز به دنبال دور زدن و مقابله با تحریم‌ها هستیم

  3. جهانگیری: ۱۴۴ هزار شغل پایدار در مناطق روستایی و عشایری ایجاد شد

  4. ستاری: صنعت خودرو از مونتاژکاری عبور کرده

  5. کاهش ۶۸ هزار تومانی نرخ سکه در بازار + آخرین قیمت‌ها

  6. پورابراهیمی: اقدام انگلیس بی‌پاسخ نخواهد ماند/ برای اداره کشور در حوزه اقتصادی نگرانی وجود ندارد

  7. قیمت دلار به ١٢١٠٠ تومان رسید

  8. امروز؛ برق مشترکان پرمصرف اداری تهران قطع می‌شود

  9. خط تولید پژو ۳۰۱ افتتاح شد

  10. کشف مزرعه ارز دیجیتال در کاشان

  11. حضور «همراه اول» با شعار «تحقق رویای دیجیتال» در الکامپ ۹۸

  12. تذکر به رئیس‌جمهور درباره تأخیر 5 ماهه در پرداخت حقوق کارکنان معلول

  13. سهم گردشگری در اقتصاد کشور بیش از 8 میلیارد دلار است

  14. آخرین تغییرات قیمت نفت

  15. برق ۱۵ سازمان دولتی و بانک قطع شد

  16. لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مدیریت سوخت مصرف شده تصویب شد

  17. برق ۱۵سازمان پرمصرف در تهران قطع شد

  18. کشتی ایرانی توقیف شده در کویت آزاد شد

  19. کشف ۹ مزرعه تولید ارز دیجیتال در پاکدشت

  20. حباب سکه ۲۲۰ هزار تومان شد

  21. اعلام جزئیات تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات

  22. قیمت جهانی طلا کاهش یافت

  23. کاهش واردات نفت کره جنوبی از ایران

  24. رشد ۸۸ درصدی ارزش معاملات بورس انرژی در بهار

  25. قیمت روز ارزهای دولتی اعلام شد

پربحث‌های هفته

  1. صدای مستاجران به آسمان رسید، اما در زمین کسی نمی‌شنود

  2. زمان پاسخگویی نئولیبرال های وطنی فرارسیده است

  3. لاریجانی؛ از دلال آدرس دقیقی وجود ندارد تا بتوان مالیات دریافت کرد

  4. رویه عجیب برخی محاکم قضایی در برخورد با بدهکاران ظاهرا ورشکسته

  5. وزیر اقتصاد: اخذ مالیات از سکه قانونی است

  6. به جای اَبَر تورم شاهد اَبَر رکود در اقتصاد ایران خواهیم بود

  7. زنگنه: هیچ خط قرمزی در مبارزه با فساد نداریم/ نفت، جواهرفروشی نظام است/ باید کاری کنیم حرام‌خوارها بترسند

  8. سه سناریو برای افزایش قیمت نان/ احتمال افزایش ۲۵درصدی

  9. زمان واریز یارانه تیر 98

  10. زنگنه: شبانه روز به دنبال دور زدن و مقابله با تحریم‌ها هستیم

  11. اعلام ۱۰ اقتصاد بزرگ دنیا + رتبه ایران

  12. مدل مشارکتی برای تولید مسکن ؛ آبی از این طرح برای مستاجران گرم نمی شود!

  13. سبحانی: نو سرمایه‌داران مذهبی و سلاطین سفته‌بازی باید مالیات بدهند

  14. دام اقتصاد دولتی در شرایط تحریم

  15. وزیر راه: دولت به صاحبخانه‌های منصف امتیاز می‌دهد

  16. ۴۴ سال طول می‌کشد تا حقوق‌بگیران خانه‌دار شوند/ فرد ۲۰ساله در ۶۶سالگی صاحب خانه می‌شود!

  17. شکست بازار مسکن در شمال پایتخت + قیمت

  18. رد پای ۳۰ کارشناس دادگستری در پرونده بانک سرمایه  

  19. وزیر اقتصاد: اخذ مالیات از خریداران سکه قانونی است

  20. امیر حاتمی مطرح کرد؛ آمادگی وزارت دفاع برای کمک به خودروسازی

  21. وزارت بازرگانی مشکلات مردم را نه یک هفته ای بلکه پس از سال‌ها هم برطرف نمی‌کند

  22. بالاترین ثروت سرانه متعلق به کدام کشورها است؟

  23. پیشنهاد آپارتمان از طرف یک وزارت‌خانه برای مجری ثریا  

  24. همتی: بازار ارز از ثبات برخوردار است/ نرخ نیما به بازار آزاد نزدیک شد

  25. ترانزیت ۱۸ هزار راس گوسفند زنده ترکیه از مسیر ایران به مقصد کشور قطر

آخرین عناوین