راه درست است هدف را گم نکنیم

مهدی محمدی،   3980325060
راه درست است هدف را گم نکنیم

اول- به حدود 2 ماه قبل برگردید. آمریکا نام سپاه را در اقدامی که حتی پنتاگون هم تا امروز نتوانسته آن را هضم کند – و لذا به ارتباط رادیویی با سپاه در خلیج‌فارس  و دریای عمان ادامه می‌دهد- در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی گذاشت.

بعد به سرعت روشن کرد معافیت‌های مربوط به صادرات نفت ایران را هم تمدید نخواهد کرد ـ  و نکرد ـ.. این اقدامات آمریکا، محصول 2 پیش‌فرض کلیدی بود: اول اینکه گمان می‌کرد جامعه ایرانی در آستانه انفجار قرار دارد و اگر عزم آمریکا را جزم ببیند و فشار اقتصادی بر آن «بی‌انتها» به نظر برسد، علیه حاکمیت بسیج خواهد شد و دوم، آمریکایی‌ها از رفتار ایران در حدود یک سال ماقبل آن دچار این اشتباه محاسباتی شده بودند که ظاهرا هزینه فشار آوردن به ایران صفر است و ایران تصمیم گرفته بی‌آنکه دفاعی از خود بکند یا به برجام صدمه‌ای بزند، منتظر آینده بماند تا «زمان» مشکل آن با ترامپ را در انتخابات 2020 حل کند.

دوم- بی‌پروایی بی‌سابقه آمریکا در اقدام علیه ایران محاسبات ایران را تغییر داد ولی نه در جهتی که آمریکا می‌خواست بلکه در جهتی کاملا معکوس آن. ایران تصمیم گرفت تحمیل هزینه به آمریکا را آغاز کند، چرا که می‌دید جنگ اقتصادی که آغاز شده «تنها»، «شدیدترین» و «مهم‌ترین» جنگی است که آمریکا می‌تواند علیه آن به راه بیندازد و اگر ایران اکنون نجنگد، زمان دیگری برای جنگیدن وجود نخواهد داشت. محمدجواد ظریف هم گفت: «جنگ، جنگ است».

بنابراین ایران بی‌آنکه قصد پرده‌پوشی داشته باشد تصمیم گرفت از همه ابزارهای قدرت ملی خود برای تحمیل هزینه به آمریکا، سعودی، امارات و اسرائیل استفاده کند. در مهم‌ترین گام، سیگنال‌هایی ارسال کرد که به چند تعهد کلیدی در برجام از جمله در زمینه‌های انباشت مواد هسته‌ای، طراحی رآکتور اراک، تحقیق و توسعه سانتریفیوژ‌ها و درصد غنی‌سازی پایبند نخواهد بود. «کاهش تعهدات برجامی» و «احساس تهدید در منطقه»، درکمتر از چند روز محاسبات آمریکا و بقیه طرف‌هایی را که یک سال وقت را با لفاظی هدر داده بودند، تغییر داد.

سوم- آمریکا تصمیم گرفت چند کار بکند. ابتدا سیلی از واسطه‌ها را به تهران فرستاد تا باب مذاکره را باز کنند و ایران را از عملی کردن تصمیمی که درباره برجام گرفته بود بازدارند. آمریکا مدت‌هاست به این درک رسیده که اگر مذاکره آغاز نشود، استراتژی یک مسیره فشار کاملا ناکارآمد خواهد بود. واسطه‌ها همچنین مامور بودند «با اصرار» از ایران بخواهند تنش در منطقه بیشتر نشود! همزمان، آمریکا شروع به بازی با ادوات جنگی کرد که همواره سعی کرده آنها را به عنوان پشتوانه دیپلماسی فعال نگه دارد و بموقع به کار بگیرد. اعلام شد یک ناوگروه هواپیمابر، چند بمب‌افکن استراتژیک و 1500 نیروی شاغل در بخش دفاع موشکی به منطقه اعزام می‌شوند.

احتمالا محاسبه آمریکا این بود که ایران تهدید نظامی آن را معتبر فرض می‌کند و از اقدام بیشتر پا پس خواهد کشید و از ترس اینکه اروپا به آمریکا ملحق شود پیشنهادهای نصفه و نیمه آن درباره «تلاش برای انجام نخستین تراکنش از طریق INSTEX» را مغتنم خواهد شمرد. بنابراین ماموریت واسطه‌های خارجی و نظامیان آمریکایی در واقع خیلی با هم متفاوت نبود: هر دو می‌خواستند با بزرگ نشان دادن تهدید، غیرمنطقی تصویر کردن هزینه مقاومت و مغتنم نشان دادن فرصت مذاکره، جامعه را علیه نظام تحریک کرده و با تولید فشار اجتماعی، نظام ایران را بی‌آنکه به برجام آسیب بزند، پای مذاکره با آمریکا بنشانند. به همین دلیل است که می‌توان گفت واسطه‌ها، مبدل فشار به مذاکره‌اند و مذاکره، ابزار تبدیل فشار به نتیجه.

چهارم- ایران حمله به محاسبات آمریکا را ادامه داد. چند پیام و تحرک ساده، سرفرماندهی مرکزی آمریکا را به این نتیجه رساند که ناو آبراهام لینکلن را در 450 کیلومتری چابهار نگه دارد، بهتر از آن است که آن را وارد خلیج‌فارس کند. کمی که تنش‌ها بالا گرفت، ترامپ، پمپئو و بولتون آشکارا گفتند هدف آنها از انباشت نیرو در خلیج‌فارس دفاع است نه حمله و آماده‌اند هر زمان ایران بخواهد مذاکره کنند. در واقع ایران در زمانی حدود 15 روز، بی‌آنکه اقدام بسیار ویژه‌ای انجام بدهد، نشان داد تهدید نظامی آمریکا علیه آن، معتبر نیست و این را از زبان تیمی بیرون کشید که کسی جنگ‌طلب‌تر از آنها در واشنگتن نمی‌شناسد.

اینکه بولتون بگوید ما نمی‌خواهیم به ایران حمله کنیم بلکه می‌خواهیم ایران به ما حمله نکند، دستاورد راهبردی مهمی بود که ایران در زمانی کوتاه و با پذیرفتن ریسکی محدود، به دست آورد. ضربه بعدی وقتی وارد شد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گزارش خود را منتشر کرد. آمریکا برای نخستین‌بار در آن گزارش دید که ایران 33 ماشین نسل 6 در نطنز نصب و گازدهی به 10 ماشین را شروع کرده، پس آماده یک جهش در غنی‌سازی است. به یاد بیاورید که مطابق برجام ایران بین سال‌های 8 تا 10 برجام، فقط می‌تواند به 30 ماشین نسل 6، گاز تزریق کند. به رغم دیدگاه کسانی که می‌گفتند «افزایش تنش» سریعا به واکنش‌های بسیار خصمانه آمریکا منجر خواهد شد، آنچه در عمل دیده می‌شد صرفا افزایش ترافیک واسطه‌ها در تهران بود و ابراز علاقه‌مندی صریح‌تر به مذاکره از طرف آمریکایی‌ها با ذکر این نکته برای نخستین بار که شروط دوازده‌گانه پمپئو، ابزار چانه‌زنی است و در واقع آمریکا یک درخواست بیشتر ندارد و آن هم «توسعه برجام» به حوزه‌های غیر هسته‌ای است.

پنجم - آمریکا در میانه راه تصمیم گرفت خودی نشان بدهد تا ثابت کند قصد کوتاه آمدن ندارد. تحریم صادرات محصولات پتروشیمی ایران - که قبلا عینا انجام شده بود- تلاشی بود برای ارسال این پیام به ایران که محاسبات آمریکا تغییر نکرده و روند فشار به ایران ادامه خواهد داشت. اما انتخاب این نوع تحریم خاص که در واشنگتن همه می‌دانند نه قابل اجراست - در تمام طول تحریم‌های 1390 به این سو محصولات پتروشیمی فروخته شده و پول آن هم وارد کشور شده- و نه اساسا تحریم جدیدی است، برای تهران روشن کرد کفگیر آمریکا به ته دیگ خورده و با تهی شدن گزینه‌های فشار از واقعیت خود، همه این گزینه‌ها به ابزار عملیات روانی تقلیل پیدا کرده است.

همین که ایران توانست نتیجه بگیرد سبد گزینه‌های آمریکا خالی است و آمریکا بیش از اقدام واقعی علیه ایران، روی سر و صدای غرب‌گرایان و ایجاد اختلاف درباره هزینه مقاومت درون جامعه و حکومت ایران دل بسته است، زمینه برای برداشتن گام‌های بزرگ‌تر مهیا شد.

ششم- حضور هایکو ماس و آبه شینزو در تهران همزمان با تشدید عملیات یمنی‌ها علیه سعودی و ناامن‌تر شدن مسیر ترانزیت انرژی از خلیج‌فارس، دورنمای یک بحران کامل را به آمریکا نشان داده است. ایران به وزیر خارجه آلمان گفت فرمول «کاهش پایبندی در ازای کاهش تعهدات» را در پیش گرفته و در صورتی که به خواسته‌هایش نرسد، گام دوم کاهش تعهدات در 18 تیر را به سرعت برخواهد داشت. آبه در ایران در پی آن بود یک کانال مذاکره ویژه میان ترامپ و ایران ایجاد کند اما متوجه شد پل‌های پشت سر ترامپ در ایران خراب شده و تا زمانی که محاسبات آمریکا تغییر نکند، ایران از راهی که در پیش گرفته باز نخواهد گشت. آبه درک کرد ایران مذاکره را مکمل فشار می‌داند و به همین سبب از شکست رایزنی خود در تهران ظاهرا چندان هم آشفته نشد.

هفتم- اکنون - و در چند ماه آینده- الگوی تحولات چندان متغیر نخواهد بود. آمریکا سعی خواهد کرد ایران را از ریل «هزینه‌مند کردن فشارها» خارج و پیشنهادهای مذاکره را جذاب‌تر کند، بدون اینکه در حوزه جنگ اقتصادی امتیازی اساسی بدهد. همزمان، با نزدیک‌تر شدن به تحولات انتخابات مجلس، امید خواهد داشت اختلاف‌های داخلی در ایران بالا بگیرد یا ناآرامی‌های اجتماعی از گوشه‌ای آغاز شود. اروپا تمرکز خود را بر عدم خروج ایران از برجام قرار خواهد داد بدون اینکه گام مهمی برای عمل به برجام مستقل از آمریکا بردارد.

متقابلا ایران باید درک کند روند تغییر محاسبات در طرف مقابل آغاز شده اما پیچیدگی موضوع مانع آن است نتیجه فورا آشکار شود. «مقاومت استراتژیک» و روند تحمیل هزینه به آمریکا و متحدانش باید ادامه پیدا کند تا وقتی که اولا آمریکا علامتی معتبر از آمادگی برای پایان دادن به جنگ اقتصادی نشان بدهد و ثانیا «تولید‌کنندگان شر» در منطقه به اندازه کافی تنبیه شده باشند. اگر آمریکا زبان عوض کرده و دیگران به تکاپو افتاده‌اند فقط به این دلیل است که ایران تصمیم گرفته «متحد و قدرتمند» عمل کند.

حفظ این راهبرد، در زمانی کوتاه معادلات را تغییر خواهد داد به شرط اینکه از نشیب و فرازهای طول مسیر نترسیم، محدودیت‌های دشمن را که اکنون آشکار شده در طرح‌ریزی‌های خود وارد کنیم، کسانی که هدف‌شان در واقع متوقف کردن ایران است را «صادق» نپنداریم، فریفته پیشنهادهای توخالی نشویم و «هدف» را که پذیرش شکست در جنگ اقتصادی از سوی آمریکاست گم نکنیم.

منبع: وطن‌امروز

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. تیم‌های ایرانی از حضور در لیگ قهرمانان آسیا انصراف دادند

  2. ترامپ: قاسم سلیمانی را کشتیم چون او حرف‌های بدی درباره کشور ما (آمریکا) می‌زد

  3. طرح دریافت غرامت از انگلیس برای قتل عام ۹ میلیون ایرانی

  4. پاسخ شهاب حسینی به هجمه‌ها: منتقد اتفاقات تلخ هستم/ در فیلم‌ با بودجه دولتی بازی می‌کنید اما از فجر انصراف می‌دهید؟

  5. ۱۱ سنگ بزرگ پیش پای ایران و چین برای همکاری اقتصادی

  6. نیویورک تایمز: ابلیس ترامپ واگیر است

  7. وقتی ترامپ خودش را حرامزاده توصیف می‌کند

  8. جبهه پایداری و انتخابات پیش رو    

  9. ولیعهد دبی در مراسم فارغ التحصیلی پلیس

  10. آیا سخنان رهبری تکراری و معمولی بود؟

  11. کدام دادگاه باید به بی‌تدبیری‌های پرتلفات شما رسیدگی کند؟

  12. بازداشت مفتی داعش و بردارش در موصل + عکس

  13. ادعای پمپئو: ترور سلیمانی قطعا قانونی بوده!

  14. جو سنگین علیه ترامپ بعد از دروغگویی درباره تلفات انتقام موشکی ایران

  15. تصویری از مقام بلندپایه ارتش در مناطق سیل زده چابهار

  16. وزیر صنعت: برای حل مشکلات کشور باید وقت بگذاریم و تدبیر کنیم/ توانایی عبور از شرایط سخت امروز را داریم

  17. گاوبازی به سبک هندی

  18. پشیمانی زودهنگام از تحریم جشنواره‌ها

پربحث‌های هفته

  1. نمک‌پاشی بر زخم مردم و سوءاستفاده از داغ ملی/ بیانیه احمد توکلی در مورد حوادث اخیر در کشور

  2. نامه ۲۴ اقتصاددان به رئیس‌جمهور: با این ۱۰راهکار، بدون کمک خارجی اقتصادایران را نجات دهید

  3. سفیر انگلیس مقابل دانشگاه امیرکبیر دستگیر شد+واکنش انگلیس

  4. محسن تنابنده: پس از «پایتخت ۶» دیگر با تلویزیون کار نخواهم کرد!

  5. لطفا در زمین ترامپ بازی نکنید

  6. تظاهرات دانشجویان و گسست های اجتماعی و سیاسی

  7. عذرخواهی خانمی که صحبت‌هایش جنجال به پا کرد

  8. سرلشکر سلامی: هیچ وقت این‌قدر شرمنده نبوده‌ام؛ هیچ وقت/ آرزویی جز تکه‌تکه شدن پای امنیت و رفاه مردم نداریم

  9. واکنش‌ها به اعلام نتایج بررسی صلاحیت داوطلبان انتخابات مجلس/ چهره های شاخص اصلاح طلب و اصولگرایی که تایید یا رد شدند

  10. چرا ترامپ توییت فارسی منتشر می‌کند؟

  11. واکنش کدخدایی به انتقاد روحانی از ردصلاحیت‌ها/ نظر علی مطهری درباره تجمعات روزهای اخیر/ آمریکا می‌خواهد سقوط هواپیما را بهانه تحریم جدید قرار دهد؟

  12. تجمعات محدود با شعارهای تند سیاسی

  13. آلمان، فرانسه و انگلیس مکانیسم ماشه برجام را فعال کردند

  14. انتقاد توکلی از اقدام عجیب وزارت نفت برای تاسیس مجتمع اداری عظیم

  15. شهاب حسینی: انصراف از جشنواره فجر دامن‌زدن به افتراق‌هاست/پشت احساسات پاک مردم قایم نشویم

  16. از منشور سازمان ملل تا تار سبیل نداشته جان کری!

  17. نقش آمریکا در سقوط هواپیمای اوکراینی

  18. تصاویر جدید از ویرانه‌های عین الاسد

  19. تیم‌های ایرانی از حضور در لیگ قهرمانان آسیا انصراف دادند

  20. لزوم برگزاری تشییع و یادبود ملی برای شهدای سقوط هواپیما/پنهانکاری درباره سقوط هواپیما به روایت عباس عبدی/ نادران: نمایندگانی که به‌دلیل فساد مالی ردصلاحیت شده‌اند به دادگاه معرفی شوند

  21. منتشرکننده تصاویر اصابت موشک به هواپیمای مسافربری شناسایی شد

  22. ترامپ: قاسم سلیمانی را کشتیم چون او حرف‌های بدی درباره کشور ما (آمریکا) می‌زد

  23. گزارش پایگاه خبری الجزیره از شلیک های تصادفی به هواپیماهای مسافربری در جهان

  24. آزمون بزرگ شورای نگهبان پیش از برگزاری انتخابات مجلس/ مفسدان اقتصادی نباید تایید شوند

  25. باید دوباره جبران کنیم

پربحث‌های هفته

  1. نمک‌پاشی بر زخم مردم و سوءاستفاده از داغ ملی/ بیانیه احمد توکلی در مورد حوادث اخیر در کشور

  2. لطفا در زمین ترامپ بازی نکنید

  3. تظاهرات دانشجویان و گسست های اجتماعی و سیاسی

  4. واکنش‌ها به اعلام نتایج بررسی صلاحیت داوطلبان انتخابات مجلس/ چهره های شاخص اصلاح طلب و اصولگرایی که تایید یا رد شدند

  5. چرا ترامپ توییت فارسی منتشر می‌کند؟

  6. واکنش کدخدایی به انتقاد روحانی از ردصلاحیت‌ها/ نظر علی مطهری درباره تجمعات روزهای اخیر/ آمریکا می‌خواهد سقوط هواپیما را بهانه تحریم جدید قرار دهد؟

  7. تجمعات محدود با شعارهای تند سیاسی

  8. از منشور سازمان ملل تا تار سبیل نداشته جان کری!

  9. لزوم برگزاری تشییع و یادبود ملی برای شهدای سقوط هواپیما/پنهانکاری درباره سقوط هواپیما به روایت عباس عبدی/ نادران: نمایندگانی که به‌دلیل فساد مالی ردصلاحیت شده‌اند به دادگاه معرفی شوند

  10. منتشرکننده تصاویر اصابت موشک به هواپیمای مسافربری شناسایی شد

  11. آزمون بزرگ شورای نگهبان پیش از برگزاری انتخابات مجلس/ مفسدان اقتصادی نباید تایید شوند

  12. باید دوباره جبران کنیم

  13. درخواست پیگیری پرونده نمایندگان متخلف از قوه قضاییه/ تشکر دیده بان شفافیت از شورای نگهبان

  14. یادداشت جدید عباس عبدی درباره سناريوهای احتمالی سقوط هواپیما

  15. احضار سفیر انگلیس به وزارت خارجه/ توضیح شمخانی درباره طولانی‌شدن اعلام دلایل سقوط هواپیمای اوکراینی/مسئولیت لغو پروازهای مسافری برعهده کدام نهاد بود؟

  16. امان از دروغ / با تاسیس انجمن‌های مردم نهاد دروغ‌ را از جامعه ریشه‌کن کنیم...

  17. آیا وزارت خارجه می‌تواند سفیر بریتانیا را از ایران اخراج کند؟

  18. شورای نگهبان: سخنان رئیس‌جمهور، نشانه بی‌اطلاعی از روند بررسی‌ها در هیات‌های نظارت بر انتخابات است

  19. سناريويی احتمالی درباره سقوط هواپیمای اوکراینی/ ارائه پیشنهاد به حسام‌الدين آشنا برای استعفا/ توصیه علم‌الهدی به اخراج سفیر انگلیس/ کدام روسای کمیسیون‌های مجلس تایید یا رد صلاحیت شدند؟

  20. طرح دریافت غرامت از انگلیس برای قتل عام ۹ میلیون ایرانی

  21. رهبر معظم انقلاب: باید قوی شویم/ دشمن از حادثه هواپیما خوشحال شد/ پاسخ موشکی سپاه و تشییع میلیونی سردار سلیمانی از ایام الله است

  22. روایت کاربران «الف» از مهم ترین ویژگی شهید قاسم سلیمانی

  23. روایت شریعتمداری از صداقت مثال‌زدنی در حادثه تلخ!

  24. یک منبع آگاه در گفتگو با الف: انگلیس سفیرش را از تهران برای بازخواست فراخواند

  25. روحانی: موشک‌باران عین‌الاسد پنتاگون را ۲۴ ساعت بیدار نگه داشت/ اگر از برجام خارج می‌شدیم وارد باتلاق شده‌بودیم

آخرین عناوین