حاکمیت قانون بی‌ثبات!

محمدرضا ناری ابیانه،   3980307031
حاکمیت قانون بی‌ثبات!

بر حسب تعریف، حاکمیت قانون عبارت است از محدود بودن همه فعالیت های جامعه اعم از شهروندان و حکومت به قواعد ثابت و از پیش اعلام شده. قوانین راهنمای زندگی مردم است و مسیر حرکتی آنان را در بخش های گوناگون جامعه معین می‌نماید. 

اصولا انطباق رفتار شهروندان با قوانین نیازمند زمان نسبتاً طولانی و امری تدریجی است و بی ثباتی قوانین فرصت لازم را برای شکل دهی و شکل گیری افکار و رفتارهای شهروندی از بین می برد. انجام فعالیت‌های اطلاع رسانی و ارائه آموزش های لازم پیرامون قوانین مورد نیاز به شهروندان در قالب آموزش های رسمی و غیر رسمی از ضرورت های حاکمیت قانون در هر جامعه پیشرو است. فرهنگ سازی پیرامون قانونگرایی از طریق اقدامات فرهنگی، هنری و تبلیغاتی موجب تبدیل تمایلات قانونگرایی به افکار و سپس رفتارهای قانونمند می‌شود. 

فعالیت‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور در سایه حاکمیت قانون می‌تواند در مسیر پیشرفت حرکت نماید و جامعه را به سعادت و خوشبختی مادی و معنوی برساند. بدون تردید بی ثباتی قوانین ناشی از سوء عملکرد و سهل انگاری تقسیم کار ملی در قانونگرایی است. تغییرات مکرر قوانین موجب تورم قانونگذاری می‌شود که از یکسو به کم اهمیت شدن قوانین نزد مردم و از سوی دیگر باعث ناتوانی مجریان در اجرای آن می شود. در برنامه ریزی‌های کلان و بلند مدت جامعه، قوانین به دلیل تغییرات مکرر، غیر قابل اتکا بوده و ظرفیت‌های مورد استفاده قرار گرفتن خود را از دست می‌دهند. 

بررسی های دقیق میدانی و جامعه نگر موید این حقیقت است که نظام قانونگرایی ایران در طی ۱۱۰ سال گذشته، از ثبات اندکی برخوردار بوده است. بی ثباتی قوانین از خیل عظیم اصلاحیه ها، الحاقیه ها، حذف ها، ابطال ها، تغییرات، متمم ها، الغاءها و سایر عناوین مشابه قابل تشخیص است. شاید بتوان ادعا کرد بسیاری از مشکلات در زندگی مردم ناشی از بی ثباتی قوانین است که انسجام فعالیت های اجتماعی را در راه اجرای صحیح قوانین با مشکل مواجه ساخته است. در بسیاری از موارد یک قانون در طول کمتر از یک سال تغییر کرده است. 

بی ثباتی قوانین در دو حوزه تغییرات مکرر قوانین و پراکندگی قانونگذاری قابل تحلیل و بررسی است. نظام قانونگرایی در ایران شامل تدوین، تصویب، تایید، ابلاغ، اجرا، نظارت و تفسیر قوانین است که نهادها و دستگاه های خاص بر طبق قانون اساسی، مسئولیت بخش های مختلف آن را به عهده دارند. نکته بسیار مهم و قابل ملاحظه این است که علل بی ثباتی قوانین در ایران به تمامی این مراحل مربوط می شود. ریشه یابی این مهم در یافتن یا ساختن راه برون رفت از تنگناهای نظام قانونگرایی دارای اهمیت است.

بنا بر این تعیین نسبت هر یک ار نهادها و دستگاه های مسئول در تقسیم کار ملی با بی ثباتی قانون، بسیار ضروری به نظر می رسد. حاکمیت قانون به عنوان شیرازه اداره جامعه، هنگامی محقق می شود که ریشه های بی ثباتی قوانین در جامعه، شناسایی و خشکانده شود. متاسفانه باید اعتراف نمود که وضعیت موجود و جاری عملکرد تقسیم کار ملی در نظام قانونگرایی کشور نه تنها ثبات آفرین نیست بلکه خود از علل مهم و اصلی بی ثباتی قانونگرایی جامعه است. برای حل این مشکل اساسی در کشور چه باید کرد؟ تغییرات مکرر قوانین با رشد خرده فرهنگ های مخرب و مزاحم در قانون پذیری مردم به ایجاد قانون گریزی و سپس قانون ستیزی منتهی می شود. با وجود سیر و فرآیند قانونگرایی در کشور در مراحل گوناگون می بایست بر ثبات قوانین افزوده شود ولی در عمل اینگونه نیست. 

مجلس شورای اسلامی علل بی ثباتی لوایح را تشخیص نداده و خود، بی ثباتی را تصویب کرده و به آن جنبه رسمی می دهد. شورای محترم نگهبان نیز موید و مفسر بی ثباتی نهفته در لوایح دولت ها و مصوبات مجلس شورای اسلامی است. دولت ها نیز با بی ثباتی مجری قوانین بی ثباتند و دستگاه های نظارتی نیز، بر این بی ثباتی نظارت دارند. به نظر می رسد که طی ۱۱۰ سال گذشته بویژه در ۴۰ سال قانونگرایی پس از انقلاب اسلامی، موضوع تغییرات مکرر قوانین و بی ثباتی آن بصورت امر جاری و مرسوم پذیرفته شده است به نحوی که نجات از آن با روش های موجود ممکن به نظر نمی رسد. 

باید به این نکته توجه کرده که افراد، جریان های فعال و جناح های سیاسی که خود از بانیان بوجود آمدن وضع موجود بی ثباتی قوانین در جامعه اند هرگز نمی توانند برای برون رفت از آن نسخه شفابخشی ارائه نمایند مگر اینکه اندیشه «تحول در نظام قانونگرایی کشور» به گفتمان غالب در انتخابات سال ۱۳۹۸ تبدیل شود و همگان، مواضع و توانمندی های خود را پیرامون آن اعلام نمایند. 

منبع: سیاست‌روز

عناوین مرتبط

پربحث‌های دیروز

  1. خرید کردن بوریس جانسون از سوپرمارکت ایرانی با دوچرخه

  2. واکنش‌ها به «وامی که اگر به بچه ها بدهید قهر می‌کنند»!...

  3. بازگشت روحانی به پاستور/نقطه داغ کرونا در کشور/ زاکانی: تجربه ناموفق مجلس دهم، برای نابودی هر مجلسی کافی است

  4. وزیر بهداشت: مژده رسید که گشایشی حاصل می شود

  5. گزارش پولیتیکو از تراژدی مرگ گروهی در خانه های سالمندان آمریکا

  6. طرح تعطیلی یک ماهه کشور از دستور کار مجلس خارج شد/ یک نماینده مخالف: قرنطینه یعنی خودکشی بخاطر ترس از مرگ

  7. روایت سیروس مقدم از سکانس جنجالی«پایتخت۶»/ادای دین نبود شوخی بود!

  8. انتقاد تند نایب رئیس مجلس از تاخیر وزیر بهداشت

  9. پیام رهبر جنبش استقلال ایالت کالیفرنیا آمریکا به مردم ایران

  10. وزیر بهداشت: امیدواریم تا پایان اردیبهشت به یک مرحله مهم در مقابله با کرونا برسیم/ به مرحله مهار و کنترل کرونا نرسیده‌ایم

  11. بیمارستان های آمریکا مملو از اجساد قربانیان کرونا

  12. کادر درمانی خسته و احتمال شیوع موج دوم ویروس کرونا

  13. نوبخت: دولت در حساس‌ترین مرحله‌ی مدیریت منابع خود است

  14. سوگ‌های خاموش با بغض‌های در گلو مانده

  15. دکتر زالی: هنوز به نقطه اوج کرونا در تهران نرسیده‌ایم/ پایتخت برای مقابله با کرونا باید الگوی متفاوت‌تری را دنبال کند

  16. چرا پلیس فتا از کوزه شکسته آب می‌خورد؟

  17. ترامپ: انتظار داشتیم تلفات کرونا به ۱۵۰ هزار نفر برسد اما کمتر خواهد شد/ کرونا را شکست خواهیم داد

  18. رکورد ۴۱.۲ درصدی نرخ تورم در سال ۹۸ + جدول

  19. فرانسه خواستار «بازگشت ایران» به تعهدات برجامی شد

  20. وام یک میلیونی را به بچه‌ خودتان بدهید قهر نمی‌کند؟!

  21. رفع شبهاتی درباره مشاهده امام زمان (عج)

  22. تست کرونای ۱۱ نماینده مثبت شد

پربحث‌های هفته

  1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

  2. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

  3. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

  4. کرونا اثبات کرد خدا فقط "رخنه پوش" نیست

  5. خرید کردن بوریس جانسون از سوپرمارکت ایرانی با دوچرخه

  6. خوش بود گر محک کرونا آید به میان سلبریتی ها

  7. دستور ویژه رئیس سازمان صداوسیما برای بررسی حواشی قسمت آخر «پایتخت۶»

  8. آیا اشتباهات «معمولی» هم به «ستون پنجم نفوذی» ربط دارد؟

  9. چرا مردم بايد قرباني منافع فعالان ارز شوند؟! 

  10. انگشتر حاج قاسم در اختیار شرکت کننده عصرجدید

  11. دارویی که توزیع هر چه زودترش درمان بسیاری از شایعه‌هاست!..

  12. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

  13. واکنش‌ها به «وامی که اگر به بچه ها بدهید قهر می‌کنند»!...

  14. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

  15. سی ان ان: ترامپِ دروغ گو و مسئولیت ناپذیر، حریف کرونا نمی شود

  16. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

  17. زائری: این نقی دیگر «معمولی» نیست/ نظارت‌های صداوسیما حداقلی و ظاهری است/ رواج حجم بالایی از «دروغ» در میان خانواده

  18. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

  19. بازگشت روحانی به پاستور/نقطه داغ کرونا در کشور/ زاکانی: تجربه ناموفق مجلس دهم، برای نابودی هر مجلسی کافی است

  20. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

  21. فارین پالیسی: کمک های کرونایی روسیه و چین، خیرخواهانه نیست

  22. روحانی مدعی طب اسلامی بازداشت شد + عکس

  23. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

  24. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

  25. وزیر بهداشت: مژده رسید که گشایشی حاصل می شود

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. آقای رئیس‌جمهور، اندکی سنجیده تر!..

    2. شوخی تلخ سخنگو با روابط خارجی کشور

    3. آقای مطهری، «دست الهی مجلس را تعطیل کرد»؟!

    4. خیر‌خواهان خوب _ خیر‌خواهان بد/چه کسی دچار سندرم توهم توطئه است؟

    5. زمان خلاصی از شر كرونا/ طرح سه فوریتی تعطیلی کامل کشور/قرنطینه در تهران شکسته شد!

    6. اژدهای رسانه‌ها و پادشاه فیلترشکن‌ها: کرونا ! ...

    7. تناقض‌های کرونائی دولت تدبیر و امید

    8. بازگشت روحانی به پاستور/نقطه داغ کرونا در کشور/ زاکانی: تجربه ناموفق مجلس دهم، برای نابودی هر مجلسی کافی است

    9. روحانی خطاب به وزیر بهداشت: تمامی فعالیت‌های اقتصادی از ۲۰ فروردین باید با پروتکل آغاز شود

    10. گرامیداشت روز جمهوری اسلامی، آن هم وسط بحران کرونا !؟

    11. تهران در وضعیت قرمز کرونایی/ادامه جنجال حواشی پایتخت ۶/استقبال مطهری از عفو و آزادی زندانیان/ بعد از یک ماه ژست نمایندگی گرفته اند!

    12. نامه وزیر بهداشت به روحانی و اعتراض به دستورالعمل بازگشایی مشاغل

    13. طرح تعطیلی یک ماهه کشور از دستور کار مجلس خارج شد/ یک نماینده مخالف: قرنطینه یعنی خودکشی بخاطر ترس از مرگ

    14. با کرونا چه کردیم؟ چه باید بکنیم؟

    15. هدف ایران؛ شکل گیری دولتهای مرکزی باثبات و قدرتمند در منطقه

    16. روحانی: فعالیت اقتصادی در تهران از ۳۰ فروردین آغاز شود/ تصمیمات مهم درباره نحوه فعالیت ادارات، مدارس و اماکن مقدسه

    17. روحانی: کرونا در همه استان‌ها سیر نزولی پیدا کرده است/ قرنطینه چینی در ایران قابل اجرا نبود

    18. تست کرونای علی لاریجانی رئیس مجلس مثبت شد

    19. نامه مردم مغان به آیت الله رییسی برای ابطال یک واگذاری ناعادلانه

    20. توصيه رئيس دستگاه قضا به دولت برای‌ مديريت روزهای‌ كرونايی‌/احتمال در پيش‌بودن بحرانی‌ جدی‌تر در اردیبهشت و خرداد/هزينه بی‌فايده صدا‌و‌سيما برای «سروش»

    21. وزیر بهداشت: امیدواریم تا پایان اردیبهشت به یک مرحله مهم در مقابله با کرونا برسیم/ به مرحله مهار و کنترل کرونا نرسیده‌ایم

    22. روحانی: ۲۳ میلیون خانوار اعتبار یک میلیون تومانی دریافت می‌کنند/ این رقم به تدریج از یارانه ماهانه آن‌‌‌‌‌ها کسر می‌شود

    23. جهانگیری: در تحریم ظالمانه‌ای از سوی آمریکا به سر می‌بریم/ رئیس جمهور با تمام توان برای مقابله با کرونا پای کار است

    24. ۹ پیشنهاد عملیاتی برای جهش تولید

    25. مردگان، دارای شروط چهار گانه برای دریافت کمک بلاعوض دولت

    آخرین عناوین