«پیاده»؛ بلقیس سلیمانی؛ نشر چشمه تلاش برای زنده ماندن

رضا فکری،   3980231166

رمان با قصه‌ای محوری از زندگی انیس، خرده روایت‌های فرعی زیادی را نیز در بر دارد. حاشیه‌هایی که کارکردهای غیر داستانی بسیاری را باز می نمایانند: از شرایط سیاسی و محیط سیاست‌زده‌ی جامعه در سال‌های انقلاب و اوایل جنگ گرفته تا شرایط اقتصادی اقشار مختلف جامعه و دغدغه‌های معیشتی قشر کم‌بضاعت

تلاش برای زنده ماندن

«پیاده»

نویسنده: بلقیس سلیمانی

ناشر: چشمه؛ چاپ اول: زمستان 1397

218 صفحه، 28000 تومان

 

****

 

«پیاده» با ۱۷ فصل و با محوریت یک زن به عنوان پرسوناژ اصلی، روایت زنده ماندن این زن است که ناخواسته با زندگی متفاوتی روبرو می‌شود. زندگی‌ای که در آن وظایف جدیدی بر عهده می‌گیرد و با حقوق متفاوتی آشنا می‌شود. احساسات ناشناخته‌ای را تجربه و مناسبات اجتماعی تازه‌ای را پیدا می‌کند. جغرافیای ندیده‌ای را کشف و زنده ماندن به شیوه‌ای متفاوت را احیا می‌کند. باورهایش دچار چالش می‌شوند و اعتقاداتش دستخوش تغییر. پیاده، داستان انیس است از گوران تا تهران. زنی رها‌شده در پایتخت پر از تلاطم و آشوب دهه‌ی 60.

رمان با قصه‌ای محوری از زندگی انیس، خرده روایت‌های فرعی زیادی را نیز در بر دارد. حاشیه‌هایی که کارکردهای غیر داستانی بسیاری را باز می نمایانند: از شرایط سیاسی و محیط سیاست‌زده‌ی جامعه در سال‌های انقلاب و اوایل جنگ گرفته تا شرایط اقتصادی اقشار مختلف جامعه و دغدغه‌های معیشتی قشر کم‌بضاعت. از فرهنگ‌های بومی و اعتقادات و باورهای مردم منطقه‌ای دور از تهران و مقایسه‌ی آن‌ها با آنچه در اذهان پایتخت‌نشین‌ها می‌گذرد تا مواجهه و ارتباط طبقات مختلف اجتماعی در قالب‌های مختلف، در درون این خرده روایت‌های حاشیه‌ای بازسازی می‌شوند. بلقیس سلیمانی، خود درباره‌ی این اثر می‌گوید: «با این‌که اتفاقات رمان در دهه‌ی 60 رخ می‌دهد؛ اما اثر سیاسی نیست و تنها یک لایه‌ی نازکی از اثر درگیر سیاست است و بیشتر داستان به سختی‌هایی اشاره دارد که بر این زن می‌گذرد. زن رمان «پیاده»، شبیه زن‌های امروز نیست و زنی است که از چاه سیاست، به چاه تهران افتاده است و نمی‌تواند خودش را نجات دهد.» (به نقل از گفتگوی نویسنده با ایبنا/ 30 بهمن 1397)

پیاده، از سویی شرح پرتفصیل زندگی زنی است که دنیای زنانه‌ی درونش در برابر جامعه‌ی مردسالار بیرون مجال عرصه نمی‌یابد و هرگاه که بخواهد رخ بنمایاند، دلایل اجتماعی و اقتصادی بیرونی سرکوبش می‌کنند. زنی که به ندرت حق انتخاب دارد و حتی در صورت داشتن این حق نیز با انتخاب‌های بسیار محدودی روبرو است. در بیشتر مواقع مفعول و قربانی تصمیماتی است که دیگران و به خصوص مردها برایش می‌گیرند اما همچنان آرزویش داشتن مردی است در کنار خود. حتی اگر آن مرد، شوهری باشد که با کوله‌باری از توهین و تحقیر رهایش کند. یا فرزند مذکری که حتی از پس برآوردن ساده‌ترین و ابتدایی‌ترین نیازهای زیستی‌اش، خوراک و پوشاک، نیز بر‌نمی‌آید. یا برادری تربیت‌ناشده که بی‌دلیل از سوی همه دوست داشته می‌شود و بی‌علتی موجه، از جانب خانواده و جامعه محقّ و برتر خوانده می‌شود. کتاب با راوی دانای کل می‌کوشد تا ترس‌های پنهان و آشکار زنی را در مواجهه با یک پدیده‌ی اجتماعی مذموم بیان کند؛ آن‌چه که در جامعه‌ی سنتی «حرف مردم» خوانده می‌شود:

«همان لرز خوشایند این چند روزه را توی قفسه‌ی سینه‌اش حس می‌کند. می‌ترسد و نمی‌ترسد، خوشحال هست و خوشحال نیست، امید دارد و ناامید است. چه می‌شود؟ چه پیش می‌آید؟ گورانی‌ها چه می‌گویند؟ سرش را می‌بُرند. غلام عباس و برادرهای کرامت سرش را می‌بُرند. مادرش و خواهرهایش دستش را می‌گیرند و برای بار دوم از گوران فراری‌اش می‌دهند. بزرگیت رو شکر، خدا. این دیگه چه جور امتحانیه؟»

پیاده، از سویی دیگر داستان مواجهه‌ی انیس است با جفرافیا؛ جغرافیایی که فرهنگ می‌آفریند. رویارویی با تهران؛ تهران ضد و نقیضی که دو رویه دارد؛ رویه‌ای خشن، نا‌امن، آشفته و ناشناخته که می‌توان در آن گم شد، سرگردان و ناامید شد و از آن ترسید. همان رویه‌ای که در آفرینش آن مردان نقش پررنگ‌تری دارند. و در مقابل رویه‌ای پرتلاش، پرامید و حمایت‌گر. رویه‌ای که می‌شود به آن پناه برد، در آن درد دل کرد، دوست و آشنا خلق کرد و راه چاره و کمک جست. همان که بیشتر زنانه است و زنان آن را خلق می‌کنند و اداره‌ی آن را در انحصار دارند. جغرافیای دوگانه‌ی اثر در لایه‌ای دیگر به روبرو شدن با گوران می‌پردازد. گورانی که مردم و تاثیر حرف‌ها و نظراتشان حتی می‌تواند مسیر زندگی آدم‌ها را تغییر دهد و اتفاقات سراسر تازه‌ای رقم بزند.

راوی گاه نقبی می‌زند به دنیای درون انیس که به اندازه‌ی دنیای بیرونش آشفته است. این نقب در بیشتر مواقع به صورت گفتگوی درونی انیس با خودش ظاهر می‌شود اما گاهی نیز این خواب‌ها هستند که راهی به درون ذهن ترس‌خورده و پریشان انیس دارند. خواب‌های انیس نیز کابوس‌هایی پر از هیاهو و سوال و ابهام‌اند و اغلب ماهیتی الهام‌گونه دارند. خواب‌هایی که گاه خودش معنایی برای‌شان متصور نیست اما مخاطب از طریق آن‌ها به نوعی از پیش‌آگاهی دست می‌یابد از آن‌چه که قرار است روی دهد:

«می‌خوابد و خواب می‌بیند اسفندیار نشسته است روی فرش گل سرخ مهمان‌خانه‌ی پدری و دارد حلوا می‌خورد. کل زن‌های فامیل هم نشسته‌اند دورتا دور اتاق و شیون می‌کنند. انیس هم هست که انگار سن و سالی ندارد و کی مرده است؟ چرا اسفندیار دارد با خیال راحت توی مجلس زنانه حلوا می‌خورد؟ آیا این مجلس پرسه‌ی پدر است؟ نیست. این اسفندیاری که انیس می‌بیند سن و سالی دارد. انیس چشم می‌گرداند میان زن‌ها. مادرش نیست. نکند مادر مرده باشد؟»

عناوین مرتبط

پربحث‌های هفته

  1. شکار بزرگ سپاه/ روح الله زم سرشبکه آمدنیوز دستگیر شد

  2. دفاع از یک اشتباه؛‌ چرا؟!

  3. انتقاد از مجازات خفیف دختر پورشه سواری که گفت: کشتم که کشتم، دیه‌اش را می‌دهم

  4. تصویری از کانال "آمدنیوز" پس از دستگیری روح‌الله زم

  5. یک عکس؛‌ یک شرح | آفریدگار کماندار و تیرهایی رو به آینده! ...

  6. شوخی کاربران فضای مجازی با پراید

  7. خط ویژه ژن های خوب برای ورود به دانشگاه

  8. پیشنهاد لاریجانی به رئیسی و روحانی برای محرمانه ماندن اطلاعات مالی مسئولان

  9. قوانین نباید مردم را مجرم کند

  10. درس‌هایی که باید از ماجرای روح الله زم گرفت

  11. آقای روحانی! لطفا از این دوگانه ها فراتر بروید

  12. پایان بلندپروازی های یک آقازاده...

  13. جزئیات حمله موشکی به نفتکش ایرانی در نزدیکی بندر جده عربستان

  14. دادستان کشور‌: در برخورد با فساد با هیچ‌کس تعارف نداریم/ روز گذشته ۵ قاضی فاسد اخراج شدند

  15. تهدید رئیس موساد به ترور حسن نصرالله و سردار سلیمانی؛ فرمانده سپاه قدس تهدیدی بزرگ برای اسرائیل است

  16. نظر سنجی منابع غربی: اکثر ایرانیان دیگر حامی توافق هسته ای نیستند/ ۵۹ درصد از شرکت کنندگان در نظرسنجی خواستار خروج از برجام اند

  17. طلسم منامه باز هم نشکست؛ شکست تلخ ایران مقابل بحرین در اولین آزمون جدی ویلموتس

  18. فقط ۱۵۰۰ روانپزشک برای ۸۰ میلیون ایرانی/ وزارت بهداشت برنامه ندارد ؛ هیچکس هم مشکل روانی ندارد!

  19. تصویری از نمای ویلای شبنم نعمت‌زاده

  20. سخنی با رئیس‌جمهور حقوقدان

  21. درگیری فیزیکی رئیس هیئت مدیره مترو با کارمند معترض

  22. پاسخ مدیرعامل سابق فارس به ادعاهای خلاف واقع وزیر خارجه: جز خسارت محض چه چیزی به ارمغان آوردید؟/ طنز تلخ است که نگرانی دیروز ما، امروز از زبان شما غلیظ تر جاری می‌شود

  23. نماینده اسبق و مدیر فعلی با حقوق ۸۵ میلیون در یکی از وزارتخانه ها/ به رغم ممنوع الخروج بودن این فرد وی به خارج رفت

  24. تركيه چه مي‌كند؟

  25. پیشنهاد روحانی برای برگزاری رفراندوم/ درخواست حسین فریدون از قوه قضائیه/تحلیل عباس عبدی از آمدنیوز

آخرین عناوین